ଅଗ୍ନିପୁରାଣମ୍

ମନ୍ତ୍ରଶ୍ଚାହିରଥେତ୍ଯେତଚ୍ଛରାଣାଂ ମନ୍ତ୍ରଣେ ଭଵେତ୍ । ଵହ୍ନୀନାଂ ପିତରିତ୍ଯେରତ୍ତୂଣମନ୍ତ୍ରଃ ପ୍ରକୀର୍ତ୍ତିତଃ ।। ୨୬୦.

'ଅହିରଥେତି' ମନ୍ତ୍ର ଶର ପାଇଁ ବ୍ୟବହୃତ ହୁଏ। 'ବହ୍ନି' ଏବଂ 'ପିତର' ମନ୍ତ୍ର ତୁଣୀ ପାଇଁ କହାଯାଇଛି।

ଯୁଞ୍ଜନ୍ତୀତି ତଥାଶ୍ଵାନାଂ ଯୋଜନେ ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଯତେ । ଆଶୁଃ ଶିଶାନ ଇତ୍ଯେତଦ୍‌ଯାତ୍ରାରମ୍ଭଣମୁଚ୍ଯତେ ।। ୨୬୦.

'ଯୁଞ୍ଜନ୍ତି' ମନ୍ତ୍ର ଘୋଡ଼ା ଯୋଗ କରିବା ପାଇଁ କୁହାଯାଏ। 'ଆଶୁଃ ଶିଶାନ' ମନ୍ତ୍ର ଯାତ୍ରା ଆରମ୍ଭ ପାଇଁ ବ୍ୟବହୃତ।

ଵିଷ୍ଣୋଃ କ୍ରମେତି ମନ୍ତ୍ରଶ୍ଚ ରଥାରୋହଣିକଃ ପରଃ । ଆଜଙ୍ଘେତୀତି ଚାଶ୍ଵାନାଂ ତାଡନୀଯମୁଦାହୃତଂ ।। ୨୬୦.

'ବିଷ୍ଣୋଃ କ୍ରମେତି' ମନ୍ତ୍ର ରଥ ଚଢ଼ିବା ପାଇଁ। 'ଆଜଙ୍ଘେତି' ମନ୍ତ୍ର ଘୋଡ଼ାକୁ ଚାଳିବା ପାଇଁ ଦିଆଯାଏ।

ଯାଃ ସେନା ଅଭିତ୍ଵରୀତି ପରସୈନ୍ଯମୁଖେ ଭଵେତ୍ । ଯମେନ ଦତ୍ତମିତ୍ଯସ୍ଯ କୋଟିହୋମାଦ୍ଵିଚକ୍ଷଣଃ ।। ୨୬୦.

'ଯାଃ ସେନା ଅଭିତ୍ୱରିତି' ମନ୍ତ୍ର ଶତ୍ରୁ ସେନା ସାମ୍ନାରେ ବ୍ୟବହୃତ ହୁଏ। 'ଯମେନ ଦତ୍ତମିତି' ମନ୍ତ୍ର ସହିତ କୋଟି ହୋମ କଲେ ବୁଦ୍ଧି ମିଳେ।

ଏତୈଃ ପୂର୍ଵହୁତୈର୍ମନ୍ତ୍ରୈଃ କୃତ୍ଵୈଵ ଵିଜଯୀ ଭଵେତ୍ । ଯମେନ ଦତ୍ତମିତ୍ଯସ୍ଯ କୋଟିହୋମାଦ୍ଵିଚକ୍ଷଣଃ ।। ୨୬୦.

ଏହି ମନ୍ତ୍ରଗୁଡ଼ିକ ସହିତ ପୂର୍ବ ଆହୁତି କରିଲେ ବିଜୟ ଲଭ୍ୟ। 'ଯମେନ ଦତ୍ତମିତି' ମନ୍ତ୍ର ସହିତ କୋଟି ହୋମ କଲେ ବୁଦ୍ଧି ମିଳେ।

ରଥମୁତ୍ପାଦଯେଚ୍ଛୀଘ୍ରଂ ସଂଗ୍ରାମେ ଵିଜଯପ୍ରଦମ୍ । ଆ କୃଷ୍ଣେତି ତଥୈତସ୍ଯ କର୍ମଵ୍ଯାହୃତିଵଦ୍ଭଵେତ୍ ।। ୨୬୦.

