ଅଗ୍ନିପୁରାଣମ୍

କରନ୍ଧମାନ୍ମରୁତ୍ତୋଭୂଽଦ୍‌ଦୁଷ୍ମନ୍ତସ୍ତସ୍ଯ ଚାତ୍ମଜଃ । ଦୁଷ୍ମନ୍ତସ୍ଯ ଵରୂଥୋଽଭୂଦ୍‌ଗାଣ୍ଡୀରସ୍ତୁ ଵରୂଥତଃ ।। ୨୭୭.

କରନ୍ଧମଙ୍କ ପୁତ୍ର ମରୁତ୍ତ; ମରୁତ୍ତଙ୍କ ପୁତ୍ର ଦୁଷ୍ମନ୍ତ; ଦୁଷ୍ମନ୍ତଙ୍କ ପୁତ୍ର ଭଲେ ବରୂଥ, ବରୂଥଙ୍କ ପୁତ୍ର ଗାଣ୍ଡୀର ।

ଗାଣ୍ଡୀରାଚ୍ଚୈଵ ଗାନ୍ଧାରଃ ପଞ୍ଚ ଜାନପଦାସ୍ତତଃ । ଗାନ୍ଧାରାଃ କେରଲାଶ୍ଚୋଲାଃ ପାଣ୍ଡ୍ଯାଃ କୋଲା ମହାବଲାଃ ।। ୨୭୭.

ଗାଣ୍ଡୀରଠାରୁ ଗାନ୍ଧାର ଜନ୍ମିଲେ, ତାଙ୍କଠାରୁ ପାଞ୍ଚଟି ଜନପଦ ହେଲେ: ଗାନ୍ଧାର, କେରଳ, ଚୋଳ, ପାଣ୍ଡ୍ୟ ଓ କୋଳା, ସମସ୍ତେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ।

ଦ୍ରୁହ୍ଯସ୍ତୁ ଵଭ୍ରୁସେତୁଶ୍ଚ ଵଭ୍ରୁସେତୋଃ ପୁରୋଵସୁଃ । ତତୋ ଗାନ୍ଧାରା ଗାନ୍ଧାରୈର୍ଘର୍ମ୍ମୋ ଘର୍ମ୍ମାଦ୍ ଘୃତୋଽଭଵତ୍ ।। ୨୭୭.

ଦ୍ରୁହ୍ୟୁ ଓ ବଭ୍ରୁସେତୁ; ବଭ୍ରୁସେତୁଙ୍କ ପୁତ୍ର ପୁରୋବସୁ; ତାପରେ ଗାନ୍ଧାର ଜନ୍ମିଲେ, ତାଙ୍କଠାରୁ ଘର୍ମ, ଘର୍ମଠାରୁ ଘୃତ ହେଲେ ।

ଘୃତାତ୍ତୁ ଵିଦୁଷସ୍ତସ୍ମାତ୍ ପ୍ରଚେତାସ୍ତସ୍ଯ ଵୈ ଶତମ୍ । ଆନଦ୍ରଶ୍ଚ ସଭାନରଶ୍ଚାକ୍ଷୁପଃ ପରମେଷୁକଃ ।। ୨୭୭.

ଘୃତରୁ ଜଣେ ଜ୍ଞାନୀ ଜନ୍ମ ନେଲେ; ତେଣୁ ତାଙ୍କଠାରୁ ଶତମାନେ ବୁଦ୍ଧିମାନ୍ ପୁଅ ହେଲେ—ଆନଦ୍ରା, ସଭାନର, ଆକ୍ଷୁପ ଓ ପରମେଷୁକ।

ସଭାନରାତ୍ କାଲାନଲଃ କାଲାନଲଜସୃଞ୍ଜଯଃ । ପୁରଞ୍ଜଯଃ ସୃଞ୍ଜଯସ୍ଯ ତତ୍ପୁତ୍ରୋ ଜନମେଜଯଃ ।। ୨୭୭.

