ଅଗ୍ନିପୁରାଣମ୍

ଶ୍ରୀଂ ଶ୍ରୀର୍ମହାଲକ୍ଷ୍ମୀତାତାର୍କ୍ଷ୍ଯୋ ଗୁରୁରିନ୍ଦ୍ରାଦଯୋଽର୍ଚ୍ଚନମ୍। ସରସ୍ଵତ୍ଯାସନଂ ମୂର୍ତ୍ତିରୌଂ ହ୍ରୀଂ ଦେଵୀ ସରସ୍ଵତୀ

‘ଶ୍ରୀଁ’, ଶ୍ରୀ, ମହାଲକ୍ଷ୍ମୀ, ତାତାର୍କ୍ଷ୍ୟ, ଗୁରୁ, ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ପୂଜିତ ହେବେ; ସରସ୍ୱତୀଙ୍କ ଆସନ, ମୂର୍ତ୍ତି, ‘ଔଁ’, ‘ହ୍ରୀଁ’, ଦେବୀ ସରସ୍ୱତୀ।

ହୃଦାଦ୍ଯାଲକ୍ଷ୍ମୀର୍ମ୍ମେଧା ଚ କଲାତୁଷ୍ଟିଶ୍ଚ ପୁଷ୍ଟିକା। ଗୌରୀ ପ୍ରଭାମତୀ ଦୁର୍ଗା ଗଣୋ ଗୁରୁଶ୍ଚ କ୍ଷେତ୍ରପଃ

ହୃଦା ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ଅଲକ୍ଷ୍ମୀ, ମେଧା, କଳା, ତୁଷ୍ଟି, ପୁଷ୍ଟିକା; ଗୌରୀ, ପ୍ରଭାମତୀ, ଦୁର୍ଗା, ଗଣ, ଗୁରୁ ଓ କ୍ଷେତ୍ରପାଳ।

ତଥା ଗଂ ଗଣପତଯେ ଚ ହ୍ରୀଂ ଗୌର୍ଯୈ ଚ ଶ୍ରୀଂ ଶ୍ରିଯୈ। ହ୍ରୀଂ ତ୍ଵରିତାଯୈ ହ୍ରୀଂ ସୌ ତ୍ରିପୁରା ଚତୁର୍ଥ୍ଯନ୍ତନମୋନ୍ତକାଃ

ଏଭଳି ‘ଗଂ’ ଦ୍ୱାରା ଗଣପତି, ‘ହ୍ରୀଁ’ ଦ୍ୱାରା ଗୌରୀ, ‘ଶ୍ରୀଁ’ ଦ୍ୱାରା ଶ୍ରୀ; ‘ହ୍ରୀଁ’ ଦ୍ୱାରା ତ୍ୱରିତା, ‘ହ୍ରୀଁ’, ‘ସୌ’ ଦ୍ୱାରା ତ୍ରିପୁରା, ଚତୁର୍ଥୀ ବିଭକ୍ତି ଓ ଓଁ ରେ ଶେଷ।

ପ୍ରଣଵାଦ୍ଯାଞ୍ଚ ନାମାଦ୍ଯମକ୍ଷରଂ ବିନ୍ଦୁସଂଯୁତମ୍। ଓଂ ଯୁତଂ ଵା ସର୍ଵମନ୍ତ୍ରପୂଜନାଜ୍ଜପତଃ ସ୍ମୃତାଃ

ନାମର ଆରମ୍ଭର ଅକ୍ଷର, ଯାହା ଉପରେ ବିନ୍ଦୁ ଥାଏ କିମ୍ବା 'ଓଁ' ଯୋଗ ହୋଇଥାଏ, ସମସ୍ତ ମନ୍ତ୍ରରେ ପୂଜା କରିବାବେଳେ ଏହା ଉଚ୍ଚାରଣ ହେବା ବୋଲି ଗଣାଯାଏ।

ହୋମାତ୍ତିଲଘୃତାଦ୍ଯୈଞ୍ଚ ଧର୍ମ୍ମକାମାର୍ଥମୋକ୍ଷଦାଃ। ପୂଜାମନ୍ତ୍ରାନ୍ ପଠେଦ୍ଯସ୍ତୁ ଭୁକ୍ତଭୋଗୋ ଦିଵଂ ଵ୍ରଜେତ୍

