ଅଗ୍ନିପୁରାଣମ୍

ପଦ୍ମୋତ୍ପଲକଦମ୍ବୈଶ୍ଚ ଶ୍ରୀର୍ବଲଂ ବଲାଦ୍ରୁମୋଦକୈଃ । ଵିଷ୍ଣୁପାଦୋଦକସ୍ନାନଂ ସର୍ଵସ୍ନାନେଭ୍ଯ ଉତ୍ତମମ୍ ।। ୨୬୮.

ପଦ୍ମ, ଉତ୍ପଳ ଓ କଦମ୍ବ ପୁଷ୍ପ ଜଳରେ ସ୍ନାନ କଲେ ଶ୍ରୀ ମିଳେ। ବଳା ଗଛ ଜଳରେ ସ୍ନାନ କଲେ ଶକ୍ତି ମିଳେ। ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଚରଣାମୃତରେ ସ୍ନାନ ସମସ୍ତ ସ୍ନାନ ଠାରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ।

ଏକାକୀ ଏକକାମାଯେତ୍ଯେକୋର୍କଂ୧ ଵିଧିଵଚ୍ଚରେତ୍ । ଅକ୍ରନ୍ଦଯତି ସୂକ୍ତେନ ପ୍ରବଧ୍ନୀଯାନ୍ମଣିଂ କରେ ।। ୨୬୮.

ଏକାକି ଓ ଏକାନ୍ତ ଇଚ୍ଛା କରୁଥିବା ବ୍ୟକ୍ତି, ନିୟମ ଅନୁସାରେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଉଦୟ ସମୟରେ କ୍ରିୟା କରିବା ଉଚିତ। 'ଅକ୍ରନ୍ଦୟତି' ସୂକ୍ତ ପାଠ କରି ହାତରେ ମଣି ବାନ୍ଧିବା ଉଚିତ।

କୁଷ୍ଠପାଠା ଵଚା ଶୁଣ୍ଠୀ ଶଙ୍ଖଲୋହାଦିକୋ ମଣିଃ । ସର୍ଵ୍ଵେଷାମେଵ କାମାନାମୀଶ୍ଵରୋ ଭଗଵାନ୍ ହରିଃ ।। ୨୬୮.

କୁଷ୍ଠ, ପାଠା, ବଚା, ଶୁଂଠି ଓ ଶଂଖ ଧାତୁ ଦ୍ୱାରା ତିଆରି ମଣି ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛାର ନାୟକ। ଭଗବାନ ହରି ସମସ୍ତଙ୍କ ଇଶ୍ୱର।

ତସ୍ଯ ସଂପୂଜନାଦେଵ ସର୍ଵ୍ଵାନ୍କାମାନ୍ସମଶ୍ନୁତେ । ସ୍ନାପଯିତ୍ଵା ଘୃତକ୍ଷୀରୈଃ ପୂଜଯିତ୍ଵା ଚ ପିତ୍ତହା ।। ୨୬୮.

ତାଙ୍କୁ ପୂଜା କରିଲେ ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ ହୁଏ; ଘିଅ ଓ ଦୁଧରେ ସ୍ନାନ କରାଇ ଏବଂ ଭଲଭାବେ ପୂଜା କରିଲେ, ପିତ୍ତ ଦୋଷ ଦୂର ହୁଏ।

ପଞ୍ଚମୁଦ୍‌ଗବଲିନ୍ଦତ୍ଵା ଅତିସାରାତ୍ ପ୍ରମୁଚ୍ଯତେ । ପଞ୍ଚଗଵ୍ଯେନ ସଂସ୍ନାପ୍ଯ ଵାତଵ୍ଯାଧିଂ ଵିନାଶଯେତ୍ ।। ୨୬୮.

