ଦ୍ଵାଵେତୌ ପକ୍ଷିରାଡ୍ମନ୍ତ୍ରୌ ଵିଷଘ୍ନାଵଭିମନ୍ତ୍ରଣାତ୍ । ପକ୍ଷିରାଜାଯ ଵିଦ୍ମହେ ପକ୍ଷିଽଦେଵାଯ ଧୀମହି ତନ୍ନୋ ଗରୁଡଃ ପ୍ରଚୋଦଯାତ୍ । ଵହ୍ନିସ୍ଥୌ ପାର୍ଶ୍ଵତତ୍ପୂର୍ଵୌ ଦନ୍ତଶ୍ରୀକୌ ଚ ଦଣ୍ଡିନୌ ।। ୨୯୫.
ଏହି ଦୁଇଟି ପକ୍ଷୀରାଜ ମନ୍ତ୍ର, ଶକ୍ତିଶାଳୀ କରାଯିବା ପରେ, ବିଷ ନାଶ କରେ। ଆମେ ପକ୍ଷୀରାଜଙ୍କୁ ଜାଣୁ, ପକ୍ଷୀଦେବତାଙ୍କୁ ଧ୍ୟାନ କରୁ, ଗରୁଡ଼ ଆମକୁ ପ୍ରେରିତ କରୁନ୍ତୁ। ଅଗ୍ନିରେ, ପାର୍ଶ୍ୱରେ, ପୂର୍ବରେ, ଦନ୍ତ ଶ୍ରୀ ଓ ଦଣ୍ଡ ସହିତ ଏହି ମନ୍ତ୍ର ରଖାଯିବା ଉଚିତ।
ହର ହର ହୃଦଯାଯ ନମଃ କପର୍ଦ୍ଦିନେ ଚ ଶିରସେ ନୀଲକଣ୍ଠାଯ ଵୈ ଶିଖାଂକାଲକୂଟଵିଷଭକ୍ଷଣାଯ ସ୍ଵାହା । ଅଥ ଵର୍ମ୍ମ ଚ କଣ୍ଠେ ନେତ୍ରଂ କୃତ୍ତିଵାସାସ୍ତ୍ରିନେତ୍ରଂ ପୂର୍ଵାଦ୍ଯୈରାନନୈର୍ଯୁକ୍ତଂ ସ୍ଵେତପୀତାରୁଣାସିତୈଃ ।। ୨୯୫.
ହର, ହର, ହୃଦୟକୁ ନମସ୍କାର; କପର୍ଦ୍ଦିନ୍କୁ ଶିରରେ, ନୀଳକଣ୍ଠଙ୍କୁ ଚୂଡ଼ାରେ, କାଳକୂଟ ବିଷ ଖାଇଥିବା ନୀଳକଣ୍ଠଙ୍କୁ ସ୍ୱାହା। ପରେ, କଣ୍ଠରେ ବର୍ମ, ନୟନ, କୃତ୍ତିବାସ, ତିନି ଚକ୍ଷୁ, ପୂର୍ବ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଦିଗର ମୁହଁ, ସ୍ୱେତ, ପୀତ, ରକ୍ତ ଓ କଳା ରଙ୍ଗ ସହିତ ଯୋଗ କରିବା।
ଅଭଯଂ ଵରଦଂ ଚାପଂ ଵାସୁକିଞ୍ଚ ଦଧଦ୍ଭୁଜୈଃ । ଯସ୍ଯୋପରୀତପାର୍ଶ୍ଵସ୍ଥଗୌରୀରୁଦ୍ରୋଽସ୍ଯ ଦେଵତା ।। ୨୯୫.
ଯାହାଙ୍କ ହାତରେ ଭୟମୁକ୍ତି, ବରଦାନ, ଧନୁଷ ଓ ବାସୁକି ଅଛି; ଯାହାଙ୍କ ପାଖରେ ଗୌରୀ ଓ ରୁଦ୍ର ଦଢ଼ିଆ ଅଛନ୍ତି—ଏହିମାନେ ତାଙ୍କର ଦେବତା।
. ପାଦଜାନୁଗୁହାନାଭିହୃତ୍କଣ୍ଠାନନମୂର୍ଦ୍ଧସୁ । ମନ୍ତ୍ରାର୍ଣାନ୍ନ୍ଯସ୍ଯ କରଯୋରଙ୍ଗୁଷ୍ଠାଦ୍ଯଙ୍ଗୁଲୀଷୁ ଚ ।। ୨୯୫.
