ଅଗ୍ନିପୁରାଣମ୍

ସୁମିତ୍ରୋଽଭୂଚ୍ଚ ଗାନ୍ଧାର୍ଯ୍ଯାଂ ମାଦ୍ରୀ ଜଜ୍ଞେ ଯୁଧାଜିତମ୍ । ଅନମିତ୍ରଃ ଶିନିର୍ଧୃଷ୍ଟାତ୍ତତୋ ଵୈ ଦେଵମୀଢୁଷଃ ।। ୨୭୫.

ଗାନ୍ଧାରୀଠାରୁ ସୁମିତ୍ର, ମାଦ୍ରୀଠାରୁ ଯୁଧାଜିତ୍ ଜନ୍ମିଲେ । ଧୃଷ୍ଟଠାରୁ ଅନମିତ୍ର ଓ ଶିନି, ସେମାନଠାରୁ ଦେବମୀଢୁଷ ।

ଅନମିତ୍ରସୁତୋ ନିଘ୍ନୋ ନିଘ୍ନସ୍ଯାପି ପ୍ରସେନକଃ । ସତ୍ରାଜିତଃ ପ୍ରସେନୋଽଥ ମଣିଂ ସୂର୍ଯ୍ଯାତ୍ ସ୍ଯମନ୍ତକମ୍ ।। ୨୭୫.

ଅନମିତ୍ରଙ୍କର ପୁଅ ନିଘ୍ନ, ନିଘ୍ନଙ୍କର ପୁଅ ପ୍ରସେନକ । ସତ୍ରାଜିତ୍ ଓ ପ୍ରସେନ ତାଙ୍କର ପୁଅ, ସେମାନେ ସୂର୍ଯ୍ୟଠାରୁ ସ୍ୟାମନ୍ତକ ମଣି ପାଇଥିଲେ ।

ପ୍ରାପ୍ଯାରଣ୍ଯେ ଚରନ୍ତନ୍ତୁ ସିଂହୋ ହତ୍ଵାଽଗ୍ରହୀନ୍ମଣିଂ । ହତୋ ଜାମ୍ବତଵତା ସିଂହୋ ଜାମ୍ବଵାନ୍ ହରିଣା ଜିତଃ ।। ୨୭୫.

ବନରେ ଘୁରୁଥିବାବେଳେ ସିଂହ ତାଙ୍କୁ ମାରି ମଣି ନେଇଗଲା । ଏହି ସିଂହକୁ ଜାମ୍ବବାନ୍ ମାରିଦେଲେ, ଏବଂ ଜାମ୍ବବାନ୍ ହରିଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଜିତ ହେଲେ ।

ତସ୍ମାନ୍ମଣିଂ ଜାମ୍ବଵତୀଂ ପ୍ରାପ୍ଯାଗାଦ୍‌ଦ୍ଵାରକାଂ ପୁରୀମ୍ । ସତ୍ରାଜିତାଯ ପ୍ରଦଦୌ ଶତଧନ୍ଵା ଜଘାନ୍ ତମ୍ ।। ୨୭୫.

ତାଙ୍କଠାରୁ ମଣି ଓ ଜାମ୍ବବତୀ ମିଳିଲା, ସେ ଦ୍ୱାରକା ପୁରୀକୁ ଗଲେ । ସେମାନେ ଏହାକୁ ସତ୍ରାଜିତଙ୍କୁ ଦେଲେ, କିନ୍ତୁ ଶତଧନ୍ୱା ତାଙ୍କୁ ହତ୍ୟା କଲେ ।

ହତ୍ଵା ଶତଧନୁଂ କୃଷଣୋ ମଣିମାଦାଯ କୀର୍ତ୍ତିଭାକ୍ । ବଲଯାଦଵମୁଖ୍ଯାଗ୍ରେ ଅକ୍ରୂରାନ୍ମଣିମର୍ପଯେତ୍ ।। ୨୭୫.

