ଅଗ୍ନିପୁରାଣମ୍

ପ୍ରାକୃତୋ ଵୈକୃତଶ୍ଚୈଵ କୌମାରୋ ନଵମସ୍ତଥା। ବ୍ରହ୍ମତୋ ନଵ ସର୍ଗାସ୍ତୁ ଜଗତୋ ମୂଲହେତଵଃ

ପ୍ରାକୃତିକ, ବିକୃତି ଓ କୌମାର ସୃଷ୍ଟି ନବମ; ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କରୁ ନଉଟି ସୃଷ୍ଟି ହୁଏ, ଯାହା ସମସ୍ତ ସୃଷ୍ଟିର ମୂଳ କାରଣ।

ଖ୍ଯାତ୍ଯାଦ୍ଯା ଦକ୍ଷକନ୍ଯାସ୍ତୁ ଭୃଗ୍ଵାଦ୍ଯା ଉପଯେମିରେ। ନିତ୍ଯୋ ନୈମିତ୍ତିକଃ ସର୍ଗସ୍ତ୍ରିଧା ପ୍ରକଥିତୋ ଜନୈଃ

ଦକ୍ଷଙ୍କର କନ୍ୟା ଖ୍ୟାତି ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ଭୃଗୁ ଓ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କ ସହ ବିବାହ କଲେ; ନିତ୍ୟ ଓ ନିମିତ୍ତିକ ସୃଷ୍ଟିକୁ ଲୋକେ ତିନି ପ୍ରକାରରେ ବର୍ଣ୍ଣନା କରନ୍ତି।

ପ୍ରାକୃତା ଦୈନନ୍ଦିନୀ ସ୍ଯାଦନ୍ତରପ୍ରଲଯାଦନ୍। ଜାଯତେ ଯତ୍ରାନୁଦିନଂ ନିତ୍ଯସର୍ଗୋ ହି ସମ୍ମତଃ

ପ୍ରାକୃତିକ ସୃଷ୍ଟି ଦୈନିକ ଭାବେ ହୁଏ, ମଧ୍ୟପ୍ରଳୟ ପରେ ଉତ୍ପନ୍ନ; ଯେଉଁଠାରେ ପ୍ରତିଦିନ ଘଟେ, ସେଠି ଏହାକୁ ନିତ୍ୟ ସୃଷ୍ଟି ବୋଲି ମନାଯାଏ।

ଦେଵୌ ଧାତାଵିଧାତାରୌ ଭୃଗୋଃ ଖ୍ଯାତିରସୂଯତ। ଶ୍ରିଯଞ୍ଚ ପତ୍ନୀ ଵିଷ୍ଣୋର୍ଯା ସ୍ତୁତା ଶକ୍ରେଣ ଵୃଦ୍ଧଯେ

ଭୃଗୁଙ୍କର ପତ୍ନୀ ଖ୍ୟାତିଠାରୁ ଧାତା ଓ ବିଧାତା ଦୁଇ ଦେବତା ଜନ୍ମ ନେଲେ; ବିଷ୍ଣୁଙ୍କର ପତ୍ନୀ ଶ୍ରୀ, ଯିଏ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସମୃଦ୍ଧି ପାଇଁ ପ୍ରଶଂସିତ।

ଧାତୁର୍ଵିଧାତୁର୍ଦ୍ଵୌ ପୁତ୍ରୌ କ୍ରମାତ୍ ପ୍ରାଣୋ ମୃକଣ୍ଡୁକଃ। ମାର୍କଣ୍ଡେଯୋ ମୃକଣ୍ଡୋଶ୍ଚ ଜଜ୍ଞେ ଵେଦଶିରାସ୍ତତଃ

ଧାତା ଓ ବିଧାତାଙ୍କର ଦୁଇ ପୁଅ ପ୍ରାଣ ଓ ମୃକଣ୍ଡୁକ; ମୃକଣ୍ଡୁଙ୍କଠାରୁ ମାର୍କଣ୍ଡେୟ, ତାପରେ ବେଦଶିରା ଜନ୍ମ ନେଲେ।

