ଅଗ୍ନିପୁରାଣମ୍

ପାଵକଃ ପଵମାନୋଭୂଚ୍ଛୁଚିଃ ସ୍ଵାହାଗ୍ନିଜୋଭଵତ୍। ଅଗ୍ନିସ୍ଵାତ୍ତା ଵର୍ହିଷଦୋଽନଗ୍ନଯଃ ସାଗ୍ନଯୋ ହ୍ଯଜାତ୍

ପାବକ, ପବମାନ ଓ ଶୁଚି ଜନ୍ମିଲେ; ସ୍ୱାହାଙ୍କଠାରୁ ଅଗ୍ନିଜ ଜନ୍ମିଲେ; ଅଗ୍ନିସ୍ୱାତ୍ତ, ବର୍ହିଷଦ, ଅନଗ୍ନି ଓ ସାଗ୍ନିମାନେ ମଧ୍ୟ ଜନ୍ମିଥିଲେ।

ପିତୃଭ୍ଯଶ୍ଚ ସ୍ଵଧାଯାଞ୍ଚ ମେନା ଵୈଧାରିଣୀ ସୁତେ । ହିଂସାଭାର୍ଯା ତ୍ଵଧର୍ମସ୍ଯ ତଯୋର୍ଜଜ୍ଞେ ତଥାନୃତମ୍

ପିତୃମାନେ ଓ ସ୍ୱଧା, ଏବଂ ବୈଧାରୀଣୀଙ୍କ କନ୍ୟା ମେନାଙ୍କଠାରୁ ସନ୍ତାନ ଜନ୍ମିଲେ; ହିଂସା, ଅଧର୍ମଙ୍କ ଭାର୍ଯ୍ୟା, ତାଙ୍କଠାରୁ ତଥା ଓ ଅନୃତ ଜନ୍ମିଲେ।

କନ୍ଯା ଚ ନିକୃତିସ୍ତାଭ୍ଯାଂ ଭଯନ୍ନରକମେଵ ଚ। ମାଯା ଚ ଵେଦନା ଚୈଵ ମିଥୁନନ୍ତ୍ଵିଦମେତଯୋଃ

ସେମାନଙ୍କଠାରୁ ଏକ କନ୍ୟା ନିକୃତି, ଭୟ ଓ ନରକ ଜନ୍ମିଲେ; ସେମାନଙ୍କଠାରୁ ମାୟା ଓ ବେଦନା, ଏହି ଦୁଇଜଣ ମଧ୍ୟ ଜନ୍ମିଲେ।

ତଯୋର୍ଜଜ୍ଞେଥ ଵୈ ମାଯାଂ ମୃତ୍ଯୁଂ ଭୂତାପହାରିଣମ୍। ଵେଦନା ଚ ସୁତଂ ଚାପି ଦୁଃ ଖଂ ଜଜ୍ଞେଥ ରୌରଵାତ୍

ସେମାନଙ୍କଠାରୁ ମାୟା ମୃତ୍ୟୁ, ଯିଏ ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କୁ ନେଇଯାଏ, ଜନ୍ମଦେଲେ; ବେଦନା ରୌରବରୁ ଦୁଃଖ ନାମକ ପୁଅ ଜନ୍ମଦେଲେ।

ମୃତ୍ଯୋର୍ଵ୍ଯାଧିଜରାଶୋକତୃଷ୍ଣାକ୍ରୋଧାଶ୍ଚ ଜଜ୍ଞିରେ। ବ୍ରହ୍ମଣଶ୍ଚ ରୁଦନ୍ ଜାତୋ ରୋଦନାଦ୍ରୁଦ୍ରନାମକଃ

ମୃତ୍ୟୁଠାରୁ ରୋଗ, ବୃଦ୍ଧାବସ୍ଥା, ଶୋକ, ତୃଷ୍ଣା ଓ କ୍ରୋଧ ଜନ୍ମିଲେ; ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ରୋଦନରୁ ରୁଦ୍ର, ତାଙ୍କ ନାମ ତାଙ୍କର କାନ୍ଦିବା ଉପରେ ପଡ଼ିଲା।