ସେ ତୁରନ୍ତ ଏମିତି ରଥ ତିଆରି କରେ, ଯାହା ଯୁଦ୍ଧରେ ବିଜୟ ଦେଉଛି। ଏହା ପାଇଁ 'ଆ କୃଷ୍ଣେତି' ମନ୍ତ୍ର କରାଯାଏ, ଯେପରି ଅନ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟମୂଳକ ଉଚ୍ଚାରଣରେ କରାଯାଏ।

ଶିଵସଂକଲ୍ପଜାପେନ ସମାଧିଂ ମନସୋ ଲଭେତ୍ । ପଞ୍ଚନଦ୍ଯଃ ପଞ୍ଚଲକ୍ଷଂ ହୁତ୍ଵା ଲକ୍ଷ୍ମୀମଵାପ୍ନୁଯାତ୍ ।। ୨୬୦.

'ଶିବସଂକଳ୍ପ' ମନ୍ତ୍ର ଜପ କଲେ ମନର ଏକାଗ୍ରତା ମିଳେ। ପଞ୍ଚନଦୀଙ୍କୁ ପଞ୍ଚଲକ୍ଷ ଆହୁତି ଦେଲେ ଧନ-ସମୃଦ୍ଧି ମିଳେ।

ଯଦା ବଧ୍ନନ୍ଦାକ୍ଷାଯଣାଂ ମନ୍ତ୍ରେଣାନେନ ମନ୍ତ୍ରିତମ୍ । ସହସ୍ରକୃତ୍ଵଃ କନକଂ ଧାରଯେଦ୍ରିପୁଵାରଣଂ ।। ୨୬୦.

ଏହି ମନ୍ତ୍ର ସହିତ ଦାୟିସ୍ (ଗୋଟି) ବାନ୍ଧି, ହଜାରଥର ଉଚ୍ଚାରଣ କରି, ସୁନା ପିନ୍ଧିଲେ, ଏହା ଶତ୍ରୁ ରୁଦ୍ଧ କରିବାରେ ସାହାଯ୍ୟ କରେ।

ଇମଂ ଜୀଵେଭ୍ଯ ଇତି ଚ ଶିଲାଂ ଲୋଷ୍ଟ୍ରଞ୍ଚତୁର୍ଦ୍ଦିଶଂ । କ୍ଷିପେଦ୍‌ଗୃହେ ତଦା ତସ୍ଯ ନ ସ୍ଯାଚ୍ଚୌରଭଯଂ ନିଶି ।। ୨୬୦.

'ଇମଂ ଜୀବେଭ୍ୟ ଇତି' ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରି ଘରର ଚାରିଦିଗରେ ପଥର କିମ୍ବା ମାଟି ଛିଁଟିଲେ, ରାତିରେ ଚୋର ଭୟ ରହିବ ନାହିଁ।

ପରି ମେ ଗାମନେନେତି ଵଶୀକରଣମୁତ୍ତମଂ । ହନ୍ତୁମଭ୍ଯାଗତସ୍ତତ୍ର ଵଶୀ ଭଵତି ମାନଵଃ ।। ୨୬୦.

'ପରି ମେ ଗାମନେନେତି' ମନ୍ତ୍ର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବଶୀକରଣ ପାଇଁ। କେହି ମାରିବାକୁ ଆସିଲେ, ସେଠାରେ ବଶୀଭୂତ ହୁଏ।

ଭକ୍ଷ୍ଯତାମ୍ବୂଲପୁଷ୍ପାଦ୍ଯଂ ମନ୍ତ୍ରିତନ୍ତୁ ପ୍ରଯଚ୍ଛତି । ଯସ୍ଯ ଧର୍ମଜ୍ଞ ଵଶଗଃ ସୋସ୍ଯ ଶୀଘ୍ରଂ ଭଵିଷ୍ଯତି ।। ୨୬୦.

