ଅଗ୍ନିପୁରାଣମ୍

ଗାଯତ୍ରୀ ପରମୋ ମନ୍ତ୍ରସ୍ତଂ ଜପ୍ତ୍ଵା ଭୁକ୍ତିମୁକ୍ତିଭାକ୍ । ଓଂ ନମୋ ନାରାଯଣାଯ ମନ୍ତ୍ରଃ ସର୍ଵାର୍ଥସାଧକଃ ।। ୨୮୪.

ଗାୟତ୍ରୀ ସର୍ବୋତ୍ତମ ମନ୍ତ୍ର—ଏହା ଜପ କରିଲେ ଭୋଗ ଓ ମୋକ୍ଷ ମିଳେ; 'ଓଁ ନମୋ ନାରାୟଣାୟ' ମନ୍ତ୍ର ସମସ୍ତ କାମନା ପୂରଣ କରେ।

ଓଂ ନମୋ ଭଗଵତେ ଵାସୁଦେଵାଯ ସର୍ଵଦଃ । ଓଂ ହ୍ରୂଁ ନମୋ ଵିଷ୍ଣଵେ ମନ୍ତ୍ରୋଯଞ୍ଚୌଷଧଂ ପରଂ ।। ୨୮୪.

'ଓଁ ନମୋ ଭଗବତେ ବାସୁଦେବାୟ' ସମସ୍ତ କିଛି ଦେଇଥାଏ; 'ଓଁ ହ୍ରୂଁ ନମୋ ବିଷ୍ଣୁବେ' ଏହା ମନ୍ତ୍ର ଓ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଔଷଧ।

ଅନେନ ଦେଵା ହ୍ଯସୁରାଃ ସଶ୍ରିଯୋ ନିରୁଜୋଽଭଵନ୍ । ଭୂତାନାମୁପକାରଶ୍ଚ ତଥା ଧର୍ମୋ ମହୌଷଧମ୍ ।। ୨୮୪.

ଏହା ଦ୍ୱାରା ଦେବତା ଓ ଅସୁରମାନେ ଧନ ସହିତ ରୋଗମୁକ୍ତ ହେଲେ; ଏହିପରି ଏହା ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କୁ ଉପକାର କରେ ଓ ଧର୍ମର ମହାଔଷଧ।

ଧର୍ମ୍ମଃ ସଦ୍ଧର୍ମ୍ମକୃଦ୍ଧର୍ମୀ ଏତୈର୍ଧର୍ମ୍ମୈଶ୍ଚ ନିର୍ମ୍ମଲଃ । ଶ୍ରୀଦଃ ଶ୍ରୀଶଃ ଶ୍ରୀନିଵାସଃ ଶ୍ରୀଧରଃ ଶ୍ରୀନିକେତନଃ ।। ୨୮୪.

ଧର୍ମ ହେଉଛି ସତ୍ୟ ଧର୍ମ କରୁଥିବା, ଏହି ଧର୍ମଗୁଡ଼ିକ ଦ୍ୱାରା ମନୁଷ୍ୟ ନିର୍ମଳ ହୁଏ; ଶ୍ରୀ ଦେଇଥିବା, ଶ୍ରୀର ନାଥ, ଶ୍ରୀର ନିବାସ, ଶ୍ରୀଧର, ଶ୍ରୀର ଆଶ୍ରୟ।

ଶ୍ରିଯଃ ପତିଃ ଶ୍ରୀପରମ୍ ଏତୈଃ ଶ୍ରିଯମଵାପ୍ନୁଯାତ୍ । କାମୀ କାମପ୍ରଦଃ କାମଃ କାମପାଲସ୍ତଥା ହରିଃ ।। ୨୮୪.

ଶ୍ରୀର ପତି, ଶ୍ରୀର ସର୍ବୋଚ୍ଚ; ଏହା ଦ୍ୱାରା ଶ୍ରୀ ମିଳେ। ଇଚ୍ଛା କରୁଥିବା, ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କରୁଥିବା, ଇଚ୍ଛା ନିଜେ, ଇଚ୍ଛାର ରକ୍ଷକ ଓ ହରି।

ଆନନ୍ଦୋ ମାଧଵଶ୍ଚୈଵ ନାମ କାମାଯ ଵୈ ହରେଃ । ରାମଃ ପରଶୁରାମଶ୍ଚ ନୃସିଂହୋ ଵିଷ୍ଣୁରେଵ ଚ ।। ୨୮୪.

