ଅଗ୍ନିପୁରାଣମ୍

ଵିଶ୍ଵାମିତ୍ରଵଶିଷ୍ଠାତ୍ରିକଵଯଶ୍ଚ ରଣେ ସୁରାନ୍ । ଅପାଲଯନ୍ତେ ନିର୍ଵ୍ଯାର୍ଯ୍ଯ ରଗଦ୍ଵେଷାଦିଦାନଵାନ୍ ।। ୨୭୬.

ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର, ବଶିଷ୍ଠ ଓ ତିନି ଋଷି ଯୁଦ୍ଧରେ ଦେବତାମାନେଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କଲେ, ଦ୍ୱେଷ ଓ କ୍ରୋଧରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଦାନବମାନେଙ୍କୁ ଅପରାଜିତ କଲେ ।

ପୃଥ୍ଵୀରଥେ ବ୍ରହ୍ମଯନ୍ତୁରୀଶସ୍ଯ ଶରଣୋ ହରିଃ । ଦଦାହ ତ୍ରିପୁରଂ ଦେଵପାଲକୋ ଦୈତ୍ଯମର୍ଦନଃ ।। ୨୭୬.

ବ୍ରହ୍ମା ଓ ଈଶ୍ୱରଙ୍କ ଆଶ୍ରୟ ହରି ଦେବତାଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କରି, ଦାନବମାନେଙ୍କୁ ଦମନ କରି, ତ୍ରିପୁର ନଗରକୁ ଦହନ କଲେ ।

ଗୌରୀଂ ଜିହୀର୍ଷୁଣା ରୁଦ୍ରମନ୍ଧକେନାର୍ଦିତଂ ହରିଃ । ଅନୁରକ୍ତଶ୍ଚ ରେଵତ୍ଯାଂ ଚକ୍ରେଚାନ୍ଧାସୁରାର୍ଦନମ୍ ।। ୨୭୬.

ଗୌରୀଙ୍କୁ ନେବାକୁ ଚାହୁଁଥିବା ଦୁଷ୍ଟ ଅନ୍ଧକ ଦେବତା ରୁଦ୍ରଙ୍କୁ କଷ୍ଟ ଦେଉଥିଲେ, ହରି ରେବତୀ ପ୍ରତି ଭକ୍ତିଶୀଳ ହୋଇ ଏହି ଅନ୍ଧ ଦାନବକୁ ବିନାଶ କଲେ ।

ଵୃତ୍ରେ ଦେଵହରଂ ଵିଷ୍ଣୁର୍ଦେଵଧର୍ମ୍ମାନପାଲଯତ୍ ।। ୨୭୬.

ଦେବତାଙ୍କ ଧର୍ମକୁ ରକ୍ଷା କରି, ବିଷ୍ଣୁ ବୃତ୍ର ନାମକ ଦେବଶତ୍ରୁକୁ ବିଧ୍ୱଂସ କରି ଦେବମାନେଙ୍କୁ ସୁରକ୍ଷା କଲେ ।

ଶାଲ୍ଵାଦୀନ୍ ଦାନଵାନ୍ ଜିତ୍ଵା ହରିଃ ପରଶୁରାମକଃ । ଅପାଲଯତ୍ ସୁରାଦୀଂଶ୍ଚ ଦୁଷ୍ଟକ୍ଷତ୍ରଂ ନିହତ୍ଯ ଚ ।। ୨୭୬.

ହରି ପରଶୁରାମ ରୂପେ ଶାଲ୍ଭ ଓ ଅନ୍ୟ ଦାନବମାନେଙ୍କୁ ଜିତି, ଦେବତା ଓ ତାଙ୍କ ନେତାମାନେଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କଲେ ଏବଂ ଦୁଷ୍ଟ ରାଜାମାନେଙ୍କୁ ନଶ୍ୱନ କଲେ ।

ହାଲାହଲଂ ଵିଷଂ ଦୈତ୍ଯଂ ନିରାକୃତ୍ଯ ମହେଶ୍ଵରାତ୍ । ଭଯଂ ନିର୍ଣାଶଯାମାସ ଦେଵାନାଂ ମଧୁସୂଦନଃ ।। ୨୭୬.

ମହେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ହାଳାହଳ ବିଷ ଓ ଦାନବ ଠାରୁ ମୁକ୍ତ କରି, ମଧୁସୂଦନ ଦେବତାମାନେଙ୍କ ଭୟ ଦୂର କଲେ ।

ହାଲାହଲଂ ଵିଷଂ ଯଶ୍ଚ ଦୈତ୍ଯଃ କୋଲାହଲୋ ଜିତଃ । ପାଲିତାଶ୍ଚ ସୁରାଃ ସର୍ଵ୍ଵେ ଵିଷ୍ଣୁନା ଧମ୍ମପାଲନାତ୍ ।। ୨୭୬.

କୋଳାହଳ ନାମକ ଦାନବ ଓ ହାଳାହଳ ବିଷକୁ ବିଜୟ କରାଗଲା, ବିଷ୍ଣୁ ଧର୍ମକୁ ରକ୍ଷା କରି ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କୁ ସୁରକ୍ଷା କଲେ ।

ଦେଵାସୁରେ ରଣେ ଯଶ୍ଚ ଦୈତ୍ଯଃ କୋଲାହଲୋ ଜିତଃ । ପାଲିତାଶ୍ଚ ସୁରାଃ ସର୍ଵ୍ଵେ ଵିଷ୍ଣୁନା ଧର୍ମ୍ମପାଲନାତ୍ ।। ୨୭୬.

ଦେବତା ଓ ଦାନବଙ୍କ ଯୁଦ୍ଧରେ କୋଳାହଳ ଦାନବ ହାରିଗଲେ, ବିଷ୍ଣୁ ଧର୍ମକୁ ରକ୍ଷା କରି ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କୁ ସୁରକ୍ଷା କଲେ ।

ରାଜାନୋ ରାଜପୁତ୍ରାଶ୍ଚ ମୁନଯୋ ଦେଵତା ହରିଃ । ଯଦୁକ୍ତଂ ଯଚ୍ଛ ନୈଵୋକ୍ତମଵତାରା ହରେରିମେ ।। ୨୭୬.

ରାଜା, ରାଜପୁତ୍ର, ମୁନି ଓ ଦେବତାମାନେ—ଯାହା କୁହାଯାଇଛି କିମ୍ବା ଅକୁହା ରହିଛି, ସେଗୁଡ଼ିକ ହରିଙ୍କ ଅବତାର ।

ଅଗ୍ନିରୁଵାଚ ତୁର୍ଵ୍ଵସୋଶ୍ଚ ସୁତୋ ଵର୍ଗୋ ଗୋଭାନୁସ୍ତସ୍ଯ ଚାତ୍ମଜଃ । ଗୋଭାନୋରାସୀତ୍ ତ୍ରୈଶାନିସ୍ତ୍ରୈଶାନେସ୍ତୁ କରନ୍ଧମଃ ।। ୨୭୭.

ଅଗ୍ନି କହିଲେ: ତୁର୍ବସୁଙ୍କ ପୁତ୍ର ଥିଲେ ବର୍ଗ; ବର୍ଗଙ୍କ ପୁତ୍ର ଗୋଭାନୁ; ଗୋଭାନୁଙ୍କ ପୁତ୍ର ଥିଲେ ତ୍ରୈଶାନି; ତ୍ରୈଶାନିଙ୍କ ପୁତ୍ର ଥିଲେ କରନ୍ଧମ ।

କରନ୍ଧମାନ୍ମରୁତ୍ତୋଭୂଽଦ୍‌ଦୁଷ୍ମନ୍ତସ୍ତସ୍ଯ ଚାତ୍ମଜଃ । ଦୁଷ୍ମନ୍ତସ୍ଯ ଵରୂଥୋଽଭୂଦ୍‌ଗାଣ୍ଡୀରସ୍ତୁ ଵରୂଥତଃ ।। ୨୭୭.