ଯଦି କେହି ଭୋଜ୍ୟ, ପାନ, ଫୁଲ ଇତ୍ୟାଦିକୁ ମନ୍ତ୍ରପୂତ କରି ଦେଇଥାଏ, ଧର୍ମଜ୍ଞ, ଯାହାକୁ ଦିଆଯାଏ ସେ ଶୀଘ୍ର ବଶୀଭୂତ ହୁଏ।

ଶନ୍ନୋ ମିତ୍ର ଇତୀତ୍ଯେତତ୍ ସଦା ସର୍ଵ୍ଵତ୍ର ଶାନ୍ତିଦଂ । ଗଣାନାଂ ତ୍ଵା ଗଣପତିଂ କୃତ୍ଵା ହୋମଞ୍ଚତୁଷ୍ପଥେ ।। ୨୬୦.

ଯେଉଁଠି ଓ ସମୟରେ 'ଶନ୍ନୋ ମିତ୍ର' ମନ୍ତ୍ର ପଢ଼ାଯାଏ, ସେଠି ସବୁବେଳେ ଶାନ୍ତି ମିଳେ। ତୁମକୁ ସମସ୍ତ ଦେବମାନଙ୍କ ମୁଖ୍ୟ ଭାବେ ଆହ୍ୱାନ କରି, ଚଉମୁହାଣୀରେ ହୋମ କର।

ଵଶୀକୁର୍ଯ୍ଯାଜ୍ଜଗତ୍ସର୍ଵଂ ସର୍ଵଧାନ୍ଯୈରସଂଶଯମ୍ । ହିରଣ୍ଯଵର୍ଣାଃ ଶୁଚଯୋ ମନ୍ତ୍ରୋଯମଭିଷେଚନେ ।। ୨୬୦.

ସମସ୍ତ ପ୍ରକାର ଧାନ୍ୟ ଦାନ କରିଲେ, ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ସମସ୍ତ ଜଗତକୁ ବଶ କରିପାରିବ। ଏହି ସୁନା ରଙ୍ଗର, ପବିତ୍ର ମନ୍ତ୍ରଗୁଡ଼ିକ ଅଭିଷେକ ପାଇଁ ଉପଯୁକ୍ତ।

ଶନ୍ନୋ ଦେଵୀରଭିଷ୍ଟଯେ ତଥା ଶାନ୍ତିକାରଃ ପରଃ । ଏକଚକ୍ରେତି ମନ୍ତ୍ରେଣ ହୁତେନାଜ୍ଯେନ ଭାଗଶଃ ।। ୨୬୦.

'ଶନ୍ନୋ ଦେବୀର୍ ଅଭିଷ୍ଟୟେ' ମନ୍ତ୍ର ମଧ୍ୟ ଉତ୍ତମ ଶାନ୍ତି ଦେଇଥାଏ। 'ଏକଚକ୍ର' ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରି, ଘିଅ ଭାଗ ଭାଗରେ ହୋମ କର।

ଗ୍ରହେଭ୍ଯଃ ଶାନ୍ତିମାପ୍ନୋତି ପ୍ରସାଦଂ ନ ଚ ସଂଶଯଃ । ଗାଵୋ ଭଗ ଇତି ଦ୍ଵାଭ୍ଯାଂ ହୁତ୍ଵାଜ୍ଯଂ ଗା ଅଵାପ୍ନୁଯାତ୍ ।। ୨୬୦.