ଆନନ୍ଦ ଓ ମାଧବ ହେଉଛନ୍ତି ହରିଙ୍କ ଏମିତି ନାମ, ଯେଉଁଠାରେ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ ହୁଏ। ରାମ, ପରଶୁରାମ, ନୃସିଂହ ଓ ବିଷ୍ଣୁ ମଧ୍ୟ ଏହିପରି ନାମ।

ତ୍ରିଵିକ୍ରମଶ୍ଚ ନାମାନି ଜପ୍ତଵ୍ଯାନି ଜିଗୀଷୁଭିଃ । ଵିଦ୍ଯାମଭ୍ଯସ୍ଯତାଂ ନିତ୍ଯଂ ଜପ୍ତଵ୍ଯଃ ପୁରୁଷୋତ୍ତମଃ ।। ୨୮୪.

ଜିତିବାକୁ ଚାହୁଁଥିବା ଲୋକେ ତ୍ରିବିକ୍ରମ ଓ ଅନ୍ୟ ନାମମାନେ ଉଚ୍ଚାରଣ କରିବା ଉଚିତ। ଯେଉଁମାନେ ଜ୍ଞାନ ଅଭ୍ୟାସ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ସଦା ପୁରୁଷୋତ୍ତମ ନାମ ଜପ କରିବା ଉଚିତ।

ଦାମୋଦରୋ ବନ୍ଧହରଃ ପୁଷ୍କରାକ୍ଷୋଽକ୍ଷିରୋଗନୁତ୍ । ହୃଷୀକେଶୋ ଭଯହରୋ ଜପେଦୌଷଧକର୍ମ୍ମଣି ।। ୨୮୪.

ଦାମୋଦର, ବନ୍ଧନ ହରଣ କରୁଥିବା; ପୁଷ୍କରାକ୍ଷ, ଆଖିର ରୋଗ ନାଶ କରୁଥିବା; ହୃଷୀକେଶ, ଭୟ ହରଣ କରୁଥିବା—ଏହି ନାମମାନେ ଔଷଧ କାର୍ଯ୍ୟ ସମୟରେ ଉଚ୍ଚାରଣ କରିବା ଉଚିତ।

ଅଚ୍ଯୁତଞ୍ଚାମୃତଂ ମନ୍ତ୍ରଂ ସଙ୍ଗ୍ରାମେ ଚାପରାଜିତଃ । ଜଲତାରେ ନାରସିଂହଂ ପୂର୍ଵ୍ଵାଦୌ କ୍ଷେମକାମଵାନ୍ ।। ୨୮୪.

ଅଚ୍ୟୁତ ଏକ ଅମୃତ ମନ୍ତ୍ର, ଯୁଦ୍ଧରେ ଅପରାଜିତ ନାମ ଉଚ୍ଚାରଣ କରିବା ଉଚିତ। ପାଣି ଅତିକ୍ରମ କରିବାବେଳେ ନରସିଂହ ଓ କୌଣସି କାର୍ଯ୍ୟ ଆରମ୍ଭରେ କ୍ଷେମ ନିମିତ୍ତେ ଏହି ନାମ ଉଚ୍ଚାରଣ କରିବା ଉଚିତ।

ଚକ୍ରିଣଙ୍ଗଦିନଞ୍ଚୈଵ ଶାର୍ଙ୍ଗିଣଂ ଖଡ୍ଗିନଂ ସ୍ମରେତ୍ । ନାରାଯଣଂ ସର୍ଵକାଲେ ନୃସିଂହୋଽଖିଲଭୀତିନୁତ୍ ।। ୨୮୪.