ପାଦ, ଘୁଁଟି, ଗୁପ୍ତାଙ୍ଗ, ନାଭି, ହୃଦୟ, କଣ୍ଠ, ମୁହଁ ଓ ମୁଣ୍ଡରେ, ମନ୍ତ୍ରର ଅକ୍ଷରଗୁଡ଼ିକୁ ହାତର ଆଙ୍ଗୁଠି ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଆଙ୍ଗୁଳିରେ ରଖିବା।
ତର୍ଜ୍ଜନ୍ଯାଦିତଦନ୍ତାସୁ ସର୍ଵମଙ୍ଗୁଷ୍ଠଯୋର୍ନ୍ନ୍ଯସେତ୍ । ଧ୍ଯାତ୍ଵୈଵଂ ସଂହରେତ୍ କ୍ଷିପ୍ରଂ ଵଦ୍ଧଯା ଶୂଲମୁଦ୍ରଯା ।। ୨୯୫.
ତର୍ଜନୀ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଆଙ୍ଗୁଳି, ସମସ୍ତ ଆଙ୍ଗୁଠିରେ ଏହି ଅକ୍ଷରଗୁଡ଼ିକୁ ରଖିବା। ଏଭଳି ଧ୍ୟାନ କରି, ଶୀଘ୍ର ଶୂଳମୁଦ୍ରା ଦ୍ୱାରା ବନ୍ଧନ କରିବା।
କନିଷ୍ଠା ଜ୍ଯେଷ୍ଠଯା ଵଦ୍ଧା ତିସ୍ରୋଽନ୍ଯାଃ ପ୍ରସୃତେର୍ଜ୍ଜଵାଃ । ଵିଷନାଶେ ଵାମହସ୍ତମନ୍ଯସ୍ମିନ୍ ଦକ୍ଷିଣଂ କରଂ ।। ୨୯୫.
କନିଷ୍ଠା ଆଙ୍ଗୁଳିକୁ ବଡ଼ ଆଙ୍ଗୁଳି ସହିତ ବନ୍ଧି, ଅନ୍ୟ ତିନିଟି ଆଙ୍ଗୁଳିକୁ ଶୀଘ୍ର ବିସ୍ତାର କରିବା। ବିଷ ନାଶ ପାଇଁ ବାମହାତକୁ ଡାହାଣ ହାତରେ ରଖିବା।
ଓଂ ନମୋ ଭଗଵତେ ନୀଲକଣ୍ଠାଯ ଚିଃ ଅମଲକଣ୍ଠାଯ ଚିଃ । ସର୍ଵଜ୍ଞକଣ୍ଠାଯ ଚିଃ କ୍ଷିପ ଓଂ ସ୍ଵାହା । ଅମଲନୀଲକଣ୍ଠାଯ ନୈକସର୍ଵଵିଷାପହାଯ । ନମସ୍ତେ ରୁଦ୍ରମଂନ୍ଯଵ ଇତି ସମ୍ମାର୍ଜ୍ଜନାଦ୍ଵିପଂ ଵିନଶ୍ଯତି- ନ ସନ୍ଦେହଃ କର୍ଣଜାପ୍ଯା ଉପାନହାଵା । ଯଜେଦ୍ରୁଦ୍ରଵିଧାନେ ନୀଲଗ୍ରୀଵଂ ମହେଶ୍ଵରମ୍ । ଵିଷଵ୍ଯାଧିଵିନାଶଃ ସ୍ଯାତ୍ କୃତ୍ଵା ରୁଦ୍ରଵିଧାନକଂ ।। ୨୯୫.
ଅଗ୍ନିରୁଵାଚ ଵକ୍ଷ୍ଯେ ରୁଦ୍ରଵିଧାନନ୍ତୁ ପଞ୍ଚାଙ୍ଗଂ ସର୍ଵ୍ଵଦଂ ପରଂ । ହୃଦଯଂ [https://sa.wikisource.org/s/1zc6 ଶିଵସଙ୍କଲ୍ପଃ] ଶିଵଃ ସୂକ୍ତନ୍ତୁ ପୌରୁଷମ୍ ।। ୨୯୬.