ସଭାନରଙ୍କଠାରୁ କାଳାନଳ ଜନ୍ମିଲେ, ତାଙ୍କଠାରୁ କାଳାନଳଜ ସୃଞ୍ଜୟ; ସୃଞ୍ଜୟଙ୍କୁ ପୁରଞ୍ଜୟ ହେଲେ, ତାଙ୍କର ପୁଅ ଥିଲେ ଜନମେଜୟ।

ତତ୍ପୁତ୍ରସ୍ତୁ ମହାଶାଲସ୍ତୁତ୍ପୁତ୍ରୋଽଭୂନ୍ମହାମନାଃ । ତସ୍ମାଦୁଶୀନରୋ ବ୍ରହ୍ମନ୍ନୃଗାଯାନ୍ତୁ ତୃଗସ୍ତତଃ ।। ୨୭୭.

ତାଙ୍କର ପୁଅ ମହାଶାଳ ହେଲେ, ତାଙ୍କର ପୁଅ ମହାମନା; ତାଙ୍କଠାରୁ ଉଶୀନର, ପରେ ଋଗାୟନ୍ତୁ, ତାପରେ ତୃଗ ହେଲେ।

ନରାଯାନ୍ତୁ ନରଶ୍ଚାସୀତ୍ କୃମିସ୍ତୁ କୃମିତଃ ସୁତଃ । ଦଶାଯାଂ ସୁବ୍ରତୋ ଜଜ୍ଞେ ଦୃଶଦ୍ଵତ୍ଯାଂ ଶିଵିସ୍ତଥା ।। ୨୭୭.

ନରାୟନ୍ତୁଠାରୁ ନର ହେଲେ; କ୍ରିମିଠାରୁ କ୍ରିମିଙ୍କ ପୁଅ ହେଲେ; ଦଶାରେ ସୁବ୍ରତ ଜନ୍ମିଲେ, ଦୃଶଦ୍ୱତୀରେ ଶିବି ମଧ୍ୟ ଜନ୍ମିଲେ।

ଶିଵେଃ ପୁତ୍ତ୍ରାସ୍ତୁ ଚତ୍ଵାରଃ ପୃଥୁଦର୍ଭଶ୍ଚ ଵୀରକଃ । କୈକେଯୋ ଭଦ୍ରକସ୍ତେଷାଂ ନାମ୍ନା ଜନପଦାଃ ଶୁଭାଃ ।। ୨୭୭.

ଶିବିଙ୍କ ଚାରିଜଣ ପୁଅ ଥିଲେ—ପୃଥୁଦର୍ଭ, ବୀରକ, କୈକେୟ ଓ ଭଦ୍ରକ; ତାଙ୍କ ନାମରେ ଶୁଭ ଜନପଦ ହେଲା।

ତିତିକ୍ଷୁରୁଶୀନରଜସ୍ତିତିକ୍ଷୋସ୍ଚ ରୁଷଦ୍ରଯଃ । ରୁଷଦ୍ରଥାଦଭୂତ୍ପୈଲଃ ପୈଲାଚ୍ଚ ସୁତପାଃ ସୁତଃ ।। ୨୭୭.

ତିତିକ୍ଷୁ ଉଶୀନରଜଙ୍କ ପୁଅ ହେଲେ, ତିତିକ୍ଷୁଠାରୁ ରୁଷଦ୍ରୟ; ରୁଷଦ୍ରଥଠାରୁ ପୈଳ, ପୈଳଙ୍କୁ ସୁତପା ପୁଅ ହେଲେ।

ମହାଯୋଗୀ ବଲିସ୍ତସ୍ମାଦହ୍ଗୋ ଵଙ୍ଗଶ୍ଚ ମୁଖ୍ଯକଃ । ପୁଣ୍ଡୁଃ କଲିଙ୍ଗୋ ବାଲୋଯୋ ବଲିର୍ଯୋଗୀ ବଲାନ୍ଵିତଃ ।। ୨୭୭.

