ଅଗ୍ନିପୁରାଣମ୍

ଆଗ୍ନେଯାଦ୍ଯାଃ କ୍ରମେଣାଥ ତତଃ ଶକ୍ତିଷୁ ନିକ୍ଷିପେତ୍ । ନନ୍ଦିନ୍ଯୈ ଚ ସୁଭାଗ୍ଯୈ ଚ ସୁମଙ୍ଗଲ୍ଯୈ ଚ ଭାର୍ଗଵ ।। ୨୬୪.

ତାପରେ ଆଗ୍ନେୟୀ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଦେବୀମାନେ ପ୍ରତ୍ୟେକ ଶସ୍ତ୍ରରେ ଅର୍ପଣ କରିବା ଉଚିତ୍। ନନ୍ଦିନୀ, ସୁଭାଗ୍ୟା ଓ ସୁମଙ୍ଗଳ୍ୟାଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଭାର୍ଗବ, ଅର୍ପଣ କର।

ଭଦ୍ରକାଲ୍ଯୈ ତତୋ ଦତ୍ଵା ସ୍ଥୂଣାଯାଞ୍ଚ ତଥା ଶ୍ରିଯେ । ହିରଣଅଯକେଶ୍ଯୈ ଚ ତଥା ଵନସ୍ପତଯ ଏଵ ଚ ।। ୨୬୪.

ତାପରେ ଭଦ୍ରକାଳୀ, ଖୁଟି, ଶ୍ରୀ, ହିରଣ୍ୟକେଶୀ ଓ ଅଟେଇ ଗଛମାନେଙ୍କୁ ଅର୍ପଣ କରିବା ଉଚିତ୍।

ଧର୍ମ୍ମାଧର୍ମମଯୌ ଦ୍ଵାରେ ଗୃହମଧ୍ଯେ ଧ୍ରୁଵାଯ ଚ । ମୃତ୍ଯଵେ ଚ ବହିର୍ଦଦ୍ଯାଦ୍ଵରୁଣାଯୋଦକାଶଯେ ।। ୨୬୪.

ଦୁଇଟି ଦ୍ୱାରରେ ଧର୍ମ ଓ ଅଧର୍ମକୁ, ଘର ମଧ୍ୟରେ ଧ୍ରୁବକୁ, ବାହାରେ ମୃତ୍ୟୁକୁ ଏବଂ ଜଳସ୍ଥଳରେ ବରୁଣଙ୍କୁ ଅର୍ପଣ କର।

ଭୂତୋଭ୍ଯଶ୍ଚ ବହିର୍ଦ୍ଦଦ୍ଯାଚ୍ଛରଣେ ଧନଦାଯ ଚ । ଇନ୍ଦ୍ରାଯେନ୍ଦ୍ରପୁରୁଷେଭ୍ଯୋ ଦଦ୍ଯାତ୍ ପୂର୍ଵେଣ ମାନଵଃ ।। ୨୬୪.

ବାହାରେ ଭୂତମାନେଙ୍କୁ, ଶରଣସ୍ଥଳରେ ଧନଦାକୁ, ପୂର୍ବ ଦିଗରେ ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ଇନ୍ଦ୍ରପୁରୁଷମାନେଙ୍କୁ ମଣିଷ ଦେବା ଉଚିତ୍।

ଯମାଯ ତତ୍ ପୁରୁଷେଭ୍ଯୋ ଦଦ୍ଯାଦ୍ଦକ୍ଷିଣତସ୍ତଥା । ଵରୁଣାଯ ତତ୍ପୁରୁଷେଭ୍ଯୋ ଦଦ୍ଯାତ୍ପଶ୍ଚିମତସ୍ତଥା ।। ୨୬୪.

ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗରେ ଯମ ଓ ତାଙ୍କ ପୁରୁଷମାନେଙ୍କୁ, ପଶ୍ଚିମ ଦିଗରେ ବରୁଣ ଓ ବରୁଣପୁରୁଷମାନେଙ୍କୁ ଦେବା ଉଚିତ୍।

ସୋମାଯ ସୋମପୁରୁଷେଭ୍ଯ ଉଦଗ୍ଦଦ୍ଯାଦନନ୍ତରଂ । ବ୍ରହ୍ମଣେ ବ୍ରହ୍ମପୁରୁଷେଭ୍ଯୋ ମଧ୍ଯେ ଦଦ୍ଯାତ୍ତଥୈଵ ଚ ।। ୨୬୪.

