ଅଗ୍ନିପୁରାଣମ୍

ଯତିଃ କୁମାରଭାଵେଽପି ଵିଷ୍ଣୁଂ ଧ୍ଯାତ୍ଵା ହରିଂ ଗତଃ । ଦେଵଯାନୀ ସୁକ୍ରକନ୍ଯା ଯଯାତେଃ ପତ୍ନ୍ଯଽଭୂତ୍ତଦା ॥ ୨୭୪.

ଯତି, ଶିଶୁ ଅବସ୍ଥାରେ ମଧ୍ୟ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ଧ୍ୟାନ କରି, ହରିଙ୍କୁ ପ୍ରାପ୍ତି କଲେ; ଶୁକ୍ରଙ୍କ କନ୍ୟା ଦେବୟାନୀ, ସେତେବେଳେ ଯୟାତିଙ୍କ ଜଣେ ପତ୍ନୀ ହେଲେ।

ଵୃଷପର୍ଵ୍ଵଜା ସର୍ମ୍ମିଷ୍ଠା ଯଯାତେଃ ପଞ୍ଚ ତତ୍ସୁତାଃ । ଯଦୁଞ୍ଚ ତୁର୍ଵ୍ଵସୁଞ୍ଚୈଵ ଦେଵଯାନୀ ଵ୍ଯଜାଯତ ॥ ୨୭୪.

ବୃଷପର୍ବନଙ୍କ କନ୍ୟା ଶର୍ମିଷ୍ଠା, ଯୟାତିଙ୍କୁ ପାଞ୍ଚ ପୁଅ ଦେଲେ; ଦେବୟାନୀ ଯଦୁ ଓ ତୁର୍ବସୁଙ୍କୁ ଜନ୍ମ ଦେଲେ।

ଦ୍ରୁହ୍ଯଞ୍ଚାନୂଞ୍ଚ ପୂରୁଞ୍ଚ ଶର୍ମ୍ମିଷ୍ଠା ଵାର୍ଷପର୍ଵ୍ଵଣୀ । ଯଦୁଃ ପୂରୁଶ୍ଚାଭଵତାନ୍ତେଷାଂ ଵଂଶଵିଵର୍ଦ୍ଧନୌ ॥ ୨୭୪.

ଦ୍ରୁହ୍ୟୁ, ଅନୁ ଓ ପୁରୁ — ଏହିମାନେ ବୃଷପର୍ବନଙ୍କ କନ୍ୟା ଶର୍ମିଷ୍ଠାଙ୍କୁ ଜନ୍ମିଥିଲେ; ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଯଦୁ ଓ ପୁରୁ ନିଜ ଗୋତ୍ରକୁ ବଢ଼ାଇଲେ।

ଅଗ୍ନିରୁଵାଚ ଯଦୋରାସନ୍‌ପଞ୍ଚ ପୁତ୍ରା ଜ୍ଯେଷ୍ଠସ୍ତେଷୁ ସହସ୍ରଜିତ୍ । ନୀଲାଞ୍ଜିକୋ ରଧୁଃ କ୍ରୋଷ୍ଟୁଃ ଶତଜିଚ୍ଚ ସହସ୍ରଜିତ୍ ।। ୨୭୫.

ଅଗ୍ନି କହିଲେ: ଯଦୁଙ୍କ ପାଞ୍ଚ ପୁଅ ଥିଲେ, ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବଡ଼ ଥିଲେ ସହସ୍ରଜିତ୍; ସହସ୍ରଜିତ୍ଙ୍କ ପୁଅମାନେ ହେଲେ ନୀଳାଞ୍ଜିକ, ରଧୁ, କ୍ରୋଷ୍ଟୁ ଓ ଶତଜିତ୍।

ଶତଜିଦ୍ଧୈହଯୋ ରେଣୁହଯୋ ହଯ ଇତି ତ୍ରଯଃ । ଧର୍ମ୍ମନେତ୍ରୋ ହୈହଯସ୍ଯ ଧର୍ମ୍ମନେତ୍ରସ୍ଯ ସଂହନଃ ।। ୨୭୫.

