ଅଗ୍ନିପୁରାଣମ୍

ଵସୁଦେଵାଚ୍ଚ ରୋହିଣ୍ଯାଂ ରାମଃ ସାରଣଦୁର୍ଗମୌ। ଵସୁଦେଵାଚ୍ଚ ଦେଵକ୍ଯାମାଦୌ ଜାତଃ ସୁସେନକଃ ।। ୨୭୫.

ବସୁଦେବ ଓ ରୋହିଣୀଙ୍କୁ ରାମ, ସାରଣ ଓ ଦୁର୍ଗମ ଜନ୍ମିଲେ; ବସୁଦେବ ଓ ଦେବକୀଙ୍କୁ ପ୍ରଥମେ ସୁସେନକ ଜନ୍ମିଲେ।

କୀର୍ତିମାନ୍ ଭଦ୍ରସେନଶ୍ଚ ଜାରୁଖ୍ଯୋ ଵିଷ୍ଣୁଦାସକଃ । ଭଦ୍ରଦେହଃ କଂଶ ଏତାନ୍ ଷଡ୍‌ଗର୍ଭାନ୍ନିଜଘାନ ହ ।। ୨୭୫.

କୀର୍ତ୍ତିମାନ, ଭଦ୍ରସେନ, ଯାରୁଖ୍ୟ, ବିଷ୍ଣୁଦାସକ, ଭଦ୍ରଦେହ ଓ କଂସ—ଏହି ଛଅ ଗର୍ଭକୁ କଂସ ହତ୍ୟା କଲେ।

ତତୋ ବଲସ୍ତତଃ କୃଷ୍ଣଃ ସୁଭଦ୍ରା ଭଦ୍ରଭାଷିଣୀ । ଚାରୁଦେଷ୍ଣଶ୍ଚ ଶାମ୍ବାଦ୍ଯାଃ କୃଷ୍ଣାଜ୍ଜାମ୍ବଵତୀସୁତାଃ ।। ୨୭୫.

ତାପରେ ବଳରାମ, ତାପରେ କୃଷ୍ଣ, ଶୁଭଦ୍ରା ଭଲ କଥା କହୁଥିବା, ଚାରୁଦେଷ୍ଣ, ଶାମ୍ବ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ କୃଷ୍ଣ ଓ ଜାମ୍ବବତୀଙ୍କୁ ଜନ୍ମିଲେ।

ଅଗ୍ନିରୁଵାଚ କଶ୍ଯପୋ ଵସୁଦେଵୋଽଭୂଦ୍ଦେଵକୀ ଚାଦିତିର୍ଵ୍ଵରା । ଦେଵକ୍ଯାଂ ଵସୁଦେଵାତ୍ତୁ କୃଷ୍ଣୋଽଭୂତ୍ତପସାନ୍ଵିତଃ ।। ୨୭୬.

ଅଗ୍ନି କହିଲେ: କଶ୍ୟପ ବସୁଦେବ ହେଲେ, ଦେବକୀ ହେଲେ ଉତ୍ତମ ଅଦିତି। ବସୁଦେବ ଓ ଦେବକୀଙ୍କୁ ତପସ୍ୟାଶକ୍ତି ସହିତ କୃଷ୍ଣ ଜନ୍ମିଲେ।

ଧର୍ମ୍ମସଂରକ୍ଷଣାର୍ଥାଯ ହ୍ଯଧର୍ମ୍ମହରଣାଯ ଚ । ସୁରାଦେଃ ପାଲନାର୍ଥଞ୍ଚ ଦୈତ୍ଯାଦେର୍ମ୍ମଥନାଯ ଚ ।। ୨୭୬.

ଧର୍ମର ସୁରକ୍ଷା ପାଇଁ, ଅଧର୍ମର ନାଶ ପାଇଁ, ଦେବମାନେଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କରିବାକୁ ଓ ଦାନବମାନେଙ୍କୁ ଦମନ କରିବାକୁ ସେ ଜନ୍ମିଥିଲେ।

ରୁକ୍ମିଣୀ ସତ୍ଯଭାମା ଚ ସତ୍ଯା ନଗ୍ନଜିତୀ ପ୍ରିଯା । ସତ୍ଯଭାମା ହରେଃ ସେଵ୍ଯା ଗାନ୍ଧାରୀ ଲକ୍ଷ୍ମଣା ତଥା ।। ୨୭୬.

