ଅଗ୍ନିପୁରାଣମ୍

ପ୍ରହ୍ରାଦସ୍ଯ ଚତୁଷ୍କୋଟ୍ଯୋ ନିଵାତକଵଚାଃ କୁଲେ। ତାମ୍ରାଯାଃ ଷଟ୍ ସୁତାଃ ସ୍ଯୁଶ୍ଚ କାକୀ ଶ୍ଵେନୀ ଚ ଭାସ୍ଯପି

ପ୍ରହ୍ଲାଦଙ୍କ ବଂଶରେ ଚାରି କୋଟି ନିବାତକବଚ ଥିଲେ; ତାମ୍ରାଙ୍କ ଛଅଜଣ କନ୍ୟା ଥିଲେ: କାକୀ, ଶ୍ୱେନୀ ଓ ଭାସ୍ୟା ମଧ୍ୟ।

ଗୃଧ୍ରିକା ଶ୍ରୁଚି ସୁଗ୍ରୀଵା ତାଭ୍ଯଃ କାକାଦଯୋଽଭଵନ୍। ଅଶ୍ଵାଶ୍ଚୋଷ୍ଟ୍ରାଶ୍ଚ ତାମ୍ରାଯା ଅରୁଣୋ ଗରୁଡସ୍ତଥା

ଗୃଧ୍ରିକା, ଶ୍ରୁଚି ଓ ସୁଗ୍ରୀବା ମଧ୍ୟ ତାମ୍ରାଙ୍କ କନ୍ୟା; ତାଙ୍କଠାରୁ କାଉଁ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ପକ୍ଷୀ ଜନ୍ମିଲେ, ତାମ୍ରାଠାରୁ ଘୋଡ଼ା, ଉଠ, ଅରୁଣ ଓ ଗରୁଡ଼ ମଧ୍ୟ ଜନ୍ମିଲେ।

ଵିନତାଯାଃ ସହସ୍ତ୍ରନ୍ତୁ ସର୍ପାଶ୍ଚ ସୁରସାଭଵାଃ। କାଦ୍ରଵେଯାଃ ସହସ୍ତ୍ରନ୍ତୁ ଶେଷଵାସୁକିତକ୍ଷକାଃ

ବିନତାଙ୍କୁ ହଜାରଟି ପୁଅ ଜନ୍ମିଲେ, ସୁରସାଠାରୁ ସାପମାନେ ଜନ୍ମିଲେ; କାଦ୍ରୁଠାରୁ ମଧ୍ୟ ହଜାରଟି ପୁଅ ହେଲେ—ଶେଷ, ବାସୁକି ଓ ତକ୍ଷକ ମଧ୍ୟରେ ଅଛନ୍ତି।

ଦଂଷ୍ଟ୍ରିଣଃ କ୍ରୋଧଵଶଜା ଧରୋତ୍ଯାଃ ପକ୍ଷିଣୋ ଜଲେ। ସୁରଭ୍ଯାଂ ଗୋମହିଷ୍ଯାଦି ହରୋତ୍ପନ୍ନାସ୍ତୃଣାଦଯଃ

କ୍ରୋଧବଶାଠାରୁ ଦାଂତିଆ ପଶୁମାନେ ଜନ୍ମିଲେ; ସୁରଭିଠାରୁ ଗାଈ, ମହିଷ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଖୁରବାଲା ପଶୁ ଜନ୍ମିଲେ; ଇରାଠାରୁ ଘାସ ଓ ଉଦ୍ଭିଦ ଜନ୍ମିଲେ।

ଖସାଯାଂ ଯକ୍ଷରକ୍ଷାଂସି ମୁନେରପ୍ସରସୋଭଵତ୍। ଅରିଷ୍ଟାଯାନ୍ତୁ ଗନ୍ଧର୍ଵାଃ କଶ୍ଯପାଦ୍ଧି ସ୍ଥିରଞ୍ଚରମ୍