ଗ୍ରହମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ହେଉଥିବା ଅଶାନ୍ତି ଦୂର ହୁଏ ଓ ତାଙ୍କର କୃପା ମିଳେ, ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ। 'ଗାଉଃ ଭଗ' ଏହି ଦୁଇଟି ମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଘିଅ ହୋମ କଲେ ଗାଈ ପାଇଯାଏ।

ପ୍ରଵାଦାଂଷଃ ସୋପଦିତି ଗୃହଯଜ୍ଞେ ଵିଧୀଯତେ । ଦେଵେଭ୍ଯୋ ଵନସ୍ପତ ଇତି ଦ୍ରୁମଯଜ୍ଞେ ଵିଧୀଯତେ ।। ୨୬୦.

'ପ୍ରବାଦାଂଷଃ ସୋପ' ମନ୍ତ୍ର ଗୃହଯଜ୍ଞରେ ବ୍ୟବହୃତ ହୁଏ। 'ଦେବେଭ୍ୟୋ ବନସ୍ପତେ' ମନ୍ତ୍ର ଗଛ ଯଜ୍ଞରେ ବ୍ୟବହୃତ ହୁଏ।

ପୁଷ୍କର ଉଵାଚ ଯଜୁର୍ଵ୍ଵିଧାନଙ୍କଥିତଂ ଵକ୍ଷ୍ଯେ ସାମ୍ନାଂ ଵିଧାନକଂ । ସଂହିତାଂ ଵୈଷ୍ଣଵୀଞ୍ଜପ୍ତ୍ଵା ହୁତ୍ଵା ସ୍ଯାତ୍ ସର୍ଵ୍ଵକାମଭାକ୍ ।। ୨୬୧.

ପୁଷ୍କର କହିଲେ: ଯଜୁର୍ବେଦ ରୀତି ଆଗରୁ କହାଯାଇଛି, ଏବେ ସାମବେଦ ମନ୍ତ୍ର ପାଠର ପ୍ରକ୍ରିୟା କହିବି। ବୈଷ୍ଣବ ସଂହିତା ପଢ଼ି ହୋମ କଲେ, ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ ହୁଏ।

ସଂହିତାଞ୍ଛାନ୍ଦସୀଂ ସାଧୁ ଜପ୍ତ୍ଵା ପ୍ରୀଣାତି ଶଙ୍କରଂ । ସ୍କାନ୍ଦୀଂ ପୈତ୍ର୍ଯାଂ ସଂହିତାଞ୍ଚ ଜପ୍ତ୍ଵା ସ୍ଯାତ୍ତୁ ପ୍ରସାଦଵାନ୍ ।। ୨୬୧.

ଠିକ୍ ଭାବରେ ଛାନ୍ଦସ ସଂହିତା ପଢ଼ିଲେ ଶଙ୍କର ପ୍ରସନ୍ନ ହୁଅନ୍ତି। ସ୍କାନ୍ଦ ଓ ପିତୃ ସଂହିତା ପଢ଼ିଲେ କୃପା ମିଳେ।

ଯତ ଇନ୍ଦ୍ର ଭଜାମହେ ହିଂସାଦୋଷଵିନାଶନଂ । ଅଵକୀର୍ଣୀ ମୁଚ୍ଯତେ ଚ ଅଗ୍ନିସ୍ତିଗ୍ମେତି ଵୈ ଜପନ୍ ।। ୨୬୧.

'ଯତ ଇନ୍ଦ୍ର ଭଜାମହେ' ମନ୍ତ୍ର ହିଂସା ଦୋଷ ଦୂର କରେ, 'ଅବକୀର୍ଣ୍ଣୀ ମୁଚ୍ୟତେ ଚ ଅଗ୍ନିସ୍ତିଗ୍ମେତି' ମନ୍ତ୍ର ପଢ଼ିଲେ ଅବକୀର୍ଣ୍ଣ ଦୋଷରୁ ମୁକ୍ତି ମିଳେ।

ସର୍ଵ୍ଵଂପାପହରଂ ଜ୍ଞେଯଂ ପରିତୋଯଞ୍ଚ ତାସୁ ଚ । ଅଵିକ୍ରେଯଞ୍ଚ ଵିକ୍ରୀଯ ଜପେଦ୍‌ଘୃତଵତୀତି ଚ ।। ୨୬୧.