ଶତଧନ୍ୱାଙ୍କୁ ହତ୍ୟା କରି କୃଷ୍ଣ ମଣି ନେଇ ଖ୍ୟାତି ଲାଗିଲେ । ଯାଦବମାନଙ୍କ ମୁଖ୍ୟମାନେ ଥିବା ସମୟରେ, ସେ ମଣି ଅକୃରଙ୍କୁ ଦେଲେ ।

ମିଥ୍ଯାଭିଶସ୍ତିଂ କୃଷ୍ଣସ୍ଯ ତ୍ଯକ୍ତ୍ଵା ସ୍ଵର୍ଗୀ ଚ ସମ୍ପଠନ୍ । ସତ୍ରାଜିତୋ ଭଙ୍ଗକାରଃ ସତ୍ଯଭାମା ହରେଃ ପ୍ରିଯା ।। ୨୭୫.

କୃଷ୍ଣଙ୍କ ଉପରେ ଭୁଲ ଅଭିଯୋଗ ଛାଡ଼ିଦେବା ପରେ, ସତ୍ରାଜିତ୍ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହେଲେ । ସତ୍ୟଭାମା, ହରିଙ୍କ ପ୍ରିୟା, ସତ୍ରାଜିତଙ୍କ ମୃତ୍ୟୁର କାରଣ ହେଲେ ।

ଅନମିତ୍ରାଚ୍ଛିନିର୍ଜଜ୍ଞେ ସତ୍ଯକସ୍ତୁ ଶିନେଃ ସୁତଃ । ସତ୍ଯକାତ୍‌ସାତ୍ଯକିର୍ଜଜ୍ଞେ ଯୁଯୁଧାନାଦ୍‌ଧୁନିର୍ହ୍ଯଭୂତ୍ ।। ୨୭୫.

ଅନମିତ୍ରଠାରୁ ଶିନି ଜନ୍ମିଲେ, ଶିନିଙ୍କର ପୁଅ ସତ୍ୟକ । ସତ୍ୟକଠାରୁ ସାତ୍ୟକି ଓ ଯୁୟୁଧାନଠାରୁ ହୁନି ଜନ୍ମିଲେ ।

ଧୁନେର୍ଯୁଗନ୍ଧରଃ ପୁତ୍ରଃ ସ୍ଵାହ୍ଯୋଽଭୂତ ସ ଯୁଧାଜିତଃ । ଋଷଭକ୍ଷେତ୍ରକୌ ତସ୍ଯ ହ୍ଯୃଷବାଚ୍ଚ ସ୍ଵଫଲ୍କକଃ ।। ୨୭୫.

ଧୁନେରିଙ୍କ ପୁଅ ଯୁଗନ୍ଧର ଥିଲେ, ସେହି ଯୁଗନ୍ଧରଙ୍କ ପୁଅ ସ୍ୱାହ୍ୟ, ତାଙ୍କୁ ଯୁଧାଜିତ୍ ବୋଲି କୁହାଯାଏ। ତାଙ୍କ ପୁଅ ହେଲେ ଋଷଭ ଓ କ୍ଷେତ୍ରକ, ଏବଂ ଋଷଭଙ୍କୁ ଥିଲେ ସ୍ୱଫଳ୍କକ।

ସ୍ଵଫଲ୍କପୁତ୍ରୋ ହ୍ଯକ୍ରୂରୋ ଅକ୍ରୂରଚ୍ଚ ସୂଧନ୍ଵକଃ । ଶୂରାତ୍ତୁ ଵସୁଦେଵାଦ୍ଯାଃ ପୃଥା ପାଣ୍ଡୋଃ ପ୍ରିଯାଽଭଵତ୍ ।। ୨୭୫.

