ଅଗ୍ନିପୁରାଣମ୍

ମାରୀନିର୍ନାଶନକରଃ ସ ମାଂ ପାତୁ ଜଗତ୍ପତିଃ । ଶ୍ଲୋକୌ ଚୈଵ ନ୍ଯସେଦେତୌ ମନ୍ତ୍ରୌ ଗୋରକ୍ଷକୌ ପୃଥକ୍ ।। ୩୦୨.

ଯିଏ ରୋଗ ନାଶ କରନ୍ତି, ସେଇ ଜଗତ୍ପତି ମୋତେ ରକ୍ଷା କରୁନ୍ତୁ; ଏହି ଦୁଇଟି ଶ୍ଲୋକ ଓ ଗୋରକ୍ଷାକୁ ଦୁଇଟି ମନ୍ତ୍ର ଅଲଗା ରଖିବା ଉଚିତ।

ଅଗ୍ନିରୁଵାଚ ଯଦା ଜନ୍ମର୍କ୍ଷଗଶ୍ଚନ୍ଦ୍ରୋ ଭାନୁଃ ସପ୍ତମରାଶିଗଃ । ପୌଷ୍ଣଃ କାଲଃ ସ ଵିଜ୍ଞେଯସ୍ତଦା ଗ୍ରାସଂ ପରୀକ୍ଷଯେତ୍ ।। ୩୦୩.

ଅଗ୍ନି କହିଲେ: ଯେତେବେଳେ ଜନ୍ମ ସମୟରେ ଚନ୍ଦ୍ର ଓ ସୂର୍ଯ୍ୟ ସପ୍ତମ ରାଶିରେ ଥାଆନ୍ତି, ସେ ସମୟକୁ ପୌଷ୍ଣ କାଳ ବୋଲି ଜଣାଯିବ; ଏବେ ଖାଦ୍ୟ ଯାଞ୍ଚ କରିବା ଉଚିତ।

କଣ୍ଠେଷ୍ଠୈ ଚଲତଃ ସ୍ଥାନାଦ୍ଯସ୍ଯ ଵକ୍ରା ଚ ନାସିକା । କୃଷ୍ଣା ଚ ଜିହ୍ଵା ସପ୍ତାହଂ ଜୀଵିତଂ ତସ୍ଯ ଵୈ ଭଵେତ୍ ।। ୩୦୩.

ଯଦି ଗଳା ପାଖରୁ ନାକ ବାଙ୍କା ଓ ଜିହ୍ବା କଳା ଥାଏ, ତେବେ ସେ ଲୋକ ସପ୍ତ ଦିନ ମାତ୍ର ଜୀବନ୍ତ ରହିବ।

ତାରୋ ମେଷୋ ଵିଷଂ ଦନ୍ତୀ ନରୋ ଦୀର୍ଘୋ ଘଣା ରସଃ । କ୍ରୁଦ୍ଧୋଲ୍କାଯ ମହୋଲ୍କାଯ ଵୀରୋତ୍ଲାଯ ଶିଖା ଭଵେତ୍ ।। ୩୦୩.

ତାରା, ମେଷ, ବିଷ, ଦନ୍ତି, ପୁରୁଷ, ଦୀର୍ଘ, ଘନ ଓ ରସ—ଏହିମାନେ କ୍ରୋଧିତ ହେଲେ ବଡ଼ ଉଲ୍କା, ବୀର ଉଲ୍କା ଓ ଶିଖା ରୂପେ ପରିଣତ ହୁଅନ୍ତି।

ହ୍ଯଲ୍କାଯ ସହସୋଲ୍କାଯ ଵୈଷ୍ଣଵୋଷ୍ଟାକ୍ଷରୋ ମନୁଃ । କନିଷ୍ଠାଦିତଦଷ୍ଟାନାମଙ୍ଗୁଲୀନାଞ୍ଚ ପର୍ଵସୁ ।। ୩୦୩.