ଏହି ସମସ୍ତ ମନ୍ତ୍ର ସମସ୍ତ ପାପ ଦୂର କରେ ଓ ପ୍ରସନ୍ନତା ଦେଇଥାଏ। ଏମାନେ ବିକ୍ରୟ କରିବାଯୋଗ୍ୟ ନୁହେଁ, ଯଦି ବିକ୍ରୟ କରାଯାଏ, 'ଘୃତବତୀତି' ମନ୍ତ୍ର ପଢ଼ିବା ଉଚିତ।

ଅଯାନୋ ଦେଵ ସଵିତର୍ଜ୍ଞେଯନ୍ଦୁଃସ୍ଵପ୍ନନାଶନଂ । ଅବୋଧ୍ଯଗ୍ନିରିତିମନ୍ତ୍ରେଣ ଘୃତଂ ରାମ ଯଥାଵିଧି ।। ୨୬୧.

'ଅୟାନୋ ଦେବ ସବିତ' ମନ୍ତ୍ର ଖରାପ ସ୍ୱପ୍ନ ଦୂର କରେ। 'ଅବୋଧ୍ୟଗ୍ନିର୍' ମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ନିୟମ ଅନୁସାରେ ଘିଅ ହୋମ କର, ହେ ରାମ।

ଅଭ୍ଯୁକ୍ଷ୍ଯ ଘୃତଶେଷେଣ ମେଖଲାବନ୍ଧ ଇଷ୍ଯତେ । ସ୍ତ୍ରୀଣାଂ ଯାସାନ୍ତୁ ଗର୍ଭାଣି ପତନ୍ତି ଭୃଗୁସତ୍ତମ ।। ୨୬୧.

ଘିଅ ଅବଶିଷ୍ଟ ଦ୍ୱାରା ଛିଟାଇ ଦେଇ, ମେଖଳା ବାନ୍ଧିବା ନିୟମ ଅଛି। ହେ ଭୃଗୁଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଯେଉଁ ମହିଳାଙ୍କ ଗର୍ଭ ଝରିଯାଉଛି, ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଏହା କରାଯାଏ।

ମଣିଂ ଜାତସ୍ଯ ବାଲସ୍ଯ ଵଧ୍ନୀଯାତ୍ତଦନନ୍ତରଂ । ସୋମଂ ରାଜାନମେତେନ ଵ୍ଯାଧିଭିର୍ଵିପ୍ରମୁଚ୍ଯତେ ।। ୨୬୧.

ଶିଶୁ ଜନ୍ମ ହେବା ସହିତ ମଣି ବାନ୍ଧିଦେବା ଉଚିତ। ଏହା ଦ୍ୱାରା ରାଜା ସୋମ ରୋଗରୁ ମୁକ୍ତି ପାଉଛନ୍ତି।

ସର୍ପସାମ ପ୍ରଯୁଞ୍ଚାନୋ ନାପ୍ନୁଯାତ୍ ସର୍ପଜମ୍ଭଯଂ । ମାଦ୍ଯ ତ୍ଵା ଵାଦ୍ଯତେତ୍ଯେତଦ୍‌ଧୁତ୍ଵା ଵିପ୍ରଃ ସହସ୍ରଶଃ ।। ୨୬୧.

ସର୍ପସାମ ମନ୍ତ୍ର ବ୍ୟବହାର କଲେ ସର୍ପଦଂଶ ହୁଏ ନାହିଁ। 'ମାଦ୍ୟ ତ୍ୱା ବାଦ୍ୟତେ' ମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ହୋମ କଲେ ପୁରୋହିତ ହଜାର ହଜାର ଫଳ ପାଉଥାଏ।

ସତାଵରିମଣିମ୍ବଦ୍‌ଧ୍ଵା ନାପ୍ନୁଯାଚ୍ଛସ୍ତ୍ରତୋ ଭଯଂ । ଦୀର୍ଘତସସୋର୍କ୍କ ଇତି ହୁତ୍ଵାନ୍ନଂ ପ୍ରାପ୍ନୁଯାଦ୍ଵହୁ ।। ୨୬୧.