କରନ୍ଧମଙ୍କ ପୁତ୍ର ମରୁତ୍ତ; ମରୁତ୍ତଙ୍କ ପୁତ୍ର ଦୁଷ୍ମନ୍ତ; ଦୁଷ୍ମନ୍ତଙ୍କ ପୁତ୍ର ଭଲେ ବରୂଥ, ବରୂଥଙ୍କ ପୁତ୍ର ଗାଣ୍ଡୀର ।

ଗାଣ୍ଡୀରାଚ୍ଚୈଵ ଗାନ୍ଧାରଃ ପଞ୍ଚ ଜାନପଦାସ୍ତତଃ । ଗାନ୍ଧାରାଃ କେରଲାଶ୍ଚୋଲାଃ ପାଣ୍ଡ୍ଯାଃ କୋଲା ମହାବଲାଃ ।। ୨୭୭.

ଗାଣ୍ଡୀରଠାରୁ ଗାନ୍ଧାର ଜନ୍ମିଲେ, ତାଙ୍କଠାରୁ ପାଞ୍ଚଟି ଜନପଦ ହେଲେ: ଗାନ୍ଧାର, କେରଳ, ଚୋଳ, ପାଣ୍ଡ୍ୟ ଓ କୋଳା, ସମସ୍ତେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ।

ଦ୍ରୁହ୍ଯସ୍ତୁ ଵଭ୍ରୁସେତୁଶ୍ଚ ଵଭ୍ରୁସେତୋଃ ପୁରୋଵସୁଃ । ତତୋ ଗାନ୍ଧାରା ଗାନ୍ଧାରୈର୍ଘର୍ମ୍ମୋ ଘର୍ମ୍ମାଦ୍ ଘୃତୋଽଭଵତ୍ ।। ୨୭୭.

ଦ୍ରୁହ୍ୟୁ ଓ ବଭ୍ରୁସେତୁ; ବଭ୍ରୁସେତୁଙ୍କ ପୁତ୍ର ପୁରୋବସୁ; ତାପରେ ଗାନ୍ଧାର ଜନ୍ମିଲେ, ତାଙ୍କଠାରୁ ଘର୍ମ, ଘର୍ମଠାରୁ ଘୃତ ହେଲେ ।

ଘୃତାତ୍ତୁ ଵିଦୁଷସ୍ତସ୍ମାତ୍ ପ୍ରଚେତାସ୍ତସ୍ଯ ଵୈ ଶତମ୍ । ଆନଦ୍ରଶ୍ଚ ସଭାନରଶ୍ଚାକ୍ଷୁପଃ ପରମେଷୁକଃ ।। ୨୭୭.

ଘୃତରୁ ଜଣେ ଜ୍ଞାନୀ ଜନ୍ମ ନେଲେ; ତେଣୁ ତାଙ୍କଠାରୁ ଶତମାନେ ବୁଦ୍ଧିମାନ୍ ପୁଅ ହେଲେ—ଆନଦ୍ରା, ସଭାନର, ଆକ୍ଷୁପ ଓ ପରମେଷୁକ।

ସଭାନରାତ୍ କାଲାନଲଃ କାଲାନଲଜସୃଞ୍ଜଯଃ । ପୁରଞ୍ଜଯଃ ସୃଞ୍ଜଯସ୍ଯ ତତ୍ପୁତ୍ରୋ ଜନମେଜଯଃ ।। ୨୭୭.