ଚକ୍ରଧାରୀ, ଗଦାଧାରୀ, ଶାର୍ଙ୍ଗଧାରୀ ଓ ଖଡ୍‌ଗଧାରୀଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କରିବା ଉଚିତ। ସମସ୍ତ ସମୟରେ ନାରାୟଣଙ୍କୁ ଓ ସମସ୍ତ ଭୟ ନାଶ କରୁଥିବା ନୃସିଂହଙ୍କୁ ମନେ କରିବା ଉଚିତ।

ଗରୁଡଧ୍ଵଜଶ୍ଚ ଵିଷହୃତ୍ ଵାସୁଦେଵଂ ସଦା ଜପେତ୍ । ଧାନ୍ଯାଦିସ୍ଥାପନେ ସ୍ଵପ୍ନେ ଅନନ୍ତାଚ୍ଯୁତମୀରଯେତ୍ ।। ୨୮୪.

ଗରୁଡ଼ଧ୍ୱଜ ଓ ବିଷ ହରଣ କରୁଥିବା ବାସୁଦେବଙ୍କ ନାମ ସଦା ଉଚ୍ଚାରଣ କରିବା ଉଚିତ। ଧାନ୍ୟ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ବସ୍ତୁ ସ୍ଥାପନ କରିବା ବେଳେ କିମ୍ବା ସ୍ୱପ୍ନରେ ଅନନ୍ତ ଓ ଅଚ୍ୟୁତଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କରିବା ଉଚିତ।

ନାରାଯଣଞ୍ଚ ଦୁଃସ୍ଵପ୍ନେ ଦାହାଦୌ ଜଲଶାଯିନଂ । ହଯଗ୍ରୀଵଞ୍ଚ ଵିଦ୍ଯାର୍ଥୀ ଜଗତ୍ସୃତିଂ ସୁତାପ୍ତଯେ ।। ୨୮୪.

ଖରାପ ସ୍ୱପ୍ନରେ ନାରାୟଣଙ୍କୁ, ଦାହ କିମ୍ବା ଅଗ୍ନିରେ ଜଳଶାୟୀଙ୍କୁ, ଶିକ୍ଷା ଚାହୁଁଥିବା ଲୋକ ପାଇଁ ହୟଗ୍ରୀବଙ୍କୁ, ପୁଅ ଜନ୍ମ ପାଇଁ ଜଗତ୍‌ସୃଷ୍ଟିଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କରିବା ଉଚିତ।

ବଲଭଦ୍ରଂ ଶୌର୍ଯକାର୍ଯ୍ଯେ ଏକଂ ନାମାର୍ଥସାଧକମ୍ ।। ୨୮୪.

ବଳଭଦ୍ରଙ୍କୁ ଶୌର୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟରେ ଏବଂ ଜେଉଁ ଏକ ନାମ ଇଚ୍ଛିତ ଫଳ ଦେଇଥାଏ, ତାହାକୁ ଉଚ୍ଚାରଣ କରିବା ଉଚିତ।

ଧନ୍ଵନ୍ତରିରୁଵାଚ ସିଦ୍ଧଯୋଗାନ୍ ପୁନର୍ଵକ୍ଷ୍ଯେ ମୃତସଞ୍ଜୀଵନୀକରାନ୍ । ଆତ୍ରେଯଭାଷିତାନ୍ ଦିଵ୍ଯାନ୍ ସର୍ଵଵ୍ଯାଧିଵିମର୍ଦନାନ୍ ।। ୨୮୫.

ଧନ୍ୱନ୍ତରୀ କହିଲେ: ମୁଁ ପୁଣିଥରେ ସେହି ସିଦ୍ଧ ଯୋଗ ପ୍ରକାଶ କରିବି, ଯେଉଁଠାରେ ମୃତକୁ ପୁନଃ ଜୀବନ ଦିଆଯାଏ, ଆତ୍ରେୟ କହିଥିବା ଦିବ୍ୟ ଉପାୟ, ଯେଉଁମାନେ ସମସ୍ତ ରୋଗ ନାଶ କରେ।

ଆତ୍ରେଯ ଉଵାଚ ଵିଲ୍ଵାଦିପଞ୍ଚମୂଲସ୍ଯ କ୍କାଥଃ ସ୍ଯାଦ୍ଵାତିକେ ଜ୍ଵରେ । ପାଵନଂ ପିପ୍ପଲୀମୂଲଂ ଗୁଡୂଚୀ ଵିଷ୍ଵଜୋଽଥ ଵା ।। ୨୮୫.

