ଅଗ୍ନିପୁରାଣମ୍

ପ୍ରାଣାଦିଵାଯଵଃ ପଞ୍ଚ ଜ୍ଞାନକର୍ମ୍ମେନ୍ଦ୍ରିଯାଣି ଚ । ସର୍ଵଂ ପଞ୍ଚାକ୍ଷରଂ ବ୍ରହ୍ମ ତଦ୍ଵଦଷ୍ଟାକ୍ଷରାନ୍ତକଃ ॥ ୩୦୪.

ପ୍ରାଣ ଆଦି ପଞ୍ଚ ବାୟୁ, ଜ୍ଞାନେନ୍ଦ୍ରିୟ ଓ କର୍ମେନ୍ଦ୍ରିୟ; ସମସ୍ତ କିଛି ପଞ୍ଚାକ୍ଷରୀ ବ୍ରହ୍ମ, ଏହିପରି ଅଷ୍ଟାକ୍ଷରୀର ସମାପ୍ତି ମଧ୍ୟ।

ଗଵ୍ଯେନ ପ୍ରୋକ୍ଷଯେଦ୍ଦୀକ୍ଷାସ୍ଥାନଂ ମନ୍ତ୍ରେଣ ଚୋଦିତଂ । ତନ୍ତ୍ରସମ୍ଭୂତସମ୍ଭାଵଃ ଶିଵମିଷ୍ଟ୍ଵା ଵିଧାନତଃ ॥ ୩୦୪.

ମନ୍ତ୍ର ଅନୁସାରେ ଗାଈର ଦୁଧ ଦ୍ୱାରା ଦୀକ୍ଷା ସ୍ଥାନକୁ ଛିଟାଇବା ଉଚିତ୍। ତନ୍ତ୍ର ଅନୁଯାୟୀ ଯେଉଁ ଯେଉଁ ଜିନିଷ ଆବଶ୍ୟକ, ସେଗୁଡ଼ିକୁ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରି, ନିୟମ ମାନି ଶିବଙ୍କୁ ପୂଜା କରିବା ଦରକାର।

ମୂଲମୂର୍ତ୍ତ୍ଯଙ୍ଗଵିଦ୍ଯାଭିସ୍ତଣ୍ଡୁଲକ୍ଷେପଣାଦିକମ୍ । କୃତ୍ଵା ଚରୁଞ୍ଚ ଯତ୍ କ୍ଷୀରଂ ପୁନସ୍ତଦ୍ଵିଭଜେତ୍ ତ୍ରିଧା ॥ ୩୦୪.

ମୂଳ, ମୂର୍ତ୍ତି, ଅଙ୍ଗ ଓ ବିଦ୍ୟା ଦ୍ୱାରା, ଚାଉଳ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ପ୍ରସ୍ତୁତି ଦେଇ, ଚରୁ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରିବା ଉଚିତ୍। ଏହି ପାଇଁ ଯେଉଁ ଦୁଧ ବ୍ୟବହାର କରାଯାଏ, ସେହି ଦୁଧକୁ ପୁଣି ତିନି ଭାଗ କରିବା ଦରକାର।

ନିଵେଦ୍ଯୈକଂ ପରଂ ହୁତ୍ଵା ସଶିଷ୍ଯୋଽନ୍ଯଦ୍ ଭଜେଦ୍‌ଗୁରୁଃ । ଆଚମ୍ଯ ସକଲୀକୃତ୍ଯ ଦଦ୍ଯାଚ୍ଛିଷ୍ଯାଯ ଦେଶିକଃ ॥ ୩୦୪.