ଛୋଟ ଉଲ୍କା, ହଜାର ଉଲ୍କା, ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଅଷ୍ଟାକ୍ଷରୀ ମନ୍ତ୍ର—ଏହାକୁ କନିଷ୍ଠା ଆଦି ଅଙ୍ଗୁଳିର ଗଠିଠିରେ, ଦାଁତରେ ଦଶାଯିଥିବା ପ୍ରକାରେ ରଖିବା ଉଚିତ।

ଜ୍ଯେଷ୍ଠାଗ୍ରେଣ କ୍ରମାତ୍ତାଵନ୍ ମୂର୍ଦ୍ଧନ୍ଯଷ୍ଟାକ୍ଷରଂ ନ୍ଯସେତ୍ । ତର୍ଜ୍ଜନ୍ଯାନ୍ତାରମଙ୍ଗୁଷ୍ଠେ ଲଗ୍ନେ ମଧ୍ଯମଯା ଚ ତତ୍ ।। ୩୦୩.

ଅନୁସୂଚୀ ଅଙ୍ଗୁଳିର ଟିପରେ କ୍ରମକ୍ରମେ ମୂର୍ଧନ୍ୟ ଅଷ୍ଟାକ୍ଷରୀ ମନ୍ତ୍ରକୁ ରଖିବା ଉଚିତ। ତର୍ଜନୀ ଓ ଅଙ୍ଗୁଠି ମଧ୍ୟରେ, ପରେ ମଧ୍ୟମା ଅଙ୍ଗୁଳି ସହିତ ଏହାକୁ ରଖିବା ଦରକାର।

ତଲେଙ୍ଗୁଷ୍ଠେ ତଦୁତ୍ତାରଂ ଵୀଜୋତ୍ତାରଂ ତତୋ ନ୍ଯସେତ୍ । ରକ୍ତଗୌରଧୂମ୍ରହରିଜ୍ଜାତରୂପାଃ ସିତାସ୍ତ୍ରଥଃ ।। ୩୦୩.

ହାତେ ଓ ଅଙ୍ଗୁଠିରେ ମୂଳ ଓ ତାହାର ବିକାଶକୁ ରଖିବା ଉଚିତ। ଲାଲ, ହଳଦିଆ, ଧୂସର, ହରିତ, ସୁନାଳି ଓ ସଧା ଏହି ରଥମାନେ।

ଏଵଂ ରୂପାନିମାନ୍ ଵର୍ଣାନ୍ ଭାଵଵୁଦ୍ଧାନ୍ନ୍ଯସେତ୍ କ୍ରମାତ୍ । ହୃଦାସ୍ଯନେତ୍ରମୂର୍ଦ୍ଧାଙ୍ଘ୍ରିତାଲୁଗୁହ୍ଯକରାଦିଷୁ ।। ୩୦୩.

ଏଭଳି ରୂପ ଓ ବର୍ଣ୍ଣଗୁଡ଼ିକୁ, ଭାବରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ, କ୍ରମକ୍ରମେ ହୃଦୟ, ମୁଖ, ନୟନ, ମସ୍ତକ, ପାଦ, ତାଳୁ, ଗୁପ୍ତ ଅଂଶ ଓ ହାତରେ ରଖିବା ଉଚିତ।

ଅଙ୍ଗାନି ଚ ନ୍ଯସେଦ୍ଵୀଜାନ୍ନ୍ଯସ୍ଯାଥ କରଦେହଯୋଃ । ଯଥାତ୍ମନି ତଥା ଦେଵେନ୍ଯାସଃ ସାର୍ଯ୍ଯଃ କରଂ ଵିନା ।। ୩୦୩.

ଅଙ୍ଗଗୁଡ଼ିକୁ ମୂଳ ରଖିବା ପରେ, ହାତ ଓ ଦେହରେ ମଧ୍ୟ ଏହି ମୂଳକୁ ରଖିବା ଦରକାର। ଯେପରି ନିଜ ଉପରେ, ସେପରି ଦେବତା ଉପରେ ମଧ୍ୟ ଏହାକୁ କରିବା ଉଚିତ, କିନ୍ତୁ ହାତ ବ୍ୟତୀତ।

ହୃଦାଦିସ୍ଥାନଗାନ୍ ଵର୍ଣାନ୍ ଗନ୍ଧପୁଷ୍ପୈଃ ସମର୍ଚ୍ଚଯେତ୍ । ଧର୍ମ୍ମାଦ୍ଯଗ୍ନ୍ଯାଦ୍ଯଧର୍ମାଦି ଗାତ୍ରେ ପୀଠେଽମ୍ବୁଜେ ନ୍ଯସେତ୍ ।। ୩୦୩.