ସୁତପାଠାରୁ ମହାଯୋଗୀ ବଳି ଜନ୍ମିଲେ; ତାପରେ ଅଙ୍ଗ ଓ ମୁଖ୍ୟ ବଙ୍ଗ ହେଲେ; ପୁଣ୍ଡ, କଳିଙ୍ଗ ଓ ବାଲୋୟ ମଧ୍ୟ ହେଲେ; ବଳି ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଯୋଗୀ ଥିଲେ।

ଅଙ୍ଗାଦ୍ଦଧିଵାହନୋଽଭୂତ ତସ୍ମାଦ୍ଦିଵିରଥୋ ନୃପଃ । ଦିଵିରଥାଦ୍ଧର୍ମ୍ମରଥସ୍ତସ୍ଯ ଚିତ୍ରରଥଃ ସୁତଃ ।। ୨୭୭.

ଅଙ୍ଗଠାରୁ ଦଧିବାହନ ହେଲେ; ତାଙ୍କଠାରୁ ରାଜା ଦିବିରଥ; ଦିବିରଥଠାରୁ ଧର୍ମରଥ, ତାଙ୍କର ପୁଅ ଚିତ୍ରରଥ।

ଚିତ୍ରରଥାତ୍ସତ୍ଯରଥୋ ଲୋମପାଦଶ୍ଚ ତତ୍ସୁତଃ । ଲୋମପାଦାଚ୍ଚତୁରଙ୍ଗଃ ପୃଥୁଲାକ୍ଷଶ୍ଚ ତତ୍ସୁତଃ ।। ୨୭୭.

ଚିତ୍ରରଥଠାରୁ ସତ୍ୟରଥ ଓ ତାଙ୍କର ପୁଅ ଲୋମପାଦ; ଲୋମପାଦଠାରୁ ଚତୁରଙ୍ଗ ଓ ତାଙ୍କର ପୁଅ ପୃଥୁଲାକ୍ଷ।

ପୃଥୁଲାକ୍ଷାଚ୍ଚ ଚମ୍ପୋଽଭୂଚ୍ଚମ୍ପାଦ୍ଧର୍ଯ୍ଯଙ୍ଗକୋଽଭଵତ୍ । ହର୍ଯ୍ଯଙ୍ଗାଚ୍ଚ ଭଦ୍ରରଥୋ ବୃହତ୍କର୍ମ୍ମା ଚ ତତ୍ସୁତଃ ।। ୨୭୭.

ପୃଥୁଲାକ୍ଷଠାରୁ ଚମ୍ପ ହେଲେ; ଚମ୍ପଠାରୁ ହର୍ୟ୍ୟଙ୍ଗକ; ହର୍ୟ୍ୟଙ୍ଗଠାରୁ ଭଦ୍ରରଥ ଓ ତାଙ୍କର ପୁଅ ବୃହତ୍କର୍ମା।

ତସ୍ମାଦଭୂଦ୍‌ଵୄହଦ୍ଭାନୁର୍ଵୃହଦ୍ଭାନୋର୍ବୃହାତ୍ମଵାନ୍ । ତସ୍ମାଜ୍ଜଯଦ୍ରଥୋ ହ୍ଯାସୀଜ୍ଜଯଦ୍ରଥାଦ୍‌ଵୃହଦ୍ରଥଃ ।। ୨୭୭.

ତାଙ୍କଠାରୁ ବୃହଦ୍ଭାନୁ ହେଲେ; ବୃହଦ୍ଭାନୁଠାରୁ ବୃହାତ୍ମବାନ୍; ତାଙ୍କଠାରୁ ଜୟଦ୍ରଥ ଓ ତାଙ୍କଠାରୁ ବୃହଦ୍ରଥ।

ଵୃହଦ୍ରଥାଦ୍ଵିଶ୍ଵଜିଚ୍ଚ କର୍ଣୋ ଵିଶ୍ଵଜିତୋଽଭଵତ୍ । କର୍ଣସ୍ଯ ଵୃଷସେନସ୍ତୁ ପୃଥୁସେନସ୍ତଦାତ୍ମଜଃ । ଏତେଽଙ୍ଗଵଂଶଜା ଭୂପାଃ ପୂରୋର୍ଵଂଶଂ ନିବୋଧ ମେ ।। ୨୭୭.