ସତାବରୀ ମଣି ବାନ୍ଧିଲେ ଶସ୍ତ୍ର ଭୟ ହୁଏ ନାହିଁ। 'ଦୀର୍ଘତସସୋର୍କ' ମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ହୋମ କଲେ ବହୁ ଖାଦ୍ୟ ମିଳେ।

ସ୍ଵମଧ୍ଯାଯନ୍ତୀତି ଜପନ୍ନ ମ୍ରିଯେତ୍ ପିପାସଯା । ତ୍ଵମିମା ଓଷଧୀ ହ୍ଯେତଜ୍‌ଜପ୍ତ୍ଵା ବ୍ଯାଧିଂନ ଵାପ୍ନୁଯାତ୍ ।। ୨୬୧.

'ସ୍ୱମଧ୍ୟାୟନ୍ତି' ମନ୍ତ୍ର ପଢ଼ିଲେ ତରସାରେ ମୃତ୍ୟୁ ହୁଏ ନାହିଁ। 'ତ୍ୱମିମା ଔଷଧୀ' ମନ୍ତ୍ର ପଢ଼ିଲେ ରୋଗ ହୁଏ ନାହିଁ।

ପଥି ଦେଵଵ୍ରତଞ୍ଜପ୍ତ୍ଵା ଭଯେବ୍ଯୋ ଵିପ୍ରମୁଚ୍ଯତେ । ଯଦିନ୍ଦ୍ରୋ ମୁନଯେ ତ୍ଵେତି ହୁତଂ ସୌଭାଗ୍ଯଵର୍ଦ୍ଧନଂ ।। ୨୬୧.

'ପଥି ଦେବବ୍ରତ' ମନ୍ତ୍ର ପଢ଼ିଲେ ସମସ୍ତ ଭୟରୁ ମୁକ୍ତି ମିଳେ। 'ଯଦିନ୍ଦ୍ରୋ ମୁନୟେ' ମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ହୋମ କଲେ ଭାଗ୍ୟ ବୃଦ୍ଧି ହୁଏ।

ଭଗୋ ନ ଚିତ୍ର ହତ୍ଯେଵଂ ନେତ୍ରଯୋ ରଞ୍ଜନଂ ହିତଂ । ସୌଭାଗ୍ଯଵର୍ଦ୍ଧନଂ ରାମ ନାତ୍ର କାର୍ଯ୍ଯା ଵିଚାରଣା ।। ୨୬୧.

'ଭଗୋ ନ ଚିତ୍ର ହତ୍ୟେବଂ' ମନ୍ତ୍ର ଦୃଷ୍ଟିର ରଙ୍ଗ ପାଇଁ ଉପକୃତ। ହେ ରାମ, 'ସୌଭାଗ୍ୟବୃଦ୍ଧି' ଭାଗ୍ୟ ବଢ଼ାଏ—ଏଠାରେ ଆଉ ଚିନ୍ତା କରିବା ଦରକାର ନାହିଁ।

ଜପେଦିନ୍ଦ୍ରେତି ଵର୍ଗଞ୍ଚ ତଥା ସୌଭାଗ୍ଯଵର୍ଦ୍ଧନଂ । ପରି ପ୍ରିଯା ହି ଵଃ କାରିଃ କାଭ୍ଯାଂ ସଂଶ୍ରାଵଯେତ୍ ସ୍ତ୍ରିଯଂ ।। ୨୬୧.

'ଇନ୍ଦ୍ରେତି' ଓ ମନ୍ତ୍ରମାଳା ପଢ଼ିଲେ ଭାଗ୍ୟ ବଢ଼େ। 'ପରି ପ୍ରିୟା ହି ବଃ କାରିଃ' ଏହି ଦୁଇଟି ମହିଳାଙ୍କୁ ଶୁଣାଇବା ଉଚିତ।