ଖସାଠାରୁ ଯକ୍ଷ ଓ ରାକ୍ଷସମାନେ ଜନ୍ମିଲେ, ଋଷିଙ୍କ ଅପ୍ସରାସଙ୍କ ସହ ଯୋଗରୁ; ଅରିଷ୍ଟାଠାରୁ ଗନ୍ଧର୍ବମାନେ, ଏବଂ କଶ୍ୟପଠାରୁ ଚଳନ୍ତି ଓ ଅଚଳ ଗନ୍ଧର୍ବ ଜନ୍ମିଲେ।

ଏଷାଂ ପୁତ୍ରାଦଯୋଽସଙ୍ଖ୍ଯା ଦେଵୈର୍ଵୈ ଦାନଵା ଜିତାଃ । ଦିତିର୍ଵିନଷ୍ଟପୁତ୍ରା ଵୈ ତୋଷଯାମାସ କଶ୍ଯପମ୍

ଏମାନଙ୍କ ସନ୍ତାନମାନେ ଅସଂଖ୍ୟ; ଦେବତାମାନେ ଦାନବମାନେ ଜିତିଥିଲେ। ଦିତି, ପୁଅ ହରାଇ, କଶ୍ୟପଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ କରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କଲେ।

ପୁତ୍ରମିନ୍ଦ୍ରପ୍ରହର୍ତ୍ତାରମିଚ୍ଛତୀ ପ୍ରାପ କଶ୍ଯପାତ୍। ପାଦାପ୍ରକ୍ଷାଲନାତ୍ ସୁପ୍ତା ତସ୍ଯା ଗର୍ଭଂ ଜଘାନ ହ

ସେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ମାରିପାରିବା ପୁଅ ଚାହିଁ, କଶ୍ୟପଠାରୁ ଏକ ପୁଅ ପାଇଲେ; କିନ୍ତୁ ପାଦ ଧୋଇ ଶୋଇପଡିଲେ, ଇନ୍ଦ୍ର ତାଙ୍କ ଗର୍ଭକୁ ଧ୍ୱଂସ କଲେ।

ଛିଦ୍ରମନ୍ଵିଷ୍ଯ ଚେନ୍ଦ୍ରସ୍ତୁ ତେ ଦେଵା ମରୁତୋଽଭଵନ୍। ଶକ୍ରସ୍ଯୈକୋନପଞ୍ଚାଶତ୍ସହାଯା ଦୀପ୍ତତେଜସଃ

ଇନ୍ଦ୍ର ସୁଯୋଗ ଦେଖି ଗର୍ଭକୁ ଭାଗ କଲେ; ତାହାଠାରୁ ମାରୁତମାନେ ଜନ୍ମିଲେ, ଯେଉଁମାନେ ଶକ୍ରଙ୍କ ଏକାବନ୍ଧୁ ସହାୟ ଓ ଦୀପ୍ତିମାନ।

ଏତତ୍ ସର୍ଵଂ ହରିର୍ବ୍ରହ୍ମା ଅଭିଷିଚ୍ଯ ପୃଥୁଂ ନୃପମ୍। ଦଦୌ କ୍ରମେଣ ରାଜ୍ଯାନି ଅନ୍ଯେଷାମଧିପୋ ହରିଃ

ଏହି ସବୁକୁ ହରି ଓ ବ୍ରହ୍ମା, ପୃଥୁ ରାଜାଙ୍କୁ ଅଭିଷେକ କରି, କ୍ରମେ ରାଜ୍ୟ ଦେଲେ; ହରି ଅନ୍ୟମାନଙ୍କ ଉପରେ ଅଧିପତି ହେଲେ।

ଦ୍ଵିଜୌଷଧୀନାଂ ଚନ୍ଦ୍ରଶ୍ଚ ଅପାନ୍ତୁ ଵରୁଣୋ ନୃପଃ। ରାଜ୍ଞାଂ ଵୈଶ୍ରଵଣୋ ରାଜା ସୂର୍ଯାଣାଂ ଵିଷ୍ଣୁରୀଶ୍ଵରଃ