ଉତ୍ତର ଦିଗରେ ସୋମ ଓ ସୋମପୁରୁଷମାନେଙ୍କୁ, ମଧ୍ୟରେ ବ୍ରହ୍ମା ଓ ବ୍ରହ୍ମପୁରୁଷମାନେଙ୍କୁ ଏଭଳି ଦେବା ଉଚିତ୍।

ଆକାଶେ ଚ ତଥା ଚୋଦ୍‌ର୍ଧ୍ଵେ ସ୍ଥଣ୍ଡିଲାଯ କ୍ଷିତୌ ତଥା । ଦିଵା ଦିଵାଚରେଭ୍ଯଶ୍ଚ ରାତ୍ରୌ ରାତ୍ରିଚରେଷୁ ଚ ।। ୨୬୪.

ଆକାଶ ଓ ଉପରକୁ, ଭୂମିରେ ସ୍ଥଣ୍ଡିଳାକୁ, ଦିନରେ ଦିନଚର ପ୍ରାଣୀମାନେଙ୍କୁ, ରାତିରେ ରାତିଚର ପ୍ରାଣୀମାନେଙ୍କୁ ଅର୍ପଣ କର।

ବଲିଂ ବହିସ୍ତଥା ଦଦ୍ଯାତ୍ସାଯଂ ପ୍ରାତସ୍ତୁ ପ୍ରତ୍ଯହଂ । ପିଣ୍ଡନିର୍ଵପଣଂ କୁର୍ଯ୍ଯାତ୍ ପ୍ରାତଃ ସାଯଂ ନ କାରଯେତ୍ ।। ୨୬୪.

ବାହାରେ ସନ୍ଧ୍ୟା ଓ ପ୍ରଭାତରେ ପ୍ରତିଦିନ ବଳି ଦେବା ଉଚିତ୍। ପିଣ୍ଡ ନିର୍ବପଣ ପ୍ରଭାତରେ କରିବା ଦରକାର, ସନ୍ଧ୍ୟାରେ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।

ପିତ୍ରେ ତୁ ପ୍ରଥମଂ ଦଦ୍ଯାତ୍ତତ୍ପିତ୍ରେ ତଦନନ୍ତରମ୍ । ପ୍ରତିପାମହାଯ ତନ୍ମାତ୍ରେ ପିତୃମାତ୍ରେ ତତୋଽର୍ପଯେତ୍ ।। ୨୬୪.

ପ୍ରଥମେ ପିତାଙ୍କୁ, ପରେ ପିତାମହଙ୍କୁ, ତାପରେ ପ୍ରପିତାମହ, ମା'ଙ୍କ ପିତା ଓ ମା'ଙ୍କ ମା'ଙ୍କୁ କ୍ରମେ ଅର୍ପଣ କରିବା ଉଚିତ୍।

ତନ୍ମାତ୍ରେ ଦକ୍ଷିଣାଗ୍ରେଷୁ କୁଶେଷ୍ଵେଵଂ ଯଜ୍ତେ ପିତୃନ୍ । ଇନ୍ଦ୍ରଵାରୁଣଵାଯଵ୍ଯା ଯାମ୍ଯା ଵା ନୈର୍ଋତାଶ୍ଚ ଯେ ।। ୨୬୪.

ଏଭଳି ଭାବରେ, ଦକ୍ଷିଣ ପାର୍ଶ୍ୱରେ କୁଶ ଶୟନରେ ପିତୃମାନେ ପାଇଁ ଅର୍ପଣ କରିବା ଉଚିତ୍, ଯେଉଁମାନେ ଇନ୍ଦ୍ର, ବରୁଣ, ବାୟୁ, ଯମ କିମ୍ବା ନୈୃତି ସମ୍ପ୍ରଦାୟର।

ତେ କାକାଃ ପ୍ରତିଗୃହ୍ଣନ୍ତୁ ଇମଂ ପିଣ୍ଡଂ ମଯୋଦ୍ଧୃତମ୍ । କାକପିଣ୍ଡନ୍ତୁ ମନ୍ତ୍ରେଣ ଶୁନଃ ପିଣ୍ଡଂ ପ୍ରଦାପଯେତ୍ ।। ୨୬୪.