ତିନି ଭାଗ ମଧ୍ୟରୁ ଗୋଟିଏ ଭାଗ ହବନ କରିବା ପରେ, ଆଉ ଗୋଟିଏ ଭାଗ ଶିଷ୍ୟକୁ ଦେବା ଉଚିତ୍। ଶେଷ ଭାଗ, ଗୁରୁ ପାଣି ଚୁଷି ଶୁଦ୍ଧ ହୋଇ, ଶିଷ୍ୟକୁ ଦେଇବା ଦରକାର।

ଦନ୍ତକାଷ୍ଠଂ ହୃଦା ଜପ୍ତଂକ୍ଷୀରଵୃକ୍ଷାଦିସମ୍ଭଵମ୍ । ସଂଶୋଧ୍ଯ ଦନ୍ତାନ୍ ସଂକ୍ଷୀପ୍ତ୍ଵା ପ୍ରକ୍ଷାଲ୍ଯୈତତ୍ କ୍ଷିପେଦ୍ଭୁଵି ॥ ୩୦୪.

କ୍ଷୀରବୃକ୍ଷରୁ ଆସିଥିବା ଦାନ୍ତକାଠକୁ ହୃଦୟ ମନ୍ତ୍ର ପଢ଼ି ସ୍ନାନ କରିବା ଉଚିତ୍। ଦାନ୍ତକାଠ ଭାଙ୍ଗି ଭଲଭାବେ ଧୋଇ, ପୃଥିବୀରେ ଫେଙ୍କିବା ଦରକାର।

ପୂର୍ଵ୍ଵେଣ ସୌମ୍ଯଵାରୀଶଗଂ ଶୁଭମତୌ ଶୁଭମ୍ । ପୁନସ୍ତଂ ଶିଷ୍ଯମାଯାନ୍ତଂ ଶିଖାବନ୍ଧାଦିରକ୍ଷିତଂ ॥ ୩୦୪.

ପୂର୍ବରୁ ନିଆଯାଇଥିବା ପବିତ୍ର ଓ ଶୁଭ୍ର ଜଳ ଦ୍ୱାରା, ଶିଷ୍ୟ ତାଙ୍କର ଶିଖା ବାନ୍ଧିବା ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ସଂରକ୍ଷା କାର୍ଯ୍ୟ କରି, ପୁଣିଥରେ ଆସିବା ଉଚିତ୍।

କୃତ୍ଵା ଵେଦ୍ଯାଂ ସହାନେନ ସ୍ଵପେଦ୍ଦର୍ଭାସ୍ତରେ ବୁଧଃ । ସୁଷୁପ୍ତଂ ଵୀକ୍ଷ୍ଯ ତଂ ଶିଷ୍ଯଃ ପ୍ରଭାତେ ଶ୍ରାଵଯେଦ୍ ଗୁରୁଂ ॥ ୩୦୪.

ଦର୍ଭା ଘାସରେ ବିଛାଇ ଶୟ୍ୟା ପ୍ରସ୍ତୁତ କରି, ଗୁରୁ ଓ ଶିଷ୍ୟ ଦୁଇଝଣେ ସେଠାରେ ଶୁଅନ୍ତୁ। ପ୍ରଭାତେ ଶିଷ୍ୟ ଦେଖିଲେ ଯେ ଗୁରୁ ଗଭୀର ନିଦ୍ରାରେ ଅଛନ୍ତି, ସେତେବେଳେ ତାଙ୍କୁ ଜଗାଇବା ଉଚିତ୍।

ଶୁଭୈଃ ସିଦ୍ଧିପଦୈର୍ଭକ୍ତିସ୍ତୈଃ ପୁନର୍ମ୍ମଣ୍ଡଲାର୍ଚ୍ଚନମ୍ । ମଣ୍ଡଲଂ ଭଦ୍ରକାଦ୍ଯୁକ୍ତଂ ପୂଜଯେତ୍ସର୍ଵ୍ଵସିଦ୍ଧିଦଂ ॥ ୩୦୪.