ଆତ୍ରେୟ କହିଲେ: ବିଲ୍ବ ଓ ଅନ୍ୟ ପାଞ୍ଚମୂଳର କଢ଼ା ବାତଜ୍ୱରରେ ଉପଯୁକ୍ତ। ପିପ୍ପଳୀ ମୂଳ ପବିତ୍ର କରେ, ଗୁଡ଼ୁଚୀ କିମ୍ବା ବିଶ୍ୱଜ ମଧ୍ୟ ଏହିପରି।

ଆମଲକ୍ଯଭ୍ଯା କୃଷ୍ଣା ଵହ୍ନିଃ ସର୍ଵଜ୍ଵରାନ୍ତକଃ । ଵିଲ୍ଵାଗ୍ନିମନ୍ଥଶ୍ଯୋନାକକାଶ୍ମର୍ଯ୍ଯଃ ପାରଲା ସ୍ଥିରା ।। ୨୮୫.

ଆମଳକି ଓ କୃଷ୍ଣା, ଅଗ୍ନି ସହିତ, ସମସ୍ତ ଜ୍ୱର ନାଶ କରେ। ବିଲ୍ବ, ଅଗ୍ନିମନ୍ଥ, ଶ୍ୟୋନାକ, କାଶ୍ମରୀୟ, ପାରଳା ଓ ସ୍ଥିରା।

ତ୍ରିକଣ୍ଟକଂ ପୃଶ୍ନିପର୍ଣୀ ଵୃହତୀ କଣ୍ଟକାରିକାଃ । ଜ୍ଵରାଵିପାକପାର୍ଶ୍ଵାର୍ତ୍ତିକାଶନୁତ୍ କୁଶମୃଲକମ୍ ।। ୨୮୫.

ତ୍ରିକଣ୍ଟକ, ପୃଶ୍ନିପର୍ଣ୍ଣୀ, ବୃହତୀ ଓ କଣ୍ଟକାରିକା, ଏମାନେ ଜ୍ୱର, ଅଜୀର୍ଣ୍ଣ ଓ ପାର୍ଶ୍ୱବେଦନା ନାଶ କରନ୍ତି, କୁଶମୃଳକ ସହିତ।

ଗୁଡୂଚୀ ପର୍ପଟୀ ମୁସ୍ତଂ କିରାତଂ ଵିଶ୍ଵଭେଷଜମ୍ । ଵାତପିତ୍ତଜ୍ଵରେ ଦେଯଂ ପଞ୍ଚଭଦ୍ରମିଦଂ ସ୍ମୃତମ୍ ।। ୨୮୫.

ଗୁଡ଼ୁଚୀ, ପର୍ପଟୀ, ମୁସ୍ତ, କିରାତ ଓ ବିଶ୍ୱଭେଷଜ—ଏହି ଔଷଧମାନେ ବାତପିତ୍ତଜ୍ୱରରେ ଦିଆଯିବା ଉଚିତ, ଏହାକୁ ପଞ୍ଚଭଦ୍ର ବୋଲି ଜଣାଯାଏ।

ତ୍ରିଵୃଦ୍ଵିଶାଲକଟୁକାତ୍ରିଫଲାରଗ୍ବଧୈଃ କୃତଃ । ସଂସ୍କାରୋ ଭେଦନକ୍କାଥଃ ପେଥଃ ସର୍ଵଜ୍ଵରାପହଃ ।। ୨୮୫.