ହୃଦୟ ଆଦି ସ୍ଥାନରେ ଥିବା ବର୍ଣ୍ଣଗୁଡ଼ିକୁ ଗନ୍ଧ ଓ ଫୁଲରେ ପୂଜିବା ଉଚିତ। ଧର୍ମ ଆଦି, ଅଗ୍ନି ଆଦି, ଅଧର୍ମ ଆଦିକୁ ଦେହ, ପୀଠ ଓ ପଦ୍ମରେ ରଖିବା ଦରକାର।

ଯତ୍ର କେଶରକିଞ୍ଚଲ୍କଵ୍ଯାପିସୂର୍ଯ୍ଯେନ୍ଦୁଦାହିନାଂ । ମଣ୍ଡଲନ୍ତ୍ରିତଯନ୍ତାଵଦ୍ ଭେଦୈସ୍ତତ୍ର ନ୍ଯସେତ୍ କ୍ରମାତ୍ ।। ୩୦୩.

ଯେଉଁଠାରେ କେଶର ଓ ପ୍ରମାଣ ଛିଟିଯାଇଛି, ସୂର୍ଯ୍ୟ, ଚନ୍ଦ୍ର ଓ ଅଗ୍ନି ସହିତ, ମଣ୍ଡଳରେ ଯେତେ ଭିନ୍ନତା ଅଛି, ସେଠି କ୍ରମକ୍ରମେ ରଖିବା ଉଚିତ।

ଗୁଣାଶ୍ଚ ତନ୍ତ୍ରସତ୍ଵାଦ୍ଯାଃ କେଶରମ୍ଥାଶ୍ଚ ଶକ୍ତଯଃ । ଵିମଲୋତ୍କର୍ଷଣୀଜ୍ଞାନକ୍ରିଯାଯୋଗାଶ୍ଚ ଵୈ କ୍ରମାତ୍ ।। ୩୦୩.

ତନ୍ତ୍ରର ସାର ଆଦି ଗୁଣମାନେ, କେଶର ଭଳି ଶକ୍ତିମାନେ, ଶୁଦ୍ଧି, ଉତ୍କୃଷ୍ଟତା, ଜ୍ଞାନ, କ୍ରିୟା ଓ ଯୋଗକୁ କ୍ରମକ୍ରମେ ରଖିବା ଉଚିତ।

ପ୍ରହ୍ଵୀ ସତ୍ଯା ତଥେଶାନାନୁଗ୍ରହା ମଧ୍ଯତସ୍ତତଃ । ଯୋଗପୀଠଂ ସମଭ୍ଯର୍ଚ୍ଯ ସମାଵାହ୍ଯ ହରିଂ ଯଜେତ୍ ।। ୩୦୩.

ନମ୍ରତା, ସତ୍ୟ, ଏପରି ଭାବେ ଶାସନ, କୃପା, ଏବଂ ମଧ୍ୟରେ ଯୋଗପୀଠକୁ ପୂଜି ହରିଙ୍କୁ ଆହ୍ୱାନ କରି ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ।

ଵାସୁଦେଵାଦଯଃ ପୂଜ୍ଯାଶ୍ଚତ୍ଵାରୋ ଦିକ୍ଷୁ ମୂର୍ତ୍ତଯଃ । ଵିଦିକ୍ଷୁ ଶ୍ରଈସରସ୍ଵତ୍ଯୈ ରତିଶାନ୍ତ୍ଯୈ ଚ ପୂଜଯେତ୍ ।। ୩୦୩.

ବାସୁଦେବ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ, ଚାରି ଦିଗରେ ଥିବା ମୂର୍ତ୍ତିମାନେ ପୂଜାଯୋଗ୍ୟ। ଉପଦିଗଗୁଡ଼ିକୁ ଶ୍ରୀ, ସରସ୍ୱତୀ, ରତି ଓ ଶାନ୍ତିଙ୍କୁ ପୂଜିବା ଦରକାର।

ଶଙ୍ଖଂ ଚକ୍ରଂ ଗଦାଂ ପଦ୍ମଂ ମୁଷଲଂ ଖଡ୍ଗଶାର୍ଙ୍ଗିକେ । ଵନମାଲାନ୍ଵିତଂ ଦିକ୍ଷୁ ଵିଦିକ୍ଷୁ ଚ ଯଜେତ୍ କ୍ରମାତ୍ ।। ୩୦୩.