ସଭାନରଙ୍କଠାରୁ କାଳାନଳ ଜନ୍ମିଲେ, ତାଙ୍କଠାରୁ କାଳାନଳଜ ସୃଞ୍ଜୟ; ସୃଞ୍ଜୟଙ୍କୁ ପୁରଞ୍ଜୟ ହେଲେ, ତାଙ୍କର ପୁଅ ଥିଲେ ଜନମେଜୟ।

ତତ୍ପୁତ୍ରସ୍ତୁ ମହାଶାଲସ୍ତୁତ୍ପୁତ୍ରୋଽଭୂନ୍ମହାମନାଃ । ତସ୍ମାଦୁଶୀନରୋ ବ୍ରହ୍ମନ୍ନୃଗାଯାନ୍ତୁ ତୃଗସ୍ତତଃ ।। ୨୭୭.

ତାଙ୍କର ପୁଅ ମହାଶାଳ ହେଲେ, ତାଙ୍କର ପୁଅ ମହାମନା; ତାଙ୍କଠାରୁ ଉଶୀନର, ପରେ ଋଗାୟନ୍ତୁ, ତାପରେ ତୃଗ ହେଲେ।

ନରାଯାନ୍ତୁ ନରଶ୍ଚାସୀତ୍ କୃମିସ୍ତୁ କୃମିତଃ ସୁତଃ । ଦଶାଯାଂ ସୁବ୍ରତୋ ଜଜ୍ଞେ ଦୃଶଦ୍ଵତ୍ଯାଂ ଶିଵିସ୍ତଥା ।। ୨୭୭.

ନରାୟନ୍ତୁଠାରୁ ନର ହେଲେ; କ୍ରିମିଠାରୁ କ୍ରିମିଙ୍କ ପୁଅ ହେଲେ; ଦଶାରେ ସୁବ୍ରତ ଜନ୍ମିଲେ, ଦୃଶଦ୍ୱତୀରେ ଶିବି ମଧ୍ୟ ଜନ୍ମିଲେ।

ଶିଵେଃ ପୁତ୍ତ୍ରାସ୍ତୁ ଚତ୍ଵାରଃ ପୃଥୁଦର୍ଭଶ୍ଚ ଵୀରକଃ । କୈକେଯୋ ଭଦ୍ରକସ୍ତେଷାଂ ନାମ୍ନା ଜନପଦାଃ ଶୁଭାଃ ।। ୨୭୭.

ଶିବିଙ୍କ ଚାରିଜଣ ପୁଅ ଥିଲେ—ପୃଥୁଦର୍ଭ, ବୀରକ, କୈକେୟ ଓ ଭଦ୍ରକ; ତାଙ୍କ ନାମରେ ଶୁଭ ଜନପଦ ହେଲା।

ତିତିକ୍ଷୁରୁଶୀନରଜସ୍ତିତିକ୍ଷୋସ୍ଚ ରୁଷଦ୍ରଯଃ । ରୁଷଦ୍ରଥାଦଭୂତ୍ପୈଲଃ ପୈଲାଚ୍ଚ ସୁତପାଃ ସୁତଃ ।। ୨୭୭.

ତିତିକ୍ଷୁ ଉଶୀନରଜଙ୍କ ପୁଅ ହେଲେ, ତିତିକ୍ଷୁଠାରୁ ରୁଷଦ୍ରୟ; ରୁଷଦ୍ରଥଠାରୁ ପୈଳ, ପୈଳଙ୍କୁ ସୁତପା ପୁଅ ହେଲେ।

ମହାଯୋଗୀ ବଲିସ୍ତସ୍ମାଦହ୍ଗୋ ଵଙ୍ଗଶ୍ଚ ମୁଖ୍ଯକଃ । ପୁଣ୍ଡୁଃ କଲିଙ୍ଗୋ ବାଲୋଯୋ ବଲିର୍ଯୋଗୀ ବଲାନ୍ଵିତଃ ।। ୨୭୭.