ବୃହଦ୍ରଥଠାରୁ ବିଶ୍ୱଜିତ ଓ ବିଶ୍ୱଜିତଙ୍କୁ କର୍ଣ୍ଣ ହେଲେ; କର୍ଣ୍ଣଙ୍କ ପୁଅ ବୃଷସେନ ଓ ତାଙ୍କର ପୁଅ ପୃଥୁସେନ। ଏହିମାନେ ଅଙ୍ଗବଂଶର ରାଜାମାନେ; ଏବେ ମୋଠାରୁ ପୁରୁବଂଶ ଶୁଣ।

ଅଗ୍ନିରୁଵାଚ ପୁରୋର୍ଜନମେଜଯୋଽଭୂତ୍ପ୍ରାଚୀନ୍ନନ୍ତସ୍ତୁ ତତ୍ସୁତଃ । ପ୍ରାଚୀନ୍ନନ୍ତାନ୍ମନସ୍ଯୁସ୍ତୁ ତସ୍ମାଦ୍ଵୀତମଯୋ ତୃପଃ ।। ୨୭୮.

ଅଗ୍ନି କହିଲେ—ପୁରୁଙ୍କୁ ଜନମେଜୟ ହେଲେ; ତାଙ୍କର ପୁଅ ପ୍ରାଚୀନ୍ନନ୍ତ; ପ୍ରାଚୀନ୍ନନ୍ତଠାରୁ ମନସ୍ୟୁ, ତାଙ୍କଠାରୁ ବୀତମୟ ମହାନ।

ଶୁନ୍ଧୁର୍ଵୀତମଯାଚ୍ଚାଽଭୂଚ୍ଛୁନ୍ଧୋର୍ବହୁଵିଧଃ ସୁତଃ । ବହୁଵିଧାଚ୍ଚ ସଂଯାତିରହୋଵାଦୀ ଚ ତତ୍ସୁତଃ ।। ୨୭୮.

ବୀତମୟଠାରୁ ଶୁନ୍ଧୁ ହେଲେ; ଶୁନ୍ଧୁଙ୍କ ପୁଅ ବହୁବିଧ; ବହୁବିଧଠାରୁ ସଂୟାତି ଓ ତାଙ୍କର ପୁଅ ରହୋବାଦୀ।

ତସ୍ଯ ପୁତ୍ରୋଽଥ ଭଦ୍ରାଶ୍ଵୋ ଭଦ୍ରାଶ୍ଵସ୍ଯ ଦଶାତ୍ମଜାଃ । ଋଚେଯୁଶ୍ଚ କୃଷେଯୁଶ୍ଚ ସନ୍ନତେଯୁସ୍ତଥାତ୍ମଜଃ ।। ୨୭୮.

ତାଙ୍କର ପୁଅ ଭଦ୍ରାଶ୍ୱ; ଭଦ୍ରାଶ୍ୱଙ୍କ ଦଶଜଣ ପୁଅ—ଋଚେୟୁ, କୃଷେୟୁ, ସନ୍ନତେୟୁ ଓ ତାଙ୍କର ପୁଅ।

ଘୃତେଯୁଶ୍ଚ ଚିତେଯୁଶ୍ଚ ସ୍ଥଣ୍ଡିଲେଯୁଶ୍ଚ ସତ୍ତମଃ । ଧର୍ମ୍ମୋଯୁଃ ସନ୍ନତେଯୁଶ୍ଚଃ କୃଚେଯୁର୍ମ୍ମତିନାରକଃ ।। ୨୭୮.