ପାଞ୍ଚ ପ୍ରକାର ମୁଡ଼ଗ ଦାଲ ଦେଇ ଦାନ କଲେ ଅତିସାର ରୋଗ ଠିକ୍ ହୁଏ; ଗାଈର ପାଞ୍ଚ ପ୍ରକାର ଉତ୍ପାଦନରେ ସ୍ନାନ କରାଇଲେ ବାୟୁ ଦୋଷ ଦୂର ହୁଏ।

ଦ୍ଵିସ୍ରେହସ୍ନପନାତ୍ ଶ୍ଲେଷ୍ମରୋଗହା ଚାତିପୂଜଯା । ଘୃତଂ ତୈଲଂ ତଥା କ୍ଷୌଦ୍ରଂ ସ୍ନାନନ୍ତୁ ତ୍ରିରସଂ ପରଂ ।। ୨୬୮.

ଦୁଇଥର ତେଲ ଦେଇ ସ୍ନାନ କରାଇଲେ କଫ ରୋଗ ଦୂର ହୁଏ, ଏବଂ ବିଶେଷ ପୂଜା କଲେ; ଘିଅ, ତେଲ ଓ ମଧୁ ଦେଇ ସ୍ନାନ କରାଯାଏ, ଏହି ତିନି ରସର ସ୍ନାନ ସର୍ବୋତ୍ତମ ମନାଯାଏ।

ସ୍ନାନଂ ଘୃତାମ୍ବୁ ଦ୍ଵିସ୍ନେହଂ ସମଲଂ ଘୃତତୈଲକମ୍ । କ୍ଷୌଦ୍ରମିକ୍ଷୁରସଂ କ୍ଷୀରଂ ସ୍ନାନଂ ତ୍ରିମଧୁରଂ ସ୍ମୃତମ୍ ।। ୨୬୮.

ଘିଅ ମିଶା ଜଳ, ଦୁଇଥର ତେଲ ଦେଇ, ଏହା ସହ ଘିଅ, ତେଲ, ମଧୁ, ଇଖୁ ରସ ଓ ଦୁଧ ଦେଇ ସ୍ନାନ କରାଯାଏ, ଏହି ସ୍ନାନକୁ 'ତିନି ମଧୁରା' ବୋଲି କୁହାଯାଏ।

ଘୃତମିକ୍ଷୁରସଂ ତୈଲଂ କ୍ଷୌଦ୍ରଞ୍ଚ ତ୍ରିରସଂ ଶ୍ରିଯେ । ଅନୁଲେପସ୍ତ୍ରିଶୁକ୍ଲସ୍ତୁ କର୍ପୂରୋଶୀରଚନ୍ଦନୈଃ ।। ୨୬୮.

ଘିଅ, ଇଖୁ ରସ, ତେଲ ଓ ମଧୁ—ଏହି ତିନି ରସ ଶ୍ରୀବୃଦ୍ଧି ପାଇଁ ଦିଆଯାଏ; କର୍ପୂର, ଉଶୀର ଓ ଚନ୍ଦନ ଦେଇ ତିନି ପ୍ରକାର ଧଳା ଲେପ ତିଆରି କରାଯାଏ।

ଚନ୍ଦନାଗୁରୁକର୍ପୂରମୃଗଦର୍ପୈଃ ସକୁଙ୍କୁମୈଃ । ପଞ୍ଚାନୁଲେପନଂ ଵିଷ୍ଣୋଃ ସର୍ଵକାମଫଲପ୍ରଦଂ ।। ୨୬୮.

ଚନ୍ଦନ, ଅଗୁରୁ, କର୍ପୂର, କଷେରୁ ଓ କୁଙ୍କୁମ—ଏହି ପାଞ୍ଚ ପ୍ରକାର ଲେପ ଭଗବାନ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ଦେଇଲେ ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ ହୁଏ।

ତ୍ରିସୁଗନ୍ଧଞଅଚ କର୍ପୂରଂ ତଥା ଚନ୍ଦନକୁଙ୍କୁମୈଃ । ମୃଗଦର୍ପଂ ସକର୍ପୂରଂ ମଲଯଂ ସର୍ଵ୍ଵକାମଦମ୍ ।। ୨୬୮.