ଯିଏ ତିଳ, ଘିଅ ଓ ଏହାଦି ଦ୍ରବ୍ୟ ସହିତ ହୋମ କରିବା ସମୟରେ ପୂଜା ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରେ, ସେ ଧର୍ମ, କାମ, ଅର୍ଥ ଓ ମୋକ୍ଷ ପାଏ; ସେ ସମସ୍ତ ଭୋଗ ଭୋଗି ଶେଷରେ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଯାଏ।

ନାରଦ ଉଵାଚ ଵକ୍ଷ୍ଯେ ସ୍ନାନଂ କ୍ରିଯାଦ୍ଯର୍ଥଂ ନୃସିଂହେନ ତୁ ମୃତ୍ତିକାମ୍। ଗୃହୀତ୍ଵା ତାଂ ଦ୍ଵିଧା କୃତ୍ଵା ମନଃ ସ୍ତ୍ରାନମଥୈକଯା

ନାରଦ କହିଲେ: ମୁଁ ଏବେ କ୍ରିୟା ପାଇଁ ସ୍ନାନର ବିଧି କହିବି; ନୃସିଂହ ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରି ମାଟି ନେଇ, ଦୁଇଭାଗ କରିବା ଉଚିତ୍, ଏବଂ ଏକ ଭାଗ ଦ୍ୱାରା ମନକୁ ପବିତ୍ର କରିବା ଦରକାର।

ନିମଜ୍ଜଯାଚମ୍ଯ ଵିନ୍ଯସ୍ଯ ସିଂହେନ କୃତାରକ୍ଷକଃ। ଵିଧିସ୍ନାଂ ତତଃ କୁର୍ଯ୍ଯାତ୍ ପ୍ରାଣାଯାମପୁରଃ ସରମ୍

ପାଣି ଦେହରେ ଲାଗାଇ ଆଚମନ କରି, ଏହାକୁ ରଖି, ସିଂହ ମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ସୁରକ୍ଷିତ ହେଇ, ପ୍ରାଣାୟାମ ପୂର୍ବକ ନିୟମିତ ଭାବେ ସ୍ନାନ କରିବା ଉଚିତ୍।

ହୃଦି ଧ୍ଯାଯନ୍ ହରିଜ୍ଞାନଂ ମନ୍ତ୍ରେଣାଷ୍ଟାକ୍ଷରେଣ ହି। ତ୍ରିଧା ପାଣିତଲେ ମୃତ୍ସନାଂ ଦିଗ୍ବନ୍ଧଂ ସିଂହଜପ୍ତତଃ

ହୃଦୟରେ ହରିଙ୍କ ଜ୍ଞାନକୁ ଅଷ୍ଟାକ୍ଷରୀ ମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଧ୍ୟାନ କରି, ହାତରେ ମାଟି ଧରି, ସିଂହ ମନ୍ତ୍ର ତିନିଥର ଉଚ୍ଚାରଣ କରି ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ସୁରକ୍ଷା କରିବା ଉଚିତ୍।

ଵାସୁଦେଵପ୍ରଜପ୍ତେନ ତୀର୍ଥଂସଙ୍କଲ୍ପ୍ଯ ଚାଲଭେତ୍। ଗାତ୍ରଂ ଵେଦାଦିନା ମନ୍ତ୍ରୈଃ ସମ୍ମାର୍ଜ୍ଯାରାଧ୍ଯ ମୂର୍ତ୍ତିନା

ବାସୁଦେବ ମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ପାଣିକୁ ପବିତ୍ର କରି, ପରେ ବେଦ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଦେହକୁ ଶୁଧ୍ଧ କରି, ମୂର୍ତ୍ତିଙ୍କୁ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ୍।

କୃତ୍ଵାଘମର୍ଷଣଂ ଵସ୍ତ୍ରଂ ପରିଧାଯ ସମାଚରେତ୍। ଵିନ୍ଯସ୍ଯ ମନ୍ତ୍ରୈର୍ଦ୍ଵିର୍ମ୍ମାର୍ଜ୍ଯ ପାଣିସ୍ଥଂ ଜଲମେଵ ଚ