ତ୍ରିବୃତ, ବିଶାଳ, କଟୁକା, ତ୍ରିଫଳା ଓ ଅରଗ୍ବଧ ଦ୍ୱାରା ତିଆରି ଏକ ସଂସ୍କାର, ଏହା ବିସ୍ତାର କରେ ଏବଂ ସମସ୍ତ ଜ୍ୱର ନାଶ କରେ।

ଦେଵଦାରୁବଲାଵାସାତ୍ରିଫଲାଵ୍ଯୋଷପଦ୍ମକୈଃ । ସଵିଡଙ୍ଗୈଃ ସିତାତୁଲ୍ଯଂ ତଚ୍ଚୂର୍ଣଂ ପଞ୍ଚକାଶଜିତ୍ ।। ୨୮୫.

ଦେବଦାରୁ, ବଳା, ବାସା, ତ୍ରିଫଳା, ବ୍ୟୋଷ, ପଦ୍ମକ ଓ ବିଡ଼ଙ୍ଗ ସହିତ ତିଆରି ଚୁରୁଣ ଚିନି ସମାନ ମିଠା, ଏହାକୁ ପଞ୍ଚକାଶ ଜୟୀ ବୋଲି କୁହାଯାଏ।

ଦଶମୂଲୀଶଟୀରାସ୍ନାପିପ୍ପଲୀଵିଲ୍ଵପୌଷ୍କରୈଃ । ଶ୍ରୃଙ୍ଗୀତାମଲକୀଭାର୍ଗୀଗୁଡୂଚୀନାଗଵଲ୍ଲିଭିଃ ।। ୨୮୫.

ଦଶମୂଳୀ, ଶଟୀ, ରାସ୍ନା, ପିପ୍ପଳୀ, ବିଲ୍ବ, ପୌଷ୍କର, ଶୃଙ୍ଗୀ, ଆମଳକି, ଭାର୍ଗୀ, ଗୁଡ଼ୁଚୀ ଓ ନାଗବଲ୍ଲୀ ସହିତ।

ଯଵାଗ୍ରଂ ଵିଧିନା ସିଦ୍ଧଂ କଷାଯଂ ଵା ପିଵେନ୍ନରଃ । କାଶହୃଦ୍‌ଗ୍ରହଣୀପାର୍ଶ୍ଵହିକ୍କାଶ୍ଵାସପ୍ରଶାନ୍ତଯେ ।। ୨୮୫.

ଯଥାବିଧି ତିଆରି ଯବ ଦ୍ୱାରା କଢ଼ା ବ୍ୟକ୍ତି ପିଇଲେ କାଶ, ହୃଦ୍‌ରୋଗ, ଗ୍ରହଣୀ, ପାର୍ଶ୍ୱବେଦନା, ହିକ୍କା ଓ ଶ୍ୱାସ ଶାନ୍ତି ପାଏ।

ମଧୁକଂ ମଧୁନା ଯୁକ୍ତଂ ପିପ୍ପଲୀଂ ଶର୍କରାନ୍ଵିତାଂ । ନାଗରଂ ଗୁଡ଼ସଂଯୁକ୍ତଂ ହିକ୍କାଘ୍ନଂ ଲାଵଣତ୍ରଯମ୍ ।। ୨୮୫.

ମଧୁକ ମଧୁ ସହିତ, ପିପ୍ପଳୀ ଚିନି ସହିତ, ନାଗର ଗୁଡ଼ ସହିତ ଏବଂ ତିନି ପ୍ରକାର ଲୁଣ—ଏହିମାନେ ହିକ୍କା ନାଶ କରନ୍ତି।

କାରଵ୍ଯଜାଜୀମରିଚଂ ଦ୍ରାକ୍ଷା ଵୃକ୍ଷାମ୍ଲଦାଡ଼ିମମ୍ । ସୌଵର୍ଚ୍ଚଲଂ ଗୁଡ଼ଂ କ୍ଷୌଦ୍ରଂ ସର୍ଵାରୋଚନନାଶନମ୍ ।। ୨୮୫.

ଜିରା, ଜିରାନା, କଳିମରିଚ, ଦାଖ, ଚୁକ୍ତି, ଦାଡିମ୍ବ, ହରିତାଳ, ଗୁଡ଼ ଓ ମଧୁ—ଏହି ସବୁ ଜିନିଷ ମୁହଁର ରୁଚି ହରାଇଯିବାକୁ ଦୂର କରେ।

ଶ୍ରୃହ୍ଗଵେରରସଞ୍ଚୈଵ ମଧୁନା ସହ ପାଯଯେତ୍ । ଅରୁଚିଶ୍ଵାସକାଶଘ୍ନଂ ପ୍ରତିଶ୍ଯାଯକଫାନ୍ତକମ୍ ।। ୨୮୫.

