ଅଗ୍ନିପୁରାଣମ୍

ବହୁପୁତ୍ରସ୍ଥ ଵିଦୁଷଶ୍ଚତସ୍ତ୍ରୋ ଵିଦ୍ଯୁତଃ ସୁତାଃ । ପ୍ରତ୍ଯଙ୍ଗିରସଜାଃ ଶ୍ରେଷ୍ଠାଃ କୃଶାଶ୍ଵସ୍ଯ ସୁରାଯୁଦାଃ

ବହୁପୁତ୍ର ନାମକ ବୁଦ୍ଧିମାନଙ୍କର ବିଦ୍ୟୁତ୍ ନାମକ ଚାରିଜଣୀ କନ୍ୟା ଥିଲେ। ପ୍ରତ୍ୟଙ୍ଗିରସଙ୍କ ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ ପୁତ୍ର କୃଶାଶ୍ୱ, ସେ ଦେବତାଙ୍କ ଅସ୍ତ୍ର ଧାରଣ କରିଥିଲେ।

ଉଦଯାସ୍ତମନେ ସୂର୍ଯେ ତଦ୍ଵଦେତେ ଯୁଗେ ଯୁଗେ। ହିରଣ୍ଯକଶିପୁର୍ଦ୍ଦିତ୍ଯାଂ ହିରଣ୍ଯାକ୍ଷଶ୍ଚ କଶ୍ଯପାତ୍

ଯେପରି ସୂର୍ଯ୍ୟ ଉଦୟ ଓ ଅସ୍ତମୟ ହୁଏ, ସେପରି ପ୍ରତ୍ୟେକ ଯୁଗରେ ହିରଣ୍ୟକଶିପୁ ଦିତିଙ୍କୁ ଓ ହିରଣ୍ୟାକ୍ଷ କଶ୍ୟପଙ୍କୁ ଜନ୍ମିଥିଲେ।

ସିଂହିକା ଚାଭଵତ୍ କନ୍ଯା ଵିପ୍ରଚିତ୍ତେଃ ପରିଗ୍ରହଃ। ରାହୁପ୍ରଭୃତଯସ୍ତସ୍ଯାଂ ସୈଂହିକେଯା ଇତି ଶ୍ରୁତାଃ

ସିଂହିକା ଭି ଜନ୍ମିଥିଲେ, ସେ ବିପ୍ରଚିତ୍ତିଙ୍କ ପତ୍ନୀ ହେଲେ; ତାଙ୍କଠାରୁ ରାହୁ ଆଦି ସଇଂହିକେୟମାନେ ଜନ୍ମିଲେ।

ହିରଣ୍ଯକଶିପୋଃ ପୁତ୍ରାସ୍ଚତ୍ଵାରଃ ପ୍ରଥିତୌଜସଃ। ଅନୁହ୍ରାଦଶ୍ଚ ହ୍ଲାଦଶ୍ଚ ପ୍ରହ୍ରାଦଶ୍ଚାତିଵୈଷ୍ଣଵଃ

ହିରଣ୍ୟକଶିପୁଙ୍କ ଚାରିଜଣ ପୁଅ ଥିଲେ, ସେମାନେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଶକ୍ତିଶାଳୀ: ଅନୁହ୍ରାଦ, ହ୍ଲାଦ, ପ୍ରହ୍ଲାଦ (ଯିଏ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ପ୍ରତି ଅତି ଭକ୍ତ) ଓ

ସଂହ୍ରାଦଶ୍ଚ ଚତୁର୍ଥୋଭୂତ୍ ହ୍ରାଦପୁତ୍ରୋ ହ୍ରଦସ୍ତଥା। ହ୍ରଦସ୍ଯ ପୁତ୍ର ଆଯୁଷ୍ମାନ୍ ଶିବିର୍ଵାସ୍କଲ ଏଵ ଚ