ରୁକ୍ମିଣୀ, ସତ୍ୟଭାମା, ସତ୍ୟା, ନଗ୍ନଜିତୀ ପ୍ରିୟା, ହରିଙ୍କ ପ୍ରିୟ ସତ୍ୟଭାମା, ଗାନ୍ଧାରୀ ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣା—

ମିତ୍ରଵିନ୍ଦା୧ ଚ କାଲିନ୍ଦୀ ଦେଵୀ ଜାମ୍ବଵତୀ ତଥା । ସୁଶୀଲା ଚ ତଥା ମାଦ୍ରୀ କୌଶଲ୍ଯା ଵିଜଯା ଜଯା ।। ୨୭୬.

ମିତ୍ରବିନ୍ଦା, କାଳିନ୍ଦୀ, ଦେବୀ ଜାମ୍ବବତୀ, ସୁଶୀଳା, ମାଦ୍ରୀ, କୌଶଲ୍ୟା, ବିଜୟା ଓ ଜୟା—

ଏଵମାଦୀନି ଦେଵୀନାଂ ସହସ୍ରାଣି ତୁ ଷୋଡ଼ଶ । ପ୍ରଦ୍ଯୁମ୍ନାଦ୍ଯାଶ୍ଚ ରୁକ୍ମିଣ୍ଯାଂ ଭୀମାଦ୍ଯାଃ ସତ୍ଯଭାମଯା ।। ୨୭୬.

ଏଭଳି ଦେବୀମାନେ ମୋଟେ ଷୋଳ ହଜାର ଥିଲେ; ରୁକ୍ମିଣୀଙ୍କୁ ପ୍ରଦ୍ୟୁମ୍ନ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ, ସତ୍ୟଭାମାଙ୍କୁ ଭୀମ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ଜନ୍ମିଲେ।

ଜାମ୍ବଵତ୍ଯାଞ୍ଚ ଶାମ୍ବାଦ୍ଯାଃ କୃଷ୍ଣସ୍ଯାସଂସ୍ତଥାପରେ । ଶତଂ ଶତସହସ୍ରାଣାଂ ପୁତ୍ରାଣାଂ ତସ୍ଯ ଧୀମତଃ ।। ୨୭୬.

ଜାମ୍ବବତୀଙ୍କୁ ଶାମ୍ବ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ଜନ୍ମିଲେ; ଏଭଳି କୃଷ୍ଣଙ୍କ ଏକ ଶହ ହଜାର ପୁଅ ଥିଲେ।

ଅଶୀତିଶ୍ଚ ସହସ୍ରାଣି ଯାଦଵାଃ କୃଷ୍ଣରକ୍ଷିତାଃ । ପ୍ରଦ୍ଯୁମ୍ନସ୍ଯ ତୁ ଵୈଦର୍ଭ୍ଯାମନିରୁଦ୍ଧୋ ରଣପ୍ରିଯଃ ।। ୨୭୬.

ଅଶୀ ହଜାର ଯାଦବଙ୍କୁ କୃଷ୍ଣ ରକ୍ଷା କରିଥିଲେ; ପ୍ରଦ୍ୟୁମ୍ନ ଓ ବୈଦର୍ଭୀଙ୍କୁ ଯୁଦ୍ଧ ପ୍ରେମୀ ଅନିରୁଦ୍ଧ ଜନ୍ମିଲେ।

ଅନିରୁଦ୍ଧସ୍ଯ ଵଜ୍ରାଦ୍ଯା ଯାଦଵାଃ ସୁମହାଵଲାଃ । ତିସ୍ରଃ କୋଟ୍ଯୋ ଯାଦଵାନାଂ ଷଷ୍ଟିର୍ଲକ୍ଷାଣି ଦାନଵାଃ ।। ୨୭୬.

ଅନିରୁଦ୍ଧଙ୍କୁ ବଜ୍ର ଓ ଅନ୍ୟ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଯାଦବ ଜନ୍ମିଲେ; ଯାଦବମାନେ ତିନି କୋଟି ଥିଲେ ଓ ଦାନବ ଷାଠି ହଜାର ଥିଲେ।

ମନୁଷ୍ଯେ ବାଧକା ଯେ ତୁ ନନ୍ନାଶାଯ ବଭୂଵ ସଃ । କର୍ତ୍ତୁ କର୍ମଵ୍ଯଵସ୍ଥାନଂ ମନୁଷ୍ଯୋ ଜାଯତେ ହରିଃ ।। ୨୭୬.