ଦ୍ୱିଜମାନେ ଓ ଔଷଧିମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଚନ୍ଦ୍ରମା ଅଧିପତି, ଜଳମାନେ ମଧ୍ୟରେ ବରୁଣ ରାଜା, ରାଜାମାନେ ମଧ୍ୟରେ ବୈଶ୍ରବଣ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଏବଂ ସୂର୍ଯ୍ୟମାନେ ମଧ୍ୟରେ ବିଷ୍ଣୁ ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ ଅଟୁଟ ଅଧିପତି।

ଵସୂନାଂ ପାଵକୋ ରାଜା ମରୁତାଂ ଵାସଵଃ ପ୍ରଭୁଃ। ପ୍ରଜାପତୀନାଂ ଦକ୍ଷୋଥ ପ୍ରହ୍ଲାଦୋ ଦାନଵାଧିପଃ

ବସୁମାନେ ମଧ୍ୟରେ ପାବକ ରାଜା, ମରୁତମାନେ ମଧ୍ୟରେ ବାସବ ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ପ୍ରଜାପତିମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଦକ୍ଷ ଏବଂ ଦାନବମାନେ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରହ୍ଲାଦ ଅଧିପତି।

ପିତୄଣାଂ ଚ ଯମୋ ରାଜା ଭୂତାଦୀନାଂ ହରଃ ପ୍ରଭୁଃ। ହିମଵାଂଶ୍ଚୈଵ ଶୈଲାନାଂ ନଦୀନାଂ ସାଗରଃ ପ୍ରଭୁଃ

ପିତୃମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଯମ ରାଜା, ସମସ୍ତ ଭୂତମାନେ ମଧ୍ୟରେ ହର ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ପାହାଡ଼ମାନେ ମଧ୍ୟରେ ହିମବନ୍ତ ଅଧିପତି, ନଦୀମାନେ ମଧ୍ୟରେ ସାଗର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଅଟୁଟ ଅଧିପତି।

ଗନ୍ଧର୍ଵାଣାଂ ଚିତ୍ରରଥୋ ନାଗାନାମଥ ଵାସୁକିଃ। ସର୍ପାଣାଂ ତକ୍ଷକୋ ରାଜା ଗରୁଡଃ ପକ୍ଷିଣାମଥ

ଗନ୍ଧର୍ବମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଚିତ୍ରରଥ, ନାଗମାନେ ମଧ୍ୟରେ ବାସୁକି, ସର୍ପମାନେ ମଧ୍ୟରେ ତକ୍ଷକ ରାଜା, ଏବଂ ପକ୍ଷୀମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଗରୁଡ଼ ଶ୍ରେଷ୍ଠ।

ଐରାଵତୋ ଗଜେନ୍ଦ୍ରାଣାଂ ଗୋଵୃଷୋଥ ଗଵାମପି। ମୃଗାଣାମଥ ଶାର୍ଦୂଲଃ ପ୍ଲକ୍ଷୋ ଵନସ୍ପତୀଶ୍ଵରଃ

ହାତୀମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଏଇରାବତ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ବଳଦ ଓ ଗାଈମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଗୋବୃଷ ଅଧିପତି, ପଶୁମାନେ ମଧ୍ୟରେ ବାଘ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଓ ଗଛମାନେ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ଲକ୍ଷ ଅଧିପତି।

ଉଚ୍ଚୈଃ ଶ୍ରଵାସ୍ତଥାଶ୍ଵାନାଂ ସୁଧନ୍ଵା ପୂର୍ଵପାଲକଃ। ଦକ୍ଷିଣସ୍ଯାଂ ଶଙ୍ଖପଦଃ କେତୁମାନ୍ ପାଲକୋ ଜଲେ