ଅଗ୍ନି କହିଲେ: ମୁଁ ଏବେ ରୁଦ୍ର ବିଧି, ପଞ୍ଚାଙ୍ଗ ଓ ସର୍ବଦା ପ୍ରଦାନକାରୀ ଉତ୍ତମ ବିଧି ବ୍ୟାଖ୍ୟା କରିବି। ହୃଦୟ ହେଉଛି ଶିବ ସଂକଳ୍ପ, ଏବଂ ସୂକ୍ତ ହେଉଛି ପୁରୁଷ।
ଶିଖାଦ୍ଭ୍ଯଃ ସମ୍ଭୃତଂ ସୂକ୍ତମାଶୁଃ କଵଚମେଵ ଚ । ଶତରୁଦ୍ରୀଯମସ୍ତ୍ରଞ୍ଚ ରୁଦ୍ରସ୍ଯାଙ୍ଗାନି ପଞ୍ଚ ହି ।। ୨୯୬.
ଚୂଡ଼ାରୁ ସୂକ୍ତ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ, ଏବଂ ଶୀଘ୍ର କବଚ ମଧ୍ୟ। ଶତରୁଦ୍ରୀୟ, ଅସ୍ତ୍ର ଏବଂ ରୁଦ୍ରଙ୍କ ପଞ୍ଚ ଅଙ୍ଗ।
ପଞ୍ଚାଙ୍ଗାନ୍ନ୍ଯସ୍ଯ ତଂ ଧ୍ଯାତ୍ଵା ଜପେଦ୍ରୁଦ୍ରାଂସ୍ତତଃ କ୍ରମାତ୍ । ଯଜ୍ଜାଗ୍ରତ ଇତି ସୂକ୍ତଂ ଷଡୃଚଂ ମାନସଂ ଵିଦୁଃ ।। ୨୯୬.
ପଞ୍ଚ ଅଙ୍ଗକୁ ରଖି, ତାଙ୍କୁ ଧ୍ୟାନ କରି, ପର୍ଯ୍ୟାୟକ୍ରମରେ ରୁଦ୍ର ଜପ କରିବା ଉଚିତ। 'ଯଜ୍ଜାଗ୍ରତ' ନାମକ ସୂକ୍ତକୁ ଛଅ ଚରଣ ବିଶିଷ୍ଟ ମାନସିକ ସ୍ତୋତ୍ର ବୋଲି ଜଣାଯାଏ।
ଋଷିଃ ସ୍ଯାଚ୍ଛିଵସଙ୍କଲ୍ପଶ୍ଛନ୍ଦସ୍ତ୍ରିଷ୍ଟୁବୁଦାହୃତଂ । ଶିଵଃ ସହସ୍ରଶୀର୍ଷେତି ତସ୍ଯ ନାରାଯଣୋଽପ୍ଯୃଷିଃ।। ୨୯୬.
ଏଠାରେ ଋଷି ହେଲେ ଶିବସଙ୍କଳ୍ପ, ଛନ୍ଦ ତିନିଷ୍ଠୁପ୍ ବୋଲି କୁହାଯାଏ । 'ସହସ୍ରମୁଣ୍ଡି ଶିବ' ପାଇଁ ନାରାୟଣ ମଧ୍ୟ ଏହି ମନ୍ତ୍ରର ଋଷି ।
ଦେଵତା ପୁରୁଷୋଽନୁଷ୍ଟୁପ୍ଛନ୍ଦୋ ଜ୍ଞେଯଞ୍ଚ ତ୍ରୈଷ୍ଟୁଭମ୍ । ଅଦ୍ଭ୍ଯଃ ସମ୍ଭୃତଂ ସୂକ୍ତମୃଷିରୁତ୍ତରଗୋନରଃ ।। ୨୯୬.
ଏଠି ଦେବତା ହେଲେ ପୁରୁଷ, ଛନ୍ଦ ଅନୁଷ୍ଟୁପ୍ ଓ ତିନିଷ୍ଠୁପ୍ ମଧ୍ୟ ଅଛି । ଏହି ସୂକ୍ତ ଜଳରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ, ଏହାର ଋଷି ହେଲେ ଉତ୍ତର ଗୋଣର ।
ଆଦ୍ଯାନାନ୍ତିସୃଣାଂ ତ୍ରିଷ୍ଟୁପ୍ଛନ୍ଦୋଽନୁଷ୍ଟୁବ୍ଦ୍ଵଯୋରପି । ଛନ୍ଦସ୍ତ୍ରୈଷ୍ଟୁଭମନ୍ତ୍ଯାଯାଃ ପୁରୁଷୋଽସ୍ଯାପି ଦେଵତା ।। ୨୯୬.
