ଅଗ୍ନିପୁରାଣମ୍

ଅନ୍ନସ୍ଯ ମନୁଜଶ୍ରେଷ୍ଠ ପାନସ୍ଯ ଚ ସୁଗନ୍ଧିନଃ । ଚାମରଵ୍ଯଜନୋପାନଚ୍ଛତ୍ରଂ ଯାନାସନେ ତଥା ।। ୨୬୪.

ଖାଦ୍ୟ ପାଇଁ, ହେ ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଓ ସୁଗନ୍ଧିତ ପାନୀୟ ପାଇଁ; ବିସ୍ତରା, ଚାମରା, ଜୁତା, ଛତା, ଯାନ ଓ ଆସନ ମଧ୍ୟ ଏହିପରି ଦେବା ଉଚିତ।

ଯତ୍ କିଞ୍ଚିଦେଵମାଦି ସ୍ଯାତ୍ସାଵିତ୍ରେଣ ନିଵେଦଯେତ୍ । ପୌରୁଷନ୍ତୁ ଜପେତ୍ ସୂକ୍ତଂ ତଦେବ ଜୁହୁଯାତ୍ତଥା ।। ୨୬୪.

ଯେଉଁଠି ଏପରି କୌଣସି କାର୍ଯ୍ୟ ଆରମ୍ଭ ହୁଏ, ସେଠି ସାବିତ୍ରୀ ମନ୍ତ୍ରରେ ନିବେଦନ କରିବା ଉଚିତ୍। ପୁରୁଷ ସୂକ୍ତ ଜପ କରିବା ଦ୍ୱାରା, ସେଇ ବସ୍ତୁକୁ ଏହିପରି ଭାବେ ଅର୍ପଣ କରିବା ଚାହିଁଦି।

ଅର୍ଚ୍ଚାଭାଵେ ତଥା ଵେଦ୍ଯାଞ୍ଜଲେ ପୂର୍ଣଘଟେ ତଥା । ନଦୀତୀତରେଽଥ କମଲେ ଶାନ୍ତିଃ ସ୍ଯାଦ୍ଵିଷ୍ଣୁପୂଜନାତ୍ ।। ୨୬୪.

ଯଦି ମୂର୍ତ୍ତି ନାହିଁ, ତେବେ ବେଦୀ, ହସ୍ତଯୁଗ୍ମ, ପୂର୍ଣ୍ଣ ଘଟ, ନଦୀ କୂଳ କିମ୍ବା ପଦ୍ମ ମଧ୍ୟରେ ବି ଉପଯୋଗ କରିପାରିବେ; ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ପୂଜିଲେ ଶାନ୍ତି ମିଳେ।

ତତୋ ହୋମଃ ପ୍ରକର୍ତ୍ତଵ୍ଯୋ ଦୀପ୍ଯମାନେ ଵିଭାଵସୌ । ପରିସମ୍ମୃଜ୍ଯ ପର୍ଯ୍ଯୁକ୍ଷ୍ଯ ପରିସ୍ତୀର୍ଯ୍ଯ ପରିସ୍ତରୈଃ ।। ୨୬୪.

ତାପରେ ଜେବେ ଅଗ୍ନି ଭଲରେ ଜଳୁଛି, ସେବେ ହୋମ କରିବା ଉଚିତ୍। ପୂର୍ବରୁ ସଫା କରି, ଛିଟା ଦେଇ, ନିର୍ଦ୍ଧିଷ୍ଟ ଉପକରଣରେ ଚାରିପାଖ ଛାଡ଼ିବା ପରେ ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ କରିବା ଦରକାର।

ସର୍ଵ୍ଵାନ୍ନାଗ୍ରଂ ସମୁଦ୍‌ଧୃତ୍ଯ ଜୁହୁଯାତ୍ ପ୍ରଯତସ୍ତତଃ । ଵାସୁଦେଵାଯ ଦେଵାଯ ପ୍ରଭଵେ ଚାଵ୍ଯଯାଯ ଚ ।। ୨୬୪.