ଶୁଭ ଓ ସିଦ୍ଧିଦାୟକ ପଦାର୍ଥ ଓ ଭକ୍ତି ସହିତ ପୁଣିଥରେ ମଣ୍ଡଳକୁ ପୂଜିବା ଦରକାର। ମଣ୍ଡଳ ଭଦ୍ର ଚିହ୍ନ ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ ଥାଏ, ଏହା ସମସ୍ତ ସିଦ୍ଧି ଦେଇଥାଏ, ଏହିପରି ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ୍।

ସ୍ନାତ୍ଵାଚମ୍ଯ ମୃଦା ଦେହଂ ମନ୍ତ୍ରୈରାଲିପ୍ଯ କଲ୍ପ୍ଯତେ । ଶିଵତୀର୍ଥେ ନରଃ ସ୍ନାଯାଦଘମର୍ଷଣପୂର୍ଵକମ୍ ॥ ୩୦୪.

ସ୍ନାନ କରି ଓ ପାଣି ଚୁଷି, ମାଟି ଓ ମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଦେହକୁ ଲେପନ କରିବା ଉଚିତ୍। ଶିବଙ୍କ ପବିତ୍ର ତୀର୍ଥରେ, ଅଘମର୍ଷଣ କରି ସ୍ନାନ କରିବା ଦରକାର।

ହସ୍ତାଭିଷେକଂ କୃତ୍ଵାଥ ପ୍ରାଯାତ୍ ପୂଜାଦିକଂ ବୁଧଃ । ମୂଲେନାବ୍ଜାସନଂ କୁର୍ଯ୍ଯାତ୍ତେନ ପୂରକକୁମ୍ଭକାନ୍ ॥ ୩୦୪.

ହସ୍ତାଭିଷେକ କରି ଶୁଦ୍ଧ ହୋଇ, ପୂଜା ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟକୁ ଆରମ୍ଭ କରିବା ଉଚିତ୍। ମୂଳମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରି କମଳ ଆସନରେ ବସି, ପୂରକ ଓ କୁମ୍ଭକ ଶ୍ୱାସ ଅଭ୍ୟାସ କରିବା ଦରକାର।

ଆତ୍ମାନଂ ଯୋଜଯିତ୍ଵୋର୍ଦ୍ଧ୍ଵଂ ଶିଖାନ୍ତେ ଦ୍ଵାଦଶାଙ୍ଗୁଲେ । ସଂଶୋଷ୍ଯ ଦଗ୍ଧଵା ସ୍ଵତନୁଂ ପ୍ଲାଵଯେଦମୃତେନ ଚ ॥ ୩୦୪.

ଆତ୍ମାକୁ ଉପରକୁ ଉଠାଇ, ଶିଖାର ଶେଷ ଦ୍ୱାଦଶ ଆଙ୍ଗୁଳ ଦୂରିକୁ ନେଇ, ନିଜ ଦେହକୁ ଶୁଖାଇ ଓ ଦଗ୍ଧ କରି, ପରେ ଏହାକୁ ଅମୃତରେ ପ୍ଲାବିତ କରିବା ଉଚିତ୍।

ଧ୍ଯାତ୍ଵା ଦିଵ୍ଯଂ ଵପୁସ୍ତସ୍ମିନ୍ନାତ୍ମାନଞ୍ଚ ପୁନର୍ନଯେତ୍ । କୃତ୍ଵୈଵଂ ଚାତ୍ମଶୁଦ୍ଧିଃ ସ୍ଯାଦ୍ଵିନ୍ଯସ୍ଯାର୍ଚ୍ଚନମାରଭେତ୍ ॥ ୩୦୪.୧୫ କ୍ରମାତ୍ କୃଷ୍ଣସିତଶ୍ଯାମରକ୍ତପୀତା ନଗାଦଯଃ । ମନ୍ତ୍ରାର୍ଣା ଦଣ୍ଡିନାଙ୍ଗନି ତେଷୁ ସର୍ଵ୍ଵାସ୍ତୁ ମୂର୍ତ୍ତଯଃ ॥ ୩୦୪.