ପ୍ରଥମ ତିନିଟି ପାଇଁ ଛନ୍ଦ ହେଉଛି ତିନିଷ୍ଠୁପ୍, ପରବର୍ତ୍ତୀ ଦୁଇଟି ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ଅନୁଷ୍ଟୁପ୍ । ଶେଷଟି ପାଇଁ ତିନିଷ୍ଠୁପ୍ ଛନ୍ଦ ଓ ଦେବତା ପୁରୁଷ ।
ଆଶୁରିନ୍ଦ୍ରୋ ଦ୍ଵାଦଶାନାଂ ଛନ୍ଦସ୍ତ୍ରିଷ୍ଟୁବୁଦାହୃତଂ । ଋଷିଃ ପ୍ରୋକ୍ତଃ ପ୍ରତିରଥଃ ସୂକ୍ତେ ସପ୍ତଦଶାର୍ଚ୍ଚକେ ।। ୨୯୬.
ଦ୍ରୁତ ଇନ୍ଦ୍ର ଦ୍ୱାଦଶଟିର ଦେବତା, ଛନ୍ଦ ତିନିଷ୍ଠୁପ୍ ବୋଲି କୁହାଯାଏ । ସପ୍ତଦଶ ରିକ୍ ସୂକ୍ତ ପାଇଁ ଋଷି ହେଲେ ପ୍ରତିରଥ ।
ପୃଥକ୍ପୃଥକ୍ ଦେଵତାଃ ସ୍ଯୁଃ ପୁରୁଵିଦଙ୍ଗଦେଵତା । ଅଵଶିଷ୍ଟଦୈଵତେଷୁ ଛନ୍ଦୋଽନୁଷ୍ଟୁବୁଦାହୃତଂ ।। ୨୯୬.
ପ୍ରତ୍ୟେକ ମନ୍ତ୍ରର ଦେବତା ଅଲଗା ଅଲଗା, ଜଣାଶୁଣା ଲୋକେ ସେମାନଙ୍କୁ ଜାଣନ୍ତି । ଅବଶିଷ୍ଟ ଦେବତାମାନେ ପାଇଁ ଛନ୍ଦ ଅନୁଷ୍ଟୁପ୍ ବୋଲି କୁହାଯାଏ ।
ଅସୌ ଯସ୍ତାମ୍ରୋ ଭଵତୀନ୍ଦ୍ରଃ ପୁରୁଲିଙ୍ଗୋକ୍ତଦେଵତାଃ । ପଙ୍କ୍ତିଚ୍ଛନ୍ଦୋଽଥ ମର୍ମ୍ମାଣି ତ୍ଵପୋ ଲିଙ୍ଗୋକ୍ତଦେଵତାଃ ।। ୨୯୬.
ଯିଏ ରଙ୍ଗା ହୁଏ ସେ ଇନ୍ଦ୍ର, ତାଙ୍କର ବହୁ ରୂପ ଅଛି, ଛନ୍ଦ ପଙ୍କ୍ତି । ମର୍ମସ୍ଥଳୀ ଜଳସହିତ ଯୋଗାଯୋଗ ରଖେ, ଦେବତା ଯେପରି ଉଲ୍ଲେଖ ହୋଇଛି ।
ରୌଦ୍ରାଧ୍ଯାଯେ ଚ ସର୍ଵ୍ଵସ୍ମିନ୍ନୃଷିଃ ସ୍ଯାତ୍ ପରମେଷ୍ଠ୍ଯପି । ପ୍ରଜାପତିର୍ଵ୍ଵା ଦେଵାନାଂ କୁତ୍ସସ୍ଯ ତିସୃଣାଂ ପୁନଃ ।। ୨୯୬.
ସମସ୍ତ ରୌଦ୍ର ଅଧ୍ୟାୟରେ ଋଷି ହେଲେ ପରମେଷ୍ଠୀ, କିମ୍ବା ଦେବମାନେ ପାଇଁ ପ୍ରଜାପତି, ଏବଂ ତିନିଟି ପାଇଁ ପୁନି କୁତ୍ସ ହେଲେ ଋଷି ।
ମନୋଦ୍ଵଯୋରୁମୈକା ସ୍ଯାଦ୍ରୁଦ୍ରୋ ରୁଦ୍ରାଶ୍ଚ ଦେଵତାଃ । ଆଦ୍ଯୋନୁଵାକୋଽଥ ପୂର୍ଵ୍ଵ ଏକରୁଦ୍ରାଖ୍ଯଦୈଵତଃ ।। ୨୯୬.