ମୁଁ ଯେଉଁ ପିଣ୍ଡ ଅର୍ପଣ କରିଛି, ସେହି ପିଣ୍ଡ କାଉଁଆମାନେ ଗ୍ରହଣ କରୁନ୍। କାଉଁଆ ପିଣ୍ଡ ପାଇଁ ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରି, କୁକୁରମାନେ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ପିଣ୍ଡ ଦେବା ଉଚିତ୍।

ଵିଵସ୍ଵତଃ କୁଲେ ଜାତୌ ଦ୍ଵୌ ଶ୍ଯାଵଶବଲୌ ଶୁନୌ । ତେଷାଂ ପିଣ୍ଡଂ ପ୍ରଦାସ୍ଯାମି ପଥି ରକ୍ଷନ୍ତୁ ମେ ସଦା ।। ୨୬୪.

ବିବସ୍ବତଙ୍କ ପରିବାରରେ ଦୁଇଟି କୁକୁର ଜନ୍ମ ନେଇଥାନ୍ତି—ଏକଟି କଳା ଏବଂ ଏକଟି ଚିଟି। ସେମାନେ ପାଇଁ ମୁଁ ପିଣ୍ଡ ଅର୍ପଣ କରିବି—ସେମାନେ ସଦା ମୋ ପଥରେ ରକ୍ଷା କରୁନ୍।

ପ୍ରତିଗୃହ୍ଲନ୍ତୁ ମେ ଗ୍ରାସଂ ଗାଵସ୍ତ୍ରୈଲୋକ୍ଯମାତରଃ ।। ୨୬୪.

ତିନି ଲୋକର ମାତା ଗାଈମାନେ, ମୋର ଏହି ଭୋଜନ ଗ୍ରହଣ କରୁନ୍।

ଗୋଗ୍ରାସଞ୍ଚ ସ୍ଵସ୍ତ୍ଯଯନଂ କୃତ୍ଵା ବିକ୍ଷାଂ ପ୍ରଦାପଯେତ୍ । ଅତିଥୀନ୍ଦୀନାନ୍ ପୂଜଯିତ୍ଵା ଗୃହୀ ଭୁଞ୍ଜୀତ ଚ ସ୍ଵଯଂ ।। ୨୬୪.

ଗାଈମାନେ ପାଇଁ ଭଲ ହେବାର ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ଭୋଜନ ଦେଇ, ପରେ ଭିକ୍ଷା ଦେବା ଉଚିତ୍। ଅତିଥି ଓ ଦୁଃଖୀମାନେଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ କରି, ଘରମାଳିକ ନିଜେ ଭୋଜନ କରିପାରିବେ।

ଅଗ୍ନିରୁଵାଚ ସର୍ଵାର୍ଥସାଧନଂ ସ୍ନାନଂ ଵକ୍ଷ୍ଯେ ଶାନ୍ତିକରଂ ଶ୍ରୃଣୁ । ସ୍ନାପଯେଚ୍ଯ ସରିତ୍ତୀରେ ଗ୍ରହାନ୍ ଵିଷ୍ଣୁ ଵିଚକ୍ଷଣଃ ।। ୨୬୫.

ଅଗ୍ନି କହିଲେ: ସମସ୍ତ କାମନା ପୂରଣ କରୁଥିବା ଏବଂ ଶାନ୍ତି ଦେଇଥିବା ସ୍ନାନ ବିଷୟରେ ମୁଁ କହିବି—ଶୁଣ। ଜଣେ ବୁଦ୍ଧିମାନ ବ୍ୟକ୍ତି ନଦୀ କୂଳରେ ଗ୍ରହମାନେ ଓ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ସ୍ନାନ କରାଇବା ଉଚିତ୍।

ଦେଵାଲଯେ ଜ୍ଵରାର୍ତ୍ତ୍ଯାଦୌ ଵିନାଯକଗ୍ରହାର୍ଦ୍ଦିତେ । ଵିଦ୍ଯାର୍ଥିନୋ ହ୍ରଦେ ଗେହେ ଜଯକାମସ୍ଯ ତୀର୍ଥକେ ।। ୨୬୫.