ଶତଜିତ୍ଙ୍କ ପୁଅ ହେଲେ ହୈହୟ, ରେଣୁହୟ ଓ ହୟ; ହୈହୟଙ୍କ ପୁଅ ଧର୍ମନେତ୍ର, ଧର୍ମନେତ୍ରଙ୍କ ପୁଅ ସଂହନ।

ମହିମା ସଂହନସ୍ଯାସୀନ୍ମହିମ୍ନୋ ଭଦ୍ରସେନକଃ । ଭଦ୍ରସେନାଦ୍ ଦୁର୍ଗମୋଽଭୂଦ୍‌ଦୁର୍ଗଭାତ୍କନକୋଽଭଵତ୍ ।। ୨୭୫.

ସଂହନଙ୍କ ପୁଅ ମହିମା; ମହିମାଙ୍କ ପୁଅ ଭଦ୍ରସେନକ; ଭଦ୍ରସେନଙ୍କୁ ଦୁର୍ଗମ ଓ ଦୁର୍ଗମଙ୍କୁ କନକ ଜନ୍ମିଲେ।

କନକାତ୍ କୃତଵୀର୍ଯ୍ଯସ୍ତୁ କୃତାଗ୍ନିଃ କରଵୀରକଃ । କୃତୌଜାଶ୍ଚ ଚଚତୁର୍ଥୋଽଭୂତ୍ କୃତଵୀର୍ଯ୍ଯାତ୍ତୁ ସୋଽର୍ଜୁନଃ ।। ୨୭୫.

କନକଙ୍କୁ କୃତବୀର୍ୟ, ପରେ କୃତାଗ୍ନି, କରବୀରକ ଓ ଚତୁର୍ଥ କୃତଔଜା ଜନ୍ମିଲେ; କୃତବୀର୍ୟଙ୍କୁ ଅର୍ଜୁନ ଜନ୍ମିଲେ।

ଦତ୍ତୋଽର୍ଜ୍ଜୁନାଯ ତପତେ ସପ୍ତଦ୍ଵୀପମହୀଶତାମ୍ । ଦଦୌ ବାହୁସହସ୍ରଞ୍ଚ ଅଜେଯତ୍ଵଂ ରଣେଽରିଣା ।। ୨୭୫.

ଦତ୍ତ, ଅର୍ଜୁନଙ୍କୁ ସାତି ଦ୍ୱୀପ ଭୂମିର ରାଜ୍ୟ, ହଜାର ହାତ ଓ ଶତ୍ରୁ ସହିତ ଯୁଦ୍ଧରେ ଅଜୟତ୍ୱ ଦେଲେ।

ଅଧର୍ମ୍ମୈ ଵର୍ତ୍ତ ମାନସ୍ଯ ଵିଷ୍ଣୁହସ୍ତାନ୍ମୃତିର୍ଧ୍ରୁ ବା । ଦଶ ଯଜ୍ଞସହସ୍ରାଣି ସୋଽର୍ଜ୍ଜୁନଃ କୃତଵାନ୍ତୃପଃ ।। ୨୭୫.

ଅଧର୍ମରେ ଚାଲିଥିବାରୁ, ତାଙ୍କ ମୃତ୍ୟୁ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ହାତରେ ହେଲା; ରାଜା ଅର୍ଜୁନ ଦଶ ହଜାର ଯଜ୍ଞ କଲେ।

ଅନଷ୍ଟଦ୍ରଵ୍ଯତା ରାଷ୍ଟ୍ରେ ତସ୍ଯ ସଂସ୍ମରଣାଦଭୂତ୍ । ନ ନୂନଂ କାର୍ତ୍ତଵୀର୍ଯ୍ଯସ୍ଯ ଗତିଂ ଯାସ୍ଯନ୍ତି ଵୈ ନୃପାଃ ।। ୨୭୫.

ତାଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କଲେ ରାଜ୍ୟରେ କେବେ ଧନର କ୍ଷୟ ହେଉନାହିଁ; ନିଶ୍ଚିତ, କୌଣସି ରାଜା କାର୍ତ୍ତବୀର୍ୟଙ୍କ ପଦକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରିପାରିବେ ନାହିଁ।

ଯଜ୍ଞୈର୍ଦ୍ଦାନୈସ୍ତପୋଭିଶ୍ଚ ଵିକ୍ରମେଣ ଶ୍ରୁତେନ ଚ । କାର୍ତ୍ତଵୀର୍ଯସ୍ଯ ଚ ଶତଂ ପୁତ୍ତ୍ରାଣାଂ ପଞ୍ଚ ଵୈ ପରାଃ ।। ୨୭୫.

ଯଜ୍ଞ, ଦାନ, ତପ, ପ୍ରାକ୍ରମ ଓ ଶିକ୍ଷା ଦ୍ୱାରା କାର୍ତ୍ତବୀର୍ୟଙ୍କ ଏକଶଏ ପୁଅ ଥିଲେ, ତାଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ପାଞ୍ଚ ଜଣ ଅତିଶୟ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଥିଲେ।

ସୂରସେନଶ୍ଚ ସୂରଶ୍ଚ ଧୃଷ୍ଟୋକ୍ତଃ କୃଷ୍ଣ ଏଵ ଚ । ଜଯଧ୍ଵଜଶ୍ଚ ନାମାସୀଦାଵନ୍ତ୍ଯୋ ନୃପତିର୍ମହାନ୍ ।। ୨୭୫.

ସୂରସେନ, ସୂର, ଧୃଷ୍ଟୋକ୍ତ, କୃଷ୍ଣ ଏବଂ ଜୟଧ୍ୱଜ — ଏହିମାନେ ଶେଷ ମହାନ ରାଜାମାନଙ୍କ ନାମ ଥିଲେ।

ଜଯଧ୍ଵଜାତ୍ତାଲଜଙ୍ଘସ୍ତାଲଜଙ୍ଘାତ୍ତତଃ ସୁତାଃ । ହୈହଯାନାଂ କୁଲାଃ ପଞ୍ଚ ଭୋଜାଶ୍ଚାଵନ୍ତଯସ୍ତଥା ।। ୨୭୫.

ଜୟଧ୍ୱଜଙ୍କୁ ତାଳଜଂଘ ଜନ୍ମିଲେ, ତାଳଜଂଘଠାରୁ ତାଙ୍କର ପୁଅମାନେ ହେଲେ; ଏଭଳି ହୈହୟମାନଙ୍କ ପାଞ୍ଚଟି କୁଳ ଏବଂ ଭୋଜ ଓ ଅବନ୍ତିମାନେ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ।

ଵୀତିହୋତ୍ରାଃ ସ୍ଵଯଂ ଜାତାଃ ଶୌଣ୍ଡିକେଯାସ୍ତଥୈଵ ଚ । ଵୀତିହୋତ୍ରାଦନନ୍ତୋଽଭୂଦନନ୍ତାଦ୍‌ଦୁର୍ଜ୍ଜଯୋ ନୃପଃ ।। ୨୭୫.

ବୀତିହୋତ୍ର ଏବଂ ଶୌଣ୍ଡିକେୟମାନେ ସ୍ୱୟଂ ଜନ୍ମିଥିଲେ; ବୀତିହୋତ୍ରଠାରୁ ଅନନ୍ତ ହେଲେ, ଅନନ୍ତଠାରୁ ଦୁର୍ଜୟ ନାମକ ରାଜା ଜନ୍ମିଲେ।

କ୍ରୋଷ୍ଟୋର୍ଵ୍ଵଂଶଂ ପ୍ରଵକ୍ଷଅଯାମି ଯତ୍ର ଜାତୋ ହରିଃସ୍ଵଯମ୍ । କ୍ରୋଷ୍ଟୋସ୍ତୁ ଵୃଜିନୀଵାଂଶ୍ଚ ସ୍ଵାହାଽଭୂଦ୍‌ଵୃଜିନୀଵତଃ ।। ୨୭୫.