ସୁତପାଠାରୁ ମହାଯୋଗୀ ବଳି ଜନ୍ମିଲେ; ତାପରେ ଅଙ୍ଗ ଓ ମୁଖ୍ୟ ବଙ୍ଗ ହେଲେ; ପୁଣ୍ଡ, କଳିଙ୍ଗ ଓ ବାଲୋୟ ମଧ୍ୟ ହେଲେ; ବଳି ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଯୋଗୀ ଥିଲେ।

ଅଙ୍ଗାଦ୍ଦଧିଵାହନୋଽଭୂତ ତସ୍ମାଦ୍ଦିଵିରଥୋ ନୃପଃ । ଦିଵିରଥାଦ୍ଧର୍ମ୍ମରଥସ୍ତସ୍ଯ ଚିତ୍ରରଥଃ ସୁତଃ ।। ୨୭୭.

ଅଙ୍ଗଠାରୁ ଦଧିବାହନ ହେଲେ; ତାଙ୍କଠାରୁ ରାଜା ଦିବିରଥ; ଦିବିରଥଠାରୁ ଧର୍ମରଥ, ତାଙ୍କର ପୁଅ ଚିତ୍ରରଥ।

ଚିତ୍ରରଥାତ୍ସତ୍ଯରଥୋ ଲୋମପାଦଶ୍ଚ ତତ୍ସୁତଃ । ଲୋମପାଦାଚ୍ଚତୁରଙ୍ଗଃ ପୃଥୁଲାକ୍ଷଶ୍ଚ ତତ୍ସୁତଃ ।। ୨୭୭.

ଚିତ୍ରରଥଠାରୁ ସତ୍ୟରଥ ଓ ତାଙ୍କର ପୁଅ ଲୋମପାଦ; ଲୋମପାଦଠାରୁ ଚତୁରଙ୍ଗ ଓ ତାଙ୍କର ପୁଅ ପୃଥୁଲାକ୍ଷ।

ପୃଥୁଲାକ୍ଷାଚ୍ଚ ଚମ୍ପୋଽଭୂଚ୍ଚମ୍ପାଦ୍ଧର୍ଯ୍ଯଙ୍ଗକୋଽଭଵତ୍ । ହର୍ଯ୍ଯଙ୍ଗାଚ୍ଚ ଭଦ୍ରରଥୋ ବୃହତ୍କର୍ମ୍ମା ଚ ତତ୍ସୁତଃ ।। ୨୭୭.

ପୃଥୁଲାକ୍ଷଠାରୁ ଚମ୍ପ ହେଲେ; ଚମ୍ପଠାରୁ ହର୍ୟ୍ୟଙ୍ଗକ; ହର୍ୟ୍ୟଙ୍ଗଠାରୁ ଭଦ୍ରରଥ ଓ ତାଙ୍କର ପୁଅ ବୃହତ୍କର୍ମା।

ତସ୍ମାଦଭୂଦ୍‌ଵୄହଦ୍ଭାନୁର୍ଵୃହଦ୍ଭାନୋର୍ବୃହାତ୍ମଵାନ୍ । ତସ୍ମାଜ୍ଜଯଦ୍ରଥୋ ହ୍ଯାସୀଜ୍ଜଯଦ୍ରଥାଦ୍‌ଵୃହଦ୍ରଥଃ ।। ୨୭୭.

ତାଙ୍କଠାରୁ ବୃହଦ୍ଭାନୁ ହେଲେ; ବୃହଦ୍ଭାନୁଠାରୁ ବୃହାତ୍ମବାନ୍; ତାଙ୍କଠାରୁ ଜୟଦ୍ରଥ ଓ ତାଙ୍କଠାରୁ ବୃହଦ୍ରଥ।

ଵୃହଦ୍ରଥାଦ୍ଵିଶ୍ଵଜିଚ୍ଚ କର୍ଣୋ ଵିଶ୍ଵଜିତୋଽଭଵତ୍ । କର୍ଣସ୍ଯ ଵୃଷସେନସ୍ତୁ ପୃଥୁସେନସ୍ତଦାତ୍ମଜଃ । ଏତେଽଙ୍ଗଵଂଶଜା ଭୂପାଃ ପୂରୋର୍ଵଂଶଂ ନିବୋଧ ମେ ।। ୨୭୭.