ମନସ୍ ସଂପୃକ୍ତ ଦୁଇଟି ପାଇଁ ଦେବତା ହେଲେ ଉମା, ରୁଦ୍ର ଓ ରୁଦ୍ରମାନେ ମଧ୍ୟ ଦେବତା । ପ୍ରଥମ ଅନୁବାକ ଓ ପୂର୍ବବର୍ତ୍ତୀ ଏକରୁଦ୍ର ନାମକ ଦେବତା ।
ଛନ୍ଦୋ ଗାଯତ୍ରମାଦ୍ଯାଯା ଅନୁଷ୍ଟୁପ୍ ତିସୃଣାମୃଚାମ୍ । ତିସୃଣାଞ୍ଚ ତଥା ପଙ୍କ୍ତିରନୁଷ୍ଟୁବଥ ସଂସ୍ମୃତମ୍ ।। ୨୯୬.
ପ୍ରଥମ ମନ୍ତ୍ର ପାଇଁ ଛନ୍ଦ ଗାୟତ୍ରୀ, ତିନିଟି ରିକ୍ ପାଇଁ ଅନୁଷ୍ଟୁପ୍ । ଏଭଳି ତିନିଟି ପାଇଁ ପଙ୍କ୍ତି ଏବଂ ପୁନି ଅନୁଷ୍ଟୁପ୍ ସ୍ମରଣ କରାଯାଏ ।
ଦ୍ଵଯୋଶ୍ଚ ଜଗତୀଛନ୍ଦୋ ରୁଦ୍ରାଣାମପ୍ଯଶୀତଯଃ । ହିରଣ୍ଯବାହଵସ୍ତିସ୍ରୋ ନମୋ ଵଃ କିରିକାଯ ଚ ।। ୨୯୬.
ଦୁଇଟି ପାଇଁ ଛନ୍ଦ ଜଗତୀ, ରୁଦ୍ରାଣୀମାନେ ପାଇଁ ଅଶୀଟି । 'ହିରଣ୍ୟବାହୁ' ତିନିଥର, 'ନମୋ ଭବ' ଓ କିରିକାକୁ ମଧ୍ୟ ।
ପଞ୍ଚର୍ଚ୍ଚୋ ରୁଦ୍ରଦେଵାଃ ସ୍ଯୁର୍ମନ୍ତ୍ରେ ରୁଦ୍ରାନୁଵାକକେ । ଵିଂଶକେ ରୁଦ୍ରଦେଵାସ୍ତାଃ ପ୍ରଥମା ବୃହତୀ ସ୍ମୃତା ।। ୨୯୬.
ପାଞ୍ଚ ରିକ୍ ଥିବା ରୁଦ୍ରମନ୍ତ୍ରରେ ଦେବତା ହେଲେ ରୁଦ୍ର, ରୁଦ୍ରାନୁବାକ ମନ୍ତ୍ରରେ ବିଶି ରୁଦ୍ର ଦେବତା, ପ୍ରଥମଟି ବୃହତୀ ଭାବରେ ଜଣାଯାଏ ।
ଋଗ୍ଦ୍ଵିତୀଯା ତ୍ରିଜଗତୀ ତୃତୀଯା ତ୍ରିଷ୍ଟୁବେଵ ଚ । ଅନୁଷ୍ଟୁଭୋ ଯଜୁସ୍ତିସ୍ର ଆର୍ଯୋଭିଜ୍ଞଃ ସୁସିଦ୍ଧିଭାକ୍ ।। ୨୯୬.
ଦ୍ୱିତୀୟଟି ଋକ୍ ଛନ୍ଦରେ, ତିନିଟି ଜଗତୀ ଛନ୍ଦରେ, ତୃତୀୟଟି ତିନିଷ୍ଠୁପ୍ ଛନ୍ଦରେ । ଯଜୁସ୍ ତିନିଟି ଅନୁଷ୍ଟୁପ୍ ଛନ୍ଦରେ; ଆର୍ଯ୍ୟ ଜ୍ଞାନୀ ସଫଳ ହୁଏ ।
ତ୍ରୈଲୋକ୍ଯମୋହନେନାପି ଵିଷଵ୍ଯାଧ୍ଯରିମର୍ଦ୍ଦନଂ । ଇଁ ଶ୍ରୀଁ ହ୍ରୀଁ ହ୍ରୈଁ ହୂଁ ତ୍ରୈଲୋକ୍ଯମୋହନାଯ ଵିଷ୍ଣଵେ ନମଃ ।। ୨୯୬.