ସେଠାରେ ଦିବ୍ୟ ଦେହ ଉପରେ ଧ୍ୟାନ କରି, ପୁଣି ନିଜ ଆତ୍ମାକୁ ସେଠି ନେଇଯିବା ଉଚିତ୍। ଏଭଳି କଲେ ଆତ୍ମଶୁଦ୍ଧି ହୁଏ, ଏବଂ ବିଧିପୂର୍ବକ ନ୍ୟାସ ଓ ପୂଜା ଆରମ୍ଭ କରିବା ଦରକାର। କ୍ରମକ୍ରମେ କଳା, ଧଳା, ଧୂସର, ଲାଲ, ହଳଦିଆ ଗଛ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ; ମନ୍ତ୍ରର ଅକ୍ଷର, ଦଣ୍ଡ ଓ ଅଙ୍ଗ, ସେମାନେ ସମସ୍ତ ମୂର୍ତ୍ତି ରୂପେ ଅଛନ୍ତି।

ଅଙ୍ଗୁଷ୍ଠାଦିକନିଷ୍ଠାନ୍ତଂ ଵିନ୍ଯସ୍ଯାଙ୍ଗାନି ସର୍ଵ୍ଵତଃ । ନ୍ଯସେନ୍ମନ୍ତ୍ରାକ୍ଷରଂ ପାଦଗୁହ୍ଯହୃଦ୍ଵକ୍ତ୍ରମୂର୍ଦ୍ଧସୁ ॥ ୩୦୪.

ଅଙ୍ଗୁଠିରୁ ଛୋଟ ଆଙ୍ଗୁଠି ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ଅଙ୍ଗଗୁଡ଼ିକୁ ନ୍ୟାସ କରି, ମନ୍ତ୍ର ଅକ୍ଷରଗୁଡ଼ିକୁ ପାଦ, ଗୁପ୍ତ ଅଂଶ, ହୃଦୟ, ମୁଖ ଓ ମସ୍ତକରେ ନ୍ୟାସ କରିବା ଉଚିତ୍।

ଵ୍ଯାପକଂ ନ୍ଯସ୍ଯ ମୂର୍ଦ୍ଧାଦି ମୂଲମଙ୍ଗାନି ଵିନ୍ଯସେତ୍ । ରକ୍ତପୀତଶ୍ଯାମସିତାନ୍ ପୀଠପାଦାନ୍ ସ୍ଵକୋଣଜାନ୍ ॥ ୩୦୪.

ମସ୍ତକରୁ ତଳକୁ ବ୍ୟାପକ ମନ୍ତ୍ରର ନ୍ୟାସ କରି, ମୂଳ ଓ ଅଙ୍ଗଗୁଡ଼ିକୁ ବ୍ୟବସ୍ଥା କରିବା ଉଚିତ୍। କୋଣର ଆସନଗୁଡ଼ିକୁ କ୍ରମେ ଲାଲ, ହଳଦିଆ, ଧୂସର ଓ କଳା ରଖିବା ଦରକାର।

ସ୍ଵାଙ୍ଗାନ୍ମନ୍ତ୍ରୈର୍ନ୍ଯସେଦ୍ ଗାତ୍ରାଣ୍ଯଧର୍ମ୍ମାଦୀନି ଦିକ୍ଷୁ ଚ । ତତ୍ର ପଦ୍ମଞ୍ଚ ସୂର୍ଯ୍ଯାଦିମଣ୍ଡଲ ତ୍ରିତଯଂ ଗୁଣାନ୍ ॥ ୩୦୪.