ପୌର୍ଣମାସଶ୍ଚ ସମ୍ଭୂତ୍ଯାଂ ମରୀଚେରଭଵତ୍ ସୁତଃ। ସ୍ମୃତ୍ଯାମଙ୍ଗିରସଃ ପୁତ୍ରାଃ ସିନୀଵାଲୀ କୁହୂସ୍ତଥା

ମରୀଚିଙ୍କ ପୁଅ ଭାବେ ପୌର୍ଣ୍ଣମାସ ଜନ୍ମ ନେଲେ; ସ୍ମୃତିଠାରୁ ଅଙ୍ଗିରସଙ୍କର ପୁଅ ସିନୀବାଳୀ ଓ କୁହୁ ଜନ୍ମିଲେ।

ରାକାଶ୍ଚାନୁମତିଶ୍ଚାତ୍ରେରନସୂଯାପ୍ଯଜୀଜନତ୍। ସୋମଂ ଦୁର୍ଵାସସଂ ପୁତ୍ରଂ ଦତ୍ତାତ୍ରେଯଞ୍ଚ ଯୋଗିନମ୍

ଅତ୍ରିଙ୍କଠାରୁ ରାକା ଓ ଅନୁମତି ଜନ୍ମିଲେ; ଅନସୂୟା ଦେଲେ ସୋମ, ଦୁର୍ବାସା ଓ ଯୋଗୀ ଦତ୍ତାତ୍ରେୟଙ୍କୁ।

ପ୍ରୀତ୍ଯାଂ ପୁଲସ୍ତ୍ଯଭାର୍ଯାଯାଂ ଦତ୍ତୋଲିସ୍ତତ୍ସୁତୋଭଵତ୍। କ୍ଷମାଯାଂ ପୁଲହାଜ୍ଜାତାଃ ସହିଷ୍ଣୁଃ କର୍ମପାଦିକାଃ

ପୁଲସ୍ତ୍ୟଙ୍କ ଭାର୍ଯ୍ୟାଙ୍କ ଉପରେ ସ୍ନେହରୁ ତାଙ୍କର ପୁଅ ଦତ୍ତୋଳି ଜନ୍ମିଲେ। ପୁଲହ ଓ କ୍ଷମାଙ୍କଠାରୁ ସହିଷ୍ଣୁ ଓ କର୍ମପାଦିକା ଜନ୍ମିଥିଲେ।

ସନ୍ନତ୍ଯାଞ୍ଚ କ୍ରତୋରାସନ୍ ବାଲିଖିଲ୍ଯା ମହୌଜସଃ। ଅଙ୍ଗୁଷ୍ଠପର୍ଵମାତ୍ରାସ୍ତେ ଯେ ହି ଷଷ୍ଟିସହସ୍ତ୍ରିଣଃ

ସନ୍ନତି ଓ କ୍ରତୁଙ୍କଠାରୁ ବଳଶାଳୀ ବାଳିଖିଲ୍ୟମାନେ ଜନ୍ମିଥିଲେ, ସେମାନେ ଅଙ୍ଗୁଠିର ଗଠିଏ ମାତ୍ର ଆକାରର, ସଠି ହଜାର ଜଣ ଥିଲେ।

ଉର୍ଜ୍ଜାଯାଞ୍ଚ ଵଶିଷ୍ଠାଶ୍ଚ ରାଜା ଗାତ୍ରୋର୍ଧ୍ଵବାହୁକଃ । ସଵନଶ୍ଚାଲଘୁଃ ସୁକ୍ରଃ ସୁତପାଃ ସପ୍ତ ଚର୍ଷଯଃ