ଶଂଖ, ଚକ୍ର, ଗଦା, ପଦ୍ମ, ମୁଷଳ, ଖଡ଼ଗ, ଶାରଙ୍ଗ ଧନୁଷ୍ ଓ ବନମାଳା ଯୁକ୍ତ, ଏହିମାନେ ଦିଗ ଓ ଉପଦିଗରେ କ୍ରମକ୍ରମେ ପୂଜାଯୋଗ୍ୟ।

ଅବ୍ଯର୍ଚ୍ଯ ଚ ଚଵହିସ୍ତାର୍କ୍ଷ୍ଯଂ ଦେଵସ୍ଯ ପୁରତୋଽର୍ଚ୍ଚଯେତ୍ । ଵିଶ୍ଵକ୍ସେନଞ୍ଚ ସୋମେଶଂ ମଧ୍ଯେ ଆଵରଣାଦ୍ଵହିଃ ।। ୩୦୩.

ଦେବତାଙ୍କ ପୂର୍ବରୁ ଗରୁଡ଼ଙ୍କୁ ପୂଜି ଆହ୍ୱାନ କରି, ମଧ୍ୟରେ ଭିତରେ ବିଶ୍ୱକ୍ଷେଣ ଓ ସୋମେଶଙ୍କୁ ପୂଜିବା ଉଚିତ।

ଇନ୍ଦ୍ରାଦିପରିଚାରେଣ ପୂଜ୍ଯ ସର୍ଵ୍ଵମଵାପ୍ନୁଯାତ୍ ।। ୩୦୩.

ଇନ୍ଦ୍ର ଆଦି ସେବକମାନେ ସହିତ ପୂଜା କଲେ ସମସ୍ତ କିଛି ଲାଭ ହୁଏ।

ଅଗ୍ନିରୁଵାଚ ମେଷଃ ସଂଜ୍ଞା ଵିଷଂ ସାଜ୍ଯମସ୍ତି ଦୀର୍ଘେଦକଂ ରସଃ । ଏତତ୍ ପଞ୍ଚାକ୍ଷରଂ ମନ୍ତ୍ରଂ ଶିଵଦଞ୍ଚ ଶିଵାତ୍ମକଂ ॥ ୩୦୪.

ଅଗ୍ନି କହିଲେ: ମେଷ ନାମ, ବିଷ ଘୃତ, ଦୀର୍ଘ ପାତ୍ର, ରସ ତରଳ; ଏହି ପଞ୍ଚାକ୍ଷରୀ ମନ୍ତ୍ର ଶିବଦାୟକ ଓ ଶିବସ୍ୱରୂପ।

ତାରକାଦି ସମଭ୍ଯର୍ଚ୍ଚ୍ଯ ଦେଵତ୍ଵାଦି ସମାପ୍ନୁଯାତ୍ । ଜ୍ଞାନାତ୍ମକଂ ପରଂ ବ୍ରହ୍ମ ପରଂ ବୁଦ୍ଧିଃ ଶିଵୋ ହୃଦି ॥ ୩୦୪.

ତାରା ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ପୂଜା କଲେ ଦେବତ୍ୱ ଓ ଅନ୍ୟ ଗୁଣ ମିଳେ; ପରମ ବ୍ରହ୍ମ ଜ୍ଞାନସ୍ୱରୂପ, ପରମ ବୁଦ୍ଧି, ଶିବ ହୃଦୟରେ ବସିଛନ୍ତି।

ତଚ୍ଛକ୍ତିଭୂତଃ ସର୍ଵ୍ଵେଶୋ ଭିନ୍ନୋ ବ୍ରହ୍ମାଦିମୂର୍ତ୍ତିଭିଃ । ମନ୍ତ୍ରାର୍ଣାଃ ପଞ୍ଚ ଭୂତାନି ତନ୍ମନ୍ତ୍ରା ଵିଷଯାସ୍ତଥା ॥ ୩୦୪.

ସେ ଶକ୍ତିସ୍ୱରୂପ ହୋଇ ସମସ୍ତଙ୍କ ନାଥ, ବ୍ରହ୍ମା ଓ ଅନ୍ୟ ରୂପରେ ପ୍ରକାଶିତ। ମନ୍ତ୍ରର ଅର୍ଣ୍ଣମାନେ ପଞ୍ଚ ଭୂତ, ସେମାନଙ୍କର ମନ୍ତ୍ର ମଧ୍ୟ ବିଷୟସ୍ୱରୂପ।

ପ୍ରାଣାଦିଵାଯଵଃ ପଞ୍ଚ ଜ୍ଞାନକର୍ମ୍ମେନ୍ଦ୍ରିଯାଣି ଚ । ସର୍ଵଂ ପଞ୍ଚାକ୍ଷରଂ ବ୍ରହ୍ମ ତଦ୍ଵଦଷ୍ଟାକ୍ଷରାନ୍ତକଃ ॥ ୩୦୪.