ଘୋଡ଼ାମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଉଚ୍ଚୈଃଶ୍ରବା ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ପ୍ରାଚୀନ ରକ୍ଷକ ସୁଧନ୍ୱା, ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗରେ ଶଂଖପଦ ଓ ଜଳରେ କେତୁମାନ୍ ରକ୍ଷକ।

ଅଗ୍ନିରୁଵାଚ ପ୍ରଥମୋ ମହତଃ ସର୍ଗୋ ଵିଜ୍ଞେଯୋ ବ୍ରହ୍ମାଣସ୍ତୁ ସଃ। ତନ୍ମାତ୍ରାଣାଂ ଦ୍ଵିତୀଯସ୍ତୁ ଭୂତସର୍ଗୋ ହି ସ ସ୍ମୃତଃ

ଅଗ୍ନି କହିଲେ: ମହାନ୍ତଙ୍କ ପ୍ରଥମ ସୃଷ୍ଟି ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କର ବୋଲି ଜଣାଯାଏ; ଦ୍ୱିତୀୟ ସୂକ୍ଷ୍ମ ତତ୍ତ୍ୱମାନଙ୍କର, ଯାହାକୁ ଭୂତସୃଷ୍ଟି କୁହାଯାଏ।

ଵୈକାରିକସ୍ତୃତୀଯସ୍ତୁ ସର୍ଗ ଐନ୍ଦ୍ରିଯକଃ ସ୍ମୃତଃ। ଇତ୍ଯେଷ ପ୍ରାକୃତଃ ସର୍ଗଃ ସମ୍ଭୂତୋ ବୁଦ୍ଧିପୂର୍ଵକଃ

ତୃତୀୟ ସୃଷ୍ଟି ମନସିକ ଭାବେ ହୁଏ, ଯାହାକୁ ଐନ୍ଦ୍ରିୟକ ସୃଷ୍ଟି କୁହାଯାଏ; ଏହିପରି ଏହା ପ୍ରାକୃତିକ ସୃଷ୍ଟି, ବୁଦ୍ଧିରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ।

ମୁଖ୍ଯଃ ସର୍ଗସ୍ଚତୁର୍ଥସ୍ତୁ ମୁଖ୍ଯା ଵୈ ସ୍ଥାଵରାଃ ସ୍ମୃତାଃ। ତିର୍ଯକ୍‌ସ୍ତ୍ରୋତାସ୍ତୁ ଯଃ ପ୍ରୋକ୍ତସ୍ତୈର୍ଯ୍ଯଗ୍ଯୋନ୍ଯସ୍ତତଃ ସ୍ମୃତଃ

ଚତୁର୍ଥ ସୃଷ୍ଟି ମୁଖ୍ୟ, ଏବଂ ଅଚଳମାନେ ମୁଖ୍ୟ ବୋଲି ମନାଯାଏ; ତିର୍ୟକ୍ସ୍ରୋତସ୍ ସୃଷ୍ଟି ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରସ୍ପର।

ତଥୋଦ୍‌ର୍ଧ୍ଵସ୍ତ୍ରୋତସାଂ ଷଷ୍ଠୋ ଦେଵସର୍ଗସ୍ତୁ ସ ସ୍ମୃତଃ। ତତୋର୍ଵାକସ୍ତ୍ରୋତସାଂ ସର୍ଗଃ ସପ୍ତମଃ ସ ତୁ ମାନୁଷଃ

ଉର୍ଦ୍ଧ୍ୱଗାମୀମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଷଷ୍ଠ ସୃଷ୍ଟି ଦେବମାନେର, ତାପରେ ଅବନତ ଧାରାର ସୃଷ୍ଟି ସପ୍ତମ, ଯାହା ମାନବ ସୃଷ୍ଟି।

ଅଷ୍ଟମୋନୁଗ୍ରହଃ ସର୍ଗଃ ସାତ୍ତ୍ଵିକସ୍ତାମସଶ୍ଚ ଯଃ। ପଞ୍ଚୈତେ ଵୈକୃତାଃ ସର୍ଗାଃ ପ୍ରାକୃତାସ୍ଚ ତ୍ରଯଃ ସ୍ମୃତାଃ