ତିନି ପ୍ରକାର ସୁଗନ୍ଧି—କର୍ପୂର, ଚନ୍ଦନ ଓ କୁଙ୍କୁମ; କଷେରୁ ସହ କର୍ପୂର ଓ ମଲୟ ଚନ୍ଦନ ଦେଲେ ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ ହୁଏ।

ଜାତୀଫଲଂ ସକର୍ପୂରଂ ଚନ୍ଦନଞ୍ଚ ତ୍ରିଶୀତକମ୍ । ପୀତାନି ଶୁକ୍ଲଵର୍ଣାନି ତଥା ଶୁକ୍ଲାନି ଭାର୍ଗଵ ।। ୨୬୮.

ଜାଏଫଳ ସହ କର୍ପୂର, ଚନ୍ଦନ ଓ ତିନି ପ୍ରକାର ଶୀତଳ ପଦାର୍ଥ; ପିତା, ଧଳା ଓ ସୁଧା ଧଳା ରଙ୍ଗର, ହେ ଭାର୍ଗବ।

କୃଷ୍ଣାନି ଚୈଵ ରକ୍ତାନି ପଞ୍ଚଵର୍ଣାନି ନିର୍ଦ୍ଦିଶେତ୍ । ଉତ୍ପଲଂ ପଦ୍ମଜାତୀ ଚ ତ୍ରିଶୀତଂ ହରିପୂଜନେ ।। ୨୬୮.

କଳା ଓ ଲାଲ, ଏହି ପାଞ୍ଚ ପ୍ରକାର ରଙ୍ଗ ଉଲ୍ଲେଖ କରାଯାଏ; ଉତ୍ପଳ, ପଦ୍ମ ଓ ତିନି ପ୍ରକାର ଶୀତଳ ପଦାର୍ଥ ହରିଙ୍କ ପୂଜାରେ ବ୍ୟବହୃତ ହୁଏ।

କୁଙ୍କୁମଂ ରକ୍ତପଦ୍ମାନି ତ୍ରିରକ୍ତଂ ରକ୍ତମୁତ୍ପଲଂ । ଧୂପଦୀପାଦିଭିଃ ପ୍ରାର୍ଚ୍ଯ ଵିଷ୍ଣୁଂ ଶାନ୍ତିର୍ଭଵେନ୍ନୃଣାଂ ।। ୨୬୮.

କୁଙ୍କୁମ, ଲାଲ ପଦ୍ମ, ତିନି ପ୍ରକାର ଲାଲ ଓ ଲାଲ ଉତ୍ପଳ; ଧୂପ, ଦୀପ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ପୂଜିଲେ ଲୋକଙ୍କୁ ଶାନ୍ତି ମିଳେ।

ଚତୁରସ୍ରକରେ କୁଣ୍ଡେ ବ୍ରାହ୍ମଣାଶ୍ଚାଷ୍ଟ ଷୋଡସ । ଲକ୍ଷହୋମଙ୍କୋଟିହୋମନ୍ତିଲାଜ୍ଯଯଵଧାନ୍ଯକୈଃ ।। ୨୬୮.

ଚତୁର୍ଭୁଜ ଆଗ୍ନିକୁଣ୍ଡରେ, ଆଠ କିମ୍ବା ଷୋଳ ଜଣ ବ୍ରାହ୍ମଣ ମିଶି, ଲକ୍ଷ, କୋଟି ଗଣନାର ତିଳ, ଘିଅ, ଯବ ଓ ଧାନ୍ୟ ଦେଇ ହୋମ କରନ୍ତି।

ପୁଷ୍କର ଉଵାଚ କର୍ମ୍ମ ସାଂଵତ୍ସରଂ ରାଜ୍ଞାଂ ଜନ୍ମର୍କ୍ଷେ ପୂଜଯେଚ୍ଚ ତଂ । ମାସି ମାସି ଚ ସଂକ୍ରାନ୍ତୌ ସୂର୍ଯ୍ଯସୋମାଦିଦେଵତାଃ ।। ୨୬୮.