ଘୃତେୟୁ, ଚିତେୟୁ, ସ୍ଥଣ୍ଡିଳେୟୁ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ; ଧର୍ମୋୟୁ, ସନ୍ନତେୟୁ, କୃଚେୟୁ ଓ ମତିନାରକ।

ତଂସୁରୋଘଃ ପ୍ରତିରଥଃ ପୁରସ୍ତୋ ମତିନାରଜାଃ । ଆସୀତ୍ପ୍ରତିରଥାତ୍କଣ୍ଵଃ କଣ୍ଵାନ୍ମେଧାତିଥିସ୍ତ୍ଵଭୂତ୍ ।। ୨୭୮.

ତଂସୁରୋଘ, ପ୍ରତିରଥ, ପୁରସ୍ତ, ଓ ମତିନାରକ ଜନ୍ମିଲେ; ପ୍ରତିରଥଠାରୁ କଣ୍ବ, କଣ୍ବଠାରୁ ମେଧାତିଥି ହେଲେ।

ତଂସୁରୋଘାଚ୍ଚ ଚତ୍ଵାରୋ ଦୁଷ୍ମନ୍ତୋଽଥ ପ୍ରଵୀରକଃ । ସୁମନ୍ତଶ୍ଚାନଯୋ ଵୀରୋ ଦୁଷ୍ମନ୍ତାଦ୍ଭରତୋଽଭଵତ୍ ।। ୨୭୮.

ତଂସୁରୋଘଠାରୁ ଚାରିଜଣ—ଦୁଷ୍ମନ୍ତ, ପରେ ପ୍ରବୀରକ; ସୁମନ୍ତ, ଅନୟ ଓ ବୀର; ଦୁଷ୍ମନ୍ତଠାରୁ ଭରତ ଜନ୍ମିଲେ।

ଶକୁନ୍ତଲାଯାନ୍ତୁ ବଲୀ ଯସ୍ଯ ନାମ୍ନା ତୁ ଭାରତାଃ । ସୁତେଷୁ ମାତୃକୋପେନ ନଷ୍ଟେଷୁ ଭରତସ୍ଯ ଚ ।। ୨୭୮.

ଶକୁନ୍ତଳାଙ୍କ ପୁଅ, ଯାହାଙ୍କ ନାମରେ ଭାରତବଂଶୀମାନେ ପରିଚିତ, ସେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଥିଲେ। ତାଙ୍କ ମାଆଙ୍କ କ୍ରୋଧରେ, ଭାରତଙ୍କ ପୁଅମାନେ ହରାଇଯାଇଥିଲେ।

ତତୋ ମରୁଦ୍‌ଭିରାନୀଯ ପୁତ୍ରଃ ସ ତୁ ବୃହସ୍ପତେଃ । ସଂକ୍ରାମିତୋ ଭରଦ୍ଵାଜଃ କ୍ରତୁଭିର୍ଵ୍ଵିତଥୋଽଭଵତ୍ ।। ୨୭୮.

ତାପରେ, ମରୁତମାନେ ଆଣିଥିବା ବୃହସ୍ପତିଙ୍କ ପୁଅଙ୍କୁ ସ୍ଥାନାନ୍ତର କରାଯାଇଥିଲା। ଏହିପରି, ବରଦ୍ୱାଜ କ୍ରତୁଦ୍ୱାରା ବିତଥ ନାମରେ ପରିଚିତ ହେଲେ।

ସ ଚାପି ଵିତଥଃ ପୁତ୍ରାନ୍ ଜନଯାମାସ ପଞ୍ଚ ଵୈ । ସୁହୋତ୍ରଂ ଚ ସୁହୋତାରଂ ଗଯଂ ଗର୍ଭଂ ତଥୈଵ ଚ ।। ୨୭୮.