ଉର୍ଜ୍ଜା ଓ ବଶିଷ୍ଠଙ୍କଠାରୁ ରାଜା ଗାତ୍ରୋର୍ଧ୍ୱବାହୁକ, ସବନ, ଆଲଘୁ, ଶୁକ୍ର, ସୁତପା ଓ ସାତିଜଣ ଋଷି ଜନ୍ମିଥିଲେ।

ପାଵକଃ ପଵମାନୋଭୂଚ୍ଛୁଚିଃ ସ୍ଵାହାଗ୍ନିଜୋଭଵତ୍। ଅଗ୍ନିସ୍ଵାତ୍ତା ଵର୍ହିଷଦୋଽନଗ୍ନଯଃ ସାଗ୍ନଯୋ ହ୍ଯଜାତ୍

ପାବକ, ପବମାନ ଓ ଶୁଚି ଜନ୍ମିଲେ; ସ୍ୱାହାଙ୍କଠାରୁ ଅଗ୍ନିଜ ଜନ୍ମିଲେ; ଅଗ୍ନିସ୍ୱାତ୍ତ, ବର୍ହିଷଦ, ଅନଗ୍ନି ଓ ସାଗ୍ନିମାନେ ମଧ୍ୟ ଜନ୍ମିଥିଲେ।

ପିତୃଭ୍ଯଶ୍ଚ ସ୍ଵଧାଯାଞ୍ଚ ମେନା ଵୈଧାରିଣୀ ସୁତେ । ହିଂସାଭାର୍ଯା ତ୍ଵଧର୍ମସ୍ଯ ତଯୋର୍ଜଜ୍ଞେ ତଥାନୃତମ୍

ପିତୃମାନେ ଓ ସ୍ୱଧା, ଏବଂ ବୈଧାରୀଣୀଙ୍କ କନ୍ୟା ମେନାଙ୍କଠାରୁ ସନ୍ତାନ ଜନ୍ମିଲେ; ହିଂସା, ଅଧର୍ମଙ୍କ ଭାର୍ଯ୍ୟା, ତାଙ୍କଠାରୁ ତଥା ଓ ଅନୃତ ଜନ୍ମିଲେ।

କନ୍ଯା ଚ ନିକୃତିସ୍ତାଭ୍ଯାଂ ଭଯନ୍ନରକମେଵ ଚ। ମାଯା ଚ ଵେଦନା ଚୈଵ ମିଥୁନନ୍ତ୍ଵିଦମେତଯୋଃ

ସେମାନଙ୍କଠାରୁ ଏକ କନ୍ୟା ନିକୃତି, ଭୟ ଓ ନରକ ଜନ୍ମିଲେ; ସେମାନଙ୍କଠାରୁ ମାୟା ଓ ବେଦନା, ଏହି ଦୁଇଜଣ ମଧ୍ୟ ଜନ୍ମିଲେ।

ତଯୋର୍ଜଜ୍ଞେଥ ଵୈ ମାଯାଂ ମୃତ୍ଯୁଂ ଭୂତାପହାରିଣମ୍। ଵେଦନା ଚ ସୁତଂ ଚାପି ଦୁଃ ଖଂ ଜଜ୍ଞେଥ ରୌରଵାତ୍

ସେମାନଙ୍କଠାରୁ ମାୟା ମୃତ୍ୟୁ, ଯିଏ ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କୁ ନେଇଯାଏ, ଜନ୍ମଦେଲେ; ବେଦନା ରୌରବରୁ ଦୁଃଖ ନାମକ ପୁଅ ଜନ୍ମଦେଲେ।

ମୃତ୍ଯୋର୍ଵ୍ଯାଧିଜରାଶୋକତୃଷ୍ଣାକ୍ରୋଧାଶ୍ଚ ଜଜ୍ଞିରେ। ବ୍ରହ୍ମଣଶ୍ଚ ରୁଦନ୍ ଜାତୋ ରୋଦନାଦ୍ରୁଦ୍ରନାମକଃ