ଦେଉଳରେ, ଜ୍ୱର କିମ୍ବା ରୋଗ ହେଲେ, କିମ୍ବା ବିନାୟକ କିମ୍ବା ଗ୍ରହ ଦୋଷ ହେଲେ; ଛାତ୍ରମାନେ ପାଇଁ ଘରର ଝିଲିକାରେ; ବିଜୟ ଚାହୁଁଥିବା ଲୋକ ପାଇଁ ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନରେ ସ୍ନାନ କରିବା ଉଚିତ୍।

ପଦ୍ମିନ୍ଯାଂ ସ୍ନାପଯେନ୍ନାରୀଂ ଗର୍ଭୋ ଯସ୍ଯାଃ ସ୍ନଵେତ୍ତଥା । ଅଶୋକସନ୍ନିଧୌ ସ୍ନାଯାଜ୍ଜାତୋ ଯସ୍ଯା ଵିନଶ୍ଯତି ।। ୨୬୫.

ଯାହାର ଗର୍ଭ ପରିଷ୍କାର କରିବାକୁ ହେଉଛି, ସେ ଜଣାକୁ ପଦ୍ମପୁଷ୍ପ ଝିଲିକାରେ ସ୍ନାନ କରାଯିବା ଉଚିତ୍; ଯାହାର ଶିଶୁ ମୃତ୍ୟୁ ହୋଇଛି, ସେ ଅଶୋକ ଗଛ ସମ୍ନିଧାନରେ ସ୍ନାନ କରିବା ଉଚିତ୍।

ପୁଷ୍ପାର୍ଥିନାଞ୍ଚ ପୁଷ୍ପାଢ୍ଯେ ପୁତ୍ରାର୍ଥିନାଞ୍ଚ ସାଗରେ । ଗୃହସୌଭାଗ୍ଯକାମାନାଂ ସର୍ଵେଷାଂ ଵିଷ୍ଣୁସନ୍ନିଧୌ ।। ୨୬୫.

ଫୁଲ ଆଶା କରୁଥିବା ଲୋକମାନେ ଯେଉଁଠାରେ ଅଧିକ ଫୁଲ ମିଳେ, ସେଠି ସ୍ନାନ କରିବା ଉଚିତ୍; ପୁଅ ଚାହୁଁଥିବା ଲୋକମାନେ ସାଗରରେ; ଘରର ଭାଗ୍ୟ ଆଶା କରୁଥିବା ସମସ୍ତଙ୍କୁ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ସମ୍ନିଧାନରେ ସ୍ନାନ କରିବା ଉଚିତ୍।

ଵୈଷ୍ଣଵେ ରେଵତୀପୁଷ୍ଯେ ସର୍ଵେଷାଂ ସ୍ନାନମୁତ୍ତମଂ । ସ୍ନାନକାମସ୍ଯ ସପ୍ତାହମ୍ପୂର୍ଵମୁତ୍ସାଦନଂ ସ୍ମୃତଂ ।। ୨୬୫.

ସମସ୍ତଙ୍କ ପାଇଁ ସର୍ବୋତ୍ତମ ସ୍ନାନ ହେଉଛି ବୈଶାଖ ମାସରେ ରେବତୀ କିମ୍ବା ପୁଷ୍ୟ ତିଥିରେ। ଯେଉଁଠି ସ୍ନାନ କରିବାକୁ ଇଚ୍ଛା, ସେଠି ସାତି ଦିନ ପୂର୍ବରୁ ଶୁଦ୍ଧି କରିବା ନିୟମ।

ପୁନର୍ନ୍ନଵାଂ ରୋଚନାଞ୍ଚ ଶତାଙ୍ଗଂ ଗୁରୁଣୀ ତ୍ଵଚଂ । ମଧୂକଂ ରଜନୀ ଦ୍ଵେ ଚ ତଗରନ୍ନାଗକେଶରମ୍ ।। ୨୬୫.

