ଅଗ୍ନିପୁରାଣମ୍

ଅଜମୀଢସ୍ଯ କେଶିନ୍ଯାଂ ଜଜ୍ଞେ ଜହ୍ନୁଃ ପ୍ରତାପଵାନ୍ । ଜହ୍ନୋରଭୂଦଜକାଶ୍ଵୌ ବଲାକାଶ୍ଵସ୍ତଦାତ୍ମଜଃ ।। ୨୭୮.

ଅଜମୀଢ ଏବଂ କେଶିନୀଙ୍କୁ ଜନ୍ମ ହେଲା ପ୍ରତାପଶାଳୀ ଜହ୍ନୁଙ୍କ। ଜହ୍ନୁଙ୍କୁ ଏଠାରୁ ଅଜକାଶ୍ୱ ଏବଂ ବଳାକାଶ୍ୱ ଏବଂ ବଳାକାଶ୍ୱଙ୍କ ପୁଅ ହେଲେ।

ବଲାକାଶ୍ଵସ୍ଯ କୁଶିକଃ କୁଶିକାତ୍ ଗାଧିରିନ୍ଦ୍ରକଃ । ଗାଧେଃ ସତ୍ଯଵତୀ କନ୍ଯା ଵିଶ୍ଵାମିତ୍ରଃ ସୁତୋତ୍ତମଃ ।। ୨୭୮.

ବଳାକାଶ୍ୱଙ୍କ ପୁଅ କୁଶିକ, କୁଶିକରୁ ଗାଧି, ଯିଏ ଇନ୍ଦ୍ରକ ଭାବରେ ଚିହ୍ନିତ। ଗାଧିଙ୍କ କନ୍ୟା ସତ୍ୟବତୀ ଏବଂ ତାଙ୍କ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପୁଅ ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର।

ଦେଵରାତଃ କତିମୁଖା ଵିଶ୍ଵାମିତ୍ରସ୍ଯ ତେ ସୁତାଃ । ଶୁନଃ ଶେଫାଽଷ୍ଟକଶ୍ଚାନ୍ଯୋ ହ୍ଯଜମୀଢାତ୍ ସୁତୋଽଭଵତ୍ ।। ୨୭୮.

ଦେବରାତ ଏବଂ କଟିମୁଖ—ଏହିମାନେ ବିଶ୍ୱାମିତ୍ରଙ୍କ ପୁଅ। ଶୁନଃଶେଫ ଏବଂ ଅଷ୍ଟକ, ଏହାଛଡ଼ା ଅଜମୀଢଙ୍କୁ ଆଉ ଏକ ପୁଅ ଥିଲେ।

ନୀଲିନ୍ଯାଂ ଶାନ୍ତିରପରଃ ପୁରୁଜାତିଃ ସୁଶାନ୍ତିତଃ । ପୁରୁଜାତେସ୍ତୁ ଵାହ୍ଯାଶ୍ଵୋ ଵାହ୍ଯାଶଵାତ୍ ପଞ୍ଚ ପାର୍ଥିଵାଃ ।। ୨୭୮.

ନୀଳିନୀଙ୍କୁ ଶାନ୍ତି ଏବଂ ଶୁଶାନ୍ତିରୁ ପୁରୁଜାତି ଜନ୍ମନେଲେ। ପୁରୁଜାତିରୁ ବାହ୍ୟାଶ୍ୱ ଏବଂ ବାହ୍ୟାଶ୍ୱରୁ ପାଞ୍ଚଜଣ ରାଜା ହେଲେ।

ମୁକୁଲଃ ସୃଞ୍ଜଯଶ୍ଯୈଵ ରାଜା ଵୃହଦିଷୁସ୍ତଥା । ଯଵୀନରଶ୍ଚ କୃମିଲଃ ପାଞ୍ଚାଲା ଇତି ଵିଶ୍ରୁତାଃ ।। ୨୭୮.