ଅଘମର୍ଷଣ କରି, ସୁଧା ଜମା କପଡ଼ା ପିନ୍ଧି, ପ୍ରକ୍ରିୟା ଆରମ୍ଭ କରିବା ଉଚିତ୍; ପାଣି ହାତରେ ଧରି, ମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଦୁଇଥର ଶୁଧ୍ଧ କରିବା ଦରକାର।

ନାରାଯଣେନ ସଂଯମ୍ଯ ଵାଯୁମାଘ୍ରାଯ ଚୋତ୍ସୃଜେତ୍। ଜଲଂ ଧ୍ଯାଯନ୍ ହରିଂ ପଶ୍ଚଦ୍ଦତ୍ତ୍ଵାର୍ଘ୍ଯଂ ଦ୍ଵାଦଶାକ୍ଷରମ୍

ନାରାୟଣ ମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଶ୍ୱାସକୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରି, ଶ୍ୱାସ ନେଇ ଛାଡ଼ି, ପାଣିରେ ହରିଙ୍କୁ ଧ୍ୟାନ କରି, ପରେ ଦ୍ୱାଦଶାକ୍ଷରୀ ମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଅର୍ଘ୍ୟ ଦେବା ଉଚିତ୍।

ଜପ୍ତ୍ଵାନ୍ଯାଞ୍ଛତଶସ୍ତସ୍ଯ ଯୋଗପୀଠାଦିତଃ କ୍ରମାତ୍। ମନ୍ତ୍ରାନ୍ ଦିକ୍‌ପାଲପର୍ଯନ୍ତାନୃଷୀନ୍ ପିତୃଗଣାନପି

ଯୋଗାସନ ଠାରୁ ଆରମ୍ଭ କରି, ଦିଗ୍ପାଳ, ଋଷି, ପିତୃଗଣ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଶତଶଃ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ମନ୍ତ୍ର କ୍ରମରେ ଉଚ୍ଚାରଣ କରିବା ଉଚିତ୍।

ମନୁଷ୍ଯାନ୍ ସର୍ଵଭୂତାନି ସ୍ଥାଵରାନ୍ତାନ୍ଯଥାଵସେତ୍। ନ୍ଯସ୍ଯ ଚାଙ୍ଗାନି ସଂହୃତ୍ଯ ମନ୍ତ୍ରାନ୍ଯାଗଗୃହଂ ଵ୍ରଜେତ୍

ସମସ୍ତ ମଣିଷ, ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ ଓ ଅଚଳ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ, ଅଙ୍ଗ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ କରି ଏବଂ ପୁନି ତାହାକୁ ହଟାଇ, ମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ପୂଜା ଘରକୁ ପ୍ରବେଶ କରିବା ଉଚିତ୍।

ଏଵମନ୍ଯାସୁ ପୂଜାସୁ ମୂଲାଦ୍ଯୈଃ ସ୍ନାନମାଚରେତ୍

ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ପୂଜାରେ ମଧ୍ୟ, ମୂଳ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ମନ୍ତ୍ର ସହିତ ସ୍ନାନ କରିବା ଦରକାର।

ନାରଦ ଉଵାଚ ଚକ୍ଷ୍ଯେ ପୂଜାଵିଧିଂ ଵିପ୍ରା ଯତ କୃତ୍ଵା ସର୍ଵମାପ୍ନୁଯାତ୍। ପ୍ରକ୍ଷାଲିତାଙ୍‌ଘ୍ନିରାଚମ୍ଯ ଵାଗ୍ଯତଃ କୃତସକ୍ଷକଃ

ନାରଦ କହିଲେ: ମୁଁ ପୂଜାର ବିଧି କହିବି, ଯାହା କରିଲେ ସମସ୍ତ କିଛି ମିଳେ; ପାଦ ଧୋଇ, ଆଚମନ କରି, ମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ମୌନ ରହି, ସୁରକ୍ଷା କରିବା ଉଚିତ୍।

ପ୍ରାଙ୍‌ମୁଖଃ ସ୍ଵସ୍ତିକଂ ବଦ୍‌ଧ୍ଵା ପଦ୍ମାଦ୍ଯପରମେଵ ଚ। ଯଂ ଵୀଜଂ ନାଭିମଧ୍ଯସ୍ଥଂ ଧୂମ୍ରଂ ଚଣ୍ଡାନିଲାତ୍ମକମ୍