ଭଵଂ ଶର୍ଵମଥେଶାନଂ ତଥା ପଶୁପତିଂ ଦ୍ଵିଜ। ଭୀମମୁଗ୍ରଂ ମହାଦେଵମୁଵାଚ ସ ପିତାମହଃ

ଭବ, ଶର୍ବ, ଈଶାନ, ପଶୁପତି, ଭୀମ, ଉଗ୍ର ଓ ମହାଦେବ—ଏହିମାନଙ୍କୁ ପିତାମହ ବାକ୍ୟ କହିଲେ।

ଦକ୍ଷକୋପାଚ୍ଚ ତଦ୍ଭାର୍ଯା ଦେହନ୍ତତ୍ଯାଜ ସା ସତୀ। ହିମଵଦ୍ଦୁହିତା ଭୂତ୍ଵା ପତ୍ନୀ ଶମ୍ଭୋରଭୂତ୍ ପୁନଃ

ଦକ୍ଷଙ୍କ କ୍ରୋଧରୁ ତାଙ୍କର ଭାର୍ଯ୍ୟା ସତୀ ଦେହ ତ୍ୟାଗ କଲେ; ସେ ପୁଣି ହିମବତଙ୍କ କନ୍ୟା ହୋଇ ଶମ୍ଭୁଙ୍କ ପତ୍ନୀ ହେଲେ।

ଋଷିଭ୍ଯୋ ନାରଦାଦ୍ଯୁକ୍ତାଃ ପୂଜାଃ ସ୍ନାନାଦିପୂର୍ଵିକାଃ। ସ୍ଵାଯମ୍ଭୁଵାଦ୍ଯାସ୍ତାଃ କୃତ୍ଵା ଵିଷ୍ଣଵାଦେର୍ଭୁକ୍ତିମୁକ୍ତିଦାଃ

ନାରଦ ଓ ଅନ୍ୟ ଋଷିମାନଙ୍କଠାରୁ ସ୍ନାନ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ପୂର୍ବକ ପୂଜାବିଧି ଆରମ୍ଭ ହେଲା; ସ୍ୱାୟମ୍ଭୁବ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ଏହି ପୂଜା କରି, ବିଷ୍ଣୁ ଓ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କଠାରୁ ଭୋଗ ଓ ମୋକ୍ଷ ପାଇଲେ।

ନାରଦ ଉଵାଚ ସାମାନ୍ଯପୂଜାଂ ଵିଷ୍ଣଵାଦେର୍ଵକ୍ଷ୍ଯେ ମନ୍ତ୍ରାଂଶ୍ଚ ସର୍ଵଦାନ୍। ସମସ୍ତପରିଵାରାଯ ଅଚ୍ଯୁତାଯ ନମୋ ଯଜେତ

ନାରଦ କହିଲେ: ମୁଁ ବିଷ୍ଣୁ ଓ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କ ସାଧାରଣ ପୂଜା ବିଧି ଓ ସମସ୍ତ ମନ୍ତ୍ର ବର୍ଣ୍ଣନା କରିବି; ଅଚ୍ୟୁତଙ୍କ ସହ ସମସ୍ତ ପରିବାରଙ୍କୁ 'ନମଃ' କହି ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ।

ଧାତ୍ରେ ଵିଧାତ୍ରେ ଗଙ୍ଗାଯୈ ଯମୁନାଯୈ ନିଧୀ ତଥା। ଦ୍ଵାରଶ୍ରିଯଂ ଵାସ୍ତୁନଵଂ ଶକ୍ତିଂ କୂର୍ମ୍ମନନ୍ତକମ୍

ଧାତୃ, ବିଧାତୃ, ଗଙ୍ଗା, ଯମୁନା ଓ ଧନସମ୍ପଦ; ଦ୍ୱାରର ଶ୍ରୀ, ନୂତନ ସ୍ଥାନ, ଶକ୍ତି, କୂର୍ମ ଓ ଅନନ୍ତକଙ୍କୁ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ।