ମନୁଷ୍ୟମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଯେଉଁମାନେ ବାଧା ସୃଷ୍ଟି କରୁଥିଲେ, ସେମାନେ ନଶ୍ଟ ହେଲେ; ହରି କର୍ମର ବ୍ୟବସ୍ଥା ସ୍ଥାପନ କରିବା ପାଇଁ ମନୁଷ୍ୟ ଭାବେ ଜନ୍ମିଥାନ୍ତି।

ଦେଵାସୁରାଣାଂ ସଙ୍‌ଗ୍ରାମା ଦାଯାର୍ଥଂ ଦ୍ଵାଦଶାଭଵନ୍ । ପ୍ରଥମୋ ନାରସିଂହସ୍ତୁ ଦ୍ଵିତୀଯୋ ଵାମନୋ ରଣଃ ।। ୨୭୬.

ଦେବ ଓ ଦାନବମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଦ୍ୱାଦଶ ଯୁଦ୍ଧ ହୋଇଥିଲା; ପ୍ରଥମ ଥିଲା ନରସିଂହ ଯୁଦ୍ଧ, ଦ୍ୱିତୀୟ ଥିଲା ବାମନଙ୍କ ଯୁଦ୍ଧ।

ସଙ୍‌ଗ୍ରାମସ୍ତ୍ଵଥ ଵାରାହଶ୍ଚତୁର୍ଥୋଽମୃତମନ୍ଥନଃ । ତାରକାମଯସଙ୍‌ଗ୍ରାମଃ ଷଷ୍ଠୋ ହ୍ଯାଜୀଵକୋ ରଣଃ ।। ୨୭୬.

ତାପରେ ବାରାହ ଯୁଦ୍ଧ, ଚତୁର୍ଥ ଥିଲା ଅମୃତ ମନ୍ଥନ; ତାରକାମୟ ଯୁଦ୍ଧ, ଷଷ୍ଠ ଥିଲା ଆଜୀବକ ଯୁଦ୍ଧ।

ତ୍ରୈପୁରଶ୍ଚାନ୍ଧକବଧୋ ନଵମୋ ଵୃତ୍ରଘାତକଃ । ଜିତୋ ହାଲାହଲଶ୍ଚାଥ ଘୋରଃ କୋଲାହଲୋ ରଣଃ ।। ୨୭୬.

ତ୍ରିପୁର ଯୁଦ୍ଧ, ଆନ୍ଧକ ବଧ, ନବମ ଥିଲା ବୃତ୍ର ବଧ; ହାଳାହଳ ହରାଇବା, ଏବଂ ପରେ ଭୟଙ୍କର କୋଳାହଳ ଯୁଦ୍ଧ।

ହିରଣ୍ଯକଶିପୋଶ୍ଚୋରୋ ଵିଦାର୍ଯ୍ଯ ଚ ନଖୈଃ ପୁରା । ନାରସିଂହୋ ଦେଵପାଲଃ ପ୍ରହ୍ଲାଦଂ କୃତଵାନ୍ ନୃପମ୍ ।। ୨୭୬.

ପ୍ରାଚୀନ କାଳରେ ନରସିଂହ ଦେବ ହିରଣ୍ୟକଶିପୁଙ୍କୁ ତାଙ୍କର ନଖରେ ଭାଗିଦେଇ ମାରିଦେଲେ ଏବଂ ପ୍ରହ୍ଲାଦଙ୍କୁ ସୁରକ୍ଷିତ କଲେ ।

ଦେଵାସୁରେ ଵାମନଶ୍ଚ ଛତିତ୍ଵା ବଲିମୂର୍ଜ୍ଜତମ୍ । ମହେନ୍ଦ୍ରାଯ ଦଦୌ ରାଜ୍ଯଂ କାଶ୍ଯପୋଽଦିତିସମ୍ଭଵଃ ।। ୨୭୬.

ଦେବତା ଓ ଦାନବଙ୍କ ଯୁଦ୍ଧରେ କାଶ୍ୟପ ଓ ଅଦିତିଙ୍କ ପୁତ୍ର ବାମନ ବଳିଙ୍କୁ ଦମନ କରି ମହେନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ରାଜ୍ୟ ଦେଲେ ।

ଵରାହସ୍ତୁ ହିରଣ୍ଯାକ୍ଷଂ ହତ୍ଵା ଦେଵାନପାଲଯତ୍ । ଉଜ୍ଜହାର ଭୁଵଂ ମଗ୍ନାଂ ଦେଵଦେଵୈରଭିଷ୍ଟୁତଃ ।। ୨୭୬.