ଅଷ୍ଟମ ସୃଷ୍ଟି ଅନୁଗ୍ରହର, ଯାହା ସାତ୍ତ୍ୱିକ ଓ ତାମସିକ; ଏହି ପାଞ୍ଚଟିକୁ ବିକୃତି ସୃଷ୍ଟି କୁହାଯାଏ, ଏବଂ ତିନିଟି ପ୍ରାକୃତିକ ବୋଲି ମନାଯାଏ।

ପ୍ରାକୃତୋ ଵୈକୃତଶ୍ଚୈଵ କୌମାରୋ ନଵମସ୍ତଥା। ବ୍ରହ୍ମତୋ ନଵ ସର୍ଗାସ୍ତୁ ଜଗତୋ ମୂଲହେତଵଃ

ପ୍ରାକୃତିକ, ବିକୃତି ଓ କୌମାର ସୃଷ୍ଟି ନବମ; ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କରୁ ନଉଟି ସୃଷ୍ଟି ହୁଏ, ଯାହା ସମସ୍ତ ସୃଷ୍ଟିର ମୂଳ କାରଣ।

ଖ୍ଯାତ୍ଯାଦ୍ଯା ଦକ୍ଷକନ୍ଯାସ୍ତୁ ଭୃଗ୍ଵାଦ୍ଯା ଉପଯେମିରେ। ନିତ୍ଯୋ ନୈମିତ୍ତିକଃ ସର୍ଗସ୍ତ୍ରିଧା ପ୍ରକଥିତୋ ଜନୈଃ

ଦକ୍ଷଙ୍କର କନ୍ୟା ଖ୍ୟାତି ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ଭୃଗୁ ଓ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କ ସହ ବିବାହ କଲେ; ନିତ୍ୟ ଓ ନିମିତ୍ତିକ ସୃଷ୍ଟିକୁ ଲୋକେ ତିନି ପ୍ରକାରରେ ବର୍ଣ୍ଣନା କରନ୍ତି।

ପ୍ରାକୃତା ଦୈନନ୍ଦିନୀ ସ୍ଯାଦନ୍ତରପ୍ରଲଯାଦନ୍। ଜାଯତେ ଯତ୍ରାନୁଦିନଂ ନିତ୍ଯସର୍ଗୋ ହି ସମ୍ମତଃ

ପ୍ରାକୃତିକ ସୃଷ୍ଟି ଦୈନିକ ଭାବେ ହୁଏ, ମଧ୍ୟପ୍ରଳୟ ପରେ ଉତ୍ପନ୍ନ; ଯେଉଁଠାରେ ପ୍ରତିଦିନ ଘଟେ, ସେଠି ଏହାକୁ ନିତ୍ୟ ସୃଷ୍ଟି ବୋଲି ମନାଯାଏ।

ଦେଵୌ ଧାତାଵିଧାତାରୌ ଭୃଗୋଃ ଖ୍ଯାତିରସୂଯତ। ଶ୍ରିଯଞ୍ଚ ପତ୍ନୀ ଵିଷ୍ଣୋର୍ଯା ସ୍ତୁତା ଶକ୍ରେଣ ଵୃଦ୍ଧଯେ

ଭୃଗୁଙ୍କର ପତ୍ନୀ ଖ୍ୟାତିଠାରୁ ଧାତା ଓ ବିଧାତା ଦୁଇ ଦେବତା ଜନ୍ମ ନେଲେ; ବିଷ୍ଣୁଙ୍କର ପତ୍ନୀ ଶ୍ରୀ, ଯିଏ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସମୃଦ୍ଧି ପାଇଁ ପ୍ରଶଂସିତ।