ପବିତ୍ର ମନୋଭାବରେ ସମସ୍ତ ଖାଦ୍ୟରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଅଂଶ ନେଇ, ତାହା ବାସୁଦେବ, ଦେବତା, ପ୍ରଭୁ ଓ ଅବିନାଶୀଙ୍କୁ ଅର୍ପଣ କରିବା ଉଚିତ୍।

ଅଗ୍ନଯେ ଚୈଵ ସୋମାଯ ମିତ୍ରାଯ ଵରୁଣାଯ ଚ । ଇନ୍ଦ୍ରାଯ ଚ ମହାଭାଗ ଇନ୍ଦ୍ରାଗ୍ନିଭ୍ଯାଂ ତଥୈଵ ଚ ।। ୨୬୪.

ଏହିପରି ଅଗ୍ନି, ସୋମ, ମିତ୍ର, ବରୁଣ, ମହାଭାଗ ଇନ୍ଦ୍ର, ଏବଂ ଇନ୍ଦ୍ର-ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଅର୍ପଣ କରିବା ଚାହିଁଦି।

ଵିଶ୍ଵେଭ୍ଯଶଚୈଵ ଦେଵେବ୍ଯଃ ପ୍ରଜାନାଂ ପତଯେ ନମଃ । ଅନୁମତ୍ଯୈ ତଥା ରାମ ଧନ୍ଵନ୍ତରଯ ଏଵ ଚ ।। ୨୬୪.

ସମସ୍ତ ଦେବତା, ପ୍ରଜାପତିଙ୍କୁ ନମସ୍କାର; ଅନୁମତି, ରାମ ଓ ଧନ୍ୱନ୍ତରିଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଅର୍ପଣ କର।

ଵାସ୍ତୋଷ୍ପତ୍ଯୈ ତତୋ ଦେଵ୍ଯୈ ତତଃ ସ୍ଵିଷ୍ଟିକୃତେଽଗ୍ନଯେ । ସଚ୍ତୁର୍ଥ୍ଯନ୍ତନାମ୍ନା ତୁ ହୁତ୍ଵୈତେବ୍ଯୋ ବଲିଂ ହରେତ୍ ।। ୨୬୪.

ତାପରେ ବାସ୍ତୋଷ୍ପତି, ପରେ ଦେବୀ, ପରେ ସ୍ୱିଷ୍ଟିକୃତ ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ ନାମାନୁସାରେ ହୋମ କରି, ଏହି ସମସ୍ତଙ୍କୁ ବଳି ଦେବା ଉଚିତ୍।

ତକ୍ଷୋପତକ୍ଷମଭିତଃ ପୂର୍ଵେଣାଗ୍ନିମତଃ ପରମ୍ । ଅଶ୍ଵାନାମପି ଧର୍ମଜ୍ଞ ଊର୍ଣାନାମାନି ଚାପ୍ଯଥ ।। ୨୬୪.

କଠିଆ ଓ ତାଙ୍କ ସହାୟକଙ୍କୁ, ଅଗ୍ନିର ପୂର୍ବ ଦିଗରେ, ଏବଂ ଧର୍ମଜ୍ଞ, ଘୋଡ଼ା ଓ ଉନ୍ନାମାନେଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଅର୍ପଣ କର।

ନିରୁନ୍ଧୀ ଧୂମ୍ରିଣୀକା ଚ ଅସ୍ଵପନ୍ତୀ ତଥୈଵ ଚ । ମେଘପତ୍ନୀ ଚ ନାମାନି ସର୍ଵ୍ଵେଷାମେଵ ଭାର୍ଗଵ ।। ୨୬୪.

ନିରୁନ୍ଧୀ, ଧୂମ୍ରିଣୀକା, ଅଶ୍ୱପନ୍ତୀ ଓ ମେଘପତ୍ନୀ—ଏହି ସମସ୍ତଙ୍କ ନାମ ହେଉଛି, ଭାର୍ଗବ।

ଆଗ୍ନେଯାଦ୍ଯାଃ କ୍ରମେଣାଥ ତତଃ ଶକ୍ତିଷୁ ନିକ୍ଷିପେତ୍ । ନନ୍ଦିନ୍ଯୈ ଚ ସୁଭାଗ୍ଯୈ ଚ ସୁମଙ୍ଗଲ୍ଯୈ ଚ ଭାର୍ଗଵ ।। ୨୬୪.