ମୁକୁଳ, ସୃଞ୍ଜୟ, ରାଜା ବୃହଦିଷୁ, ଯବୀନର ଏବଂ କ୍ରିମିଳ—ଏହିମାନେ ପାଞ୍ଚାଳ ଭାବେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ।

ମୁକୁଲସ୍ଯ ତୁ ମୌକୁଲ୍ଯାଃ କ୍ଷେତ୍ରୋପେତା ଦ୍ଵିଜାତଯଃ । ଚଞ୍ଚାଶ୍ଵୋ ମୁକୁଲାଜ୍ଜଜ୍ଞେ ଚଞ୍ଚାଶ୍ଵାନ୍ମିଥୁନଂ ହ୍ଯଭୂତ୍ ।। ୨୭୮.

ମୁକୁଳଙ୍କୁ ମୌକୁଳ୍ୟ, ଯେଉଁମାନେ କ୍ଷେତ୍ରଜ ଦ୍ୱିଜ। ମୁକୁଳଠାରୁ ଚଞ୍ଚାଶ୍ୱ ଜନ୍ମନେଲେ, ଚଞ୍ଚାଶ୍ୱଠାରୁ ଦୁଇଜଣ ହେଲେ।

ଦିଵୋଦାସୋ ହ୍ଯହଲ୍ଯା ଚ ଅଲ୍ଯାଯାଂ ଶରଦ୍ଵତାତ୍ । ଶତାନନ୍ଦଃ ଶତାନନ୍ଦାତ୍ ସତ୍ଯଧୃନ୍ମିଥୁନନ୍ତତଃ ।। ୨୭୮.

ଦିବୋଦାସ ଏବଂ ଅହଲ୍ୟା, ଅହଲ୍ୟାଠାରୁ ଶରଦ୍ୱତ। ଶତାନନ୍ଦଠାରୁ ସତ୍ୟଧୃତି, ମିଥୁନଠାରୁ ବଂଶ ଚାଲିଗଲା।

କୃପଃ କୃପୀ ଦିଵୋଦାସାନ୍ମୈତ୍ରେଯଃ ସୋମପସ୍ତତଃ । ସୃଞ୍ଚଯାତ୍ ପଞ୍ଚଧନୁଷଃ ସୋମଦତ୍ତଶ୍ଯ ତତ୍ସୁତଃ ।। ୨୭୮.

ଦିବୋଦାସଠାରୁ କୃପ ଏବଂ କୃପୀ, ମୈତ୍ରେୟଠାରୁ ସୋମପ, ସୃଞ୍ଜୟଠାରୁ ପଞ୍ଚଧନୁ, ସୋମଦତ୍ତଠାରୁ ତାଙ୍କ ପୁଅ।

ସହଦେଵଃ ସୋମଦତ୍ତାତ୍ ସହଦେଵାତ୍ତୁ ସୋମକଃ । ଆସୀଚ୍ଚ ସୋମକାଜ୍ଜନ୍ତୁର୍ଜ୍ଜନ୍ତୋଶ୍ଚ ପୃଷତଃ ସୁତଃ ।। ୨୭୮.

ସୋମଦତ୍ତଠାରୁ ସହଦେବ, ସହଦେବଠାରୁ ସୋମକ। ସୋମକଠାରୁ ଜନ୍ତୁ, ଜନ୍ତୁଠାରୁ ପୃଷତଙ୍କ ପୁଅ।

ପୃଷତାଦ୍‌ଦ୍ରୁପଦସ୍ତସ୍ମାଦ୍‌ଧୃଷ୍ଟଦ୍ଯୁମ୍ନୋଽଥ ତତ୍ସୁତଃ । ଧୃଷ୍ଟକେତୁଶ୍ଚ ଧୂମିନ୍ଯାମୃକ୍ଷୋଽଭୂଦଜମୀଢତଃ ।। ୨୭୮.