ପୃଥିଵୀଂ ଧର୍ମ୍ମକଂ ଜ୍ଞାନଂ ଵୈରାଗ୍ଯୈଶ୍ଵର୍ଯମେଵ ଚ। ଅଧର୍ମାଦୀନ୍ କନ୍ଦନାଲପଦ୍ମକେଶରକର୍ଣିକାଃ

ପୃଥିବୀ, ଧର୍ମ, ଜ୍ଞାନ, ବୈରାଗ୍ୟ ଓ ଆଇଶ୍ୱର୍ଯ୍ୟ; ଅଧର୍ମ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ, ପଦ୍ମର ଡଣ୍ଡ, ପତ୍ର, ରେଶା ଓ କର୍ଣ୍ଣିକାକୁ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ।

ଋଗ୍ଵେଦାଦ୍ଯଂ କୃତାଦ୍ଯଞ୍ଚ ସତ୍ତ୍ଵାଦ୍ଯର୍କ୍କାଦିମଣ୍ଡଲମ୍। ଵିମଲୋତ୍କର୍ଷିଣୀ ଜ୍ଞାନା କ୍ରିଯା ଯୋଗା ଚ ତା ଯଜେତ୍

ଋଗ୍ବେଦ ଓ ଅନ୍ୟ ବେଦ, କୃତ ଓ ଅନ୍ୟ ଯୁଗ, ସତ୍ତ୍ୱ ଓ ସୂର୍ଯ୍ୟମଣ୍ଡଳ; ବିମଳୋତ୍କର୍ଷିଣୀ, ଜ୍ଞାନ, କ୍ରିୟା ଓ ଯୋଗକୁ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ।

ପ୍ରହ୍ଵୀଂ ସତ୍ଯାଂ ତଥେଶାନାନୁଗ୍ରହସନମୂର୍ତ୍ତିକାମ୍ । ଦୁର୍ଗାଂ ଗିରଙ୍ଗଣଂ କ୍ଷେତ୍ରଂ ଵାସୁଦେଵାଦିକଂ ଯଜେତ୍

ପ୍ରହ୍ୱୀ, ସତ୍ୟ, ଈଶାନ, ଅନୁଗ୍ରହ ଓ ସନମୂର୍ତ୍ତି; ଦୁର୍ଗା, ଗିରା, ଅଙ୍ଗଣ, କ୍ଷେତ୍ର ଓ ବାସୁଦେବ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ—ଏମାନଙ୍କୁ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ।

ହୃଦଯଞ୍ଚ ଶିରଃ ଶୂଲଂ ଵର୍ମନେତ୍ରମଥାସ୍ତ୍ରକମ୍। ଶଙ୍ଖଂ ଚକ୍ରଂ ଗଦାଂ ପଦ୍ମଂ ଶ୍ରୀଵତ୍ସଂ କୌସ୍ତୁଭଂ ଯଜେତ୍

ହୃଦୟ, ମୁଣ୍ଡ, ତ୍ରିଶୂଳ, କବଚ, ଚକ୍ଷୁ ଓ ଅସ୍ତ୍ର; ଶଂଖ, ଚକ୍ର, ଗଦା, ପଦ୍ମ, ଶ୍ରୀବତ୍ସ ଓ କୌସ୍ତୁଭକୁ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ।

ଵନମାଲାଂ ଶ୍ରିଯଂ ପୁଷ୍ଟିଂ ଗରୁଡଂ ଗୁରୁମର୍ଚଯେତ୍। ଇନ୍ଦ୍ରମଗ୍ନିଂ ଯମଂ ରକ୍ଷୋ ଜଲଂ ଵାଯୁଂ ଧନେଶ୍ଵରମ୍

ବନମାଳା, ଶ୍ରୀ, ପୁଷ୍ଟି, ଗରୁଡ଼ ଓ ଗୁରୁଙ୍କୁ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ; ଇନ୍ଦ୍ର, ଅଗ୍ନି, ଯମ, ରାକ୍ଷସ, ପାଣି, ବାୟୁ ଓ ଧନର ଦେବତାଙ୍କୁ ପୂଜିବା ଉଚିତ।