ସଂହ୍ରାଦ ଚାରିଥ ପୁଅ ଥିଲେ; ହ୍ଲାଦଙ୍କ ପୁଅ ହ୍ରଦ ଓ ହ୍ରଦଙ୍କ ପୁଅ ଆୟୁଷ୍ମାନ, ଶିବି ଓ ଆସ୍କଳ ଥିଲେ।

ଵିରୋଜନସ୍ତୁ ପ୍ରାହ୍ରାଦିର୍ବଲିର୍ଜଜ୍ଞେ ଵିରୋଚନାତ୍। ବଲେଃ ପୁତ୍ରଶତଂ ତ୍ଵାସୀଦ୍‌ବାଣଶ୍ରେଷ୍ଠଂ ମହାମୁନେ

ପ୍ରହ୍ଲାଦଙ୍କ ପୁଅ ଭଲି ଭିରୋଚନ ଥିଲେ, ଭିରୋଚନଙ୍କୁ ବଲି ଜନ୍ମିଲେ; ବଲିଙ୍କ ଏକଶ ଝଣ ପୁଅ ଥିଲେ, ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବାଣ ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ ଥିଲେ, ମହାମୁନି।

ପୁରା କଲ୍ପେ ହି ଵାଣେନ ପ୍ରସାଦ୍ଯୋମାପତିଂ ଵରଃ । ପାର୍ଶ୍ଵତୋ ଵିହରିଷ୍ଯାମୀତ୍ଯେଵଂ ପ୍ରାପ୍ତଶ୍ଚ ଈଶ୍ଵରାତ୍

ପୂର୍ବ କଳିଯୁଗରେ ବାଣ ଉମାଙ୍କ ପତିଙ୍କୁ ତୁଷ୍ଟ କରିଥିଲେ ଓ ଏହି ଆଶୀର୍ବାଦ ପାଇଥିଲେ: 'ମୁଁ ସଦା ତୁମ ପାଖରେ ରହିବି', ଏହିପରି ଭଗବାନଙ୍କଠାରୁ ଦେଇଥିଲେ।

ହିରଣ୍ଯାକ୍ଷସୁତାଃ ପଞ୍ଚ ସମ୍ବରଃ ଶକୁନିସ୍ତ୍ଵିତି । ଦ୍ଵିମୂର୍ଦ୍ଧା ଶହ୍କୁରାର୍ଯସ୍ଚ ଶତମାସନ୍ ଦନୋଃ ସୁତାଃ

ହିରଣ୍ୟାକ୍ଷଙ୍କ ପାଞ୍ଚଟି ପୁଅ ଥିଲେ, ସେମାନେ ସମ୍ବର, ଶକୁନି, ଦ୍ୱିମୂର୍ଧା, ଶଙ୍କୁର ଓ ଆର୍ଯ୍ୟ; ଦନୁଙ୍କ ଏକଶ ଝଣ ପୁଅ ଥିଲେ।

ସ୍ଵର୍ଭାନୋସ୍ତୁ ପ୍ରଭା କନ୍ଯା ପୁଲୋମ୍ନସ୍ତୁ ଶଚୀ ସ୍ମୃତା। ଉପଦାନଵୀ ହଯଶିରା ଶର୍ମିଷ୍ଠା ଵାର୍ଷପର୍ଵଣୀ

ସ୍ୱର୍ଭାନୁଙ୍କ କନ୍ୟା ପ୍ରଭା ଏବଂ ପୁଲୋମନଙ୍କ କନ୍ୟା ଶଚୀ ଭାବରେ ଜଣାଯାନ୍ତି; ଉପଦାନବୀ, ହୟଶିରା, ଶର୍ମିଷ୍ଠା ଓ ବାର୍ଷପର୍ବଣୀ ମଧ୍ୟ ଅଛନ୍ତି।