ତାଜା ଅଦାର ରସ ଓ ମଧୁ ମିଶାଇ ପିଇବାକୁ ଦେବା ଉଚିତ; ଏହା ମୁହଁର ରୁଚି ହରାଇଯିବା, ଶ୍ୱାସକଷ୍ଟ, କାଶ, ନାକ ବନ୍ଦ ଓ କଫ ଦୂର କରେ।

ଵଟଂ ଶ୍ରୃଙ୍ଗୀ ଶିଲାଲୋଧ୍ରଦାଡ଼ିମଂ ମଧୁକଂ ମଧୁ । ପିଵେତ୍ ତଣ୍ଡୁଲତୋଯେନ ଚ୍ଛର୍ଦିତୃଷ୍ଣାନିଵାରଣମ୍ ।। ୨୮୫.

ବଟ ଗଛ, ଶୃଙ୍ଗୀ, ଶିଳା, ଲୋଧ୍ର, ଦାଡିମ୍ବ, ଯଷ୍ଟିମଧୁ ଓ ମଧୁ—ଏହି ସବୁକୁ ଚାଉଳ ର ପାଣି ସହିତ ପିଇଲେ ବାନ୍ତି ଓ ତିଆସ ଦୂର ହୁଏ।

ଗୁଡୁଚୀ ଵାସକଂ ଲୋଧ୍ରଂ ପିପ୍ପଲୀକ୍ଷୌଦ୍ରସଂଯୁତମ୍ । କଫାନ୍ଵିତଞ୍ଜଯେଦ୍ରକ୍ତଂ ତୃଷ୍ଣଆକାସଜ୍ଵରାପହମ୍ ।। ୨୮୫.

ଗୁଡ଼ୁଚୀ, ବାସକ, ଲୋଧ୍ର ଓ ପିପ୍ପଳୀକୁ ମଧୁ ସହିତ ମିଶାଇ ଯେଉଁମାନେ ରକ୍ତ ସହିତ କଫ ରୋଗରେ ଭୁଗୁଚ୍ଛନ୍ତି, ସେମାନେ ପିଇଲେ ତିଆସ, କାଶ ଓ ଜ୍ୱର ଦୂର ହୁଏ।

ଵାସକସ୍ଯ ରସସ୍ତଦ୍ଵତ୍ ସମଧୁସ୍ତାମ୍ରଜୋ ରସଃ . ଶିରୀଷପୁଷ୍ପସୁରସଭାଵିତଂ ମରିଚଂ ହିତଂ ।। ୨୮୫.

ଏହିପରି ବାସକ ର ରସ, ମଧୁ ଓ ତାମ୍ର ଚୁରୁଣି ସହିତ ମିଶାଇବା, ଏବଂ ଶିରୀଷ ଫୁଲ ର ରସରେ ଭିଜାଇଥିବା କଳିମରିଚ ଉପକାରୀ।

ସର୍ଵ୍ଵାର୍ତ୍ତିନୁନ୍ମସୂରୋଽଥ ପିତ୍ତମୁକ୍ ତଣ୍ଡୁଲୀଯକଂ । ନିର୍ଗ୍ଗୁଣ୍ଡୀ ଶାରିଵା ଶେଲୁରହ୍କୋଲଶ୍ଚ ଵିଷାପହଃ ।। ୨୮୫.

ସମସ୍ତ ପ୍ରକାର ଆର୍ଟି, ମସୁର ଓ ତଣ୍ଡୁଳୀୟକ ଯେଉଁମାନେ ପିତ୍ତ ଦୂର କରନ୍ତି, ଏହାସହିତ ନିର୍ଗୁଣ୍ଡୀ, ଶାରିବା, ଶେଳୁ ଓ କୋଳ ମିଶି ଵିଷ ଦୂର କରେ।