ସ୍ୱଫଳ୍କଙ୍କ ପୁଅ ଥିଲେ ଅକୃର, ଅକୃରଙ୍କୁ ଥିଲେ ସୂଧନ୍ୱକ। ଶୂରଙ୍କୁ ଜନ୍ମିଥିଲେ ବସୁଦେବ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ, ପୃଥା ପାଣ୍ଡୁଙ୍କ ପ୍ରିୟା ହେଲେ।

ଧର୍ମ୍ମାଦ୍ଯୁଧିଷ୍ଠିରଃ ପାଣ୍ଡୋର୍ଵାଯୋଃ କୁନ୍ତ୍ଯାଂ ଵୃକୋଦରଃ । ଇନ୍ଦ୍ରାଦ୍ଧନଞ୍ଜଯୋ ମାଦ୍ର୍ଯାଂ ନକୁଲଃ ସହଦେଵକଃ ।। ୨୭୫.

ଧର୍ମରୁ ପାଣ୍ଡୁଙ୍କ ପାଖରେ ଯୁଧିଷ୍ଠିର ଜନ୍ମିଲେ; ବାୟୁରୁ କୁନ୍ତୀଙ୍କ ଗର୍ଭରେ ଭୀମ ଜନ୍ମିଲେ; ଇନ୍ଦ୍ରରୁ ଅର୍ଜୁନ ଜନ୍ମିଲେ; ମାଦ୍ରୀଙ୍କୁ ନକୁଳ ଓ ସହଦେବ ଜନ୍ମିଲେ।

ଵସୁଦେଵାଚ୍ଚ ରୋହିଣ୍ଯାଂ ରାମଃ ସାରଣଦୁର୍ଗମୌ। ଵସୁଦେଵାଚ୍ଚ ଦେଵକ୍ଯାମାଦୌ ଜାତଃ ସୁସେନକଃ ।। ୨୭୫.

ବସୁଦେବ ଓ ରୋହିଣୀଙ୍କୁ ରାମ, ସାରଣ ଓ ଦୁର୍ଗମ ଜନ୍ମିଲେ; ବସୁଦେବ ଓ ଦେବକୀଙ୍କୁ ପ୍ରଥମେ ସୁସେନକ ଜନ୍ମିଲେ।

କୀର୍ତିମାନ୍ ଭଦ୍ରସେନଶ୍ଚ ଜାରୁଖ୍ଯୋ ଵିଷ୍ଣୁଦାସକଃ । ଭଦ୍ରଦେହଃ କଂଶ ଏତାନ୍ ଷଡ୍‌ଗର୍ଭାନ୍ନିଜଘାନ ହ ।। ୨୭୫.

କୀର୍ତ୍ତିମାନ, ଭଦ୍ରସେନ, ଯାରୁଖ୍ୟ, ବିଷ୍ଣୁଦାସକ, ଭଦ୍ରଦେହ ଓ କଂସ—ଏହି ଛଅ ଗର୍ଭକୁ କଂସ ହତ୍ୟା କଲେ।

ତତୋ ବଲସ୍ତତଃ କୃଷ୍ଣଃ ସୁଭଦ୍ରା ଭଦ୍ରଭାଷିଣୀ । ଚାରୁଦେଷ୍ଣଶ୍ଚ ଶାମ୍ବାଦ୍ଯାଃ କୃଷ୍ଣାଜ୍ଜାମ୍ବଵତୀସୁତାଃ ।। ୨୭୫.

ତାପରେ ବଳରାମ, ତାପରେ କୃଷ୍ଣ, ଶୁଭଦ୍ରା ଭଲ କଥା କହୁଥିବା, ଚାରୁଦେଷ୍ଣ, ଶାମ୍ବ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ କୃଷ୍ଣ ଓ ଜାମ୍ବବତୀଙ୍କୁ ଜନ୍ମିଲେ।

ଅଗ୍ନିରୁଵାଚ କଶ୍ଯପୋ ଵସୁଦେଵୋଽଭୂଦ୍ଦେଵକୀ ଚାଦିତିର୍ଵ୍ଵରା । ଦେଵକ୍ଯାଂ ଵସୁଦେଵାତ୍ତୁ କୃଷ୍ଣୋଽଭୂତ୍ତପସାନ୍ଵିତଃ ।। ୨୭୬.