ମୃତ୍ୟୁଠାରୁ ରୋଗ, ବୃଦ୍ଧାବସ୍ଥା, ଶୋକ, ତୃଷ୍ଣା ଓ କ୍ରୋଧ ଜନ୍ମିଲେ; ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ରୋଦନରୁ ରୁଦ୍ର, ତାଙ୍କ ନାମ ତାଙ୍କର କାନ୍ଦିବା ଉପରେ ପଡ଼ିଲା।

ଭଵଂ ଶର୍ଵମଥେଶାନଂ ତଥା ପଶୁପତିଂ ଦ୍ଵିଜ। ଭୀମମୁଗ୍ରଂ ମହାଦେଵମୁଵାଚ ସ ପିତାମହଃ

ଭବ, ଶର୍ବ, ଈଶାନ, ପଶୁପତି, ଭୀମ, ଉଗ୍ର ଓ ମହାଦେବ—ଏହିମାନଙ୍କୁ ପିତାମହ ବାକ୍ୟ କହିଲେ।

ଦକ୍ଷକୋପାଚ୍ଚ ତଦ୍ଭାର୍ଯା ଦେହନ୍ତତ୍ଯାଜ ସା ସତୀ। ହିମଵଦ୍ଦୁହିତା ଭୂତ୍ଵା ପତ୍ନୀ ଶମ୍ଭୋରଭୂତ୍ ପୁନଃ

ଦକ୍ଷଙ୍କ କ୍ରୋଧରୁ ତାଙ୍କର ଭାର୍ଯ୍ୟା ସତୀ ଦେହ ତ୍ୟାଗ କଲେ; ସେ ପୁଣି ହିମବତଙ୍କ କନ୍ୟା ହୋଇ ଶମ୍ଭୁଙ୍କ ପତ୍ନୀ ହେଲେ।

ଋଷିଭ୍ଯୋ ନାରଦାଦ୍ଯୁକ୍ତାଃ ପୂଜାଃ ସ୍ନାନାଦିପୂର୍ଵିକାଃ। ସ୍ଵାଯମ୍ଭୁଵାଦ୍ଯାସ୍ତାଃ କୃତ୍ଵା ଵିଷ୍ଣଵାଦେର୍ଭୁକ୍ତିମୁକ୍ତିଦାଃ

ନାରଦ ଓ ଅନ୍ୟ ଋଷିମାନଙ୍କଠାରୁ ସ୍ନାନ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ପୂର୍ବକ ପୂଜାବିଧି ଆରମ୍ଭ ହେଲା; ସ୍ୱାୟମ୍ଭୁବ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ଏହି ପୂଜା କରି, ବିଷ୍ଣୁ ଓ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କଠାରୁ ଭୋଗ ଓ ମୋକ୍ଷ ପାଇଲେ।

ନାରଦ ଉଵାଚ ସାମାନ୍ଯପୂଜାଂ ଵିଷ୍ଣଵାଦେର୍ଵକ୍ଷ୍ଯେ ମନ୍ତ୍ରାଂଶ୍ଚ ସର୍ଵଦାନ୍। ସମସ୍ତପରିଵାରାଯ ଅଚ୍ଯୁତାଯ ନମୋ ଯଜେତ

ନାରଦ କହିଲେ: ମୁଁ ବିଷ୍ଣୁ ଓ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କ ସାଧାରଣ ପୂଜା ବିଧି ଓ ସମସ୍ତ ମନ୍ତ୍ର ବର୍ଣ୍ଣନା କରିବି; ଅଚ୍ୟୁତଙ୍କ ସହ ସମସ୍ତ ପରିବାରଙ୍କୁ 'ନମଃ' କହି ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ।