ପୁନର୍ନବା, ରୋଚନା, ଶତାଙ୍ଗ, ଗୁରୁଣୀ ଚାମ, ମଧୂକ, ଦୁଇ ପ୍ରକାର ହଳଦୀ, ଟଗର, ନାଗକେଶର—ଏହି ଦ୍ରବ୍ୟଗୁଡ଼ିକ ବ୍ୟବହାର କରିବା ଉଚିତ୍।

ଅମ୍ବରୀଞ୍ଚୈଵ ମଞ୍ଜିଷ୍ଠାଂ ମାଂସୀଯାସକମର୍ଦନୈଃ । ପ୍ରିଯଙ୍ଗୁସର୍ଷପଂ କୁଷ୍ଠମ୍ବଲାମ୍ବ୍ରାହ୍ମୀଞ୍ଚ କୁଙ୍କୁମଂ ।। ୨୬୫.

ଏହାସହ ଅମ୍ବରୀ, ମଞ୍ଜିଷ୍ଠା, ମାଂସୀ, ଯାସକ, ପ୍ରିୟଙ୍ଗୁ, ସୋରିଷ, କୁଷ୍ଠ, ଅମ୍ବଲା, ବ୍ରାହ୍ମୀ ଓ କୁଙ୍କୁମ ବ୍ୟବହାର କରିବା ଉଚିତ୍।

ପଞ୍ଚଗଵ୍ଯଂ ଶକ୍ତୁମିଶ୍ରଂ ଉଦ୍ଵର୍ତ୍ତ୍ଯ ସ୍ନାନମାଚରେତ୍ । ମଣ୍ଡଲେ କର୍ଣିକାଯାଞ୍ଚ ଵିଷ୍ଣୁଂ ବ୍ରାହ୍ମଣମର୍ଚ୍ଚଯେତ୍ ।। ୨୬୫.

ଗାଈର ପାଞ୍ଚ ଉତ୍ପାଦ ଓ ଚାଉଳ ମିଶାଇ ଶରୀରରେ ଲଗାଇ, ପରେ ସ୍ନାନ କରିବା ଉଚିତ୍। ସ୍ନାନ ମଣ୍ଡଳର ମଧ୍ୟରେ ବିଷ୍ଣୁ ଓ ଏକ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ୍।

ସ୍ନାନମଣ୍ଡଲକାନ୍ ଦିକ୍ଷୁ କୁର୍ଯ୍ଯାଚ୍ଚୈଵ ଵାଦିକ୍ଷୁ ଚ । ଵିଷ୍ଣୁବ୍ରହ୍ମେଶଶକ୍ରାଦୀଂସ୍ତଦସ୍ତ୍ରାଣ୍ଯର୍ଘ୍ଯ ହୋମଯେତ୍ ।। ୨୬୫.

ସ୍ନାନ ମଣ୍ଡଳ ଦିଗ ଓ ଉପଦିଗରେ କରିବା ଉଚିତ୍। ବିଷ୍ଣୁ, ବ୍ରହ୍ମା, ଶିବ, ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ଅନ୍ୟମାନେଙ୍କୁ ତାଙ୍କର ଅସ୍ତ୍ର ଭାବେ ଅର୍ଘ୍ୟ ଓ ହୋମ କରିବା ଉଚିତ୍।

ଏକୈକସ୍ଯ ତ୍ଵଷ୍ଟଶତଂ ସମିଧସ୍ତୁ ତିଲାନ୍ ଘୃତଂ । ଭଦ୍ରଃ ସୁଭଦ୍ରଃ ସିଦ୍ଧାର୍ଥଃ କଲସାଃ ପୁଷ୍ଟିଵର୍ଦ୍ଧନାଃ ।। ୨୬୫.