ବରାହ ହିରଣ୍ୟାକ୍ଷକୁ ହତ୍ୟା କରି ଦେବତାମାନେଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କଲେ । ଦେବମଣ୍ଡଳ ତାଙ୍କୁ ପ୍ରଶଂସା କଲେ ଏବଂ ସେ ଡୁବିଥିବା ପୃଥିବୀକୁ ଉଠାଇଲେ ।

ମନ୍ଥାନଂ ମନ୍ଦରଂ କୃତ୍ଵା ନେତ୍ରଂ କୃତ୍ଵା ତୁ ଵାସୁକିମ୍ । ସୁରାସୁରୈଶ୍ଚ ମଥିତଂ୨ ଦେଵେଭ୍ଯଶ୍ଚାମୃତଂ ।। ୨୭୬.

ମନ୍ଦରାଚଳକୁ ମଥାନ ଏବଂ ବାସୁକୀକୁ ରସି କରି ଦେବତା ଓ ଦାନବମାନେ ମଥନ କଲେ, ଏବଂ ଦେବତାମାନେ ପାଇଁ ଅମୃତ ମିଳିଲା ।

ତାରକାମଯସଙ୍‌ଗ୍ରାମେ ତଦା ଦେଵାଶ୍ଚ ପାଲିତାଃ । ନିଵାର୍ଯ୍ଯେନ୍ଦ୍ରଂ ଗୁରୂନ୍ ଦେଵାନ୍ ଦାନଵାନ୍ସୋମଵଂଶକୃତ୍ ।। ୨୭୬.

ତାରକାମୟ ଯୁଦ୍ଧରେ ଦେବତାମାନେ ସୁରକ୍ଷିତ ହେଲେ; ଗୁରୁମାନେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ରୋକିଲେ ଏବଂ ସୋମବଂଶୀ ଦାନବମାନେଙ୍କୁ ବାଧା ଦେଲେ ।

ଵିଶ୍ଵାମିତ୍ରଵଶିଷ୍ଠାତ୍ରିକଵଯଶ୍ଚ ରଣେ ସୁରାନ୍ । ଅପାଲଯନ୍ତେ ନିର୍ଵ୍ଯାର୍ଯ୍ଯ ରଗଦ୍ଵେଷାଦିଦାନଵାନ୍ ।। ୨୭୬.

ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର, ବଶିଷ୍ଠ ଓ ତିନି ଋଷି ଯୁଦ୍ଧରେ ଦେବତାମାନେଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କଲେ, ଦ୍ୱେଷ ଓ କ୍ରୋଧରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଦାନବମାନେଙ୍କୁ ଅପରାଜିତ କଲେ ।

ପୃଥ୍ଵୀରଥେ ବ୍ରହ୍ମଯନ୍ତୁରୀଶସ୍ଯ ଶରଣୋ ହରିଃ । ଦଦାହ ତ୍ରିପୁରଂ ଦେଵପାଲକୋ ଦୈତ୍ଯମର୍ଦନଃ ।। ୨୭୬.

ବ୍ରହ୍ମା ଓ ଈଶ୍ୱରଙ୍କ ଆଶ୍ରୟ ହରି ଦେବତାଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କରି, ଦାନବମାନେଙ୍କୁ ଦମନ କରି, ତ୍ରିପୁର ନଗରକୁ ଦହନ କଲେ ।

ଗୌରୀଂ ଜିହୀର୍ଷୁଣା ରୁଦ୍ରମନ୍ଧକେନାର୍ଦିତଂ ହରିଃ । ଅନୁରକ୍ତଶ୍ଚ ରେଵତ୍ଯାଂ ଚକ୍ରେଚାନ୍ଧାସୁରାର୍ଦନମ୍ ।। ୨୭୬.