ଧାତ୍ରେ ଵିଧାତ୍ରେ ଗଙ୍ଗାଯୈ ଯମୁନାଯୈ ନିଧୀ ତଥା। ଦ୍ଵାରଶ୍ରିଯଂ ଵାସ୍ତୁନଵଂ ଶକ୍ତିଂ କୂର୍ମ୍ମନନ୍ତକମ୍

ଧାତୃ, ବିଧାତୃ, ଗଙ୍ଗା, ଯମୁନା ଓ ଧନସମ୍ପଦ; ଦ୍ୱାରର ଶ୍ରୀ, ନୂତନ ସ୍ଥାନ, ଶକ୍ତି, କୂର୍ମ ଓ ଅନନ୍ତକଙ୍କୁ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ।

ପୃଥିଵୀଂ ଧର୍ମ୍ମକଂ ଜ୍ଞାନଂ ଵୈରାଗ୍ଯୈଶ୍ଵର୍ଯମେଵ ଚ। ଅଧର୍ମାଦୀନ୍ କନ୍ଦନାଲପଦ୍ମକେଶରକର୍ଣିକାଃ

ପୃଥିବୀ, ଧର୍ମ, ଜ୍ଞାନ, ବୈରାଗ୍ୟ ଓ ଆଇଶ୍ୱର୍ଯ୍ୟ; ଅଧର୍ମ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ, ପଦ୍ମର ଡଣ୍ଡ, ପତ୍ର, ରେଶା ଓ କର୍ଣ୍ଣିକାକୁ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ।

ଋଗ୍ଵେଦାଦ୍ଯଂ କୃତାଦ୍ଯଞ୍ଚ ସତ୍ତ୍ଵାଦ୍ଯର୍କ୍କାଦିମଣ୍ଡଲମ୍। ଵିମଲୋତ୍କର୍ଷିଣୀ ଜ୍ଞାନା କ୍ରିଯା ଯୋଗା ଚ ତା ଯଜେତ୍

ଋଗ୍ବେଦ ଓ ଅନ୍ୟ ବେଦ, କୃତ ଓ ଅନ୍ୟ ଯୁଗ, ସତ୍ତ୍ୱ ଓ ସୂର୍ଯ୍ୟମଣ୍ଡଳ; ବିମଳୋତ୍କର୍ଷିଣୀ, ଜ୍ଞାନ, କ୍ରିୟା ଓ ଯୋଗକୁ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ।

ପ୍ରହ୍ଵୀଂ ସତ୍ଯାଂ ତଥେଶାନାନୁଗ୍ରହସନମୂର୍ତ୍ତିକାମ୍ । ଦୁର୍ଗାଂ ଗିରଙ୍ଗଣଂ କ୍ଷେତ୍ରଂ ଵାସୁଦେଵାଦିକଂ ଯଜେତ୍

ପ୍ରହ୍ୱୀ, ସତ୍ୟ, ଈଶାନ, ଅନୁଗ୍ରହ ଓ ସନମୂର୍ତ୍ତି; ଦୁର୍ଗା, ଗିରା, ଅଙ୍ଗଣ, କ୍ଷେତ୍ର ଓ ବାସୁଦେବ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ—ଏମାନଙ୍କୁ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ।

ହୃଦଯଞ୍ଚ ଶିରଃ ଶୂଲଂ ଵର୍ମନେତ୍ରମଥାସ୍ତ୍ରକମ୍। ଶଙ୍ଖଂ ଚକ୍ରଂ ଗଦାଂ ପଦ୍ମଂ ଶ୍ରୀଵତ୍ସଂ କୌସ୍ତୁଭଂ ଯଜେତ୍

ହୃଦୟ, ମୁଣ୍ଡ, ତ୍ରିଶୂଳ, କବଚ, ଚକ୍ଷୁ ଓ ଅସ୍ତ୍ର; ଶଂଖ, ଚକ୍ର, ଗଦା, ପଦ୍ମ, ଶ୍ରୀବତ୍ସ ଓ କୌସ୍ତୁଭକୁ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ।