ତାପରେ ଆଗ୍ନେୟୀ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଦେବୀମାନେ ପ୍ରତ୍ୟେକ ଶସ୍ତ୍ରରେ ଅର୍ପଣ କରିବା ଉଚିତ୍। ନନ୍ଦିନୀ, ସୁଭାଗ୍ୟା ଓ ସୁମଙ୍ଗଳ୍ୟାଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଭାର୍ଗବ, ଅର୍ପଣ କର।

ଭଦ୍ରକାଲ୍ଯୈ ତତୋ ଦତ୍ଵା ସ୍ଥୂଣାଯାଞ୍ଚ ତଥା ଶ୍ରିଯେ । ହିରଣଅଯକେଶ୍ଯୈ ଚ ତଥା ଵନସ୍ପତଯ ଏଵ ଚ ।। ୨୬୪.

ତାପରେ ଭଦ୍ରକାଳୀ, ଖୁଟି, ଶ୍ରୀ, ହିରଣ୍ୟକେଶୀ ଓ ଅଟେଇ ଗଛମାନେଙ୍କୁ ଅର୍ପଣ କରିବା ଉଚିତ୍।

ଧର୍ମ୍ମାଧର୍ମମଯୌ ଦ୍ଵାରେ ଗୃହମଧ୍ଯେ ଧ୍ରୁଵାଯ ଚ । ମୃତ୍ଯଵେ ଚ ବହିର୍ଦଦ୍ଯାଦ୍ଵରୁଣାଯୋଦକାଶଯେ ।। ୨୬୪.

ଦୁଇଟି ଦ୍ୱାରରେ ଧର୍ମ ଓ ଅଧର୍ମକୁ, ଘର ମଧ୍ୟରେ ଧ୍ରୁବକୁ, ବାହାରେ ମୃତ୍ୟୁକୁ ଏବଂ ଜଳସ୍ଥଳରେ ବରୁଣଙ୍କୁ ଅର୍ପଣ କର।

ଭୂତୋଭ୍ଯଶ୍ଚ ବହିର୍ଦ୍ଦଦ୍ଯାଚ୍ଛରଣେ ଧନଦାଯ ଚ । ଇନ୍ଦ୍ରାଯେନ୍ଦ୍ରପୁରୁଷେଭ୍ଯୋ ଦଦ୍ଯାତ୍ ପୂର୍ଵେଣ ମାନଵଃ ।। ୨୬୪.

ବାହାରେ ଭୂତମାନେଙ୍କୁ, ଶରଣସ୍ଥଳରେ ଧନଦାକୁ, ପୂର୍ବ ଦିଗରେ ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ଇନ୍ଦ୍ରପୁରୁଷମାନେଙ୍କୁ ମଣିଷ ଦେବା ଉଚିତ୍।

ଯମାଯ ତତ୍ ପୁରୁଷେଭ୍ଯୋ ଦଦ୍ଯାଦ୍ଦକ୍ଷିଣତସ୍ତଥା । ଵରୁଣାଯ ତତ୍ପୁରୁଷେଭ୍ଯୋ ଦଦ୍ଯାତ୍ପଶ୍ଚିମତସ୍ତଥା ।। ୨୬୪.

ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗରେ ଯମ ଓ ତାଙ୍କ ପୁରୁଷମାନେଙ୍କୁ, ପଶ୍ଚିମ ଦିଗରେ ବରୁଣ ଓ ବରୁଣପୁରୁଷମାନେଙ୍କୁ ଦେବା ଉଚିତ୍।

ସୋମାଯ ସୋମପୁରୁଷେଭ୍ଯ ଉଦଗ୍ଦଦ୍ଯାଦନନ୍ତରଂ । ବ୍ରହ୍ମଣେ ବ୍ରହ୍ମପୁରୁଷେଭ୍ଯୋ ମଧ୍ଯେ ଦଦ୍ଯାତ୍ତଥୈଵ ଚ ।। ୨୬୪.