ପୃଷତରୁ ଦ୍ରୁପଦ ଜନ୍ମ ନେଲେ, ତାଙ୍କଠାରୁ ଧୃଷ୍ଟଦ୍ୟୁମ୍ନ ହେଲେ; ତାଙ୍କର ପୁଅ ଧୃଷ୍ଟକେତୁ ହେଲେ, ଧୂମିନୀରୁ ଜମୀଢଠାରୁ ଋକ୍ଷ ଜନ୍ମିଲେ।

ଋକ୍ଷାତ୍ସମ୍ବଲଣୋ ଜଜ୍ଞେ କୁରୁଃ ସମ୍ଵରଣାତ୍ତତଃ । ଯଃ ପ୍ରଯାଗାଦପାକ୍ରମ୍ଯ କୁରୁକ୍ଷେତ୍ରଞ୍ଚକାର ହ ।। ୨୭୮.

ଋକ୍ଷଠାରୁ ସମ୍ବଳଣ ହେଲେ, ସମ୍ବଳଣଠାରୁ କୁରୁ ଜନ୍ମିଲେ, ଯିଏ ପ୍ରୟାଗ ଛାଡି କୁରୁକ୍ଷେତ୍ର ସ୍ଥାପନ କଲେ।

କୁରୋଃ ସୁଧନ୍ଵା ସୁଧନୁଃ ପରିକ୍ଷଇଚ୍ଚାରିମେଜଯଃ । ସୁଧନ୍ଵନଃ ସୁହୋତ୍ରୋଽଭୂତ୍ ସୁହୋତ୍ରାଚ୍ଚ୍ଯଵନୋ ହ୍ଯଭୂତ୍ ।। ୨୭୮.

କୁରୁଙ୍କଠାରୁ ସୁଧନ୍ବା, ସେଠାରୁ ସୁଧନୁ, ପରେ ପରିକ୍ଷିତ ଏବଂ ଅରିମେଜୟ; ସୁଧନ୍ବାଠାରୁ ସୁହୋତ୍ର, ସୁହୋତ୍ରଠାରୁ ଚ୍ୟବନ ଜନ୍ମିଲେ।

ଵଶିଷ୍ଠପରିଚାରାଭ୍ଯାଂ ସପ୍ତାସନ୍ ଗିରିକାସୁତାଃ । ଵୃହଦ୍ରଥଃ କୁଶୋ ଵୀରୋ ଯଦୁଃ ପ୍ରତ୍ଯଗ୍ରହୋ ବଲଃ ।। ୨୭୮.

ବଶିଷ୍ଠ ଓ ପରିଚାରଙ୍କଠାରୁ ଗିରିକାଙ୍କୁ ସାତିଜଣ ପୁଅ ହେଲେ: ବୃହଦ୍ରଥ, କୁଶ, ବୀର, ଯଦୁ, ପ୍ରତ୍ୟାଗ୍ରହ, ବଳ।

ମତ୍ସ୍ଯକାଲୀ କୁଶାଗ୍ରୋଽତୋ ହ୍ଯାସୀଦ୍ରାଜ୍ଞୋ ଵୃହଦ୍ରଥାତ୍ । କୁଶାଗ୍ରାଦ୍‌ଵୃଷଭୋ ଜଜ୍ଞେ ତସ୍ଯ ସତ୍ଯହିତଃ ସୁତଃ ।। ୨୭୮.

ରାଜା ବୃହଦ୍ରଥଙ୍କଠାରୁ ମତ୍ସ୍ୟକାଳୀ ଓ କୁଶାଗ୍ର ଜନ୍ମିଲେ; କୁଶାଗ୍ରଠାରୁ ବୃଷଭ ହେଲେ, ତାଙ୍କର ପୁଅ ସତ୍ୟହିତ।

ସୁଧନ୍ଵା ତତ୍ସୁତଶ୍ଚୋର୍ଜ୍ଜ ଊର୍ଜ୍ଜାଦାସୀଚ୍ଚ ସମ୍ଭଵଃ । ସମ୍ଭଵାଚ୍ଚ ଜରାସନ୍ଧଃ ସହଦେଵଶ୍ଚ ତତ୍‌ସୁତଃ ।। ୨୭୮.

