ଅଗ୍ନିପୁରାଣମ୍

ନାରାଯଣେନ ସଂଯମ୍ଯ ଵାଯୁମାଘ୍ରାଯ ଚୋତ୍ସୃଜେତ୍। ଜଲଂ ଧ୍ଯାଯନ୍ ହରିଂ ପଶ୍ଚଦ୍ଦତ୍ତ୍ଵାର୍ଘ୍ଯଂ ଦ୍ଵାଦଶାକ୍ଷରମ୍

ନାରାୟଣ ମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଶ୍ୱାସକୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରି, ଶ୍ୱାସ ନେଇ ଛାଡ଼ି, ପାଣିରେ ହରିଙ୍କୁ ଧ୍ୟାନ କରି, ପରେ ଦ୍ୱାଦଶାକ୍ଷରୀ ମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଅର୍ଘ୍ୟ ଦେବା ଉଚିତ୍।

ଜପ୍ତ୍ଵାନ୍ଯାଞ୍ଛତଶସ୍ତସ୍ଯ ଯୋଗପୀଠାଦିତଃ କ୍ରମାତ୍। ମନ୍ତ୍ରାନ୍ ଦିକ୍‌ପାଲପର୍ଯନ୍ତାନୃଷୀନ୍ ପିତୃଗଣାନପି

ଯୋଗାସନ ଠାରୁ ଆରମ୍ଭ କରି, ଦିଗ୍ପାଳ, ଋଷି, ପିତୃଗଣ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଶତଶଃ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ମନ୍ତ୍ର କ୍ରମରେ ଉଚ୍ଚାରଣ କରିବା ଉଚିତ୍।

ମନୁଷ୍ଯାନ୍ ସର୍ଵଭୂତାନି ସ୍ଥାଵରାନ୍ତାନ୍ଯଥାଵସେତ୍। ନ୍ଯସ୍ଯ ଚାଙ୍ଗାନି ସଂହୃତ୍ଯ ମନ୍ତ୍ରାନ୍ଯାଗଗୃହଂ ଵ୍ରଜେତ୍

ସମସ୍ତ ମଣିଷ, ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ ଓ ଅଚଳ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ, ଅଙ୍ଗ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ କରି ଏବଂ ପୁନି ତାହାକୁ ହଟାଇ, ମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ପୂଜା ଘରକୁ ପ୍ରବେଶ କରିବା ଉଚିତ୍।

ଏଵମନ୍ଯାସୁ ପୂଜାସୁ ମୂଲାଦ୍ଯୈଃ ସ୍ନାନମାଚରେତ୍

ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ପୂଜାରେ ମଧ୍ୟ, ମୂଳ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ମନ୍ତ୍ର ସହିତ ସ୍ନାନ କରିବା ଦରକାର।

ନାରଦ ଉଵାଚ ଚକ୍ଷ୍ଯେ ପୂଜାଵିଧିଂ ଵିପ୍ରା ଯତ କୃତ୍ଵା ସର୍ଵମାପ୍ନୁଯାତ୍। ପ୍ରକ୍ଷାଲିତାଙ୍‌ଘ୍ନିରାଚମ୍ଯ ଵାଗ୍ଯତଃ କୃତସକ୍ଷକଃ

ନାରଦ କହିଲେ: ମୁଁ ପୂଜାର ବିଧି କହିବି, ଯାହା କରିଲେ ସମସ୍ତ କିଛି ମିଳେ; ପାଦ ଧୋଇ, ଆଚମନ କରି, ମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ମୌନ ରହି, ସୁରକ୍ଷା କରିବା ଉଚିତ୍।

ପ୍ରାଙ୍‌ମୁଖଃ ସ୍ଵସ୍ତିକଂ ବଦ୍‌ଧ୍ଵା ପଦ୍ମାଦ୍ଯପରମେଵ ଚ। ଯଂ ଵୀଜଂ ନାଭିମଧ୍ଯସ୍ଥଂ ଧୂମ୍ରଂ ଚଣ୍ଡାନିଲାତ୍ମକମ୍

ପୂର୍ବଦିଗକୁ ମୁହଁ କରି, ସ୍ୱସ୍ତିକ ଓ ପଦ୍ମାଦି ଚିତ୍ର ଆକି, ନାଭି ମଧ୍ୟରେ ଧୂସର ରଙ୍ଗର, ତୀବ୍ର ବାୟୁ ସ୍ୱଭାବର ବୀଜ ଧ୍ୟାନ କରିବା ଉଚିତ୍।

ଵିଶେଷଯେଦଶେଷନ୍ତୁ ଧ୍ଯାଯେତ୍ କାଯାତ୍ତୁ କଲ୍ମଷମ୍। କ୍ଷୌଂ ହୃତ୍‌ପଙ୍କଜମଧ୍ଯସ୍ଥଂ ଵୀଜଂ ତେ ଜୋନିଧିଂ ସ୍ମରନ୍

ସମସ୍ତ କିଛିକୁ ଭିନ୍ନ କରି, ଦେହର ଅପବିତ୍ରତା ଦୂର କରିବାକୁ ଧ୍ୟାନ କରି, ହୃଦୟ ପଦ୍ମ ମଧ୍ୟରେ 'କ୍ଷଉଁ' ବୀଜକୁ ଗର୍ଭ ସ୍ଥାନ ବୋଲି ଭାବିବା ଉଚିତ୍।

ଅଧୋଦ୍ଧର୍ଵତିର୍ଯଗ୍‌ଗାଭିସ୍ତୁ ଜ୍ଵାଲାଭିଃ କଲ୍ପ୍ରଷଂ ଦହେତ୍। ଶଶାଙ୍କାକୃତିଵଦ୍ଧ୍ଯାଯେଦମ୍ବରସ୍ଥଂ ସୁଧାମ୍ବୁଭିଃ

ତଳ, ଶିର ଓ ପାର୍ଶ୍ୱରୁ ଉଠୁଥିବା ଅଗ୍ନିଶିଖା ଦ୍ୱାରା ଅପବିତ୍ରତାକୁ ଦଗ୍ଧ କରି, ପରେ ଚନ୍ଦ୍ର ଆକୃତିରେ ଆକାଶରେ ଅମୃତ ଧାରା ସହିତ ଧ୍ୟାନ କରିବା ଉଚିତ୍।