ଉତ୍ତର ଦିଗରେ ସୋମ ଓ ସୋମପୁରୁଷମାନେଙ୍କୁ, ମଧ୍ୟରେ ବ୍ରହ୍ମା ଓ ବ୍ରହ୍ମପୁରୁଷମାନେଙ୍କୁ ଏଭଳି ଦେବା ଉଚିତ୍।

ଆକାଶେ ଚ ତଥା ଚୋଦ୍‌ର୍ଧ୍ଵେ ସ୍ଥଣ୍ଡିଲାଯ କ୍ଷିତୌ ତଥା । ଦିଵା ଦିଵାଚରେଭ୍ଯଶ୍ଚ ରାତ୍ରୌ ରାତ୍ରିଚରେଷୁ ଚ ।। ୨୬୪.

ଆକାଶ ଓ ଉପରକୁ, ଭୂମିରେ ସ୍ଥଣ୍ଡିଳାକୁ, ଦିନରେ ଦିନଚର ପ୍ରାଣୀମାନେଙ୍କୁ, ରାତିରେ ରାତିଚର ପ୍ରାଣୀମାନେଙ୍କୁ ଅର୍ପଣ କର।

ବଲିଂ ବହିସ୍ତଥା ଦଦ୍ଯାତ୍ସାଯଂ ପ୍ରାତସ୍ତୁ ପ୍ରତ୍ଯହଂ । ପିଣ୍ଡନିର୍ଵପଣଂ କୁର୍ଯ୍ଯାତ୍ ପ୍ରାତଃ ସାଯଂ ନ କାରଯେତ୍ ।। ୨୬୪.

ବାହାରେ ସନ୍ଧ୍ୟା ଓ ପ୍ରଭାତରେ ପ୍ରତିଦିନ ବଳି ଦେବା ଉଚିତ୍। ପିଣ୍ଡ ନିର୍ବପଣ ପ୍ରଭାତରେ କରିବା ଦରକାର, ସନ୍ଧ୍ୟାରେ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।

ପିତ୍ରେ ତୁ ପ୍ରଥମଂ ଦଦ୍ଯାତ୍ତତ୍ପିତ୍ରେ ତଦନନ୍ତରମ୍ । ପ୍ରତିପାମହାଯ ତନ୍ମାତ୍ରେ ପିତୃମାତ୍ରେ ତତୋଽର୍ପଯେତ୍ ।। ୨୬୪.

ପ୍ରଥମେ ପିତାଙ୍କୁ, ପରେ ପିତାମହଙ୍କୁ, ତାପରେ ପ୍ରପିତାମହ, ମା'ଙ୍କ ପିତା ଓ ମା'ଙ୍କ ମା'ଙ୍କୁ କ୍ରମେ ଅର୍ପଣ କରିବା ଉଚିତ୍।

ତନ୍ମାତ୍ରେ ଦକ୍ଷିଣାଗ୍ରେଷୁ କୁଶେଷ୍ଵେଵଂ ଯଜ୍ତେ ପିତୃନ୍ । ଇନ୍ଦ୍ରଵାରୁଣଵାଯଵ୍ଯା ଯାମ୍ଯା ଵା ନୈର୍ଋତାଶ୍ଚ ଯେ ।। ୨୬୪.

ଏଭଳି ଭାବରେ, ଦକ୍ଷିଣ ପାର୍ଶ୍ୱରେ କୁଶ ଶୟନରେ ପିତୃମାନେ ପାଇଁ ଅର୍ପଣ କରିବା ଉଚିତ୍, ଯେଉଁମାନେ ଇନ୍ଦ୍ର, ବରୁଣ, ବାୟୁ, ଯମ କିମ୍ବା ନୈୃତି ସମ୍ପ୍ରଦାୟର।

ତେ କାକାଃ ପ୍ରତିଗୃହ୍ଣନ୍ତୁ ଇମଂ ପିଣ୍ଡଂ ମଯୋଦ୍ଧୃତମ୍ । କାକପିଣ୍ଡନ୍ତୁ ମନ୍ତ୍ରେଣ ଶୁନଃ ପିଣ୍ଡଂ ପ୍ରଦାପଯେତ୍ ।। ୨୬୪.