ପୁଲୋମା କାଲକା ଚୈଵ ଵୈଶ୍ଵାନରସୁତେ ଉଭେ। କଶ୍ଯପସ୍ପ ତୁ ଭାର୍ଯେ ଦ୍ଵେ ତଯୋଃ ପୁତ୍ରାସ୍ଚ କୋଟଯଃ

ପୁଲୋମା ଓ କାଳକା, ଏହି ଦୁଇଜଣ ବୈଶ୍ୱାନରଙ୍କ କନ୍ୟା, କଶ୍ୟପଙ୍କ ଭାର୍ଯ୍ୟା ହେଲେ; ତାଙ୍କଠାରୁ କୋଟିକୋଟି ପୁଅ ଜନ୍ମିଲେ।

ପ୍ରହ୍ରାଦସ୍ଯ ଚତୁଷ୍କୋଟ୍ଯୋ ନିଵାତକଵଚାଃ କୁଲେ। ତାମ୍ରାଯାଃ ଷଟ୍ ସୁତାଃ ସ୍ଯୁଶ୍ଚ କାକୀ ଶ୍ଵେନୀ ଚ ଭାସ୍ଯପି

ପ୍ରହ୍ଲାଦଙ୍କ ବଂଶରେ ଚାରି କୋଟି ନିବାତକବଚ ଥିଲେ; ତାମ୍ରାଙ୍କ ଛଅଜଣ କନ୍ୟା ଥିଲେ: କାକୀ, ଶ୍ୱେନୀ ଓ ଭାସ୍ୟା ମଧ୍ୟ।

ଗୃଧ୍ରିକା ଶ୍ରୁଚି ସୁଗ୍ରୀଵା ତାଭ୍ଯଃ କାକାଦଯୋଽଭଵନ୍। ଅଶ୍ଵାଶ୍ଚୋଷ୍ଟ୍ରାଶ୍ଚ ତାମ୍ରାଯା ଅରୁଣୋ ଗରୁଡସ୍ତଥା

ଗୃଧ୍ରିକା, ଶ୍ରୁଚି ଓ ସୁଗ୍ରୀବା ମଧ୍ୟ ତାମ୍ରାଙ୍କ କନ୍ୟା; ତାଙ୍କଠାରୁ କାଉଁ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ପକ୍ଷୀ ଜନ୍ମିଲେ, ତାମ୍ରାଠାରୁ ଘୋଡ଼ା, ଉଠ, ଅରୁଣ ଓ ଗରୁଡ଼ ମଧ୍ୟ ଜନ୍ମିଲେ।

ଵିନତାଯାଃ ସହସ୍ତ୍ରନ୍ତୁ ସର୍ପାଶ୍ଚ ସୁରସାଭଵାଃ। କାଦ୍ରଵେଯାଃ ସହସ୍ତ୍ରନ୍ତୁ ଶେଷଵାସୁକିତକ୍ଷକାଃ

ବିନତାଙ୍କୁ ହଜାରଟି ପୁଅ ଜନ୍ମିଲେ, ସୁରସାଠାରୁ ସାପମାନେ ଜନ୍ମିଲେ; କାଦ୍ରୁଠାରୁ ମଧ୍ୟ ହଜାରଟି ପୁଅ ହେଲେ—ଶେଷ, ବାସୁକି ଓ ତକ୍ଷକ ମଧ୍ୟରେ ଅଛନ୍ତି।

ଦଂଷ୍ଟ୍ରିଣଃ କ୍ରୋଧଵଶଜା ଧରୋତ୍ଯାଃ ପକ୍ଷିଣୋ ଜଲେ। ସୁରଭ୍ଯାଂ ଗୋମହିଷ୍ଯାଦି ହରୋତ୍ପନ୍ନାସ୍ତୃଣାଦଯଃ

କ୍ରୋଧବଶାଠାରୁ ଦାଂତିଆ ପଶୁମାନେ ଜନ୍ମିଲେ; ସୁରଭିଠାରୁ ଗାଈ, ମହିଷ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଖୁରବାଲା ପଶୁ ଜନ୍ମିଲେ; ଇରାଠାରୁ ଘାସ ଓ ଉଦ୍ଭିଦ ଜନ୍ମିଲେ।