ଈଶାନନ୍ତମଜଂ ଚାସ୍ତ୍ରଂ ଵାହନଂ କୁମୁଦାଦିକମ୍। ଵିଷ୍ଵକସେନଂ ମଣ୍ଡଲାଦୌ ସିଦ୍ଧିଃ ପୂଜାଦିନା ଭଵେତ୍

ପୂଜା ଓ ଏହା ସହିତ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ କ୍ରିୟା ଦ୍ୱାରା ଅନନ୍ତ, ଅଜନ୍ମା, ତାଙ୍କର ଅସ୍ତ୍ର, ଯାନ, କମଳ ଓ ଏହାଦିକ, ବିଷ୍ୱକ୍ସେନଙ୍କୁ ମଣ୍ଡଳରେ ସଫଳତା ମିଳେ।

ଶିଵପୂଜାଥ ସାମାନ୍ଯା ପୂର୍ଵଂ ନନ୍ଦିନମର୍ଚ୍ଚଯେତ୍। ମହାକାଲଂ ଯଜେଦ୍ଗଙ୍ଗାଂ ଯମୁନାଞ୍ଚ ଗଣାଦିକମ୍

ଶିବଙ୍କ ସାଧାରଣ ପୂଜାରେ ପ୍ରଥମେ ନନ୍ଦିନିକୁ ସମ୍ମାନ ଦେବା ଉଚିତ, ତାପରେ ମହାକାଳ, ଗଙ୍ଗା, ଯମୁନା ଓ ଗଣମାନେ ପୂଜିତ ହେବେ।

ଗିରଂ ଶ୍ରିଯଂ ଗୁରୁଂ ଵାସ୍ତୁଂ ଶକ୍ତ୍ଯାଦୀନ୍ ଧର୍ମକାଦିକମ୍। ଵାମା ଜ୍ଯେଷ୍ଠା ତଥା ରୌଦ୍ରୀ କାଲୀ କଲଵିକାରିଣୀ

ବାଣୀ, ଶ୍ରୀ, ଗୁରୁ, ଗୃହ, ଶକ୍ତି ଓ ଅନ୍ୟମାନେ, ଧର୍ମ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ; ଏହା ସହିତ ବାମା, ଜ୍ୟେଷ୍ଠା, ରୌଦ୍ରୀ, କାଳୀ ଓ କଳବିକାରିଣୀଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ପୂଜିବା ଉଚିତ।

ବଲଵିକରିଣୀ ଚାପି ବଲପ୍ରମଥିନୀ କ୍ରମାତ୍। ସର୍ଵଭୂତଦମନୀ ଚ ମଦନୋନ୍ମାଦିନୀ ଶିଵାସନମ୍

ବଳବିକାରିଣୀ, ପରେ ବଳପ୍ରମଥିନୀ, ସମସ୍ତ ଭୂତକୁ ଦମନ କରୁଥିବା, ମଦନୁନ୍ମାଦିନୀ ଓ ଶିବଙ୍କ ଆସନକୁ କ୍ରମେ ପୂଜିବା ଉଚିତ।

ହାଂ ହୁଂ ହାଂ ଶିଵମୂର୍ତ୍ତଯେ ସାଙ୍ଗଵକ୍ତ୍ରଂ ଶିଵଂ ଯଜେତ୍। ହୌଂ ଶିଵାଯ ହାମିତ୍ଯାଦି ହାମୀଶାନାଦିଵକ୍ତ୍ରକମ୍

‘ହାଁ’, ‘ହୁଁ’, ‘ହାଁ’ ଏହି ମନ୍ତ୍ରରେ ଅଙ୍ଗ ଓ ମୁଖ ସହିତ ଶିବଙ୍କ ମୂର୍ତ୍ତିକୁ ପୂଜିବା ଉଚିତ; ‘ହୌଁ’ ଦ୍ୱାରା ଶିବଙ୍କୁ, ‘ହାଁ’ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ମନ୍ତ୍ରରେ ଈଶାନ ଓ ଅନ୍ୟ ମୁଖକୁ ପୂଜିବା ଉଚିତ।