ଏହି ମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ତିନି ଲୋକକୁ ମୋହିତ କରାଯାଏ, ବିଷ, ରୋଗ ଓ ଶତ୍ରୁ ନାଶ ହୁଏ: 'ଇଁ ଶ୍ରୀଁ ହ୍ରୀଁ ହ୍ରୈଁ ହୂଁ—ତିନି ଲୋକକୁ ମୋହିତ କରୁଥିବା ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ନମସ୍କାର ।'
ଓଂ ହଂ ଇଁ ଉଗ୍ରଵୀରଂ ମହାଵିଷ୍ଣୁଂ ଜ୍ଵଲନ୍ତଂ ସର୍ଵତୋମୁଖଂ । ନୃସିଂହଂ ଭୀଷଣଂ ଭଦ୍ରଂ ମୃତ୍ଯୁମୃତ୍ଯୁନ୍ନମାମ୍ଯହଂ ।। ୨୯୬.
ଓଁ ହଁ ଇଁ—ଉଗ୍ରବୀର, ମହାବିଷ୍ଣୁ, ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ଦେଖୁଥିବା ଜ୍ୱଳନ୍ତ, ଭୟଙ୍କର ଓ ଶୁଭ ନରସିଂହ, ମୃତ୍ୟୁଙ୍କ ମୃତ୍ୟୁଙ୍କୁ ମୁଁ ନମସ୍କାର କରେ ।
ଅଯମେଵ ତୁ ପଞ୍ଚାଙ୍ଗୋ ମନ୍ତ୍ରଃ ସର୍ଵାର୍ଥସାଧକଃ । ଦ୍ଵାଦଶାଷ୍ଟାକ୍ଷରୌ ମନ୍ତ୍ରୌ ଵିଷଵ୍ଯାଧିଵିମର୍ଦ୍ଦନୌ ।। ୨୯୬.
ଏହି ହେଉଛି ପଞ୍ଚାଙ୍ଗ ମନ୍ତ୍ର, ସମସ୍ତ କାମନା ପୂରଣ କରେ । ଦ୍ୱାଦଶ ଓ ଅଷ୍ଟାକ୍ଷରୀ ମନ୍ତ୍ର ବିଷ ଓ ରୋଗ ନାଶ କରେ ।
କୁବ୍ଜିକା ତ୍ରିପୁରା ଗୌରୀ ଚନ୍ଦ୍ରିକା ଵିଷହାରିଣୀ । ପ୍ରସାଦମନ୍ତ୍ରୋ ଵିଷହୃଦାଯୁରାରୋଗ୍ଯଵର୍ଦ୍ଧନଂ ।। ୨୯୬.
କୁବ୍ଜିକା, ତ୍ରିପୁରା, ଗୌରୀ, ଚନ୍ଦ୍ରିକା, ବିଷହାରିଣୀ—ଏହି କୃପାମୟ ମନ୍ତ୍ର ବିଷ ଦୂର କରେ, ଆୟୁ ଓ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ବଢ଼ାଏ ।
ସୌରୋ ଵିନାଯକସ୍ତଦ୍ଵଦ୍ରୁଦ୍ରମନ୍ତ୍ରାଃ ସଦାଖିଲାଃ ।। ୨୯୬.
ସୂର୍ଯ୍ୟ ଓ ବିନାୟକ ମନ୍ତ୍ରମାନେ ମଧ୍ୟ ସଦା ରୁଦ୍ରମନ୍ତ୍ର ଭାବେ ଗ୍ରହଣ କରାଯାଏ ।
ଏକଦ୍ଵିତ୍ରିଚତୁର୍ଵୀଜଃ କୃଷ୍ଣଚକ୍ରାଙ୍ଗପଞ୍ଚକଃ । ଗୋପୀଜନଵଲ୍ଲଭାଯ ସ୍ଵାହା ସର୍ଵାର୍ଥସାଧକଃ ।। ୨୯୭.