ପୁଷ୍କର କହିଲେ: ରାଜା ଏହି କାର୍ଯ୍ୟକୁ ପ୍ରତିବର୍ଷ ତାଙ୍କର ଜନ୍ମନକ୍ଷତ୍ରରେ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ; ପ୍ରତିମାସ, ସଂକ୍ରାନ୍ତିରେ ସୂର୍ଯ୍ୟ, ଚନ୍ଦ୍ର ଓ ଅନ୍ୟ ଦେବତାଙ୍କୁ ପୂଜିବା ଦରକାର।

ଅଗସ୍ତ୍ଯସ୍ଯୋଦଯେଽଗସ୍ତ୍ଯଞ୍ଚାତୁର୍ମ୍ମାସ୍ଯଂ ହରିଂ ଯଜେତ୍ । ଶଯନୋତ୍ଥାପନେ ପଞ୍ଚଦିନଂ କୁର୍ଯ୍ଯାତ୍ସମୁତ୍ସଵମ୍ ।। ୨୬୮.

ଅଗସ୍ତ୍ୟ ଉଦୟ କାଳରେ, ଚାରି ମାସ ଅଗସ୍ତ୍ୟ ଓ ହରିଙ୍କୁ ପୂଜିବା; ଶୟନ ଓ ଉଠିବା ଉତ୍ସବ ପାଞ୍ଚ ଦିନ ମନାଇବା ଉଚିତ।

ପ୍ରୋଷ୍ଠପାଦେ ସିତେ ପକ୍ଷେ ପ୍ରତିପତ୍ପ୍ରଭୃତିକ୍ରମାତ୍ । ଶିବିରାତ୍ ପୂର୍ଵଦିଗ୍ଭାଗେ ଶକ୍ରାର୍ଥଂ ଭଵନଞ୍ଚରେତ୍ ।। ୨୬୮.

ପ୍ରୋଷ୍ଠପଦ ମାସର ଶୁକ୍ଳପକ୍ଷରେ, ପ୍ରଥମ ତାରିଖରୁ କ୍ରମକ୍ରମେ, ଶିବିରର ପୂର୍ବ ଦିଗରେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ପାଇଁ ଘର ତିଆରି କରିବା ଉଚିତ।

ତତ୍ର ଶକ୍ରଧ୍ଵଜଂ ସ୍ଥାପ୍ଯ ଶଚୀଂ ଶକ୍ରଞ୍ଚ ପୂଜଯେତ୍ । ଅଷ୍ଟମ୍ଯାଂ ଵାଦ୍ଯଘୋଷେଣ ତାନ୍ତୁ ଯଷ୍ଟିଂ ପ୍ରଵେଶଯେତ୍ ।। ୨୬୮.

ସେଠାରେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଧ୍ୱଜ ରଖି, ଶଚୀ ଓ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ପୂଜିବା; ଅଷ୍ଟମୀ ତିଥିରେ ବାଦ୍ୟ ଶବ୍ଦ ସହିତ ତାନ୍ତୁ ଦଣ୍ଡକୁ ଭିତରକୁ ନେଇଯିବା।

ଏକାଦଶ୍ଯାଂ ସୋପଵାସୋ ଦ୍ଵାଦଶ୍ଯାଂ କେତୁମୁତ୍ଥିତମ୍ । ଯଜେଦ୍ଵସ୍ତ୍ରାଦିସଂଵୀତଂ ଘଟସ୍ଥଂ ସୁରପଂ ଶଚୀଂ ।। ୨୬୮.

ଏକାଦଶୀ ତିଥିରେ ଉପବାସ କରିବା; ଦ୍ୱାଦଶୀ ଦିନେ ଧ୍ୱଜ ଉଠାଇବା; ବସ୍ତ୍ର ଓ ଅନ୍ୟ ପଦାର୍ଥରେ ଶୋଭିତ, ଘଟରେ ବସିଥିବା ଦେବତା ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ଶଚୀଙ୍କୁ ପୂଜିବା।

ଵର୍ଦ୍ଧସ୍ଵେନ୍ଦ୍ର ଜିତାମିତ୍ର ଵୃତ୍ରହନ୍ ପାକଶାସନ । ଦେଵ ଦେଵ ମହାଭାଗ ତ୍ଵଂ ହି ଭୂମିଷ୍ଠତାଂ ଗତଃ ।। ୨୬୮.