ହତ୍ପଦ୍ମାଵ୍ଯାପିଭିର୍ଦ୍ଦେହଂ ସ୍ଵକମାପ୍ଲାଵଯେତ୍ସୁଧୀଃ । ସୁସୁମ୍ନାଯୋନିମାର୍ଗେଣ ସର୍ଵନାଡୀଵିସର୍ପ୍ପିଭିଃ

ହୃଦୟ ପଦ୍ମରୁ ବିକିରଣ ହେଉଥିବା କିରଣ ଦ୍ୱାରା, ବୁଦ୍ଧିମାନ ବ୍ୟକ୍ତି ନିଜ ଦେହକୁ ସୁସୁମ୍ନା ମାର୍ଗ ଓ ସମସ୍ତ ନାଡୀ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରବାହିତ କରି ଉତ୍ସ୍ନାନ କରିବା ଉଚିତ୍।

ଶୋଧଯିତ୍ଵା ନ୍ଯସେତ୍ତତ୍ତ୍ଵଂ କରସୁଦ୍ଧିରଥାସ୍ତ୍ରକମ୍। ଵ୍ଯାପକଂ ହସ୍ତଯୋରଦୌ ଦକ୍ଷିଣାଙ୍ଗୁଷ୍ଠତୋଙ୍ଗକମ୍

ଶୁଧ୍ଧ କରି, ତତ୍ତ୍ୱକୁ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ କରି, ପରେ ହାତ ଶୁଧ୍ଧି ଓ ଅସ୍ତ୍ର ମୁଦ୍ରା କରିବା ଉଚିତ୍; ଏହି ଶକ୍ତିକୁ ଦୁଇହାତରେ, ପ୍ରଥମେ ଡାହାଣ ଅଙ୍ଗୁଠିରୁ ଆରମ୍ଭ କରି ନିୟୋଜନ କରିବା ଦରକାର।

ମୂଲଂ ଦେହେ ଦ୍ଵାଦଶାଙ୍ଗଂ ନ୍ଯସେନ୍ମନ୍ତ୍ରୈର୍ଦ୍ଵିଷଟ୍‌କକୈଃ। ହୃଦଯଂ ଚ ଶିରଶ୍ଚୈଵ ଶିଖା ଵର୍ମ୍ମାସ୍ତ୍ରଲୋଚନେ

ମୂଳ ଓ ଦ୍ୱାଦଶ ଅଙ୍ଗକୁ ଦେହରେ ଦୁଇ-ଛଅ ମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ନିୟୋଜନ କରିବା ଉଚିତ୍; ହୃଦୟ, ମୁଣ୍ଡ, ଶିଖା, କବଚ, ଅସ୍ତ୍ର ଓ ଚକ୍ଷୁ ଉପରେ ମଧ୍ୟ।

ଉଦରଂ ଚ ତଥା ପୃଷ୍ଠଂ ବାହୁରୁଜାନୁପାଦକଂ। ମୁଦ୍ରାଂ ଦତ୍ତ୍ଵା ସ୍ମରେଦ୍ ଵିଷ୍ଣୁଂ ଜପ୍ତ୍ଵାଷ୍ଟଶତମର୍ଚ୍ଚଯେତ୍

ପେଟ, ପିଠି, ବାହୁ, ଗୁଡ଼ି, ଏବଂ ପାଦକୁ ଛୁଇଁ, ମୁଦ୍ରା ଧରି, ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କରିବା ଉଚିତ୍। ଏହା ପରେ ଅଷ୍ଟାକ୍ଷରୀ ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରି, ପୂଜା କରିବା ଦରକାର।

ଵାମେ ତୁ ଵର୍ଦ୍ଧନୀଂ ନ୍ଯସ୍ଯ ପୂଜାଦ୍ରଵ୍ଯଂ ତୁ ଦକ୍ଷିଣେ। ପ୍ରକ୍ଷାଲ୍ଯାସ୍ତ୍ରେଣ ଚାର୍ଘ୍ଯେଣ ଗନ୍ଧପୁଷ୍ପାନ୍ଵିତେ ନ୍ଯସେତ୍

ବାମପାଖରେ ବୃଦ୍ଧିଦାୟିନୀ ରଖି, ଡାହାଣପାଖରେ ପୂଜା ସାମଗ୍ରୀ ରଖିବା ଉଚିତ୍। ଏହି ସାମଗ୍ରୀକୁ ଅସ୍ତ୍ରମନ୍ତ୍ର ଓ ଗନ୍ଧ ଫୁଲ ମିଶିତ ଅର୍ଘ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ସୁଧା କରି, ସଜାଇ ରଖିବା ଦରକାର।

ଚୈତନ୍ଯଂ ସର୍ଵ୍ଵଗଂ ଜ୍ଯୋତିରଷ୍ଟଜପ୍ତେନ ଵାରିଣା। ଫଡନ୍ତେନ ତୁ ସଂସିଚ୍ଯ ହସ୍ତେ ଧ୍ଯାତ୍ଵା ହରିଂ ପରେ

ଅଷ୍ଟାକ୍ଷରୀ ମନ୍ତ୍ର ଓ 'ଫଟ୍' ଶବ୍ଦ ଉଚ୍ଚାରଣ କରାଯାଇଥିବା ପାଣି ଦ୍ୱାରା ସାମଗ୍ରୀକୁ ଛିଟିବା ଉଚିତ୍। ହସ୍ତରେ ସର୍ବବ୍ୟାପୀ ଚେତନା ଓ ଜ୍ୟୋତିରୂପ ହରିଙ୍କୁ ଧ୍ୟାନ କରିବା ଦରକାର।

ଧର୍ମଂ ଜ୍ଞାନଂ ଚ ଵୈରାଗ୍ଯମୈଶ୍ଵର୍ଯ୍ଯଂ ଵହ୍ନିଦିଙମୁଖାଃ। ଅଧର୍ମାଦୀନି ଗାତ୍ରାଣି ପୂର୍ଵାଦୌ ଯୋଗପୀଠକେ

ଧର୍ମ, ଜ୍ଞାନ, ବୈରାଗ୍ୟ ଓ ଆଇଶ୍ୱର୍ୟକୁ ଅଗ୍ନି ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଦିଗ୍ବଳୟରେ ବିନ୍ୟାସ କରାଯାଏ। ଅଧର୍ମ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟକୁ ଦେହର ଅଙ୍ଗରେ, ପୂର୍ବ ଦିଗରୁ ଆରମ୍ଭ କରି, ଯୋଗାସନ ଉପରେ ବିନ୍ୟାସ କରିବା ଉଚିତ୍।