ଵନମାଲାଂ ଶ୍ରିଯଂ ପୁଷ୍ଟିଂ ଗରୁଡଂ ଗୁରୁମର୍ଚଯେତ୍। ଇନ୍ଦ୍ରମଗ୍ନିଂ ଯମଂ ରକ୍ଷୋ ଜଲଂ ଵାଯୁଂ ଧନେଶ୍ଵରମ୍

ବନମାଳା, ଶ୍ରୀ, ପୁଷ୍ଟି, ଗରୁଡ଼ ଓ ଗୁରୁଙ୍କୁ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ; ଇନ୍ଦ୍ର, ଅଗ୍ନି, ଯମ, ରାକ୍ଷସ, ପାଣି, ବାୟୁ ଓ ଧନର ଦେବତାଙ୍କୁ ପୂଜିବା ଉଚିତ।

ଈଶାନନ୍ତମଜଂ ଚାସ୍ତ୍ରଂ ଵାହନଂ କୁମୁଦାଦିକମ୍। ଵିଷ୍ଵକସେନଂ ମଣ୍ଡଲାଦୌ ସିଦ୍ଧିଃ ପୂଜାଦିନା ଭଵେତ୍

ପୂଜା ଓ ଏହା ସହିତ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ କ୍ରିୟା ଦ୍ୱାରା ଅନନ୍ତ, ଅଜନ୍ମା, ତାଙ୍କର ଅସ୍ତ୍ର, ଯାନ, କମଳ ଓ ଏହାଦିକ, ବିଷ୍ୱକ୍ସେନଙ୍କୁ ମଣ୍ଡଳରେ ସଫଳତା ମିଳେ।

ଶିଵପୂଜାଥ ସାମାନ୍ଯା ପୂର୍ଵଂ ନନ୍ଦିନମର୍ଚ୍ଚଯେତ୍। ମହାକାଲଂ ଯଜେଦ୍ଗଙ୍ଗାଂ ଯମୁନାଞ୍ଚ ଗଣାଦିକମ୍

ଶିବଙ୍କ ସାଧାରଣ ପୂଜାରେ ପ୍ରଥମେ ନନ୍ଦିନିକୁ ସମ୍ମାନ ଦେବା ଉଚିତ, ତାପରେ ମହାକାଳ, ଗଙ୍ଗା, ଯମୁନା ଓ ଗଣମାନେ ପୂଜିତ ହେବେ।

ଗିରଂ ଶ୍ରିଯଂ ଗୁରୁଂ ଵାସ୍ତୁଂ ଶକ୍ତ୍ଯାଦୀନ୍ ଧର୍ମକାଦିକମ୍। ଵାମା ଜ୍ଯେଷ୍ଠା ତଥା ରୌଦ୍ରୀ କାଲୀ କଲଵିକାରିଣୀ

ବାଣୀ, ଶ୍ରୀ, ଗୁରୁ, ଗୃହ, ଶକ୍ତି ଓ ଅନ୍ୟମାନେ, ଧର୍ମ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ; ଏହା ସହିତ ବାମା, ଜ୍ୟେଷ୍ଠା, ରୌଦ୍ରୀ, କାଳୀ ଓ କଳବିକାରିଣୀଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ପୂଜିବା ଉଚିତ।

ବଲଵିକରିଣୀ ଚାପି ବଲପ୍ରମଥିନୀ କ୍ରମାତ୍। ସର୍ଵଭୂତଦମନୀ ଚ ମଦନୋନ୍ମାଦିନୀ ଶିଵାସନମ୍

ବଳବିକାରିଣୀ, ପରେ ବଳପ୍ରମଥିନୀ, ସମସ୍ତ ଭୂତକୁ ଦମନ କରୁଥିବା, ମଦନୁନ୍ମାଦିନୀ ଓ ଶିବଙ୍କ ଆସନକୁ କ୍ରମେ ପୂଜିବା ଉଚିତ।