ଏକ, ଦୁଇ, ତିନି କିମ୍ବା ଚାରିଟି ବୀଜ, ପାଞ୍ଚଟି କଳା ଚକ୍ର ଭାଗ ଥିବା, ଏହି ମନ୍ତ୍ରକୁ ଗୋପୀଜନବଲ୍ଲଭଙ୍କୁ 'ସ୍ୱାହା' କହି ଅର୍ପଣ କଲେ, ସମସ୍ତ କାମନା ପୂରଣ ହୁଏ।
ଓଂ ନମୋ ଭଗଵତେ ରୁଦ୍ରାଯ ପ୍ରେତାଧିପତଯେ ଗୁତ୍ତ୍ଵ ଗର୍ଜ୍ଜ ଭ୍ରାମଯ ମୁଞ୍ଚ ମୁହ୍ଯ କଟ ଆଵିଶ ସୁଵର୍ଣପତଙ୍ଗ ରୁଦ୍ରୋ ଜ୍ଞାପଯତି ଠ । ପାତାଲକ୍ଷୋଭମନ୍ତ୍ରୋଯଂ ମନ୍ତ୍ରଣାଦ୍ଵିଷନାଶନଃ । ଦଂଶକାହିଦଂଶେ ସଦ୍ଯୋ ଦଷ୍ଟଃ କାଷ୍ଠଶିଲାଦିନା ।। ୨୯୭.
ଓଁ, ଭଗବାନ ରୁଦ୍ରଙ୍କୁ ନମସ୍କାର, ପ୍ରେତମାନଙ୍କ ଠାକୁର, ରକ୍ଷା କର, ଗର୍ଜନ କର, ଘୂର୍ଣ୍ଣନ କର, ଛାଡ଼, ମୁହ୍ୟ କର, ବାନ୍ଧ, ପ୍ରବେଶ କର, ସୁବର୍ଣ୍ଣପତଙ୍ଗ ରୁଦ୍ର ଆଦେଶ ଦେଉଛନ୍ତି, ଠ। ଏହି ମନ୍ତ୍ର ପାତାଳକୁ ଉତ୍କଳନ କରିବା ପାଇଁ, ଏହା ଉଚ୍ଚାରଣ କଲେ ବିଷ ନଶ୍ଟ ହୁଏ। ବିଷାକ୍ତ ସାପ କିମ୍ବା କାଠ, ପାଥର ଇତ୍ୟାଦି କଟିଲେ, ଏହା ତୁରନ୍ତ କାମ କରେ।
ଓଁ, ଭଗବତୀ ନୀଳକଣ୍ଠଙ୍କୁ ନମସ୍କାର, ଚିଃ; ନିର୍ମଳ କଣ୍ଠକୁ ଚିଃ; ସମସ୍ତଜ୍ଞ କଣ୍ଠକୁ ଚିଃ; ବାହାର କର, ଓଁ ସ୍ୱାହା। ନିର୍ମଳ ନୀଳକଣ୍ଠ, ବହୁ ପ୍ରକାର ବିଷ ନାଶକ, ତୁମକୁ ନମସ୍କାର। ରୁଦ୍ର, ମହାକ୍ରୋଧୀ, ଏହି ମାର୍ଜନ ଦ୍ୱାରା ବିଷ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ନଶିଯାଏ, କାନରେ ଜପ କିମ୍ବା ପାଦରେ ପିନ୍ଧିଲେ। ରୁଦ୍ର ବିଧିରେ ନୀଳଗ୍ରୀବ ମହେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ପୂଜିବା ଉଚିତ। ରୁଦ୍ର ବିଧି କଲେ ବିଷ ଓ ରୋଗ ନାଶ ହୁଏ।