କୂର୍ମଂ ପୀଠେ ହ୍ଯନନ୍ତଞ୍ଚ ଯମଂ ସୂର୍ଯ୍ଯାଦିମଣ୍ଡଲମ୍। ଵିମଲାଦ୍ଯାଃ କେଶରସ୍ଥାନୁଗ୍ରହା କର୍ଣିକାସ୍ଥିତା

ପୀଠରେ କୂର୍ମ, ଅନନ୍ତ, ଯମ, ସୂର୍ଯ୍ୟ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ମଣ୍ଡଳକୁ ଧ୍ୟାନ କରିବା ଉଚିତ୍। କେଶର ଅଞ୍ଚଳରେ ଶୁଭ ଦେବୀମାନେ ଏବଂ କର୍ଣ୍ଣିକାରେ ଅନୁଗ୍ରହ ଦେବତାମାନେ ବିନ୍ୟାସିତ ଅଛନ୍ତି।

ପୂର୍ଵଂ ସ୍ଵହୃଦଯେ ଧ୍ଯାତ୍ଵା ଆଵାହ୍ଯାର୍ଚ୍ଚୈଚ୍ଚ ମଣ୍ଡଲେ। ଅର୍ଘ୍ଯଂ ପାଦ୍ଯଂ ତଥା ଚାମଂ ମଧୁପର୍କ୍କଂ ପୁନଶ୍ଚ ତତ୍

ପ୍ରଥମେ ନିଜ ହୃଦୟରେ ଧ୍ୟାନ କରି, ପରେ ମଣ୍ଡଳରେ ଦେବତାଙ୍କୁ ଆହ୍ୱାନ ଓ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ୍। ଏହାପରେ ଅର୍ଘ୍ୟ, ପାଦ୍ୟ, ଆଚମନୀୟ ଓ ମଧୁପର୍କ ଦେଇ, ପୁନି ସେହିପରି କରିବା ଦରକାର।

ସ୍ନାନଂ ଵସ୍ତ୍ରୋପଵୀତଞ୍ଚ ଭୂଷଣଂ ଗନ୍ଧପୁଷ୍ପକମ୍। ଧୂପଦୀପନୈଵେଦ୍ଯାନି ପୁଣ୍ଡରୀକାକ୍ଷଵିଦ୍ଯଯା

ସ୍ନାନ, ବସ୍ତ୍ର, ଉପବୀତ, ଭୂଷଣ, ଗନ୍ଧ, ଫୁଲ, ଧୂପ, ଦୀପ ଓ ନୈବେଦ୍ୟ—ଏହା ସବୁକୁ ପୁଣ୍ଡରୀକାକ୍ଷ ମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଦେବା ଉଚିତ୍।

ଯଜେଦଙ୍ଗାନି ପୂର୍ଵାଦୌ ଦ୍ଵାରି ପୂର୍ଵେ ପରେଣ୍ଡଜମ୍। ଦକ୍ଷେ ଚକ୍ରଂ ଗଦାଂ ସୌମ୍ଯେ କୋଣେ ଶଙ୍ଖଂ ଧନୁର୍ନ୍ଯସେତ୍

ପୂର୍ବ ଦିଗରୁ ଆରମ୍ଭ କରି ଦେହର ଅଙ୍ଗଗୁଡ଼ିକୁ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ୍। ପୂର୍ବ ଦ୍ୱାରରେ ପକ୍ଷୀନାଥ, ଦକ୍ଷିଣରେ ଚକ୍ର, ଦକ୍ଷିଣପଶ୍ଚିମ କୋଣରେ ଗଦା, ଉତ୍ତରପଶ୍ଚିମ କୋଣରେ ଶଂଖ ଓ ଧନୁଷ୍କୁ ବିନ୍ୟାସ କରିବା ଦରକାର।

ଦେଵସ୍ଯ ଵାମତୋ ଦକ୍ଷେ ଚେଷୁଧୀ ଖଡ୍‌ଗମେଵ ଚ। ଵାମେ ଚର୍ମ୍ମ ଶ୍ରିଯଂ ପୁଷ୍ଟିଂ ଵାମେଗ୍ରତୋ ନ୍ଯସେତ୍

ଦେବତାଙ୍କର ଡାହାଣପାଖରେ ବାଣ ଓ ତଳୱାର ରଖିବା ଉଚିତ୍। ବାମପାଖରେ କବଚ, ଶ୍ରୀ ଓ ପୁଷ୍ଟିକୁ ବାମ ଆଗରେ ବିନ୍ୟାସ କରିବା ଦରକାର।

ଵନମାଲାଞ୍ଚ ଶ୍ରୀଵତ୍ସକୌସ୍ତୁଭୌ ଦିକ୍‌ପତୀନ୍ଵହିଃ। ସ୍ଵମନ୍ତ୍ରୈଃ ପୂଜଯେତ୍ ସର୍ଵାନ୍ ଵିଷ୍ଣୁରର୍ଘୋଵସାନତଃ

ବନମାଳା, ଶ୍ରୀବତ୍ସ, କୌସ୍ତୁଭ ଓ ଦିଗ୍ପାଳମାନେ ବାହାରେ ରଖିବା ଉଚିତ୍। ସେମାନଙ୍କୁ ନିଜ ନିଜ ମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ପୂଜା କରି, ଶେଷରେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ଅର୍ଘ୍ୟ ଦେଇ ପୂଜା କରିବା ଦରକାର।

ଵ୍ଯସ୍ତେନ ଚ ସମସ୍ତେନ ଅଙ୍ଗୈର୍ଵୀଜେନ ଵୈ ଯଜେତ୍। ଜପ୍ତ୍ଵା ପ୍ରଦକ୍ଷିଣୀକୃତ୍ଯ ସ୍ତୁତ୍ଵାର୍ଘ୍ଯଞ୍ଚ ସମର୍ପ୍ଯ ଚ

ଅଙ୍ଗଗୁଡ଼ିକୁ ଏକାକି କିମ୍ବା ସମସ୍ତଙ୍ଗରେ ବିଭାଗ କରି, ବୀଜମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ୍। ମନ୍ତ୍ର ଜପ, ପରିକ୍ରମା, ସ୍ତୁତି ଓ ଅର୍ଘ୍ୟ ଦାନ କରିବା ଦରକାର।