ନିଜ ଅଙ୍ଗଗୁଡ଼ିକୁ ମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଦେହ ଓ ଦିଗଗୁଡ଼ିକୁ ନ୍ୟାସ କରିବା ଉଚିତ୍। ସେଠାରେ ପଦ୍ମ, ସୂର୍ଯ୍ୟ ଓ ତିନିଟି ମଣ୍ଡଳ ସହିତ ଗୁଣଗୁଡ଼ିକୁ ରଖିବା ଦରକାର।

ପୂର୍ଵ୍ଵାଦିପତ୍ରେ ଵାମାଦ୍ଯା ନଵମୀ କର୍ଣିକୋପରି । ଵାମା ଜ୍ଯେଷ୍ଠା କ୍ରମାଦ୍ରୌଦ୍ରୀ କାଲୀ କଲଵିକାରିଣୀ ॥ ୩୦୪.

ପୂର୍ବ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ପଙ୍କୁଡ଼ିରେ, ବାମ ଦିଗରୁ ଆରମ୍ଭ କରି, ନବମୀ ପଙ୍କୁଡ଼ି କର୍ଣ୍ଣିକା ଉପରେ ରଖିବା ଉଚିତ୍। ବାମା, ଜ୍ୟେଷ୍ଠା, ପରେ କ୍ରମକ୍ରମେ ରୌଦ୍ରୀ, କାଳୀ, କଳବିକାରିଣୀ।

ବଲଵିକାରିଣୀ ଚାଥ ବଲପ୍ରମଥନୀ ତଥା । ସର୍ଵ୍ଵଭୂତଦମନୀ ଚ ନଵମୀ ଚ ମନୋନ୍ମନୀ ॥ ୩୦୪.

ତାପରେ ବଳବିକାରିଣୀ, ବଳପ୍ରମଥନୀ, ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କୁ ଦମନ କରୁଥିବା ଶକ୍ତି ଓ ନବମୀ ମନୋନ୍ମନୀ।

ଶ୍ଵେତା ରକ୍ତା ସିତା ପୀତା ଶ୍ଯାମା ଵହ୍ନିନିଭାଷିତା । କୃଷ୍ଣାରୁଣାଶ୍ଚ ତାଃ ଶକ୍ତୀର୍ଜ୍ଵାଲାରୂପାଃ ସ୍ମରେତ୍ କ୍ରମାତ୍ ॥ ୩୦୪.

ଧଳା, ଲାଲ, ଧୂସର, ହଳଦିଆ, ଧୂସର-ନୀଳ, ଅଗ୍ନିବର୍ଣ୍ଣ, କଳା ଓ ରକ୍ତିମ—ଏହି ଶକ୍ତିମାନେ କ୍ରମକ୍ରମେ ଅଗ୍ନିଶିଖା ରୂପେ ଧ୍ୟାନ କରିବା ଉଚିତ୍।

ଅନନ୍ତଯୋଗପୀଠେ ଚ ଆଵାହ୍ଯାଥ ହୃଦବ୍ଜତଃ । ସ୍ଫଟିକାଭଂ ଚତୁର୍ବାହୁଂ ଫଲଶୂଲଧରଂ ଶିଵମ୍ ॥ ୩୦୪.

ଅନନ୍ତ ଯୋଗ ଆସନରେ, ହୃଦୟ ପଦ୍ମରୁ ଶିବଙ୍କୁ ଆହ୍ୱାନ କରିବା ଉଚିତ୍। ସେ କ୍ରିଷ୍ଟଳ ସଦୃଶ, ଚାରିଟି ହାତ, ଫଳ ଓ ତ୍ରିଶୂଳ ଧାରଣ କରିଛନ୍ତି।

ସାଭଯଂ ଵରଦଂ ପଞ୍ଚଵଦନଞ୍ଚ ତ୍ରିଲୋଚନମ୍ । ପତ୍ରେଷୁ ମୂର୍ତ୍ତଯଃ ପଞ୍ଚ ସ୍ଥାପ୍ଯାସ୍ତତ୍ପୁରୁଷାଦଯଃ ॥ ୩୦୪.