ଖସାଯାଂ ଯକ୍ଷରକ୍ଷାଂସି ମୁନେରପ୍ସରସୋଭଵତ୍। ଅରିଷ୍ଟାଯାନ୍ତୁ ଗନ୍ଧର୍ଵାଃ କଶ୍ଯପାଦ୍ଧି ସ୍ଥିରଞ୍ଚରମ୍

ଖସାଠାରୁ ଯକ୍ଷ ଓ ରାକ୍ଷସମାନେ ଜନ୍ମିଲେ, ଋଷିଙ୍କ ଅପ୍ସରାସଙ୍କ ସହ ଯୋଗରୁ; ଅରିଷ୍ଟାଠାରୁ ଗନ୍ଧର୍ବମାନେ, ଏବଂ କଶ୍ୟପଠାରୁ ଚଳନ୍ତି ଓ ଅଚଳ ଗନ୍ଧର୍ବ ଜନ୍ମିଲେ।

ଏଷାଂ ପୁତ୍ରାଦଯୋଽସଙ୍ଖ୍ଯା ଦେଵୈର୍ଵୈ ଦାନଵା ଜିତାଃ । ଦିତିର୍ଵିନଷ୍ଟପୁତ୍ରା ଵୈ ତୋଷଯାମାସ କଶ୍ଯପମ୍

ଏମାନଙ୍କ ସନ୍ତାନମାନେ ଅସଂଖ୍ୟ; ଦେବତାମାନେ ଦାନବମାନେ ଜିତିଥିଲେ। ଦିତି, ପୁଅ ହରାଇ, କଶ୍ୟପଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ କରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କଲେ।

ପୁତ୍ରମିନ୍ଦ୍ରପ୍ରହର୍ତ୍ତାରମିଚ୍ଛତୀ ପ୍ରାପ କଶ୍ଯପାତ୍। ପାଦାପ୍ରକ୍ଷାଲନାତ୍ ସୁପ୍ତା ତସ୍ଯା ଗର୍ଭଂ ଜଘାନ ହ

ସେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ମାରିପାରିବା ପୁଅ ଚାହିଁ, କଶ୍ୟପଠାରୁ ଏକ ପୁଅ ପାଇଲେ; କିନ୍ତୁ ପାଦ ଧୋଇ ଶୋଇପଡିଲେ, ଇନ୍ଦ୍ର ତାଙ୍କ ଗର୍ଭକୁ ଧ୍ୱଂସ କଲେ।

ଛିଦ୍ରମନ୍ଵିଷ୍ଯ ଚେନ୍ଦ୍ରସ୍ତୁ ତେ ଦେଵା ମରୁତୋଽଭଵନ୍। ଶକ୍ରସ୍ଯୈକୋନପଞ୍ଚାଶତ୍ସହାଯା ଦୀପ୍ତତେଜସଃ

ଇନ୍ଦ୍ର ସୁଯୋଗ ଦେଖି ଗର୍ଭକୁ ଭାଗ କଲେ; ତାହାଠାରୁ ମାରୁତମାନେ ଜନ୍ମିଲେ, ଯେଉଁମାନେ ଶକ୍ରଙ୍କ ଏକାବନ୍ଧୁ ସହାୟ ଓ ଦୀପ୍ତିମାନ।

ଏତତ୍ ସର୍ଵଂ ହରିର୍ବ୍ରହ୍ମା ଅଭିଷିଚ୍ଯ ପୃଥୁଂ ନୃପମ୍। ଦଦୌ କ୍ରମେଣ ରାଜ୍ଯାନି ଅନ୍ଯେଷାମଧିପୋ ହରିଃ

ଏହି ସବୁକୁ ହରି ଓ ବ୍ରହ୍ମା, ପୃଥୁ ରାଜାଙ୍କୁ ଅଭିଷେକ କରି, କ୍ରମେ ରାଜ୍ୟ ଦେଲେ; ହରି ଅନ୍ୟମାନଙ୍କ ଉପରେ ଅଧିପତି ହେଲେ।