ବୃହଦ୍ରଥଠାରୁ ବିଶ୍ୱଜିତ ଓ ବିଶ୍ୱଜିତଙ୍କୁ କର୍ଣ୍ଣ ହେଲେ; କର୍ଣ୍ଣଙ୍କ ପୁଅ ବୃଷସେନ ଓ ତାଙ୍କର ପୁଅ ପୃଥୁସେନ। ଏହିମାନେ ଅଙ୍ଗବଂଶର ରାଜାମାନେ; ଏବେ ମୋଠାରୁ ପୁରୁବଂଶ ଶୁଣ।

ଅଗ୍ନିରୁଵାଚ ପୁରୋର୍ଜନମେଜଯୋଽଭୂତ୍ପ୍ରାଚୀନ୍ନନ୍ତସ୍ତୁ ତତ୍ସୁତଃ । ପ୍ରାଚୀନ୍ନନ୍ତାନ୍ମନସ୍ଯୁସ୍ତୁ ତସ୍ମାଦ୍ଵୀତମଯୋ ତୃପଃ ।। ୨୭୮.

ଅଗ୍ନି କହିଲେ—ପୁରୁଙ୍କୁ ଜନମେଜୟ ହେଲେ; ତାଙ୍କର ପୁଅ ପ୍ରାଚୀନ୍ନନ୍ତ; ପ୍ରାଚୀନ୍ନନ୍ତଠାରୁ ମନସ୍ୟୁ, ତାଙ୍କଠାରୁ ବୀତମୟ ମହାନ।

ଶୁନ୍ଧୁର୍ଵୀତମଯାଚ୍ଚାଽଭୂଚ୍ଛୁନ୍ଧୋର୍ବହୁଵିଧଃ ସୁତଃ । ବହୁଵିଧାଚ୍ଚ ସଂଯାତିରହୋଵାଦୀ ଚ ତତ୍ସୁତଃ ।। ୨୭୮.

ବୀତମୟଠାରୁ ଶୁନ୍ଧୁ ହେଲେ; ଶୁନ୍ଧୁଙ୍କ ପୁଅ ବହୁବିଧ; ବହୁବିଧଠାରୁ ସଂୟାତି ଓ ତାଙ୍କର ପୁଅ ରହୋବାଦୀ।

ତସ୍ଯ ପୁତ୍ରୋଽଥ ଭଦ୍ରାଶ୍ଵୋ ଭଦ୍ରାଶ୍ଵସ୍ଯ ଦଶାତ୍ମଜାଃ । ଋଚେଯୁଶ୍ଚ କୃଷେଯୁଶ୍ଚ ସନ୍ନତେଯୁସ୍ତଥାତ୍ମଜଃ ।। ୨୭୮.

ତାଙ୍କର ପୁଅ ଭଦ୍ରାଶ୍ୱ; ଭଦ୍ରାଶ୍ୱଙ୍କ ଦଶଜଣ ପୁଅ—ଋଚେୟୁ, କୃଷେୟୁ, ସନ୍ନତେୟୁ ଓ ତାଙ୍କର ପୁଅ।

ଘୃତେଯୁଶ୍ଚ ଚିତେଯୁଶ୍ଚ ସ୍ଥଣ୍ଡିଲେଯୁଶ୍ଚ ସତ୍ତମଃ । ଧର୍ମ୍ମୋଯୁଃ ସନ୍ନତେଯୁଶ୍ଚଃ କୃଚେଯୁର୍ମ୍ମତିନାରକଃ ।। ୨୭୮.

ଘୃତେୟୁ, ଚିତେୟୁ, ସ୍ଥଣ୍ଡିଳେୟୁ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ; ଧର୍ମୋୟୁ, ସନ୍ନତେୟୁ, କୃଚେୟୁ ଓ ମତିନାରକ।