ମୁଁ ବର୍ତ୍ତମାନ କ୍ରୋଷ୍ଟୁଙ୍କ ବଂଶ କଥା କହିବି, ଯେଉଁଠି ହରି ସ୍ୱୟଂ ଜନ୍ମିଥିଲେ; କ୍ରୋଷ୍ଟୁଠାରୁ ବୃଜିନୀବାନ ହେଲେ, ବୃଜିନୀବାନଠାରୁ ସ୍ୱାହା ଜନ୍ମିଲେ।

ସ୍ଵାହାପୁତ୍ରୋ ରୁଷଦ୍‌ଗୁଶ୍ଚ ତସ୍ଯ ଚିତ୍ରସ୍ଥଃ ସୁତଃ । ଶଶଵିନ୍ଦୁଶ୍ଚିତ୍ରରଥାଚ୍ଚକ୍ରଵର୍ତ୍ତୀ ହରୌ ରତଃ ।। ୨୭୫.

ସ୍ୱାହାଙ୍କ ପୁଅ ଥିଲେ ରୁଷଦ୍ଗୁ, ତାଙ୍କର ପୁଅ ଥିଲେ ଚିତ୍ରସ୍ଥ; ଏହା ପରେ ଶଶବିନ୍ଦୁ, ଚିତ୍ରରଥ ଏବଂ ହରିଙ୍କୁ ଭକ୍ତି କରୁଥିବା ଚକ୍ରବର୍ତ୍ତୀ ହେଲେ।

ଶଶଵିନ୍ଦୋଶ୍ଚ ପୁତ୍ତ୍ରାଣାଂ ଶତାନାମଭଵଚ୍ଛତମ୍ । ଧୀମତାଂ ଚାରୁରୂପାଣାଂ ଭୂରିଦ୍ରଵିଣତେଜସାମ୍ ।। ୨୭୫.

ଶଶବିନ୍ଦୁଙ୍କ ଏକ ଶତ ପୁଅ ଥିଲେ, ସମସ୍ତେ ବୁଦ୍ଧିମାନ, ରୂପଶ୍ରୀମାନ ଏବଂ ବହୁ ଧନ ଓ ତେଜସ୍ୱୀ ଥିଲେ।

ପୃଥୁଶ୍ରଵାଃ ପ୍ରଧାନୋଽଭୂତ୍ତସ୍ଯ ପୁତ୍ତ୍ରଃ ସୁଯଜ୍ଞକଃ । ସୁଯଜ୍ଞସ୍ଯୋଶନାଃ ପୁତ୍ରସ୍ତିତିକ୍ଷୁରୁଶନଃ ସୁତଃ ।। ୨୭୫.

ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ପୃଥୁଶ୍ରବା ପ୍ରଧାନ ଥିଲେ; ତାଙ୍କର ପୁଅ ଥିଲେ ସୁଯଜ୍ଞକ, ସୁଯଜ୍ଞକଙ୍କ ପୁଅ ଉଶନା, ଉଶନାଙ୍କ ପୁଅ ଥିଲେ ତିତିକ୍ଷୁ।

ତିତିକ୍ଷୋସ୍ତୁ ମରୁତ୍ତୋଽଭୂତ୍ତସ୍ମାତ୍କମ୍ବଲଵର୍ହିଷଃ । ପଞ୍ଚାଶଦ୍ରୁକ୍ମକଵଚାଦ୍ରୁକ୍ମେଷୁଃ ପୃଥୁରୁକ୍ମକଃ ।। ୨୭୫.

ତିତିକ୍ଷୁଠାରୁ ମରୁତ୍ତ ଜନ୍ମିଲେ, ତାଙ୍କଠାରୁ କମ୍ବଳବର୍ହିଷ ହେଲେ; ପଚାଶିଜଣ ସୁନା ଅସ୍ତ୍ରଧାରୀ ପୁଅ, ରୁକ୍ମେଷୁ ଏବଂ ପୃଥୁରୁକ୍ମକ ହେଲେ।

ହଵିର୍ଜ୍ଯାମଘଃ ପାପଘ୍ନୋ ଜ୍ଯାମଘଃ ସ୍ତ୍ରୀଜିତୋଽଭଵତ୍ । ସେଵ୍ଯାଯାଂ ଜ୍ଯାମଘାଦାସୀଦ୍ଵିଦର୍ବସ୍ତସ୍ଯ କୌଶିକଃ ।। ୨୭୫.