ପୂର୍ବଦିଗକୁ ମୁହଁ କରି, ସ୍ୱସ୍ତିକ ଓ ପଦ୍ମାଦି ଚିତ୍ର ଆକି, ନାଭି ମଧ୍ୟରେ ଧୂସର ରଙ୍ଗର, ତୀବ୍ର ବାୟୁ ସ୍ୱଭାବର ବୀଜ ଧ୍ୟାନ କରିବା ଉଚିତ୍।

ଵିଶେଷଯେଦଶେଷନ୍ତୁ ଧ୍ଯାଯେତ୍ କାଯାତ୍ତୁ କଲ୍ମଷମ୍। କ୍ଷୌଂ ହୃତ୍‌ପଙ୍କଜମଧ୍ଯସ୍ଥଂ ଵୀଜଂ ତେ ଜୋନିଧିଂ ସ୍ମରନ୍

ସମସ୍ତ କିଛିକୁ ଭିନ୍ନ କରି, ଦେହର ଅପବିତ୍ରତା ଦୂର କରିବାକୁ ଧ୍ୟାନ କରି, ହୃଦୟ ପଦ୍ମ ମଧ୍ୟରେ 'କ୍ଷଉଁ' ବୀଜକୁ ଗର୍ଭ ସ୍ଥାନ ବୋଲି ଭାବିବା ଉଚିତ୍।

ଅଧୋଦ୍ଧର୍ଵତିର୍ଯଗ୍‌ଗାଭିସ୍ତୁ ଜ୍ଵାଲାଭିଃ କଲ୍ପ୍ରଷଂ ଦହେତ୍। ଶଶାଙ୍କାକୃତିଵଦ୍ଧ୍ଯାଯେଦମ୍ବରସ୍ଥଂ ସୁଧାମ୍ବୁଭିଃ

ତଳ, ଶିର ଓ ପାର୍ଶ୍ୱରୁ ଉଠୁଥିବା ଅଗ୍ନିଶିଖା ଦ୍ୱାରା ଅପବିତ୍ରତାକୁ ଦଗ୍ଧ କରି, ପରେ ଚନ୍ଦ୍ର ଆକୃତିରେ ଆକାଶରେ ଅମୃତ ଧାରା ସହିତ ଧ୍ୟାନ କରିବା ଉଚିତ୍।

ହତ୍ପଦ୍ମାଵ୍ଯାପିଭିର୍ଦ୍ଦେହଂ ସ୍ଵକମାପ୍ଲାଵଯେତ୍ସୁଧୀଃ । ସୁସୁମ୍ନାଯୋନିମାର୍ଗେଣ ସର୍ଵନାଡୀଵିସର୍ପ୍ପିଭିଃ

ହୃଦୟ ପଦ୍ମରୁ ବିକିରଣ ହେଉଥିବା କିରଣ ଦ୍ୱାରା, ବୁଦ୍ଧିମାନ ବ୍ୟକ୍ତି ନିଜ ଦେହକୁ ସୁସୁମ୍ନା ମାର୍ଗ ଓ ସମସ୍ତ ନାଡୀ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରବାହିତ କରି ଉତ୍ସ୍ନାନ କରିବା ଉଚିତ୍।

ଶୋଧଯିତ୍ଵା ନ୍ଯସେତ୍ତତ୍ତ୍ଵଂ କରସୁଦ୍ଧିରଥାସ୍ତ୍ରକମ୍। ଵ୍ଯାପକଂ ହସ୍ତଯୋରଦୌ ଦକ୍ଷିଣାଙ୍ଗୁଷ୍ଠତୋଙ୍ଗକମ୍

ଶୁଧ୍ଧ କରି, ତତ୍ତ୍ୱକୁ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ କରି, ପରେ ହାତ ଶୁଧ୍ଧି ଓ ଅସ୍ତ୍ର ମୁଦ୍ରା କରିବା ଉଚିତ୍; ଏହି ଶକ୍ତିକୁ ଦୁଇହାତରେ, ପ୍ରଥମେ ଡାହାଣ ଅଙ୍ଗୁଠିରୁ ଆରମ୍ଭ କରି ନିୟୋଜନ କରିବା ଦରକାର।