ଅଗ୍ନି କହିଲେ: କଶ୍ୟପ ବସୁଦେବ ହେଲେ, ଦେବକୀ ହେଲେ ଉତ୍ତମ ଅଦିତି। ବସୁଦେବ ଓ ଦେବକୀଙ୍କୁ ତପସ୍ୟାଶକ୍ତି ସହିତ କୃଷ୍ଣ ଜନ୍ମିଲେ।

ଧର୍ମ୍ମସଂରକ୍ଷଣାର୍ଥାଯ ହ୍ଯଧର୍ମ୍ମହରଣାଯ ଚ । ସୁରାଦେଃ ପାଲନାର୍ଥଞ୍ଚ ଦୈତ୍ଯାଦେର୍ମ୍ମଥନାଯ ଚ ।। ୨୭୬.

ଧର୍ମର ସୁରକ୍ଷା ପାଇଁ, ଅଧର୍ମର ନାଶ ପାଇଁ, ଦେବମାନେଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କରିବାକୁ ଓ ଦାନବମାନେଙ୍କୁ ଦମନ କରିବାକୁ ସେ ଜନ୍ମିଥିଲେ।

ରୁକ୍ମିଣୀ ସତ୍ଯଭାମା ଚ ସତ୍ଯା ନଗ୍ନଜିତୀ ପ୍ରିଯା । ସତ୍ଯଭାମା ହରେଃ ସେଵ୍ଯା ଗାନ୍ଧାରୀ ଲକ୍ଷ୍ମଣା ତଥା ।। ୨୭୬.

ରୁକ୍ମିଣୀ, ସତ୍ୟଭାମା, ସତ୍ୟା, ନଗ୍ନଜିତୀ ପ୍ରିୟା, ହରିଙ୍କ ପ୍ରିୟ ସତ୍ୟଭାମା, ଗାନ୍ଧାରୀ ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣା—

ମିତ୍ରଵିନ୍ଦା୧ ଚ କାଲିନ୍ଦୀ ଦେଵୀ ଜାମ୍ବଵତୀ ତଥା । ସୁଶୀଲା ଚ ତଥା ମାଦ୍ରୀ କୌଶଲ୍ଯା ଵିଜଯା ଜଯା ।। ୨୭୬.

ମିତ୍ରବିନ୍ଦା, କାଳିନ୍ଦୀ, ଦେବୀ ଜାମ୍ବବତୀ, ସୁଶୀଳା, ମାଦ୍ରୀ, କୌଶଲ୍ୟା, ବିଜୟା ଓ ଜୟା—

ଏଵମାଦୀନି ଦେଵୀନାଂ ସହସ୍ରାଣି ତୁ ଷୋଡ଼ଶ । ପ୍ରଦ୍ଯୁମ୍ନାଦ୍ଯାଶ୍ଚ ରୁକ୍ମିଣ୍ଯାଂ ଭୀମାଦ୍ଯାଃ ସତ୍ଯଭାମଯା ।। ୨୭୬.

ଏଭଳି ଦେବୀମାନେ ମୋଟେ ଷୋଳ ହଜାର ଥିଲେ; ରୁକ୍ମିଣୀଙ୍କୁ ପ୍ରଦ୍ୟୁମ୍ନ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ, ସତ୍ୟଭାମାଙ୍କୁ ଭୀମ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ଜନ୍ମିଲେ।

ଜାମ୍ବଵତ୍ଯାଞ୍ଚ ଶାମ୍ବାଦ୍ଯାଃ କୃଷ୍ଣସ୍ଯାସଂସ୍ତଥାପରେ । ଶତଂ ଶତସହସ୍ରାଣାଂ ପୁତ୍ରାଣାଂ ତସ୍ଯ ଧୀମତଃ ।। ୨୭୬.