ହବିର୍ଯ୍ୟାମଘ, ପାପ ନାଶକ, ଜନ୍ମିଲେ; ତାଙ୍କର ପୁଅ ଥିଲେ ଜ୍ୟାମଘ, ଯିଏ ନାରୀମାନେ ଉପରେ ଜୟ ପାଇଥିଲେ; ଜ୍ୟାମଘ ଓ ସେବ୍ୟାଙ୍କୁ ଭିତରୁ ବିଦର୍ଭ ହେଲେ, ତାଙ୍କର ପୁଅ କୌଶିକ।

ଲୋମପାଦଃ କ୍ରଥଃ ଶ୍ରେଷ୍ଠାତ୍ କୃତିଃ ସ୍ଯାଲ୍ଲୋମପାଦତଃ । କୌଶିକସ୍ଯ ଚିଦିଃ ପୁତ୍ରସ୍ତସ୍ମାଚ୍ଚୈଦ୍ଯା ନୃପାଃ ସ୍ମୃତାଃ ।। ୨୭୫.

ଲୋମପାଦଠାରୁ କ୍ରଥ, ସର୍ବୋତ୍ତମ ହେଲେ; କ୍ରଥଠାରୁ କୃତି; ଲୋମପାଦଠାରୁ କୌଶିକଙ୍କ ପୁଅ ଚିଦି ହେଲେ, ତାଙ୍କଠାରୁ ଚୈଦ୍ୟ ରାଜାମାନେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ।

କ୍ରଥାଦ୍ଵିଦର୍ଭପୁତ୍ରାଶ୍ଚ କୁନ୍ତିଃ କୁନ୍ତେସ୍ତୁ ଧୃଷ୍ଟକଃ । ଧୃଷ୍ଟସ୍ଯ ନିଧୃତିସ୍ତସ୍ଯ ଉଦର୍କାଖ୍ଯୋ ଵିଦୂରଥଃ ।। ୨୭୫.

କ୍ରଥଠାରୁ ବିଦର୍ଭଙ୍କ ପୁଅମାନେ ହେଲେ; କୁନ୍ତି, କୁନ୍ତିଠାରୁ ଧୃଷ୍ଟକ; ଧୃଷ୍ଟକଠାରୁ ନିଧୃତି; ତାଙ୍କଠାରୁ ଉଦର୍କ ନାମକ ବିଦୂରଥ।

ଦଶାର୍ହପୁତ୍ରୋ ଵ୍ଯୋମସ୍ତୁ ଵ୍ଯୋମାଜ୍ଜୀମୂତ ଉଚ୍ଯତେ । ଜୀମୂତପୁତ୍ରୋ ଵିକଲସ୍ତସ୍ଯ ଭୀମରଥଃ ସୁତଃ ।। ୨୭୫.

ଦଶାର୍ହଙ୍କ ପୁଅ ବ୍ୟୋମ ଜନ୍ମିଲେ; ବ୍ୟୋମଠାରୁ ଜୀମୂତ; ଜୀମୂତଙ୍କ ପୁଅ ଭିକଳ, ତାଙ୍କର ପୁଅ ଭୀମରଥ।

ଭୀମରଥାନ୍ନଵରଥସ୍ତତୋ ଦୃଢ଼ରଥୋଽଭଵତ୍ । ଶକୁନ୍ତିଶ୍ଚ ଦୃଢ଼ରଥାତ୍ ଶକୁନ୍ତେଶ୍ଚ କରମ୍ଭକଃ ।। ୨୭୫.