ପ୍ରାଣ ଆଦି ପଞ୍ଚ ବାୟୁ, ଜ୍ଞାନେନ୍ଦ୍ରିୟ ଓ କର୍ମେନ୍ଦ୍ରିୟ; ସମସ୍ତ କିଛି ପଞ୍ଚାକ୍ଷରୀ ବ୍ରହ୍ମ, ଏହିପରି ଅଷ୍ଟାକ୍ଷରୀର ସମାପ୍ତି ମଧ୍ୟ।

ଗଵ୍ଯେନ ପ୍ରୋକ୍ଷଯେଦ୍ଦୀକ୍ଷାସ୍ଥାନଂ ମନ୍ତ୍ରେଣ ଚୋଦିତଂ । ତନ୍ତ୍ରସମ୍ଭୂତସମ୍ଭାଵଃ ଶିଵମିଷ୍ଟ୍ଵା ଵିଧାନତଃ ॥ ୩୦୪.

ମନ୍ତ୍ର ଅନୁସାରେ ଗାଈର ଦୁଧ ଦ୍ୱାରା ଦୀକ୍ଷା ସ୍ଥାନକୁ ଛିଟାଇବା ଉଚିତ୍। ତନ୍ତ୍ର ଅନୁଯାୟୀ ଯେଉଁ ଯେଉଁ ଜିନିଷ ଆବଶ୍ୟକ, ସେଗୁଡ଼ିକୁ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରି, ନିୟମ ମାନି ଶିବଙ୍କୁ ପୂଜା କରିବା ଦରକାର।

ମୂଲମୂର୍ତ୍ତ୍ଯଙ୍ଗଵିଦ୍ଯାଭିସ୍ତଣ୍ଡୁଲକ୍ଷେପଣାଦିକମ୍ । କୃତ୍ଵା ଚରୁଞ୍ଚ ଯତ୍ କ୍ଷୀରଂ ପୁନସ୍ତଦ୍ଵିଭଜେତ୍ ତ୍ରିଧା ॥ ୩୦୪.

ମୂଳ, ମୂର୍ତ୍ତି, ଅଙ୍ଗ ଓ ବିଦ୍ୟା ଦ୍ୱାରା, ଚାଉଳ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ପ୍ରସ୍ତୁତି ଦେଇ, ଚରୁ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରିବା ଉଚିତ୍। ଏହି ପାଇଁ ଯେଉଁ ଦୁଧ ବ୍ୟବହାର କରାଯାଏ, ସେହି ଦୁଧକୁ ପୁଣି ତିନି ଭାଗ କରିବା ଦରକାର।

ନିଵେଦ୍ଯୈକଂ ପରଂ ହୁତ୍ଵା ସଶିଷ୍ଯୋଽନ୍ଯଦ୍ ଭଜେଦ୍‌ଗୁରୁଃ । ଆଚମ୍ଯ ସକଲୀକୃତ୍ଯ ଦଦ୍ଯାଚ୍ଛିଷ୍ଯାଯ ଦେଶିକଃ ॥ ୩୦୪.

ତିନି ଭାଗ ମଧ୍ୟରୁ ଗୋଟିଏ ଭାଗ ହବନ କରିବା ପରେ, ଆଉ ଗୋଟିଏ ଭାଗ ଶିଷ୍ୟକୁ ଦେବା ଉଚିତ୍। ଶେଷ ଭାଗ, ଗୁରୁ ପାଣି ଚୁଷି ଶୁଦ୍ଧ ହୋଇ, ଶିଷ୍ୟକୁ ଦେଇବା ଦରକାର।

ଦନ୍ତକାଷ୍ଠଂ ହୃଦା ଜପ୍ତଂକ୍ଷୀରଵୃକ୍ଷାଦିସମ୍ଭଵମ୍ । ସଂଶୋଧ୍ଯ ଦନ୍ତାନ୍ ସଂକ୍ଷୀପ୍ତ୍ଵା ପ୍ରକ୍ଷାଲ୍ଯୈତତ୍ କ୍ଷିପେଦ୍ଭୁଵି ॥ ୩୦୪.