ହୃଦଯେ ଵିନ୍ଯସେଦ୍ଧ୍ଯାତ୍ଵା ଅହଂ ବ୍ରହ୍ମା ହରିସ୍ତ୍ଵିତି। ଆଗଚ୍ଛାଵାହନେ ଯୋଜ୍ଯଂ କ୍ଷମସ୍ଵେତି ଵିସର୍ଜ୍ଜନେ

ହୃଦୟରେ ଧ୍ୟାନ କରି, 'ମୁଁ ବ୍ରହ୍ମା, ତୁମେ ହରି' ଭାବରେ ବିନ୍ୟାସ କରିବା ଉଚିତ୍। ଆହ୍ୱାନ ସମୟରେ 'ଆସ', ବିଦାୟ ସମୟରେ 'ମୁଁ ଖ୍ମା କର' ବୋଲିବା ଦରକାର।

ଏଵମଷ୍ଟାକ୍ଷାରାଦ୍ଯୈଶ୍ଚ ପୂଜାଂ କୃତ୍ଵା ଵିମୁକ୍ତିଭାକ୍। ଏକମୂର୍ତ୍ତ୍ଯର୍ଚ୍ଚନଂ ପ୍ରୋକ୍ତଂ ନଵଵ୍ଯୂହାର୍ଚ୍ଚନଂ ଶ୍ରୃଣୁ

ଏଭଳି ଅଷ୍ଟାକ୍ଷରୀ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ପୂଜା କରିଲେ ମୁକ୍ତି ମିଳେ। ଏକ ମୂର୍ତ୍ତିର ପୂଜା ବ୍ୟାଖ୍ୟା କରାଗଲା; ଏବେ ନବବ୍ୟୂହ ପୂଜା ବିଷୟରେ ଶୁଣ।

ଅଙ୍ଗୁଷ୍ଠକଦ୍ଵଯେ ନ୍ଯସ୍ଯ ଵାସୁଦେଵଂ ବଲାଦିକାନ୍। ତର୍ଜ୍ଜନ୍ଯାଦୌ ଶରୀରେଥ ଶିରୋଲଲାଟଵକ୍ତ୍ରକେ

ଦୁଇ ଅଙ୍ଗୁଠିରେ ବାସୁଦେବ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ବିନ୍ୟାସ କରି, ତାପରେ ତରଜନୀ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଆଙ୍ଗୁଳି, ମୁଣ୍ଡ, କପାଳ ଓ ମୁଖରେ ବିନ୍ୟାସ କରିବା ଉଚିତ୍।

ହୃନ୍ନାଭିଗୁହ୍ଯଜାନ୍ଵଙ୍‌ଘ୍ରୌ ମଧ୍ଯେ ପୂର୍ଵାଦିକଂ ଯଜେତ୍ । ଏକପୀଠଂ ନଵଵ୍ଯୂହଂ ନଵପୀଠଞ୍ଚ ପୂର୍ଵଵତ୍

ହୃଦୟ, ନାଭି, ଗୁପ୍ତେନ୍ଦ୍ରିୟ, ଗୁଡ଼ି, ପାଦ ଓ ମଧ୍ୟରେ, ପୂର୍ବ ଦିଗରୁ ଆରମ୍ଭ କରି ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ୍। ପୂର୍ବବତ୍ ଏକ ପୀଠ, ନବବ୍ୟୂହ ଓ ନବପୀଠ ପୂଜା କରିବା ଦରକାର।

ନଵାଵ୍ଜେ ନଵମୂର୍ତ୍ତ୍ଯା ଚ ନଵଵ୍ଯୂହଞ୍ଚ ପୂର୍ଵଵତ୍। ଇଷ୍ଟଂ ମଧ୍ଯେ ତତଃ ସ୍ଥାନେ ଵାସୁଦେଵଞ୍ଚ ପୂଜଯେତ୍

ନବଟି ପାଖୁଡ଼ିରେ, ନବମ ମୂର୍ତ୍ତି ଓ ପୂର୍ବବତ୍ ନବବ୍ୟୂହ ସହିତ, ମଧ୍ୟରେ ବାସୁଦେବଙ୍କୁ ସେଠାରେ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ୍।