ଭୟଭିତ ଭାବରେ ଦାନଦେବା, ପାଞ୍ଚଟି ମୁହଁ ଓ ତିନିଟି ଆଖି ଥିବା, ତତ୍ପୁରୁଷ ଓ ଅନ୍ୟ ଚାରି ରୂପକୁ ପତ୍ରରେ ବିଧିବତ୍ ସ୍ଥାପନ କରିବା ଉଚିତ।

ପୂର୍ଵ୍ଵେ ତତ୍ପୁରୁଷଃ ଶ୍ଵେତୋ ଅଘୋରୋଽଷ୍ଟଭୁଜୋଽସିତଃ । ଚତୁର୍ବାହୁମୁଖଃ ପୀତଃ ସଦ୍ଯୋଜାତଶ୍ଚ ପଶ୍ଚିମେ ॥ ୩୦୪.

ପୂର୍ବ ଦିଗରେ ତତ୍ପୁରୁଷ ଧଳାବର୍ଣ୍ଣର, ଅଘୋର ଅଠ ହାତ ଓ କଳାବର୍ଣ୍ଣର, ପଶ୍ଚିମ ଦିଗରେ ସଦ୍ୟୋଜାତ ଚାରି ହାତ ଓ ହଳଦିଆ ମୁହଁର।

ଵାମଦେଵଃ ସ୍ତ୍ରୀଵିଲାସୀ ଚତୁର୍ଵକ୍ତ୍ରଭୁଜୋଽରୁଣଃ । ସୌମ୍ଯେ ପଞ୍ଚାସ୍ଯ ଈଶାନେ ଈଶାନଃ ସର୍ଵ୍ଵଦଃ ସିତଃ ॥ ୩୦୪.

ବାମଦେବ ନାରୀ ସହ ଖେଳୁଥିବା, ଚାରି ମୁହଁ ଓ ଚାରି ହାତ ଥିବା ଲାଲ୍ ବର୍ଣ୍ଣର, ଉତ୍ତରପୂର୍ବ ଦିଗରେ ପାଞ୍ଚ ମୁହଁ ଥିବା ସମସ୍ତ ଦାତା ଇଶାନ ଧଳାବର୍ଣ୍ଣର।

ଇଷ୍ଟାଙ୍ଗାନି ଯଥାନ୍ଯାଯମନନ୍ତଂ ସୂକ୍ଷ୍ମ୍ମର୍ଚ୍ଚଯେତ୍ । ସିଦ୍ଧେଶ୍ଵରଂ ତ୍ଵେକନେତ୍ରଂ ପୂର୍ଵ୍ଵାଦୌ ଦିଶି ପୂଜଯେତ୍ ॥ ୩୦୪.

ଚାହିଦା ଅଙ୍ଗଗୁଡ଼ିକୁ ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ, ଅନନ୍ତ ଓ ସୂକ୍ଷ୍ମ ଭାବେ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ। ପୂର୍ବ ଦିଗରେ ଏକ ଆଖି ଥିବା ସିଦ୍ଧେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ପ୍ରଥମେ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ।

ଏକରୁଦ୍ରଂ ତ୍ରିନେତ୍ରଞ୍ଚ ଶ୍ରୀକଣ୍ଠଞ୍ଚ ଶିଖଣ୍ଡିନମ୍ । ଐଶାନ୍ଯାଦିଵିଦିକ୍ଷ୍ଵେତେ ଵିଦ୍ଯେଶାଃ କମଲାସନାଃ ॥ ୩୦୪.

ଏକରୁଦ୍ର, ତିନି ଆଖି ଥିବା, ଶ୍ରୀକଣ୍ଠ ଓ ଶିଖଣ୍ଡିନ; ଉତ୍ତରପୂର୍ବ ଓ ଅନ୍ୟ ଦିଗରେ ଜ୍ଞାନର ଦେବତାମାନେ ପଦ୍ମରେ ବସିଛନ୍ତି।

ଶ୍ଵେତଃ ପୀତଃ ସିତୋ ରକ୍ତୋ ଧୂମ୍ରୋ ରକ୍ତୋଽରୁଣଃ ସିତଃ । ଶୂଲାଶନିଶରେଷ୍ଵାସଵାହଵଶ୍ଚତୁରାନନାଃ ॥ ୩୦୪.