ଅଗ୍ନିରୁଵାଚ ଓଂ ନମୋ ଭଗଵତେ ରୁଦ୍ରାଯ ଛିନ୍ଦ ଵିଷଂ ଜ୍ଵଲିତପରଶୁପାଣଯେ ଚ । ନମୋ ଭଗଵତେ ପକ୍ଷିରୁଦ୍ରାଯ ଦଷ୍ଟକଂ ଉତ୍ଥାପଯ ଦଷ୍ଟକଂ କମ୍ପଯ ଜଲ୍ପଯ ସର୍ପ୍ପଦଷ୍ଟମୁତ୍ଥାପଯ ଲଲ ବନ୍ଵ ମୋଚଯ ଵରରୁଦ୍ର ଗଚ୍ଛ ବଧ ତ୍ରୁଟ ଵୁକ ଭୀଷଯ ମୁଷ୍ଟିନା ସଂହର ଵିଷଂ ଠ ଠ । ପକ୍ଷିରରୁଦ୍ରେଣ ହ ଵିଷଂ ନାଶମାଯାତି ମନ୍ତ୍ରଣାତ୍ ।। ଓଂ ନମୋ ଭଗଵତେ ରୁଦଜ୍ର ନାଶଯ ଵିଷଂ ସ୍ଥାଵରଜଙ୍ଗମଂ କୃତ୍ରିମାକୃତ୍ରିମଵିଷମୁପଵିଷଂ ନାଶଯ ନାନାଵିଷଂ ଦଷ୍ଟକଵିଷଂ ନାଶଯ ଧମ ଦମ ଵମ ମେଘାନ୍ଧକାରଧାରାକର୍ଷର୍ନିର୍ଵିଷଯୀଭଵ ସଂହର ଗଚ୍ଛ ଆଵେଶଯ ଵିଷୋତ୍ଥାପନରୂପଂ ମନ୍ତ୍ରାନ୍ତାଦ୍ଵିଷଧାରଣଂ ଓଂ କ୍ଷିପ ଓଂ କ୍ଷିପ ସ୍ଵାହା । ଓଂ ହ୍ରାଁ ହ୍ରୀଁ ଖୀଁ ସଃ ଠନ୍ଦ୍ରୌଁ ହ୍ରୀଁ ଠଃ । ଜପାଦିନା ସାଧିତସ୍ତୁ ସର୍ପାନ୍ ବଧ୍ନାତି ନିତ୍ଯଶଃ ।। ୨୯୭.
ଅଗ୍ନି କହିଲେ: ଓଁ, ଭଗବାନ ରୁଦ୍ରଙ୍କୁ ନମସ୍କାର; ତୁମେ ଜ୍ୱଳନ୍ତ ପରଶୁଧାରୀ, ବିଷକୁ ନାଶ କର । ଭଗବାନ ପକ୍ଷୀ ରୁଦ୍ରଙ୍କୁ ନମସ୍କାର; ଦଂଶିତକୁ ଉଠାଅ, ଦଂଶିତକୁ କମ୍ପିତ କର, କଥା କର, ସର୍ପଦଂଶିତକୁ ଉଠାଅ, ଜିହ୍ୱା ଖୋଲ, ବନ୍ଧନ ଖୋଲ, ବିଷ ମୁକ୍ତ କର, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରୁଦ୍ର, ଯାଅ, ବନ୍ଧ, ଭାଙ୍ଗ, ଭୟ ଦେ, ମୁଠିରେ ଧର, ବିଷ ସମାପ୍ତ କର, ଠ ଠ । ପକ୍ଷୀ ରୁଦ୍ରଙ୍କ ମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ବିଷ ନାଶ ହୁଏ । ଓଁ, ଭଗବାନ ରୁଦ୍ରଙ୍କୁ ନମସ୍କାର; ଥିବା ଓ ଚଳିତ ବିଷ, କୃତ୍ରିମ ଓ ସ୍ୱାଭାବିକ ବିଷ, ସମସ୍ତ ପ୍ରକାର ବିଷ, ଦଂଶିତର ବିଷ, ସବୁ ନାଶ କର, ଫୁଙ୍କ, ଶାନ୍ତ କର, ବାନ୍ତିଦେ, ମେଘ ଓ ଅନ୍ଧକାର ଦୂର କର, ବିଷ ଶୂନ୍ୟ ହେଉ, ସମାପ୍ତ କର, ଯାଅ, ଆବେଶ କର, ବିଷ ଉଠାଇବା ରୂପେ, ଶେଷ ମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ବିଷ ଧାରଣ କର; ଓଁ, ଛାଡ଼, ଓଁ, ଛାଡ଼, ସ୍ୱାହା । ଓଁ ହ୍ରାଁ ହ୍ରୀଁ ଖୀଁ ସଃ ଠଣ୍ଡ୍ରଁ ହ୍ରୀଁ ଠଃ । ଏହି ଜପ କରିଲେ ସର୍ପମାନେ ସଦା ବନ୍ଧି ଯାନ୍ତି ।