ନାରଦ ଉଵାଚ ଅଗ୍ନିକାର୍ଯଂ ପ୍ରଵକ୍ଷ୍ଯାମି ଯେନ ସ୍ଯାତ୍ସର୍ଵକାମଭାକ୍ ।୨୪.୦୦୧ ଚତୁରଭ୍ଯଧିକଂ ଵିଂଶମଙ୍ଗୁଲଂ ଚତୁରସ୍ରକଂ ॥୨୪.୦୦୧ ସୂତ୍ରେଣ ସୂତ୍ରଯିତ୍ଵା ତୁ କ୍ଷେତ୍ରଂ ତାଵତ୍ଖନେତ୍ସମଂ ।୨୪.୦୦୨ ଖାତସ୍ଯ ମେଖଲା କାର୍ଯା ତ୍ଯକ୍ତ୍ଵା ଚୈଵାଙ୍ଗୁଲଦ୍ଵଯଂ ॥୨୪.୦୦୨ ସତ୍ତ୍ଵାଦିସଞ୍ଜ୍ଞା(୧) ପୂର୍ଵାଶା ଦ୍ଵାଦଶାଙ୍ଗୁଲମୁଚ୍ଛ୍ରିତା ।୨୪.୦୦୩ ଅଷ୍ଟାଙ୍ଗୁଲା ଦ୍ଵ୍ଯଙୁଲାଥ ଚତୁରଙ୍ଗୁଲଵିସ୍ତୃତା ॥୨୪.୦୦୩ ଯୋନିର୍ଦଶାଙ୍ଗୁଲା ରମ୍ଯା ଷଟ୍ଚତୁର୍ଦ୍ଵ୍ଯଙ୍ଗୁଲାଗ୍ରଗା ।୨୪.୦୦୪ କ୍ରମାନ୍ନିମ୍ନା ତୁ କର୍ତଵ୍ଯା ପଶ୍ଚିମାଶାଵ୍ଯଵସ୍ଥିତା ॥୨୪.୦୦୪ ଅଶ୍ଵତ୍ଥପତ୍ରସଦୃଶୀ କିଞ୍ଚିତ୍କୁଣ୍ଡେ ନିଵେଶିତା ।୨୪.୦୦୫ ତୁର୍ଯାଙ୍ଗୁଲାଯତା ନାଲଂ ପଞ୍ଚଦଶାଙ୍ଗୁଲାଯତଂ ॥୨୪.୦୦୫ ମୂଲନ୍ତୁ ତ୍ର୍ଯଙ୍ଗୁଲଂ(୨) ଯୋନ୍ଯା ଅଗ୍ରଂ ତସ୍ଯାଃ ଷଡଙ୍ଗୁଲଂ ।୨୪.୦୦୬ ଲକ୍ଷଣଞ୍ଚୈକହସ୍ତସ୍ଯ ଦ୍ଵିଗୁଣଂ ଦ୍ଵିକରାଦିଷୁ ॥୨୪.୦୦୬ ଏକତ୍ରିମେଖଲଂ କୁଣ୍ଡଂ ଵର୍ତୁଲାଦି ଵଦାମ୍ଯହଂ ।୨୪.୦୦୭ କୁଣ୍ଡାର୍ଧେ ତୁ ସ୍ଥିତଂ ସୂତ୍ରଂ କୋଣେ ଯଦତିରିଚ୍ଯତେ ॥୨୪.୦୦୭ ତଦର୍ଧଂ ଦିଶି ସଂସ୍ଥାପ୍ଯ ଭ୍ରାମିତଂ ଵର୍ତୁଲଂ ଭଵେତ୍ ।୨୪.୦୦୮ କୁଣ୍ଡାର୍ଧଂ କୋଣଭାଗାର୍ଧଂ ଦିଶିଶ୍ଚୋତ୍ତରତୋ ଵହିଃ ॥୨୪.୦୦୮ ପୂର୍ଵପଶ୍ଚିମତୋ ଯତ୍ନାଲ୍ଲାଞ୍ଛଯିତ୍ଵା ତୁ ମଧ୍ଯତଃ ।୨୪.୦୦୯ ସଂସ୍ଥାପ୍ଯ ଭ୍ରାମିତଂ କୁଣ୍ଡମର୍ଧଚନ୍ଦ୍ରଂ ଭଵେତ୍ଶୁଭଂ ॥୨୪.୦୦୯ ପଦ୍ମାକାରେ ଦଲାନି ସ୍ଯୁର୍ମେଖଲାନାନ୍ତୁ ଵର୍ତୁଲେ ।୨୪.୦୧୦ ବାହୁଦଣ୍ଡପ୍ରମାଣନ୍ତୁ ହୋମାର୍ଥଂ କାରଯେତ୍ସ୍ରୁଚଂ ॥୨୪.୦୧୦ ସପ୍ତପଞ୍ଚାଙ୍ଗୁଲଂ ଵାପି ଚତୁରସ୍ରନ୍ତୁ କାରଯେତ୍ ।୨୪.୦୧୧ ତ୍ରିଭାଗେନ ଭଵେଦ୍ଗର୍ତଂ ମଧ୍ଯେ ଵୃତ୍ତଂ ସୁଶୋଭନମ୍ ॥୨୪.୦୧୧ ତିର୍ଯଗୂର୍ଧ୍ଵଂ ସମଂ ଖାତାଦ୍ଵହିରର୍ଧନ୍ତୁ ଶୋଧଯେତ୍ ।୨୪.୦୧୨ ଅଙ୍ଗୁଲସ୍ଯ ଚତୁର୍ଥାଂଶଂ ଶେଷାର୍ଧାର୍ଧଂ ତଥାନ୍ତତଃ ॥୨୪.୦୧୨ ଖାତସ୍ଯ ମେଖଲାଂ ରମ୍ଯାଂ ଶେଷାର୍ଧେନ ତୁ କାରଯେତ୍ ।୨୪.୦୧୩ କଣ୍ଠଂ ତ୍ରିଭାଗଵିସ୍ତାରଂ ଅଙ୍ଗୁଷ୍ଠକସମାଯତଂ ॥୨୪.୦୧୩ ସାର୍ଧମଙ୍ଗୁଷ୍ଠକଂ ଵା ସ୍ଯାତ୍ତଦଗ୍ରେ ତୁ ମୁଖଂ ଭଵେତ୍ ।୨୪.୦୧୪ ଚତୁରଙ୍ଗୁଲଵିସ୍ତାରଂ ପଞ୍ଚାଙ୍ଗୁଲମଥାପି ଵା ॥୨୪.୦୧୪ ତ୍ରିକଂ ଦ୍ଵ୍ଯଙ୍ଗୁଲକଂ ତତ୍ସ୍ଯାନ୍ମଧ୍ଯନ୍ତସ୍ଯ ସୁଶୋଭନମ୍ ।୨୪.୦୧୫ ଆଯାମସ୍ତତ୍ସମସ୍ତସ୍ଯ ମଧ୍ଯନିମ୍ନଃ ସୁଶୋଭନଃ ॥