ସୁଧନ୍ବାଙ୍କ ପୁଅ ଉର୍ଜ୍ଜ, ଉର୍ଜ୍ଜଠାରୁ ସମ୍ଭବ, ସମ୍ଭବଠାରୁ ଜରାସନ୍ଧ, ତାଙ୍କର ପୁଅ ସହଦେବ।

ସହଦେଵାଦୁଦାପିଶ୍ଚ ଉଦାପେଃ ଶ୍ରୁତକର୍ମକଃ । ପରିକ୍ଷଇତସ୍ଯ ଦାଯାଦୋ ଧାର୍ମିକୋ ଜନମେଜଯଃ ।। ୨୭୮.

ସହଦେବଠାରୁ ଉଦାପି, ଉଦାପିଠାରୁ ଶ୍ରୁତକର୍ମା; ପରିକ୍ଷିତଙ୍କ ଉତ୍ତରାଧିକାରୀ ଧର୍ମିକ ଜନମେଜୟ।

ଜନମେଜଯାତ୍ତ୍ରସଦସ୍ଯୁର୍ଜହ୍ରୋସ୍ତୁ ସୁରଥଃ ସୁତଃ । ଶ୍ରୁତସେନୋଗ୍ରସେନୌ ଚ ଭୀମସେନଶ୍ଚ ନାମତଃ ।। ୨୭୮.

ଜନମେଜୟଠାରୁ ତ୍ରସଦସ୍ୟୁ ଜନ୍ମିଲେ, ଜହ୍ରୋଠାରୁ ସୁରଥ ହେଲେ; ଶ୍ରୁତସେନ, ଉଗ୍ରସେନ ଓ ଭୀମସେନ ମଧ୍ୟ ଥିଲେ।

ଜନମେଜଯସ୍ଯ ପୁତ୍ରୌ ତୁ ସୁରଥୋ ମହିମାଂସ୍ତଥା । ସୁରଥାଦ୍‌ଵିଦୂରଥୋଽଭୂଦୃକ୍ଷ ଆସୀଦ୍ଵିଦୂରଥାତ୍ ।। ୨୭୮.

ଜନମେଜୟଙ୍କର ପୁଅ ସୁରଥ ଓ ମହିମାନ; ସୁରଥଠାରୁ ବିଦୂରଥ, ବିଦୂରଥଠାରୁ ଋକ୍ଷ ଜନ୍ମିଲେ।

ଋକ୍ଷସ୍ଯ ତୁ ଦ୍ଵିତୀଯସ୍ଯ ଭୀମସେନୋଽଭଵତ୍‌ସୁତଃ । ପ୍ରତୀପୋ ଭୀମସେନାତ୍ତୁ ପ୍ରତୀପସ୍ଯ ତୁ ଶାନ୍ତନୁଃ ।। ୨୭୮.

ଦ୍ୱିତୀୟ ଋକ୍ଷଙ୍କ ପୁଅ ଭୀମସେନ, ଭୀମସେନଠାରୁ ପ୍ରତୀପ, ପ୍ରତୀପଠାରୁ ଶାନ୍ତନୁ ହେଲେ।

ଦେଵାପିର୍ଵ୍ଵାହ୍ଲିକଶ୍ଚୈଵ ସୋମଦତ୍ତସ୍ତୁ ଶାନ୍ତନୋଃ । ଵାହ୍ଲିକାତ୍ସୋମଦତ୍ତୋଽଭୂଦ୍‌ଭୂରିର୍ଭୂରିସ୍ରଵାଃ ଶଲଃ ।। ୨୭୮.