ଜାମ୍ବବତୀଙ୍କୁ ଶାମ୍ବ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ଜନ୍ମିଲେ; ଏଭଳି କୃଷ୍ଣଙ୍କ ଏକ ଶହ ହଜାର ପୁଅ ଥିଲେ।

ଅଶୀତିଶ୍ଚ ସହସ୍ରାଣି ଯାଦଵାଃ କୃଷ୍ଣରକ୍ଷିତାଃ । ପ୍ରଦ୍ଯୁମ୍ନସ୍ଯ ତୁ ଵୈଦର୍ଭ୍ଯାମନିରୁଦ୍ଧୋ ରଣପ୍ରିଯଃ ।। ୨୭୬.

ଅଶୀ ହଜାର ଯାଦବଙ୍କୁ କୃଷ୍ଣ ରକ୍ଷା କରିଥିଲେ; ପ୍ରଦ୍ୟୁମ୍ନ ଓ ବୈଦର୍ଭୀଙ୍କୁ ଯୁଦ୍ଧ ପ୍ରେମୀ ଅନିରୁଦ୍ଧ ଜନ୍ମିଲେ।

ଅନିରୁଦ୍ଧସ୍ଯ ଵଜ୍ରାଦ୍ଯା ଯାଦଵାଃ ସୁମହାଵଲାଃ । ତିସ୍ରଃ କୋଟ୍ଯୋ ଯାଦଵାନାଂ ଷଷ୍ଟିର୍ଲକ୍ଷାଣି ଦାନଵାଃ ।। ୨୭୬.

ଅନିରୁଦ୍ଧଙ୍କୁ ବଜ୍ର ଓ ଅନ୍ୟ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଯାଦବ ଜନ୍ମିଲେ; ଯାଦବମାନେ ତିନି କୋଟି ଥିଲେ ଓ ଦାନବ ଷାଠି ହଜାର ଥିଲେ।

ମନୁଷ୍ଯେ ବାଧକା ଯେ ତୁ ନନ୍ନାଶାଯ ବଭୂଵ ସଃ । କର୍ତ୍ତୁ କର୍ମଵ୍ଯଵସ୍ଥାନଂ ମନୁଷ୍ଯୋ ଜାଯତେ ହରିଃ ।। ୨୭୬.

ମନୁଷ୍ୟମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଯେଉଁମାନେ ବାଧା ସୃଷ୍ଟି କରୁଥିଲେ, ସେମାନେ ନଶ୍ଟ ହେଲେ; ହରି କର୍ମର ବ୍ୟବସ୍ଥା ସ୍ଥାପନ କରିବା ପାଇଁ ମନୁଷ୍ୟ ଭାବେ ଜନ୍ମିଥାନ୍ତି।

ଦେଵାସୁରାଣାଂ ସଙ୍‌ଗ୍ରାମା ଦାଯାର୍ଥଂ ଦ୍ଵାଦଶାଭଵନ୍ । ପ୍ରଥମୋ ନାରସିଂହସ୍ତୁ ଦ୍ଵିତୀଯୋ ଵାମନୋ ରଣଃ ।। ୨୭୬.

ଦେବ ଓ ଦାନବମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଦ୍ୱାଦଶ ଯୁଦ୍ଧ ହୋଇଥିଲା; ପ୍ରଥମ ଥିଲା ନରସିଂହ ଯୁଦ୍ଧ, ଦ୍ୱିତୀୟ ଥିଲା ବାମନଙ୍କ ଯୁଦ୍ଧ।

ସଙ୍‌ଗ୍ରାମସ୍ତ୍ଵଥ ଵାରାହଶ୍ଚତୁର୍ଥୋଽମୃତମନ୍ଥନଃ । ତାରକାମଯସଙ୍‌ଗ୍ରାମଃ ଷଷ୍ଠୋ ହ୍ଯାଜୀଵକୋ ରଣଃ ।। ୨୭୬.