ଧାତୁର୍ଵିଧାତୁର୍ଦ୍ଵୌ ପୁତ୍ରୌ କ୍ରମାତ୍ ପ୍ରାଣୋ ମୃକଣ୍ଡୁକଃ। ମାର୍କଣ୍ଡେଯୋ ମୃକଣ୍ଡୋଶ୍ଚ ଜଜ୍ଞେ ଵେଦଶିରାସ୍ତତଃ

ଧାତା ଓ ବିଧାତାଙ୍କର ଦୁଇ ପୁଅ ପ୍ରାଣ ଓ ମୃକଣ୍ଡୁକ; ମୃକଣ୍ଡୁଙ୍କଠାରୁ ମାର୍କଣ୍ଡେୟ, ତାପରେ ବେଦଶିରା ଜନ୍ମ ନେଲେ।

ପୌର୍ଣମାସଶ୍ଚ ସମ୍ଭୂତ୍ଯାଂ ମରୀଚେରଭଵତ୍ ସୁତଃ। ସ୍ମୃତ୍ଯାମଙ୍ଗିରସଃ ପୁତ୍ରାଃ ସିନୀଵାଲୀ କୁହୂସ୍ତଥା

ମରୀଚିଙ୍କ ପୁଅ ଭାବେ ପୌର୍ଣ୍ଣମାସ ଜନ୍ମ ନେଲେ; ସ୍ମୃତିଠାରୁ ଅଙ୍ଗିରସଙ୍କର ପୁଅ ସିନୀବାଳୀ ଓ କୁହୁ ଜନ୍ମିଲେ।

ରାକାଶ୍ଚାନୁମତିଶ୍ଚାତ୍ରେରନସୂଯାପ୍ଯଜୀଜନତ୍। ସୋମଂ ଦୁର୍ଵାସସଂ ପୁତ୍ରଂ ଦତ୍ତାତ୍ରେଯଞ୍ଚ ଯୋଗିନମ୍

ଅତ୍ରିଙ୍କଠାରୁ ରାକା ଓ ଅନୁମତି ଜନ୍ମିଲେ; ଅନସୂୟା ଦେଲେ ସୋମ, ଦୁର୍ବାସା ଓ ଯୋଗୀ ଦତ୍ତାତ୍ରେୟଙ୍କୁ।

ପ୍ରୀତ୍ଯାଂ ପୁଲସ୍ତ୍ଯଭାର୍ଯାଯାଂ ଦତ୍ତୋଲିସ୍ତତ୍ସୁତୋଭଵତ୍। କ୍ଷମାଯାଂ ପୁଲହାଜ୍ଜାତାଃ ସହିଷ୍ଣୁଃ କର୍ମପାଦିକାଃ

ପୁଲସ୍ତ୍ୟଙ୍କ ଭାର୍ଯ୍ୟାଙ୍କ ଉପରେ ସ୍ନେହରୁ ତାଙ୍କର ପୁଅ ଦତ୍ତୋଳି ଜନ୍ମିଲେ। ପୁଲହ ଓ କ୍ଷମାଙ୍କଠାରୁ ସହିଷ୍ଣୁ ଓ କର୍ମପାଦିକା ଜନ୍ମିଥିଲେ।

ସନ୍ନତ୍ଯାଞ୍ଚ କ୍ରତୋରାସନ୍ ବାଲିଖିଲ୍ଯା ମହୌଜସଃ। ଅଙ୍ଗୁଷ୍ଠପର୍ଵମାତ୍ରାସ୍ତେ ଯେ ହି ଷଷ୍ଟିସହସ୍ତ୍ରିଣଃ

ସନ୍ନତି ଓ କ୍ରତୁଙ୍କଠାରୁ ବଳଶାଳୀ ବାଳିଖିଲ୍ୟମାନେ ଜନ୍ମିଥିଲେ, ସେମାନେ ଅଙ୍ଗୁଠିର ଗଠିଏ ମାତ୍ର ଆକାରର, ସଠି ହଜାର ଜଣ ଥିଲେ।