ବୃଦ୍ଧି ପାଅ, ହେ ଇନ୍ଦ୍ର, ଶତ୍ରୁଙ୍କୁ ଜିତିବା, ବୃତ୍ରକୁ ମାରିବା, ପାକ ଶାସନ କରିବା; ହେ ଦେବ, ମହାଭାଗ, ତୁମେ ଏବେ ପୃଥିବୀରେ ଆସିଛ।

ତ୍ଵଂ ପ୍ରଭୁଃ ଶାଶ୍ଵତଶ୍ଚୈଵ ସର୍ଵ୍ଵଭୂତହିତେ ରତଃ । ଅନନ୍ତତେଜା ଵୈ ରାଜୋ ଯଶୋଜଯଵିଵର୍ଦ୍ଧନଃ ।। ୨୬୮.

ତୁମେ ଚିରକାଳର ପ୍ରଭୁ, ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କ ଭଲ ପାଇଁ ଲାଗିଥିବା; ଅନନ୍ତ ତେଜ ଧାରଣ କରି, ରାଜା ଭାବେ ଯଶ ଓ ବିଜୟ ବଢ଼ାଉଛ।

ତେଜସ୍ତେ ଵର୍ଦ୍ଧଯନ୍ତ୍ଵେତେ ଦେଵାଃ ଶକ୍ରଃ ସୁଵୃଷ୍ଟିକୃତ୍ । ବ୍ରହ୍ମଵିଷ୍ଣୁମହେଶାଶ୍ଚ କାର୍ତ୍ତିକେଯୋ ଵିନାଯକଃ ।। ୨୬୮.

ତୁମର ତେଜସ୍ବୀତାକୁ ବଢାଇବା ପାଇଁ ଏହି ଦେବତାମାନେ ଉପକାର କରନ୍ତି — ଇନ୍ଦ୍ର, ଯିଏ ଭଲ ବର୍ଷା ଦେଇଥାଏ; ବ୍ରହ୍ମା, ବିଷ୍ଣୁ, ମହେଶ୍ୱର, କାର୍ତ୍ତିକେୟ ଓ ବିନାୟକ।

ଆଦିତ୍ଯା ଵସଵୋ ରୁଦ୍ରାଃ ସାଧ୍ଯାଶ୍ଚ ଭୃଗଵୋ ଦିଶଃ । ମରୁଦ୍ଗଣା ଲୋକପାଲା ଗ୍ରହା ଯକ୍ଷାଦିନିମ୍ନଗାଃ ।। ୨୬୮.

ଆଦିତ୍ୟ, ବସୁ, ରୁଦ୍ର, ସାଧ୍ୟ, ଭୃଗୁ, ଦିଗ୍ଗୁଡିକ, ମାରୁତମାନେ, ଲୋକପାଳ, ଗ୍ରହ, ଯକ୍ଷ ଓ ନଦୀମାନେ ତୁମର ତେଜସ୍ବୀତାକୁ ବଢାଇବାରେ ସହଯୋଗ କରନ୍ତି।

ସମୁଦ୍ରା ଶ୍ରୀର୍ମହୀ ଗୌରୀ ଚଣ୍ଡିକା ଚ ସରସ୍ଵତୀ । ପ୍ରଵର୍ତ୍ତଯନ୍ତୁ ତେ ତେଜୋ ଜଯ ଶକ୍ର ଶଚୀପତେ ।। ୨୬୮.

ସମୁଦ୍ର, ଶ୍ରୀ, ପୃଥିବୀ, ଗୌରୀ, ଚଣ୍ଡିକା ଓ ସରସ୍ୱତୀ ତୁମର ତେଜସ୍ବୀତାକୁ ଚାଲିବାରେ ଉତ୍ସାହିତ କରନ୍ତୁ; ଶଚୀର ପତି ଇନ୍ଦ୍ର, ତୁମେ ଜୟୀ ହେଉ।

ତଵ ଚାପି ଜଯାନ୍ନିତ୍ଯଂ ମମ ସମ୍ପଦ୍ଯତାଂ ଶୁଭଂ । ପ୍ରସୀଦ ରାଜ୍ଞାଂ ଵିପ୍ରାଣାଂ ପ୍ରଜାନାମପି ସର୍ଵଶଃ ।। ୨୬୮.