କ୍ଷୀରବୃକ୍ଷରୁ ଆସିଥିବା ଦାନ୍ତକାଠକୁ ହୃଦୟ ମନ୍ତ୍ର ପଢ଼ି ସ୍ନାନ କରିବା ଉଚିତ୍। ଦାନ୍ତକାଠ ଭାଙ୍ଗି ଭଲଭାବେ ଧୋଇ, ପୃଥିବୀରେ ଫେଙ୍କିବା ଦରକାର।

ପୂର୍ଵ୍ଵେଣ ସୌମ୍ଯଵାରୀଶଗଂ ଶୁଭମତୌ ଶୁଭମ୍ । ପୁନସ୍ତଂ ଶିଷ୍ଯମାଯାନ୍ତଂ ଶିଖାବନ୍ଧାଦିରକ୍ଷିତଂ ॥ ୩୦୪.

ପୂର୍ବରୁ ନିଆଯାଇଥିବା ପବିତ୍ର ଓ ଶୁଭ୍ର ଜଳ ଦ୍ୱାରା, ଶିଷ୍ୟ ତାଙ୍କର ଶିଖା ବାନ୍ଧିବା ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ସଂରକ୍ଷା କାର୍ଯ୍ୟ କରି, ପୁଣିଥରେ ଆସିବା ଉଚିତ୍।

କୃତ୍ଵା ଵେଦ୍ଯାଂ ସହାନେନ ସ୍ଵପେଦ୍ଦର୍ଭାସ୍ତରେ ବୁଧଃ । ସୁଷୁପ୍ତଂ ଵୀକ୍ଷ୍ଯ ତଂ ଶିଷ୍ଯଃ ପ୍ରଭାତେ ଶ୍ରାଵଯେଦ୍ ଗୁରୁଂ ॥ ୩୦୪.

ଦର୍ଭା ଘାସରେ ବିଛାଇ ଶୟ୍ୟା ପ୍ରସ୍ତୁତ କରି, ଗୁରୁ ଓ ଶିଷ୍ୟ ଦୁଇଝଣେ ସେଠାରେ ଶୁଅନ୍ତୁ। ପ୍ରଭାତେ ଶିଷ୍ୟ ଦେଖିଲେ ଯେ ଗୁରୁ ଗଭୀର ନିଦ୍ରାରେ ଅଛନ୍ତି, ସେତେବେଳେ ତାଙ୍କୁ ଜଗାଇବା ଉଚିତ୍।

ଶୁଭୈଃ ସିଦ୍ଧିପଦୈର୍ଭକ୍ତିସ୍ତୈଃ ପୁନର୍ମ୍ମଣ୍ଡଲାର୍ଚ୍ଚନମ୍ । ମଣ୍ଡଲଂ ଭଦ୍ରକାଦ୍ଯୁକ୍ତଂ ପୂଜଯେତ୍ସର୍ଵ୍ଵସିଦ୍ଧିଦଂ ॥ ୩୦୪.

ଶୁଭ ଓ ସିଦ୍ଧିଦାୟକ ପଦାର୍ଥ ଓ ଭକ୍ତି ସହିତ ପୁଣିଥରେ ମଣ୍ଡଳକୁ ପୂଜିବା ଦରକାର। ମଣ୍ଡଳ ଭଦ୍ର ଚିହ୍ନ ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ ଥାଏ, ଏହା ସମସ୍ତ ସିଦ୍ଧି ଦେଇଥାଏ, ଏହିପରି ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ୍।

ସ୍ନାତ୍ଵାଚମ୍ଯ ମୃଦା ଦେହଂ ମନ୍ତ୍ରୈରାଲିପ୍ଯ କଲ୍ପ୍ଯତେ । ଶିଵତୀର୍ଥେ ନରଃ ସ୍ନାଯାଦଘମର୍ଷଣପୂର୍ଵକମ୍ ॥ ୩୦୪.

ସ୍ନାନ କରି ଓ ପାଣି ଚୁଷି, ମାଟି ଓ ମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଦେହକୁ ଲେପନ କରିବା ଉଚିତ୍। ଶିବଙ୍କ ପବିତ୍ର ତୀର୍ଥରେ, ଅଘମର୍ଷଣ କରି ସ୍ନାନ କରିବା ଦରକାର।