ଭୀମରଥଠାରୁ ନବରଥ, ତାପରେ ଦୃଢ଼ରଥ ହେଲେ; ଦୃଢ଼ରଥଠାରୁ ଶକୁନ୍ତି, ଶକୁନ୍ତିଠାରୁ କରମ୍ଭକ।

କରମ୍ଭାଦ୍ଦେଵଲାତୋଽଭୁତ୍ ଦେଵକ୍ଷେତ୍ରଶ୍ଚ ତତ୍ସୁତଃ । ଦେଵକ୍ଷେତ୍ରାନ୍ମଧୁର୍ନାମ ମଧୋର୍ଦ୍ରଵରସୋଽଭଵତ୍ ।। ୨୭୫.

କରମ୍ଭକଠାରୁ ଦେବଲାତ ହେଲେ, ତାଙ୍କର ପୁଅ ଦେବକ୍ଷେତ୍ର; ଦେବକ୍ଷେତ୍ରଠାରୁ ମଧୁର, ମଧୁରଠାରୁ ଦ୍ରବରସ।

ଦ୍ରଵରସାତ୍ ପୁରୁହୁତୋଽଭୂଜ୍ଜନ୍ତୁରାସୀତ୍ତୁ ତତ୍ସୁତଃ । ଗୁଣୀ ତୁ ଯାଦଵୋ ରାଜା ଜନ୍ତୁପୁତ୍ରସ୍ତୁ ସାତ୍ତ୍ଵତଃ ।। ୨୭୫.

ଦ୍ରବରସଠାରୁ ପୁରୁହୂତ ଜନ୍ମିଲେ, ତାଙ୍କର ପୁଅ ଜନ୍ତୁ; ଜନ୍ତୁଙ୍କ ପୁଅ ଯାଦବ ରାଜା ଗୁଣୀ, ତାଙ୍କର ପୁଅ ସାତ୍ତ୍ୱତ।

ଭଜମାନସ୍ଯ ଵାହ୍ଯୋଽଭୂଦ୍‌ଵୃଷ୍ଟିଃ କୃମିର୍ନିମିସ୍ତଥା । ଦେଵାଵୃଧାଦ୍ଵଭ୍ରୁରାସୀତ୍ତସ୍ଯ ଶ୍ଲୋକୋଽତ୍ର ଗୀଯତେ ।। ୨୭୫.

ଭଜମାନଙ୍କୁ ଭାହ୍ୟ, ବୃଷ୍ଟି, କ୍ରିମି ଓ ନିମି ଜନ୍ମିଲେ; ଦେବାବୃଦ୍ଧଠାରୁ ଭବ୍ରୁ ହେଲେ, ତାଙ୍କ ବିଷୟରେ ଏହି ଶ୍ଲୋକ ଗାଯାଯାଏ।

ଯଥୈଵ ଶ୍ରୃଣୁମୋ ଦୂରାତ୍ ଗୁଣାଂସ୍ତଦ୍ଵତ୍ସମନ୍ତିକାତ୍ । ଵଭ୍ରୁଃ ଶ୍ରେଷ୍ଠୋ ମନୁଷ୍ଯାଣଆଂ ଦେଵୈର୍ଦେଵାଵୃଧଃ ସମଃ ।। ୨୭୫.

ଯେପରି ଆମେ ଦୂରରୁ ଗୁଣ ଶୁଣୁଛୁ, ସେପରି ନିକଟରୁ ମଧ୍ୟ; ଭବ୍ରୁ ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସର୍ବୋତ୍ତମ ଥିଲେ, ଦେବାବୃଦ୍ଧ ଦେବମାନେ ପରି ଥିଲେ।

ଚତ୍ଵାରଶ୍ଚ ସୁତା ଵଭ୍ରୋର୍ଵାସୁଦେଵପରା ନୃପାଃ । କୁହୁରୋ ଭଜମାନସ୍ତୁ ଶିନିଃ କମ୍ବଲଵର୍ହିଷଃ ।। ୨୭୫.

ଭବ୍ରୁଙ୍କ ଚାରିଜଣ ପୁଅ ଥିଲେ, ସମସ୍ତେ ବାସୁଦେବଙ୍କୁ ଭକ୍ତି କରୁଥିଲେ: କୁହୁର, ଭଜମାନ, ଶିନି ଏବଂ କମ୍ବଳବର୍ହିଷ।