ହ୍ରୀଂ ଗୌରୀଂ ଗଂ ଗଣଃ ଶକ୍ରମୁଖାଶ୍ଚଣ୍ଡୀହୃଦାଦିକାଃ। କ୍ରମାତ୍ସୂର୍ଯ୍ଯାର୍ଚ୍ଯନେ ମନ୍ତ୍ରା ଦଣ୍ଡୀ ପୂଜ୍ଯଶ୍ଚ ପିଙ୍ଗଲଃ

‘ହ୍ରୀଁ’ ଦ୍ୱାରା ଗୌରୀ, ‘ଗଂ’ ଦ୍ୱାରା ଗଣ, ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ଅନ୍ୟମାନେ, ଚଣ୍ଡୀ, ହୃଦା ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ; କ୍ରମେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ପୂଜା ପାଇଁ ମନ୍ତ୍ର, ଦଣ୍ଡୀ ଓ ପିଙ୍ଗଳଙ୍କୁ ପୂଜିବା ଉଚିତ।

ଉଚ୍ଚୈଃ ଶ୍ରଵାଶ୍ଚାରୁଣଶ୍ଚ ପ୍ରଭୂତଂ ଵିମଲଂ ଯଜେତ୍। ସାରାଧ୍ଯୋପରମସୁଖଂ ସ୍କନ୍ଦାଦ୍ଯଂମଧ୍ଯତୋ ଯଜେତ୍

ଉଚ୍ଚୈଃଶ୍ରବା, ଆରୁଣ, ପ୍ରଭୂତ, ବିମଳଙ୍କୁ ପୂଜିବା ଉଚିତ; ମଧ୍ୟରେ ସ୍କନ୍ଦ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ, ଯେଉଁମାନେ ସାର ଓ ପରମ ସୁଖ ଦେଇଥାନ୍ତି, ସେମାନେ ପୂଜାଯୋଗ୍ୟ।

ଦୀପ୍ତା ସୂକ୍ଷ୍ମା ଜଯା ଭଦ୍ରା ଵିଭୂତିର୍ଵିମଲା ତଥା। ଅମୋଘା ଵିଦ୍ଯୁତା ଚୈଵ ପୂଜ୍ଯାଥ ସର୍ଵତୋମୁଖୀ

ଦୀପ୍ତା, ସୂକ୍ଷ୍ମା, ଜୟା, ଭଦ୍ରା, ବିଭୂତି, ବିମଳା, ଅମୋଘା, ବିଦ୍ୟୁତା ଓ ସର୍ବତୋମୁଖୀଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ପୂଜିବା ଉଚିତ।

ଅର୍କ୍କାସନଂ ହି ହଂ ଖଂ ଖ ସୋଲ୍କାଯେତି ଚ ମୂର୍ତିକାମ୍। ହ୍ରାଂ ହ୍ରୀଂ ସ ସୂର୍ଯ୍ଯାଯ ନମ ଆଂ ନମୋ ହ୍ରଦଯାଯ ଚ

ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ଆସନ ‘ହଂ’, ‘ଖଂ’, ‘ଖ’, ‘ସୋ’, ‘ଉଲ୍କା’ ଓ ମୂର୍ତ୍ତିଗୁଡ଼ିକ; ‘ହ୍ରାଁ’, ‘ହ୍ରୀଁ’, ‘ସ’, ‘ସୂର୍ଯ୍ୟକୁ ନମସ୍କାର’, ‘ଆଁ’, ଓ ‘ହୃଦୟକୁ ନମସ୍କାର’ ଦ୍ୱାରା ପୂଜିବା ଉଚିତ।

ଅର୍କ୍କାଯ ଶିକସେ ତଦ୍ଵଦଗ୍ନୀଶାସୁରଵାଯୁଗାନ୍ । ଭୂର୍ଭଵଃ ସ୍ଵରେ ଜ୍ଵାଲିନି ଶିଖା ହୁଂ କଵଚଂ ସ୍ମୃତମ୍