ମୁଁ ଯେଉଁ ପିଣ୍ଡ ଅର୍ପଣ କରିଛି, ସେହି ପିଣ୍ଡ କାଉଁଆମାନେ ଗ୍ରହଣ କରୁନ୍। କାଉଁଆ ପିଣ୍ଡ ପାଇଁ ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରି, କୁକୁରମାନେ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ପିଣ୍ଡ ଦେବା ଉଚିତ୍।

ଵିଵସ୍ଵତଃ କୁଲେ ଜାତୌ ଦ୍ଵୌ ଶ୍ଯାଵଶବଲୌ ଶୁନୌ । ତେଷାଂ ପିଣ୍ଡଂ ପ୍ରଦାସ୍ଯାମି ପଥି ରକ୍ଷନ୍ତୁ ମେ ସଦା ।। ୨୬୪.

ବିବସ୍ବତଙ୍କ ପରିବାରରେ ଦୁଇଟି କୁକୁର ଜନ୍ମ ନେଇଥାନ୍ତି—ଏକଟି କଳା ଏବଂ ଏକଟି ଚିଟି। ସେମାନେ ପାଇଁ ମୁଁ ପିଣ୍ଡ ଅର୍ପଣ କରିବି—ସେମାନେ ସଦା ମୋ ପଥରେ ରକ୍ଷା କରୁନ୍।

ପ୍ରତିଗୃହ୍ଲନ୍ତୁ ମେ ଗ୍ରାସଂ ଗାଵସ୍ତ୍ରୈଲୋକ୍ଯମାତରଃ ।। ୨୬୪.

ତିନି ଲୋକର ମାତା ଗାଈମାନେ, ମୋର ଏହି ଭୋଜନ ଗ୍ରହଣ କରୁନ୍।

ଗୋଗ୍ରାସଞ୍ଚ ସ୍ଵସ୍ତ୍ଯଯନଂ କୃତ୍ଵା ବିକ୍ଷାଂ ପ୍ରଦାପଯେତ୍ । ଅତିଥୀନ୍ଦୀନାନ୍ ପୂଜଯିତ୍ଵା ଗୃହୀ ଭୁଞ୍ଜୀତ ଚ ସ୍ଵଯଂ ।। ୨୬୪.

ଗାଈମାନେ ପାଇଁ ଭଲ ହେବାର ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ଭୋଜନ ଦେଇ, ପରେ ଭିକ୍ଷା ଦେବା ଉଚିତ୍। ଅତିଥି ଓ ଦୁଃଖୀମାନେଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ କରି, ଘରମାଳିକ ନିଜେ ଭୋଜନ କରିପାରିବେ।

ଅଗ୍ନିରୁଵାଚ ସର୍ଵାର୍ଥସାଧନଂ ସ୍ନାନଂ ଵକ୍ଷ୍ଯେ ଶାନ୍ତିକରଂ ଶ୍ରୃଣୁ । ସ୍ନାପଯେଚ୍ଯ ସରିତ୍ତୀରେ ଗ୍ରହାନ୍ ଵିଷ୍ଣୁ ଵିଚକ୍ଷଣଃ ।। ୨୬୫.