୨୪.୦୧୫ ଶୁଷିରଂ କଣ୍ଠଦେଶେ ସ୍ଯାଦ୍ଵିଶେଦ୍ଯାଵତ୍କନୀଯସୀ ।୨୪.୦୧୬ ଶେଷକୁଣ୍ଡନ୍ତୁ କର୍ତଵ୍ଯଂ ଯଥାରୁଚି ଵିଚିତ୍ରିତଂ ॥୨୪.୦୧୬ ସ୍ରୁଵନ୍ତୁ ହସ୍ତମାତ୍ରଂ ସ୍ଯାଦ୍ଦଣ୍ଡକେନ ସମନ୍ଵିତଂ (୧) ।୨୪.୦୧୭ ଵଟୁକଂ ଦ୍ଵ୍ଯଙ୍ଗୁଲଂ(୨) ଵୃତ୍ତଂ କର୍ତଵ୍ଯନ୍ତୁ ସୁଶୋଭନଂ ॥୨୪.୦୧୭ ଗୋପଦନ୍ତୁ ଯଥା ମଗ୍ନମଲ୍ପପଙ୍କେ ତଥା ଭଵେତ୍ ।୨୪.୦୧୮ ଉପଲିପ୍ଯ ଲିଖେଦ୍ରେଖାମଙ୍ଗୁଲାଂ ଵଜ୍ରନାସିକାଂ(୧) ॥୨୪.୦୧୮ ସୌମ୍ଯାଗ୍ରା ପ୍ରଥମା ତସ୍ଯାଂ ରେଖେ ପୂର୍ଵମୁଖେ ତଯୋଃ ।୨୪.୦୧୯ ମଧ୍ଯେ ତିସ୍ରସ୍ତଥା କୁର୍ଯାଦ୍ଦକ୍ଷିଣାଦିକ୍ରମେଣ ତୁ ॥୨୪.୦୧୯ ଏଵମୁଲ୍ଲିଖ୍ଯ ଚାଭ୍ଯୁକ୍ଷ୍ଯ ପ୍ରଣଵେନ ତୁ ମନ୍ତ୍ରଵିତ୍ ।୨୪.୦୨୦ ଵିଷ୍ଟରଂ କଲ୍ପଯେତ୍ତେନ ତସ୍ମିନ୍ ଶକ୍ତିନ୍ତୁ ଵୈଷ୍ଣଵୀଂ ॥୨୪.୦୨୦ ଅଲଂ କୃତ୍ଵା ମୂର୍ତିମତୀଂ କ୍ଷିପେଦଗ୍ନିଂ ହରିଂ ସ୍ମରନ୍ ।୨୪.୦୨୧ ପ୍ରାଦେଶମାତ୍ରାଃ ସମିଧୋ ଦତ୍ଵା ପରିସମୁହ୍ଯ ତଂ ॥୨୪.୦୨୧ ଦର୍ଭୈସ୍ତ୍ରିଧା ପରିସ୍ତୀର୍ଯ ପୂର୍ଵାଦୌ ତତ୍ର ପାତ୍ରକଂ ।୨୪.୦୨୨ ଆସାଦଯେଦିଧ୍ମଵହ୍ନୀ ଭୂମୌ ଚ ଶ୍ରୁକ୍ଶ୍ରୁଵଦ୍ଵଯଂ ॥୨୪.୦୨୨ ଆଜ୍ଯସ୍ଥାଲୀ ଚରୁସ୍ଥାଲୀ କୁଶାଜ୍ଯଞ୍ଚ ପ୍ରଣୀତଯା ।୨୪.୦୨୩ ପ୍ରୋକ୍ଷଯିତ୍ଵା ପ୍ରୋକ୍ଷଣୀଞ୍ଚ ଗୃହୀତ୍ଵାପୂର୍ଯ ଵାରିଣା ॥୨୪.୦୨୩ ପଵିତ୍ରାନ୍ତର୍ହିତେ ହସ୍ତେ ପରିଶ୍ରାଵ୍ଯ ଚ ତଜ୍ଜଲଂ ।୨୪.୦୨୪ ପ୍ରାଙ୍ନୀତ୍ଵା ପ୍ରୋକ୍ଷଣୀପାତ୍ରଣ୍ଜ୍ଯୋତିରଗ୍ରେ ନିଧାଯ ଚ ॥୨୪.୦୨୪ ତଦଦ୍ଭିସ୍ତ୍ରିଶ୍ଚ ସମ୍ପ୍ରୋକ୍ଷ୍ଯ ଇଦ୍ଧ୍ମଂ ଵିନ୍ଯସ୍ଯ ଚାଗ୍ରତଃ ।୨୪.୦୨୫ ପ୍ରଣୀତାଯାଂ ସୁପୁଷ୍ପାଯାଂ ଵିଷ୍ଣୁଂ ଧ୍ଯାତ୍ଵୋତ୍ତରେଣ ଚ ॥୨୪.୦୨୫ ଆଜ୍ଯସ୍ଥାଲୀମଥାଜ୍ଯେନ ସମ୍ପୂର୍ଯାଗ୍ରେ ନିଧାଯ ଚ ।୨୪.୦୨୬ ସମ୍ପ୍ଲଵୋତ୍ପଵନାଭ୍ଯାନ୍ତୁ କୁର୍ଯାଦାଜ୍ଯସ୍ଯ ସଂସ୍କୃତିଂ ॥୨୪.୦୨୬ ଅଖଣ୍ଡିତାଗ୍ରୌ ନିର୍ଗର୍ଭୌ କୁଶୌ ପ୍ରାଦେଶମାତ୍ରକୌ ।୨୪.୦୨୭ ତାଭ୍ଯାମୁତ୍ତାନପାଣିଭ୍ଯାମଙ୍ଗୁଷ୍ଠାନାମିକେନ ତୁ ॥୨୪.୦୨୭ ଆଜ୍ଯଂ ତଯୋସ୍ତୁ ସଙ୍ଗୃହ୍ଯ ଦ୍ଵିର୍ନୀତ୍ଵା ତ୍ରିରଵାଙ୍କ୍ଷିପେତ୍(୨) ।୨୪.୦୨୮ ସ୍ରୁକ୍ସ୍ରୁଵୌ ଚାପି ସଙ୍ଗୃହ୍ଯ ତାଭ୍ଯାଂ ପ୍ରକ୍ଷିପ୍ଯ ଵାରିଣ ॥୨୪.୦୨୮ ପ୍ରତପ୍ଯ ଦର୍ଭୈଃ ସମ୍ମୃଜ୍ଯ ପୁନଃ ପ୍ରକ୍ଷ୍ଯାଲ୍ଯ ଚୈଵ ହି ।୨୪.୦୨୯ ନିଷ୍ଟପ୍ଯ ସ୍ଥାପଯିତ୍ଵା(୧) ତୁ ପ୍ରଣଵେନୈଵ ସାଧକଃ ॥୨୪.୦୨୯ ପ୍ରଣଵାଦିନମୋନ୍ତେନ ପଶ୍ଚାଦ୍ଧୋମଂ ସମାଚରେତ୍ ।