ପ୍ରତ୍ୟେକ ପାଇଁ ଏକ ଶତ ଆଠ ଟି କୁଶ ଦାଣ୍ଡ, ତିଳ ଓ ଘିଅ ବ୍ୟବହାର କରିବା ଉଚିତ୍। ଭଦ୍ର, ସୁଭଦ୍ର, ସିଦ୍ଧାର୍ଥ, କଳଶ ଓ ଭାଗ୍ୟ ବୃଦ୍ଧି କରୁଥିବା ଦ୍ରବ୍ୟ ଦେବା ଉଚିତ୍।

ଅମୋଘଶ୍ଚିତ୍ରବାନୁଶ୍ଚ ପର୍ଜ୍ଜନ୍ଯୋଽଥ ସୁଦର୍ଶନଃ । ସ୍ଥାପଯେତ୍ତୁ ଘଟାନେତାନ୍ ସାଶ୍ଵିରୁଦ୍ରମରୁଦ୍‌ଗଣାନ୍ ।। ୨୬୫.

ଅମୋଘ, ଚିତ୍ରବାନୁ, ପର୍ଜ୍ୟନ୍ୟ ଓ ସୁଦର୍ଶନ—ଏହି କଳଶଗୁଡ଼ିକୁ ଅଶ୍ୱିନୀ, ରୁଦ୍ର ଓ ମାରୁତମାନେ ସହିତ ସ୍ଥାପନ କରିବା ଉଚିତ୍।

ଵିଶ୍ଵେ ଦେଵାସ୍ତଥା ଦୈତ୍ଯା ଵସଵୋ ମୁନଯସ୍ତଥା । ଆଵେଶଯନ୍ତୁ ସୁପ୍ରୀତାସ୍ତଥାନ୍ଯା ଅପି ଦେଵତାଃ ।। ୨୬୫.

ସମସ୍ତ ଦେବତା, ଦାନବ, ବସୁ, ଋଷିମାନେ ଏହି କଳଶରେ ଆନନ୍ଦରେ ବିରାଜ କରୁନ୍, ଅନ୍ୟ ଦେବତାମାନେ ମଧ୍ୟ ଏପରି କରୁନ୍।

ଓଷଧୀର୍ନ୍ନିକ୍ଷିପେତ୍ କୁମ୍ଭେ ଜଯନ୍ତୀଂ ଵିଜଯାଂ ଜଯାଂ । ଶତାଵରୀଂ ଶତପୁଷ୍ପାଂ ଵିଷ୍ଣୁକ୍ରାନ୍ତାପରାଜିତାମ୍ ।। ୨୬୫.

କଳଶରେ ଜୟନ୍ତୀ, ବିଜୟା, ଜୟା, ଶତାବରୀ, ଶତପୁଷ୍ପା, ବିଷ୍ଣୁକ୍ରାନ୍ତା ଓ ଅପରାଜିତା ଔଷଧୀ ରଖିବା ଉଚିତ୍।

ଉଯୋତିଷ୍ମତୀମତିବଲାଞ୍ଚନ୍ଦନୋଶୀରକେଶରଂ । କସ୍ତୂରିକାଞ୍ଚ କର୍ପୂରଂ ବାଲକଂ ପତ୍ରକଂ ତ୍ଵଚଂ ।। ୨୬୫.

ପ୍ରଭାମୟ ଏବଂ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଚନ୍ଦନ, ଉଶୀର, କେଶର, କସ୍ତୂରୀ, କର୍ପୂର, ବାଲକ, ପତ୍ର ଏବଂ ଚାମ୍ର ଦ୍ୱାରା ସ୍ନାନ କରାଯାଏ।

ଜାତୀଫଲଂ ଲଵଙ୍ଗଞ୍ଚ ମୃତ୍ତିକାଂ ପଞଅଚଗଵ୍ଯକଂ । ଭଦ୍ରପୀଠେ ସ୍ଥିତଂ ସାଧ୍ଯଂ ସ୍ନାପଯେଯୁର୍ଦ୍ଵିଜା ବଲାତ୍ ।। ୨୬୫.

ଜାତିଫଳ, ଲବଙ୍ଗ, ମାଟି ଏବଂ ଗାଈର ପାଞ୍ଚ ଉତ୍ପାଦ ଉପରେ ଶୁଭାସନରେ ରଖି, ଦ୍ୱିଜମାନେ ଶକ୍ତିରେ ସେଥିରେ ସ୍ନାନ କରାଇବେ।