ସେ ବିତଥ ପାଞ୍ଚଟି ପୁଅ ଜନ୍ମଦେଲେ—ସୁହୋତ୍ର, ସୁହୋତାର, ଗୟ, ଗର୍ଭ ଏବଂ କପିଳ।

କପିଲଶ୍ଚ ମହାତ୍ମାନଂ ସୁକେତୁଞ୍ଚ ସୁତଦ୍ଵଯମ୍ । କୌଶିକଞ୍ଚ ଗୃତ୍ସପତିଂ ତଥା ଗୃତ୍ସପତେଃ ସୁତାଃ ।। ୨୭୮.

କପିଳ ଏବଂ ସୁକେତୁ—ଏହି ଦୁଇ ମହାତ୍ମା ପୁଅ। ଏହିପରି, କୌଶିକ ଏବଂ ଗୃତ୍ସପତି, ଏହିମାନେ ଗୃତ୍ସପତିଙ୍କ ପୁଅ।

ବ୍ରାହ୍ମଣାଃ କ୍ଷତ୍ରିଯା ଵୈଶ୍ଯାଃ କାଶେ ଦୀର୍ଘତମାଃ ସୁତାଃ । ତତୋ ଧନ୍ଵନ୍ତରିଶ୍ଚାସୀତ୍ତତ୍ସୁତୋଽଭୂଚ୍ଚ କେତୁମାନ୍ ।। ୨୭୮.

କାଶୀରେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, କ୍ଷତ୍ରିୟ ଏବଂ ବୈଶ୍ୟମାନେ ଦୀର୍ଘାୟୁ ପୁଅ ଥିଲେ। ସେଠାରୁ ଧନ୍ୱନ୍ତରି ଜନ୍ମନେଲେ, ତାଙ୍କ ପୁଅ ଥିଲେ କେତୁମାନ।

କେତୁମତୋ ହେମରଥୋ ଦିଵୋଦାସ ଇତିଶ୍ରୁତଃ । ପ୍ରତର୍ଦନୋ ଦିଵୋଦାସାଦ୍ଭର୍ଗଵତ୍ସୌ ପ୍ରତର୍ଦନାତ୍ ।। ୨୭୮.

କେତୁମାନଙ୍କ ପୁଅ ହେଲେ ହେମରଥ ଏବଂ ଦିବୋଦାସ। ଦିବୋଦାସଙ୍କ ତରଫରୁ ପ୍ରତର୍ଦନ ଏବଂ ପ୍ରତର୍ଦନଙ୍କ ତରଫରୁ ଭାର୍ଗବତ୍ସ।

ଵତ୍ସାଦନର୍କ୍କ ଆସୀଚ୍ଚ ଅନର୍କ୍କାତ୍ କ୍ଷେମକୋଽଭଵତ୍ । କ୍ଷେମକାଦ୍ଵର୍ଷକେତୁଶ୍ଚ ଵର୍ଷକେତୋର୍ଵିଭୁଃ ସ୍ମୃତଃ ।। ୨୭୮.

ଭାତ୍ସରୁ ଅନର୍କ ଜନ୍ମନେଲେ, ଅନର୍କରୁ କ୍ଷେମକ। କ୍ଷେମକରୁ ବର୍ଷକେତୁ ଏବଂ ବର୍ଷକେତୁରୁ ବିଭୁ ଭାବରେ ଉଲ୍ଲେଖ ମିଳେ।

ଵିଭୋରାନର୍ତ୍ତଃ ପୁତ୍ରୋଽଭୂଦ୍ଧିଭୋଶ୍ଯ ସୁକୁମାରକଃ । ସୁକୁମାରାତ୍ସତ୍ଯକେତୁର୍ଵତ୍ସଭୂମିସ୍ତୁ ଵତ୍ସକାତ୍ ।। ୨୭୮.

ବିଭୁଙ୍କ ପୁଅ ଅନର୍ତ୍ତ ହେଲେ, ବିଭୁଙ୍କୁ ସୁକୁମାରକ ମଧ୍ୟ ଥିଲେ। ସୁକୁମାରକରୁ ସତ୍ୟକେତୁ ଏବଂ ଭାତ୍ସକରୁ ଭାତ୍ସଭୂମି ହେଲେ।