୨୪.୦୩୦ ଗର୍ଭାଧାନାଦିକର୍ମାଣି ଯାଵଦଂଶଵ୍ଯଵସ୍ଥଯା ॥୨୪.୦୩୦ ନାମାନ୍ତଂ ଵ୍ରତବନ୍ଧାନ୍ତଂ ସମାଵର୍ତାଵସାନକମ୍ ।୨୪.୦୩୧ ଅଧିକାରାଵସାନଂ ଵା କର୍ଯାଦଙ୍ଗାନୁସାରତଃ ॥୨୪.୦୩୧ ପ୍ରଣଵେନୋପଚାରନ୍ତୁ କୁର୍ଯାତ୍ସର୍ଵତ୍ର ସାଧକଃ ।୨୪.୦୩୨ ଅଙ୍ଗୈର୍ହୋମସ୍ତୁ କର୍ତଵ୍ଯୋ ଯଥାଵିତ୍ତାନୁସାରତଃ ॥୨୪.୦୩୨ ଗର୍ଭାଦାନନ୍ତୁ ପ୍ରଥମଂ ତତଃ ପୁଂସଵନଂ ସ୍ମୃତମ୍ ।୨୪.୦୩୩ ସୀମନ୍ତୋନ୍ନଯନଂ ଜାତକର୍ମ ନାମାନ୍ନପ୍ରାଶନମ୍ ॥୨୪.୦୩୩ ଚୂଡକୃତିଂ ଵ୍ରତବନ୍ଧଂ ଵେଦଵ୍ରତାନ୍ଯଶେଷତଃ(୨) ।୨୪.୦୩୪ ସମାଵର୍ତନଂ ପତ୍ନ୍ଯା ଚ ଯୋଗଶ୍ଚାଥାଧିକାରକଃ(୩) ॥୨୪.୦୩୪ ହୃଦାଦିକ୍ରମତୋ ଧ୍ଯାତ୍ଵା ଏକୈକଂ କର୍ମ ପୂଜ୍ଯ ଚ ।୨୪.୦୩୫ ଅଷ୍ଟାଵଷ୍ଟୌ ତୁ ଜୁହୁଯାତ୍ପ୍ରତିକର୍ମାହୁତୀଃ ପୁନଃ ॥୨୪.୦୩୫ ପୂର୍ଣାହୁତିଂ ତତୋ ଦଦ୍ଯାତ୍ଶ୍ରୁଚା ମୂଲେନ ସାଧକଃ ।୨୪.୦୩୬ ଵୌଷଡନ୍ତେନ ମନ୍ତ୍ରେଣ ପ୍ଲୁତଂ ସୁସ୍ଵରମୁଚ୍ଚରନ୍ ॥୨୪.୦୩୬ ଵିଷ୍ଣୋର୍ଵହ୍ନିନ୍ତୁ ସଂସ୍କୃତ୍ଯ ଶ୍ରପଯେଦ୍ଵୈଷ୍ଣଵଞ୍ଚରୁମ୍ ।୨୪.୦୩୭ ଆରାଧ୍ଯ ସ୍ଥିଣ୍ଡିଲେ ଵିଷ୍ଣୁଂ ମନ୍ତ୍ରାନ୍ ସଂସ୍ମୃତ୍ଯ ସଂଶ୍ରପେତ୍(୪) ॥୨୪.୦୩୭ ଆସନାଦିକ୍ରମେଣୈଵ ସାଙ୍ଗାଵରଣମୁତ୍ତମମ୍ ।୨୪.୦୩୮ ଗନ୍ଧପୁଷ୍ପୈଃ ସମଭ୍ଯର୍ଚ୍ଯ ଧ୍ଯାତା ଦେଵଂ ସୁରୋତ୍ତମମ୍ ॥୨୪.୦୩୮ ଆଧାଯେଧ୍ମମଥାଘାରାଵାଜ୍ଯାଵଗ୍ନୀଶସଂସ୍ଥିତୌ ।୨୪.୦୩୯ ଵାଯଵ୍ଯନୈର୍ଋତାଶାଦିପ୍ରଵୃତ୍ତୌ ତୁ ଯଥାକ୍ରମମ୍ ॥୨୪.୦୩୯ ଆଜ୍ଯଭାଗୌ ତତୋ ହୁତ୍ଵା ଚକ୍ଷୁଷୀ ଦକ୍ଷିଣୋତ୍ତରେ ।୨୪.୦୪୦ ମଧ୍ଯେଥ ଜୁହୁଯାତ୍ସର୍ଵମନ୍ତ୍ରାନର୍ଚାକ୍ରମେଣ ତୁ ॥୨୪.୦୪୦ ଆଜ୍ଯେନ ତର୍ପଯେନ୍ମୂର୍ତେର୍ଦଶାଂଶେନାଙ୍ଗହୋମକମ୍ ।୨୪.୦୪୧ ଶତଂ ସହସ୍ରଂ ଵାଜ୍ଯାଦ୍ଯୈଃ ସମିଦ୍ଭିର୍ଵା ତିଲୈଃ ସହ(୧) ॥୨୪.୦୪୧ ସମାପ୍ଯାର୍ଚାନ୍ତୁ ହୋମାନ୍ତାଂ ଶୁଚୀନ୍ ଶିଷ୍ଯାନୁପୋଷିତାନ୍ ।୨୪.୦୪୨ ଆହୂଯାଗ୍ରେ ନିଵେଶ୍ଯାଥ ହ୍ଯସ୍ତ୍ରେଣ ପ୍ରୋକ୍ଷଯେତ୍ପଶୂନ୍ ॥୨୪.୦୪୨ ଶିଷ୍ଯାନାତ୍ମନି ସଂଯୋଜ୍ଯ ଅଵିଦ୍ଯାକର୍ମବନ୍ଧନୈଃ ।୨୪.୦୪୩ ଲିଙ୍ଗାନୁଵୃତ୍ତଶ୍ଚୈତନ୍ଯଂ ସହ ଲିଙ୍ଗେନ ପାଶିତମ୍(୨) ॥୨୪.୦୪୩ ଧ୍ଯାନମାର୍ଗେନ ସମ୍ପ୍ରୋକ୍ଷ୍ଯ ଵାଯୁବୀଜେନ ଶୋଧଯେତ୍ ।୨୪.୦୪୪ ତତୋ ଦହନବୀଜେନ ସୃଷ୍ଟିଂ ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡସଞ୍ଜ୍ଞିକାମ୍ ॥୨୪.୦୪୪ ନିର୍ଦଗ୍ଧାଂ ସକଲାଂ ଧ୍ଯାଯେଦ୍ଭସ୍ମକୂଟନିଭସ୍ଥିତାମ୍ ।