ଗୌରୀଙ୍କୁ ନେବାକୁ ଚାହୁଁଥିବା ଦୁଷ୍ଟ ଅନ୍ଧକ ଦେବତା ରୁଦ୍ରଙ୍କୁ କଷ୍ଟ ଦେଉଥିଲେ, ହରି ରେବତୀ ପ୍ରତି ଭକ୍ତିଶୀଳ ହୋଇ ଏହି ଅନ୍ଧ ଦାନବକୁ ବିନାଶ କଲେ ।

ଵୃତ୍ରେ ଦେଵହରଂ ଵିଷ୍ଣୁର୍ଦେଵଧର୍ମ୍ମାନପାଲଯତ୍ ।। ୨୭୬.

ଦେବତାଙ୍କ ଧର୍ମକୁ ରକ୍ଷା କରି, ବିଷ୍ଣୁ ବୃତ୍ର ନାମକ ଦେବଶତ୍ରୁକୁ ବିଧ୍ୱଂସ କରି ଦେବମାନେଙ୍କୁ ସୁରକ୍ଷା କଲେ ।

ଶାଲ୍ଵାଦୀନ୍ ଦାନଵାନ୍ ଜିତ୍ଵା ହରିଃ ପରଶୁରାମକଃ । ଅପାଲଯତ୍ ସୁରାଦୀଂଶ୍ଚ ଦୁଷ୍ଟକ୍ଷତ୍ରଂ ନିହତ୍ଯ ଚ ।। ୨୭୬.

ହରି ପରଶୁରାମ ରୂପେ ଶାଲ୍ଭ ଓ ଅନ୍ୟ ଦାନବମାନେଙ୍କୁ ଜିତି, ଦେବତା ଓ ତାଙ୍କ ନେତାମାନେଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କଲେ ଏବଂ ଦୁଷ୍ଟ ରାଜାମାନେଙ୍କୁ ନଶ୍ୱନ କଲେ ।

ହାଲାହଲଂ ଵିଷଂ ଦୈତ୍ଯଂ ନିରାକୃତ୍ଯ ମହେଶ୍ଵରାତ୍ । ଭଯଂ ନିର୍ଣାଶଯାମାସ ଦେଵାନାଂ ମଧୁସୂଦନଃ ।। ୨୭୬.

ମହେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ହାଳାହଳ ବିଷ ଓ ଦାନବ ଠାରୁ ମୁକ୍ତ କରି, ମଧୁସୂଦନ ଦେବତାମାନେଙ୍କ ଭୟ ଦୂର କଲେ ।

ହାଲାହଲଂ ଵିଷଂ ଯଶ୍ଚ ଦୈତ୍ଯଃ କୋଲାହଲୋ ଜିତଃ । ପାଲିତାଶ୍ଚ ସୁରାଃ ସର୍ଵ୍ଵେ ଵିଷ୍ଣୁନା ଧମ୍ମପାଲନାତ୍ ।। ୨୭୬.

କୋଳାହଳ ନାମକ ଦାନବ ଓ ହାଳାହଳ ବିଷକୁ ବିଜୟ କରାଗଲା, ବିଷ୍ଣୁ ଧର୍ମକୁ ରକ୍ଷା କରି ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କୁ ସୁରକ୍ଷା କଲେ ।

ଦେଵାସୁରେ ରଣେ ଯଶ୍ଚ ଦୈତ୍ଯଃ କୋଲାହଲୋ ଜିତଃ । ପାଲିତାଶ୍ଚ ସୁରାଃ ସର୍ଵ୍ଵେ ଵିଷ୍ଣୁନା ଧର୍ମ୍ମପାଲନାତ୍ ।। ୨୭୬.

ଦେବତା ଓ ଦାନବଙ୍କ ଯୁଦ୍ଧରେ କୋଳାହଳ ଦାନବ ହାରିଗଲେ, ବିଷ୍ଣୁ ଧର୍ମକୁ ରକ୍ଷା କରି ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କୁ ସୁରକ୍ଷା କଲେ ।

ରାଜାନୋ ରାଜପୁତ୍ରାଶ୍ଚ ମୁନଯୋ ଦେଵତା ହରିଃ । ଯଦୁକ୍ତଂ ଯଚ୍ଛ ନୈଵୋକ୍ତମଵତାରା ହରେରିମେ ।। ୨୭୬.

ରାଜା, ରାଜପୁତ୍ର, ମୁନି ଓ ଦେବତାମାନେ—ଯାହା କୁହାଯାଇଛି କିମ୍ବା ଅକୁହା ରହିଛି, ସେଗୁଡ଼ିକ ହରିଙ୍କ ଅବତାର ।