ଅଗ୍ନି କହିଲେ: ସମସ୍ତ କାମନା ପୂରଣ କରୁଥିବା ଏବଂ ଶାନ୍ତି ଦେଇଥିବା ସ୍ନାନ ବିଷୟରେ ମୁଁ କହିବି—ଶୁଣ। ଜଣେ ବୁଦ୍ଧିମାନ ବ୍ୟକ୍ତି ନଦୀ କୂଳରେ ଗ୍ରହମାନେ ଓ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ସ୍ନାନ କରାଇବା ଉଚିତ୍।

ଦେଵାଲଯେ ଜ୍ଵରାର୍ତ୍ତ୍ଯାଦୌ ଵିନାଯକଗ୍ରହାର୍ଦ୍ଦିତେ । ଵିଦ୍ଯାର୍ଥିନୋ ହ୍ରଦେ ଗେହେ ଜଯକାମସ୍ଯ ତୀର୍ଥକେ ।। ୨୬୫.

ଦେଉଳରେ, ଜ୍ୱର କିମ୍ବା ରୋଗ ହେଲେ, କିମ୍ବା ବିନାୟକ କିମ୍ବା ଗ୍ରହ ଦୋଷ ହେଲେ; ଛାତ୍ରମାନେ ପାଇଁ ଘରର ଝିଲିକାରେ; ବିଜୟ ଚାହୁଁଥିବା ଲୋକ ପାଇଁ ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନରେ ସ୍ନାନ କରିବା ଉଚିତ୍।

ପଦ୍ମିନ୍ଯାଂ ସ୍ନାପଯେନ୍ନାରୀଂ ଗର୍ଭୋ ଯସ୍ଯାଃ ସ୍ନଵେତ୍ତଥା । ଅଶୋକସନ୍ନିଧୌ ସ୍ନାଯାଜ୍ଜାତୋ ଯସ୍ଯା ଵିନଶ୍ଯତି ।। ୨୬୫.

ଯାହାର ଗର୍ଭ ପରିଷ୍କାର କରିବାକୁ ହେଉଛି, ସେ ଜଣାକୁ ପଦ୍ମପୁଷ୍ପ ଝିଲିକାରେ ସ୍ନାନ କରାଯିବା ଉଚିତ୍; ଯାହାର ଶିଶୁ ମୃତ୍ୟୁ ହୋଇଛି, ସେ ଅଶୋକ ଗଛ ସମ୍ନିଧାନରେ ସ୍ନାନ କରିବା ଉଚିତ୍।

ପୁଷ୍ପାର୍ଥିନାଞ୍ଚ ପୁଷ୍ପାଢ୍ଯେ ପୁତ୍ରାର୍ଥିନାଞ୍ଚ ସାଗରେ । ଗୃହସୌଭାଗ୍ଯକାମାନାଂ ସର୍ଵେଷାଂ ଵିଷ୍ଣୁସନ୍ନିଧୌ ।। ୨୬୫.

ଫୁଲ ଆଶା କରୁଥିବା ଲୋକମାନେ ଯେଉଁଠାରେ ଅଧିକ ଫୁଲ ମିଳେ, ସେଠି ସ୍ନାନ କରିବା ଉଚିତ୍; ପୁଅ ଚାହୁଁଥିବା ଲୋକମାନେ ସାଗରରେ; ଘରର ଭାଗ୍ୟ ଆଶା କରୁଥିବା ସମସ୍ତଙ୍କୁ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ସମ୍ନିଧାନରେ ସ୍ନାନ କରିବା ଉଚିତ୍।

ଵୈଷ୍ଣଵେ ରେଵତୀପୁଷ୍ଯେ ସର୍ଵେଷାଂ ସ୍ନାନମୁତ୍ତମଂ । ସ୍ନାନକାମସ୍ଯ ସପ୍ତାହମ୍ପୂର୍ଵମୁତ୍ସାଦନଂ ସ୍ମୃତଂ ।। ୨୬୫.

ସମସ୍ତଙ୍କ ପାଇଁ ସର୍ବୋତ୍ତମ ସ୍ନାନ ହେଉଛି ବୈଶାଖ ମାସରେ ରେବତୀ କିମ୍ବା ପୁଷ୍ୟ ତିଥିରେ। ଯେଉଁଠି ସ୍ନାନ କରିବାକୁ ଇଚ୍ଛା, ସେଠି ସାତି ଦିନ ପୂର୍ବରୁ ଶୁଦ୍ଧି କରିବା ନିୟମ।