୨୪.୦୪୫ ପ୍ଲାଵଯେଦ୍ଵାରିଣା ଭସ୍ମ ସଂସାରଂ ଵାର୍ମଯଂ ସ୍ମରେତ୍(୩)୨୪.୦୪୫ ତତ୍ର ଶକ୍ତିଂ ନ୍ଯସେତ୍ପଶ୍ଚାତ୍ପାର୍ଥିଵୀଂ ବୀଜସଞ୍ଜ୍ଞିକାମ୍ ।୨୪.୦୪୬ ତନ୍ମାତ୍ରାଭିଃ ସମସ୍ତାଭିଃ ସଂଵୃତଂ ପାର୍ଥିଵଂ ଶୁଭମ୍ ॥୨୪.୦୪୬ ଅଣ୍ଡନ୍ତଦୁଦ୍ଭଵନ୍ଧ୍ଯାଯେତ୍ତଦାଧାରନ୍ତଦାତ୍ମକମ୍ ।୨୪.୦୪୭ ତନ୍ମଧ୍ଯେ ଚିନ୍ତଯେନ୍ମୂର୍ତିଂ ପୌରୁଷୀଂ ପ୍ରଣଵାତ୍ମିକାମ୍ ॥୨୪.୦୪୭ ଲିଙ୍ଗଂ ସଙ୍କ୍ରାମଯେତ୍ପଶ୍ଚାଦାତ୍ମସ୍ଥଂ ପୂର୍ଵସଂସ୍କୃତମ୍ (୪) ।୨୪.୦୪୮ ଵିଭକ୍ତେନ୍ଦ୍ରିଯସଂସ୍ଥାନଂ କ୍ରମାଦ୍ଵୃଦ୍ଧଂ ଵିଚିନ୍ତଯେତ୍ ॥୨୪.୦୪୮ ତତୋଣ୍ଡମବ୍ଦମେକଂ ତୁ ସ୍ଥିତ୍ଵା ଦ୍ଵିଶକଲୀକୃତମ୍ ।୨୪.୦୪୯ ଦ୍ଯାଵାପୃଥିଵ୍ଯୌ ଶକଲେ ତଯୋର୍ମଧ୍ଯେ ପ୍ରଜାପତିମ୍ ॥୨୪.୦୪୯ ଜାତଂ ଧ୍ଯାତ୍ଵା ପୁନଃ ପ୍ରୋକ୍ଷ୍ଯ ପ୍ରଣଵେନ ତୁ ସଂଶ୍ରିତମ୍ ।୨୪.୦୫୦ ମନ୍ତ୍ରାତ୍ମକତନୁଂ କୃତ୍ଵା ଯଥାନ୍ଯାସଂ ପୁରୋଦିତମ୍ ॥୨୪.୦୫୦ ଵିଷ୍ଣୁର୍ହସ୍ତଂ ତତୋ ମୂର୍ଧ୍ନି ଦତ୍ଵା ଧ୍ଯାତ୍ଵା ତୁ ଵୈଷ୍ଣଵମ୍ ।୨୪.୦୫୧ ଏଵମେକଂ ବହୂନ୍ ଵାପି ଜନିତ୍ଵା ଧ୍ଯାନଯୋଗତଃ ॥୨୪.୦୫୧ କରୌ ସଙ୍ଗୃହ୍ଯ ମୂଲେନ ନେତ୍ରେ ବଦ୍ଧ୍ଵା ତୁ ଵାସସା ।୨୪.୦୫୨ ନେତ୍ରମନ୍ତ୍ରେଣ ମନ୍ତ୍ରୀ ତାନ୍ ସଦନେନାହତେନ ତୁ ॥୨୪.୦୫୨ କୃତପୂଜୋ ଗୁରୁଃ ସମ୍ଯକ୍ଦେଵଦେଵସ୍ଯ ତତ୍ତ୍ଵଵାନ୍ ।୨୪.୦୫୩ ଶିଷ୍ଯାନ୍ ପୁଷ୍ପାଞ୍ଜଲିଭୃତଃ ପ୍ରାଙ୍ମୁଖାନୁପଵେଶଯେତ୍ ॥୨୪.୦୫୩ ଅର୍ଚଯେଯୁଶ୍ଚ ତେପ୍ଯେଵମ୍ପ୍ରସୂତା ଗୁରୁଣା ହରିମ୍ ।୨୪.୦୫୪ କ୍ଷିପ୍ତ୍ଵା ପୁଷ୍ପାଞ୍ଜଲିଂ ତତ୍ର ପୁଷ୍ପାଦିଭିରନନ୍ତରମ୍ ॥୨୪.୦୫୪ ଅମନ୍ତ୍ରମର୍ଚନଂ କୃତ୍ଵା(୧) ଗୁରୋଃ ପାଦାର୍ଚନନ୍ତତଃ ।୨୪.୦୫୫ ଵିଧାଯ ଦକ୍ଷିଣାଂ ଦଦ୍ଯାତ୍ସର୍ଵସ୍ଵଂ ଚାର୍ଧମେଵ ଵା ॥୨୪.୦୫୫ ଗୁରୁଃ ସଂଶିକ୍ଷଯେଚ୍ଛିଷ୍ଯାନ୍ ତୈଃ ପୂଜ୍ଯୋ ନାମଭିର୍ହରିଃ ।୨୪.୦୫୬ ଵିଶ୍ଵକ୍ସେନଂ ଯଜେଦୀଶଂ ଶଙ୍ଖଚକ୍ରଗଦାଧରମ୍ ॥୨୪.୦୫୬ ତଜ୍ଜପନ୍ତଞ୍ଚ ତର୍ଜନ୍ଯା ମଣ୍ଡଲସ୍ଥଂ ଵିସର୍ଜଯେତ୍

ନାରଦ ଉଵାଚ ଵାସୁଦେଵାଦିମନ୍ତ୍ରାଣାଂ ପୂଜ୍ଯାନାଂ ଲକ୍ଷଣଂ ଵଦେ। ଵାସୁଦେଵଃ ସଙ୍କର୍ଷଣଃ ପ୍ରଦ୍ଯୁମ୍ନଶ୍ଚାନିରୁଦ୍ଧକଃ

ନାରଦ କହିଲେ: ବାସୁଦେବ ଆଦି ମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ପୂଜ୍ୟ ଦେବତାମାନଙ୍କର ଲକ୍ଷଣ କହ। ବାସୁଦେବ, ସଙ୍କର୍ଷଣ, ପ୍ରଦ୍ୟୁମ୍ନ ଓ ଅନିରୁଦ୍ଧ।