ମୂଲଂ ଦେହେ ଦ୍ଵାଦଶାଙ୍ଗଂ ନ୍ଯସେନ୍ମନ୍ତ୍ରୈର୍ଦ୍ଵିଷଟ୍‌କକୈଃ। ହୃଦଯଂ ଚ ଶିରଶ୍ଚୈଵ ଶିଖା ଵର୍ମ୍ମାସ୍ତ୍ରଲୋଚନେ

ମୂଳ ଓ ଦ୍ୱାଦଶ ଅଙ୍ଗକୁ ଦେହରେ ଦୁଇ-ଛଅ ମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ନିୟୋଜନ କରିବା ଉଚିତ୍; ହୃଦୟ, ମୁଣ୍ଡ, ଶିଖା, କବଚ, ଅସ୍ତ୍ର ଓ ଚକ୍ଷୁ ଉପରେ ମଧ୍ୟ।

ଉଦରଂ ଚ ତଥା ପୃଷ୍ଠଂ ବାହୁରୁଜାନୁପାଦକଂ। ମୁଦ୍ରାଂ ଦତ୍ତ୍ଵା ସ୍ମରେଦ୍ ଵିଷ୍ଣୁଂ ଜପ୍ତ୍ଵାଷ୍ଟଶତମର୍ଚ୍ଚଯେତ୍

ପେଟ, ପିଠି, ବାହୁ, ଗୁଡ଼ି, ଏବଂ ପାଦକୁ ଛୁଇଁ, ମୁଦ୍ରା ଧରି, ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କରିବା ଉଚିତ୍। ଏହା ପରେ ଅଷ୍ଟାକ୍ଷରୀ ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରି, ପୂଜା କରିବା ଦରକାର।

ଵାମେ ତୁ ଵର୍ଦ୍ଧନୀଂ ନ୍ଯସ୍ଯ ପୂଜାଦ୍ରଵ୍ଯଂ ତୁ ଦକ୍ଷିଣେ। ପ୍ରକ୍ଷାଲ୍ଯାସ୍ତ୍ରେଣ ଚାର୍ଘ୍ଯେଣ ଗନ୍ଧପୁଷ୍ପାନ୍ଵିତେ ନ୍ଯସେତ୍

ବାମପାଖରେ ବୃଦ୍ଧିଦାୟିନୀ ରଖି, ଡାହାଣପାଖରେ ପୂଜା ସାମଗ୍ରୀ ରଖିବା ଉଚିତ୍। ଏହି ସାମଗ୍ରୀକୁ ଅସ୍ତ୍ରମନ୍ତ୍ର ଓ ଗନ୍ଧ ଫୁଲ ମିଶିତ ଅର୍ଘ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ସୁଧା କରି, ସଜାଇ ରଖିବା ଦରକାର।

ଚୈତନ୍ଯଂ ସର୍ଵ୍ଵଗଂ ଜ୍ଯୋତିରଷ୍ଟଜପ୍ତେନ ଵାରିଣା। ଫଡନ୍ତେନ ତୁ ସଂସିଚ୍ଯ ହସ୍ତେ ଧ୍ଯାତ୍ଵା ହରିଂ ପରେ

ଅଷ୍ଟାକ୍ଷରୀ ମନ୍ତ୍ର ଓ 'ଫଟ୍' ଶବ୍ଦ ଉଚ୍ଚାରଣ କରାଯାଇଥିବା ପାଣି ଦ୍ୱାରା ସାମଗ୍ରୀକୁ ଛିଟିବା ଉଚିତ୍। ହସ୍ତରେ ସର୍ବବ୍ୟାପୀ ଚେତନା ଓ ଜ୍ୟୋତିରୂପ ହରିଙ୍କୁ ଧ୍ୟାନ କରିବା ଦରକାର।

ଧର୍ମଂ ଜ୍ଞାନଂ ଚ ଵୈରାଗ୍ଯମୈଶ୍ଵର୍ଯ୍ଯଂ ଵହ୍ନିଦିଙମୁଖାଃ। ଅଧର୍ମାଦୀନି ଗାତ୍ରାଣି ପୂର୍ଵାଦୌ ଯୋଗପୀଠକେ