ଧଳା, ହଳଦିଆ, ଧଳା, ଲାଲ୍, ଧୂସର, ଲାଲ୍, ରକ୍ତିମ, ଧଳା; ଶୂଳ, ବଜ୍ର, ଶର, ଧନୁଷ ଓ ଚାରି ମୁହଁ ସହିତ।

ଉମା ଚଣ୍ଡୀଶନନ୍ଦୀଶୌ ମହାକାଲୋ ଗଣେଶ୍ଵରଃ । ଵୃଷୋ ଭୃଙ୍ଗରିଟିସ୍କନ୍ଦାନୁତ୍ତରାଦୌ ପ୍ରପୂଜଯେତ୍ ॥ ୩୦୪.

ଉମା, ଚଣ୍ଡୀଶ, ନନ୍ଦୀଶ, ମହାକାଳ, ଗଣେଶ୍ୱର; ବୃଷ, ଭୃଙ୍ଗ, ରିଟି, ଏବଂ ସ୍କନ୍ଦକୁ ଉତ୍ତର ଦିଗରେ ପ୍ରଥମେ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ।

କୁଲିଶଂ ଶକ୍ତିଦଣ୍ଡୌ ଚ ଖଡ୍ଗପାଶଧ୍ଵଜୌ ଗଦାଂ । ଶୂଲଂ ଚକ୍ରଂ ଯଜେତ୍ ପଦ୍ମଂ ପୂର୍ଵ୍ଵାଦୌ ଦେଵମର୍ଚ୍ଯ ଚ ॥ ୩୦୪.

ବଜ୍ର, ଶକ୍ତି, ଦଣ୍ଡ, ଖଡ଼ଗ, ପାଶ, ଧ୍ୱଜ, ଗଦା, ଶୂଳ, ଚକ୍ର; ପୂର୍ବ ଦିଗରେ ପଦ୍ମ ଓ ଦେବତାଙ୍କୁ ପ୍ରଥମେ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ।

ତତୋଽଧିଵାସିତଂ ଶିଷ୍ଯଂ ପାଯଯେଦ୍ ଗଵ୍ଯପଞ୍ଚକମ୍ । ଆଚାନ୍ତଂ ପ୍ରୋକ୍ଷ୍ଯ ନେତ୍ରାନ୍ତୈର୍ନେତ୍ରେ ନେତ୍ରେଣ ବନ୍ଧଯେତ୍ ॥ ୩୦୪.

ଏହା ପରେ ଅଭିଷେକ କରି, ଶିଷ୍ୟକୁ ଗବ୍ୟ ପଞ୍ଚକ ଦେବା ଉଚିତ। ମୁଁହ ଧୋଇ ନେଇ, ଜଳ ଛିଟି ଦେଇ, ଆଖିରେ ଆଖି ଦେଖାଇ ଆଖି ନିୟମ କରିବା ଉଚିତ।

ଦ୍ଵାରେ ପ୍ରଵେଶଯେଚ୍ଛିଷ୍ଯଂ ମଣ୍ଡପସ୍ଯାଥ ଦକ୍ଷିଣେ । ସାସନାଦିକୁଶାସୀନଂ ତତ୍ର ସଂଶୋଧଯେଦ୍ ଗୁରୁଃ ॥ ୩୦୪.

ଦ୍ୱାର ଦ୍ୱାରା ଶିଷ୍ୟକୁ ଭିତରକୁ ନେଇ, ମଣ୍ଡପର ଦକ୍ଷିଣ ପାଶକୁ ନେବା; ତାଳି, ଆସନ ଓ କୁଶ ଉପରେ ବସାଇ, ଗୁରୁ ସେଠାରେ ଶିଷ୍ୟଙ୍କୁ ଶୁଦ୍ଧ କରିବେ।