ତୁମର ଜୟ ଦ୍ୱାରା ସଦା ମୋ ପାଖରେ ଶୁଭ ଆସୁ; ରାଜାମାନେ, ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଓ ସମସ୍ତ ପ୍ରଜାପ୍ରତି ଦୟା କର।

ଭଵତ୍ପ୍ରସାଦାତ୍ ପୃଥିଵୀ ନିତ୍ଯଂ ଶସ୍ଯଵତୀ ଭଵେତ୍ । ଶିଵଂ ଭଵତୁ ନିର୍ଵ୍ଵିଘ୍ନଂ ଶାମ୍ଯନ୍ତାମୀତଯୋ ଭୃଶଂ ।। ୨୬୮.

ତୁମର କୃପାରେ ଏହି ପୃଥିବୀ ସଦା ଫସଲରେ ପ୍ରଚୁର ହେଉ। ସବୁ କାମ ନିର୍ବିଘ୍ନ ଭଲ ହେଉ, ଏବଂ ସମସ୍ତ ଦୁଃଖ ଶାନ୍ତ ହେଉ।

ମନ୍ତ୍ରେଣେନ୍ଦ୍ରଂ ସମଭ୍ଯର୍ଚ୍ଚ୍ଯ ଜିତଭୂଃ ସ୍ଵର୍ଗମାପ୍ନୁଯାତ୍ । ଭଦ୍ରକାଲୀଂ ପଟେ ଲିଖ୍ଯ ପୂଜଯେଦାଶ୍ଵିନେ ଜଯେ ।। ୨୬୮.

ମନ୍ତ୍ରରେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ପୂଜା କରି, ଯିଏ ଭୂମିକୁ ଜିତିଛି ସେ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ପାଇପାରେ। ଅଶ୍ୱିନୀ ସମୟରେ ପଟରେ ଭଦ୍ରକାଳୀଙ୍କ ଚିତ୍ର ଅଙ୍କିତ କରି, ତାଙ୍କୁ ବିଜୟ ପାଇଁ ପୂଜା କର।

ଶୁକ୍ଲପକ୍ଷେ ତଥାଷ୍ଟମ୍ଯାମାଯୁଧଂ କାର୍ମ୍ମୁକଂ ଧ୍ଵଜମ୍ । ଛତ୍ରଞ୍ଚ ରାଜଲିଙ୍ଗାନି ଶସ୍ତ୍ରାଦ୍ଯଂ କୁସୁମାଦିଭିଃ ।। ୨୬୮.

ଶୁକ୍ଳପକ୍ଷର ଅଷ୍ଟମୀ ଦିନରେ, ଅସ୍ତ୍ର, ଧନୁ, ପତାକା, ଛତା, ରାଜଚିହ୍ନ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଶସ୍ତ୍ର ଆଦିକୁ ଫୁଲ ଓ ଅନ୍ୟ ଉପଚାରରେ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ।

ଜାଗ୍ରନ୍ନିଶି ବଲିନ୍ଦଦ୍ଯାଦ୍ ଦ୍ଵିତୀଯେଽହ୍ନି ପୁନର୍ଯଜେତ୍ । ଭଦ୍ରକାଲି ମହାକାଲି ଦୁର୍ଗେ ଦୁର୍ଗାର୍ତ୍ତିହାରିଣି ।। ୨୬୮.

ରାତିରେ ଜାଗି ଦେବୀଙ୍କୁ ବଳି ଦିଅ। ଦ୍ୱିତୀୟ ଦିନେ ପୁନି ବିଦିପୂର୍ବକ ଯଜ୍ଞ କର, ଭଦ୍ରକାଳୀ, ମହାକାଳୀ, ଦୁର୍ଗା, ଦୁର୍ଗାର୍ତ୍ତି ନିବାରଣ କରିଥିବା ଦେବୀଙ୍କୁ ସମ୍ବୋଧନ କର।