ଧର୍ମ, ଜ୍ଞାନ, ବୈରାଗ୍ୟ ଓ ଆଇଶ୍ୱର୍ୟକୁ ଅଗ୍ନି ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଦିଗ୍ବଳୟରେ ବିନ୍ୟାସ କରାଯାଏ। ଅଧର୍ମ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟକୁ ଦେହର ଅଙ୍ଗରେ, ପୂର୍ବ ଦିଗରୁ ଆରମ୍ଭ କରି, ଯୋଗାସନ ଉପରେ ବିନ୍ୟାସ କରିବା ଉଚିତ୍।

କୂର୍ମଂ ପୀଠେ ହ୍ଯନନ୍ତଞ୍ଚ ଯମଂ ସୂର୍ଯ୍ଯାଦିମଣ୍ଡଲମ୍। ଵିମଲାଦ୍ଯାଃ କେଶରସ୍ଥାନୁଗ୍ରହା କର୍ଣିକାସ୍ଥିତା

ପୀଠରେ କୂର୍ମ, ଅନନ୍ତ, ଯମ, ସୂର୍ଯ୍ୟ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ମଣ୍ଡଳକୁ ଧ୍ୟାନ କରିବା ଉଚିତ୍। କେଶର ଅଞ୍ଚଳରେ ଶୁଭ ଦେବୀମାନେ ଏବଂ କର୍ଣ୍ଣିକାରେ ଅନୁଗ୍ରହ ଦେବତାମାନେ ବିନ୍ୟାସିତ ଅଛନ୍ତି।

ପୂର୍ଵଂ ସ୍ଵହୃଦଯେ ଧ୍ଯାତ୍ଵା ଆଵାହ୍ଯାର୍ଚ୍ଚୈଚ୍ଚ ମଣ୍ଡଲେ। ଅର୍ଘ୍ଯଂ ପାଦ୍ଯଂ ତଥା ଚାମଂ ମଧୁପର୍କ୍କଂ ପୁନଶ୍ଚ ତତ୍

ପ୍ରଥମେ ନିଜ ହୃଦୟରେ ଧ୍ୟାନ କରି, ପରେ ମଣ୍ଡଳରେ ଦେବତାଙ୍କୁ ଆହ୍ୱାନ ଓ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ୍। ଏହାପରେ ଅର୍ଘ୍ୟ, ପାଦ୍ୟ, ଆଚମନୀୟ ଓ ମଧୁପର୍କ ଦେଇ, ପୁନି ସେହିପରି କରିବା ଦରକାର।

ସ୍ନାନଂ ଵସ୍ତ୍ରୋପଵୀତଞ୍ଚ ଭୂଷଣଂ ଗନ୍ଧପୁଷ୍ପକମ୍। ଧୂପଦୀପନୈଵେଦ୍ଯାନି ପୁଣ୍ଡରୀକାକ୍ଷଵିଦ୍ଯଯା

ସ୍ନାନ, ବସ୍ତ୍ର, ଉପବୀତ, ଭୂଷଣ, ଗନ୍ଧ, ଫୁଲ, ଧୂପ, ଦୀପ ଓ ନୈବେଦ୍ୟ—ଏହା ସବୁକୁ ପୁଣ୍ଡରୀକାକ୍ଷ ମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଦେବା ଉଚିତ୍।

ଯଜେଦଙ୍ଗାନି ପୂର୍ଵାଦୌ ଦ୍ଵାରି ପୂର୍ଵେ ପରେଣ୍ଡଜମ୍। ଦକ୍ଷେ ଚକ୍ରଂ ଗଦାଂ ସୌମ୍ଯେ କୋଣେ ଶଙ୍ଖଂ ଧନୁର୍ନ୍ଯସେତ୍

ପୂର୍ବ ଦିଗରୁ ଆରମ୍ଭ କରି ଦେହର ଅଙ୍ଗଗୁଡ଼ିକୁ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ୍। ପୂର୍ବ ଦ୍ୱାରରେ ପକ୍ଷୀନାଥ, ଦକ୍ଷିଣରେ ଚକ୍ର, ଦକ୍ଷିଣପଶ୍ଚିମ କୋଣରେ ଗଦା, ଉତ୍ତରପଶ୍ଚିମ କୋଣରେ ଶଂଖ ଓ ଧନୁଷ୍କୁ ବିନ୍ୟାସ କରିବା ଦରକାର।