ଶାନ୍ତନୁଙ୍କଠାରୁ ଦେବାପି, ବାହ୍ଲିକ ଓ ସୋମଦତ୍ତ; ବାହ୍ଲିକଠାରୁ ସୋମଦତ୍ତ, ତାଙ୍କଠାରୁ ଭୂରି, ଭୂରିଶ୍ରବା ଓ ଶଲ।

ଗଙ୍ଗାଯାଂ ଶାନ୍ତନୋର୍ଭୀଷ୍ମଃ କାଲ୍ଯାଯାଂ ଵିଚିତ୍ରଵୀର୍ଯ୍ଯକଃ । କୃଷ୍ଣଦ୍ଵୈପାଯନଶ୍ଚୈଵ କ୍ଷେତ୍ରେ ଵୈଚିତ୍ରଵୀର୍ଯ୍ଯକେ ।। ୨୭୮.

ଗଙ୍ଗାଠାରୁ ଶାନ୍ତନୁଙ୍କ ପୁଅ ଭୀଷ୍ମ, କାଳ୍ୟାଠାରୁ ବିଚିତ୍ରବୀର୍ୟ, ବିଚିତ୍ରବୀର୍ୟଙ୍କ କ୍ଷେତ୍ରରେ କୃଷ୍ଣଦ୍ୱୈପାୟନ ଜନ୍ମିଲେ।

ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଞ୍ଚ ପାଣ୍ଡୁଞ୍ଚ ଵିଦୁରଞ୍ଚାପ୍ଯଜୀଜନତ୍ । ପାଣ୍ଡୋର୍ଯୁଧିଷ୍ଠିରଃ କୁନ୍ତ୍ଯାଂ ଭୀମଶ୍ଚୈଵାର୍ଜୁନସ୍ତ୍ରଯଃ ।। ୨୭୮.

ତିନିଜଣ: ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ର, ପାଣ୍ଡୁ ଓ ବିଦୁର ଜନ୍ମିଲେ; ପାଣ୍ଡୁଙ୍କଠାରୁ କୁନ୍ତୀ ଗର୍ଭରେ ଯୁଧିଷ୍ଠିର, ଭୀମ ଓ ଅର୍ଜୁନ ଜନ୍ମିଲେ।

ନକୁଲଃ ସହଦେଵଶ୍ଚ ପାଣ୍ଡୋର୍ମ୍ମାଦ୍ଯ୍ରାଞ୍ଚ ଦୈଵତଃ । ଅର୍ଜୁନସ୍ଯ ଚ ସୌଭଦ୍ରଃ ପରିକ୍ଷିଦଭିମନ୍ଯୁତଃ ।। ୨୭୮.

ମାଦ୍ରୀଙ୍କ ଗର୍ଭରେ ଦେବତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପାଣ୍ଡୁଙ୍କୁ ନକୁଳ ଓ ସହଦେବ ମିଳିଲେ; ଅର୍ଜୁନଙ୍କଠାରୁ ସୌଭଦ୍ର, ଅଭିମନ୍ୟୁଙ୍କ ପୁଅ ପରିକ୍ଷିତ ହେଲେ।

ଦ୍ରୌପଦୀ ପାଣ୍ଡଵାନାଞ୍ଚ ପ୍ରିଯା ତସ୍ଯାଂ ଯୁଧିଷ୍ଠିରାତ୍ । ପ୍ରତିଵିନ୍ଧ୍ଯୋ ଭୀମସେନାଚ୍ଛ୍ରୁତକୀର୍ତ୍ତିର୍ଦ୍ଧନଞ୍ଜଯାତ୍ ।। ୨୭୮.

ଦ୍ରୌପଦୀ, ପାଣ୍ଡବମାନଙ୍କର ପ୍ରିୟା, ଯୁଧିଷ୍ଠିରଙ୍କଠାରୁ ପ୍ରତିବିନ୍ଧ୍ୟ, ଭୀମସେନଠାରୁ ଶ୍ରୁତକୀର୍ତ୍ତି, ଧନଞ୍ଜୟଙ୍କୁ ଜନ୍ମ ଦେଲେ।

ସହଦେଵାଚ୍ଛ୍ରୁତକର୍ମ୍ମା ଶତାନୀକସ୍ତୁ ନାକୁଲିଃ । ଭୀମସେନାଦ୍ଧିଡ଼ିମ୍ବାଯାମନ୍ଯ ଆସୀଦ୍ ଘଟୋତ୍‌କଚଃ ।। ୨୭୮.