ତାପରେ ବାରାହ ଯୁଦ୍ଧ, ଚତୁର୍ଥ ଥିଲା ଅମୃତ ମନ୍ଥନ; ତାରକାମୟ ଯୁଦ୍ଧ, ଷଷ୍ଠ ଥିଲା ଆଜୀବକ ଯୁଦ୍ଧ।

ତ୍ରୈପୁରଶ୍ଚାନ୍ଧକବଧୋ ନଵମୋ ଵୃତ୍ରଘାତକଃ । ଜିତୋ ହାଲାହଲଶ୍ଚାଥ ଘୋରଃ କୋଲାହଲୋ ରଣଃ ।। ୨୭୬.

ତ୍ରିପୁର ଯୁଦ୍ଧ, ଆନ୍ଧକ ବଧ, ନବମ ଥିଲା ବୃତ୍ର ବଧ; ହାଳାହଳ ହରାଇବା, ଏବଂ ପରେ ଭୟଙ୍କର କୋଳାହଳ ଯୁଦ୍ଧ।

ହିରଣ୍ଯକଶିପୋଶ୍ଚୋରୋ ଵିଦାର୍ଯ୍ଯ ଚ ନଖୈଃ ପୁରା । ନାରସିଂହୋ ଦେଵପାଲଃ ପ୍ରହ୍ଲାଦଂ କୃତଵାନ୍ ନୃପମ୍ ।। ୨୭୬.

ପ୍ରାଚୀନ କାଳରେ ନରସିଂହ ଦେବ ହିରଣ୍ୟକଶିପୁଙ୍କୁ ତାଙ୍କର ନଖରେ ଭାଗିଦେଇ ମାରିଦେଲେ ଏବଂ ପ୍ରହ୍ଲାଦଙ୍କୁ ସୁରକ୍ଷିତ କଲେ ।

ଦେଵାସୁରେ ଵାମନଶ୍ଚ ଛତିତ୍ଵା ବଲିମୂର୍ଜ୍ଜତମ୍ । ମହେନ୍ଦ୍ରାଯ ଦଦୌ ରାଜ୍ଯଂ କାଶ୍ଯପୋଽଦିତିସମ୍ଭଵଃ ।। ୨୭୬.

ଦେବତା ଓ ଦାନବଙ୍କ ଯୁଦ୍ଧରେ କାଶ୍ୟପ ଓ ଅଦିତିଙ୍କ ପୁତ୍ର ବାମନ ବଳିଙ୍କୁ ଦମନ କରି ମହେନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ରାଜ୍ୟ ଦେଲେ ।

ଵରାହସ୍ତୁ ହିରଣ୍ଯାକ୍ଷଂ ହତ୍ଵା ଦେଵାନପାଲଯତ୍ । ଉଜ୍ଜହାର ଭୁଵଂ ମଗ୍ନାଂ ଦେଵଦେଵୈରଭିଷ୍ଟୁତଃ ।। ୨୭୬.

ବରାହ ହିରଣ୍ୟାକ୍ଷକୁ ହତ୍ୟା କରି ଦେବତାମାନେଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କଲେ । ଦେବମଣ୍ଡଳ ତାଙ୍କୁ ପ୍ରଶଂସା କଲେ ଏବଂ ସେ ଡୁବିଥିବା ପୃଥିବୀକୁ ଉଠାଇଲେ ।

ମନ୍ଥାନଂ ମନ୍ଦରଂ କୃତ୍ଵା ନେତ୍ରଂ କୃତ୍ଵା ତୁ ଵାସୁକିମ୍ । ସୁରାସୁରୈଶ୍ଚ ମଥିତଂ୨ ଦେଵେଭ୍ଯଶ୍ଚାମୃତଂ ।। ୨୭୬.

ମନ୍ଦରାଚଳକୁ ମଥାନ ଏବଂ ବାସୁକୀକୁ ରସି କରି ଦେବତା ଓ ଦାନବମାନେ ମଥନ କଲେ, ଏବଂ ଦେବତାମାନେ ପାଇଁ ଅମୃତ ମିଳିଲା ।