ସୂର୍ଯ୍ୟ, ଶିଖା, ଏଭଳି ଅଗ୍ନି, ଈଶ, ଅସୁର, ବାୟୁଙ୍କୁ; ‘ଭୂଃ’, ‘ଭୁଵଃ’, ‘ସ୍ୱଃ’ ଦ୍ୱାରା ଜ୍ୱାଳାମୟ, ଶିଖା, ‘ହୁଁ’ କବଚ ଭାବରେ ପରିଚିତ।

ମାଂ ନେତ୍ରଂ ଵସ୍ତଥାର୍କ୍କାସ୍ତ୍ରଂ ରାଜ୍ଞୀ ଶକ୍ତିଶ୍ଚ ନିଷ୍କୁଭା । ସୋମୋଽଙ୍ଗାରକୋଥ ବୁଧୋ ଜୀଵଃ ଶୁକ୍ରଃ ଶନିଃ କ୍ରମାତ୍

ନେତ୍ର ‘ମାଁ’, ଗୃହ ‘ଅର୍କାସ୍ତ୍ର’, ରାଜ୍ଞୀ ‘ଶକ୍ତି’, ନିଷ୍କୁଭା; କ୍ରମେ ସୋମ, ଅଙ୍ଗାରକ, ବୁଧ, ଜୀବ, ଶୁକ୍ର, ଶନି।

ରାହୁଃ କେତୁସ୍ତେଜଶ୍ଚଣ୍ଡଃ ସଙ୍‌କ୍ଷେପାଦଥ ପୂଜନମ୍। ଆସନଂ ମୂର୍ତ୍ତଯେ ମୂଲଂ ହୃଦାଦ୍ଯଂ ପରିଚାରକଃ

ରାହୁ, କେତୁ, ତେଜସ୍, ଚଣ୍ଡ; ସଂକ୍ଷେପରେ ପୂଜା ଏପରି: ମୂର୍ତ୍ତି ପାଇଁ ଆସନ, ମୂଳ, ହୃଦା ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ, ପରିଚାରକ।

ଵିଷ୍ଣଵାସନଂ ଵିଷ୍ଣୁମୂର୍ତ୍ତେ ରୋଂ ଶ୍ରୀଂ ଶ୍ରୀଂ ଶ୍ରୀଧରୋ ହରିଃ। ହ୍ରୀଂ ସର୍ଵମୂର୍ତ୍ତିମନ୍ତ୍ରୀଯମିତି ତ୍ରୈଲୋକ୍ଯମୋହନଃ

ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଆସନ, ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ମୂର୍ତ୍ତି, ‘ରଂ’, ‘ଶ୍ରୀଁ’, ‘ଶ୍ରୀଁ’, ଶ୍ରୀଧର, ହରି; ‘ହ୍ରୀଁ’, ସମସ୍ତ ମୂର୍ତ୍ତି ପାଇଁ ମନ୍ତ୍ର—ଏହିପରି ସେ ତିନି ଲୋକକୁ ଆକର୍ଷିତ କରନ୍ତି।

ହ୍ରୀଂ ହୃଷୀକେଶଃ କ୍ଲୀଂ ଵିଷ୍ଣୁଃ ସ୍ଵରୈର୍ଦ୍ଦୀର୍ଘୈର୍ହୃଦାଦିକମ୍। ସମସ୍ତୈଃ ପଞ୍ଚମୀ ପୂଜା ସଙ୍‌ଗ୍ରାମାଦୌ ଜଯାଦିଦା

‘ହ୍ରୀଁ’ ଦ୍ୱାରା ହୃଷୀକେଶ, ‘କ୍ଲୀଁ’ ଦ୍ୱାରା ବିଷ୍ଣୁ, ଦୀର୍ଘ ସ୍ୱରରେ ହୃଦା ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ; ସମସ୍ତ ଦ୍ୱାରା ପଞ୍ଚମୀ ବିଭକ୍ତି, ପୂଜା ଓ ଯୁଦ୍ଧ ଆଦିରେ ଜୟା ଓ ଅନ୍ୟମାନେ।