ସହଦେବଠାରୁ ଶ୍ରୁତକର୍ମା, ନକୁଳଙ୍କ ପୁଅ ଶତାନୀକ; ଭୀମସେନ ଓ ହିମ୍ବାଙ୍କଠାରୁ ଘଟୋଟ୍କଚ ଜନ୍ମିଲେ।

ଏତେ ଭୂତା ଭଵିଷ୍ଯାଶ୍ଚ ନୃପାଃ ସଂଖ୍ଯା ନ ଵିଦ୍ଯତେ । ଗତାଃ କାଲେନ କାଲୋ ହି ହରିସ୍ତଂ ପୂଜଯେଦ୍‌ଦ୍ଵିଜ ।। ୨୭୮.

ଏହି ସମସ୍ତ ରାଜାମାନେ, ପୂର୍ବ ଓ ଭବିଷ୍ୟତ, ଗଣନାରେ ଅସଂଖ୍ୟ; ସମୟ ସହିତ ସମସ୍ତେ ଚାଲିଗଲେ, କାଳ ହେଉଛନ୍ତି ହରି, ଦ୍ୱିଜମାନେ ତାଙ୍କୁ ପୂଜା କରନ୍ତୁ।

ହୋମମଗ୍ନୌସମୁଦ୍ଦିଶ୍ଯ କୁରୁ ସର୍ଵ୍ଵପ୍ରଦଂ ଯତଃ ।। ୨୭୮.

ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କରୁଥିବା ଅଗ୍ନିକୁ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ କରି ହୋମ କର।

ଅଗ୍ନିରୁଵାଚ ଆଯୁର୍ଵେଦଂ ପ୍ରଵକ୍ଷ୍ଯାମି ସୁଶ୍ରୁତାଯ ଯମବ୍ରଵୀତ୍ । ଦେଵୋ ଧନ୍ଵନ୍ତରିଃ ସାରଂ ମୃତସଞ୍ଜୀଵନୀକରଂ ।। ୨୭୯.

ଅଗ୍ନି କହିଲେ — ମୁଁ ଏହିବେଳେ ଆୟୁର୍ବେଦ ଉପଦେଶ କରିବି, ଯାହା ଦେବତା ଧନ୍ୱନ୍ତରୀ ସୁଶ୍ରୁତଙ୍କୁ କହିଥିଲେ; ଏହି ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଜ୍ଞାନ ମୃତକଙ୍କୁ ପୁନଃଜୀବନ ଦେଇପାରେ।

ସୁଶ୍ରୁତ ଉଵାଚ ଆଯୁର୍ଵେଦଂ ମମ ବ୍ରୂହି ନରାଶ୍ଵେଭରୁଗର୍ଦନମ୍ । ସିଦ୍ଧଯୋଗାନ୍‌ ସିଦ୍ଧମନ୍ତ୍ରାନ୍‌ ମୃତସଞ୍ଜୀଵନୀକରାନ୍ ।। ୨୭୯.

ସୁଶ୍ରୁତ କହିଲେ — ମୋତେ ସେହି ଆୟୁର୍ବେଦ ଶିଖାଅ, ଯାହା ମନୁଷ୍ୟ, ଘୋଡ଼ା ଓ ଗାଈଙ୍କ ରୋଗ ଦୂର କରେ; ଏହି ସହିତ ସଫଳ ଯୋଗ, ସିଦ୍ଧ ମନ୍ତ୍ର ଓ ମୃତକଙ୍କୁ ଜୀବନ ଦେଇପାରୁଥିବା ଉପାୟ ମଧ୍ୟ କୁହ।