ଦ୍ଵିଜୌଷଧୀନାଂ ଚନ୍ଦ୍ରଶ୍ଚ ଅପାନ୍ତୁ ଵରୁଣୋ ନୃପଃ। ରାଜ୍ଞାଂ ଵୈଶ୍ରଵଣୋ ରାଜା ସୂର୍ଯାଣାଂ ଵିଷ୍ଣୁରୀଶ୍ଵରଃ

ଦ୍ୱିଜମାନେ ଓ ଔଷଧିମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଚନ୍ଦ୍ରମା ଅଧିପତି, ଜଳମାନେ ମଧ୍ୟରେ ବରୁଣ ରାଜା, ରାଜାମାନେ ମଧ୍ୟରେ ବୈଶ୍ରବଣ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଏବଂ ସୂର୍ଯ୍ୟମାନେ ମଧ୍ୟରେ ବିଷ୍ଣୁ ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ ଅଟୁଟ ଅଧିପତି।

ଵସୂନାଂ ପାଵକୋ ରାଜା ମରୁତାଂ ଵାସଵଃ ପ୍ରଭୁଃ। ପ୍ରଜାପତୀନାଂ ଦକ୍ଷୋଥ ପ୍ରହ୍ଲାଦୋ ଦାନଵାଧିପଃ

ବସୁମାନେ ମଧ୍ୟରେ ପାବକ ରାଜା, ମରୁତମାନେ ମଧ୍ୟରେ ବାସବ ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ପ୍ରଜାପତିମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଦକ୍ଷ ଏବଂ ଦାନବମାନେ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରହ୍ଲାଦ ଅଧିପତି।

ପିତୄଣାଂ ଚ ଯମୋ ରାଜା ଭୂତାଦୀନାଂ ହରଃ ପ୍ରଭୁଃ। ହିମଵାଂଶ୍ଚୈଵ ଶୈଲାନାଂ ନଦୀନାଂ ସାଗରଃ ପ୍ରଭୁଃ

ପିତୃମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଯମ ରାଜା, ସମସ୍ତ ଭୂତମାନେ ମଧ୍ୟରେ ହର ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ପାହାଡ଼ମାନେ ମଧ୍ୟରେ ହିମବନ୍ତ ଅଧିପତି, ନଦୀମାନେ ମଧ୍ୟରେ ସାଗର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଅଟୁଟ ଅଧିପତି।

ଗନ୍ଧର୍ଵାଣାଂ ଚିତ୍ରରଥୋ ନାଗାନାମଥ ଵାସୁକିଃ। ସର୍ପାଣାଂ ତକ୍ଷକୋ ରାଜା ଗରୁଡଃ ପକ୍ଷିଣାମଥ

ଗନ୍ଧର୍ବମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଚିତ୍ରରଥ, ନାଗମାନେ ମଧ୍ୟରେ ବାସୁକି, ସର୍ପମାନେ ମଧ୍ୟରେ ତକ୍ଷକ ରାଜା, ଏବଂ ପକ୍ଷୀମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଗରୁଡ଼ ଶ୍ରେଷ୍ଠ।

ଐରାଵତୋ ଗଜେନ୍ଦ୍ରାଣାଂ ଗୋଵୃଷୋଥ ଗଵାମପି। ମୃଗାଣାମଥ ଶାର୍ଦୂଲଃ ପ୍ଲକ୍ଷୋ ଵନସ୍ପତୀଶ୍ଵରଃ

ହାତୀମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଏଇରାବତ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ବଳଦ ଓ ଗାଈମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଗୋବୃଷ ଅଧିପତି, ପଶୁମାନେ ମଧ୍ୟରେ ବାଘ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଓ ଗଛମାନେ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ଲକ୍ଷ ଅଧିପତି।

ଉଚ୍ଚୈଃ ଶ୍ରଵାସ୍ତଥାଶ୍ଵାନାଂ ସୁଧନ୍ଵା ପୂର୍ଵପାଲକଃ। ଦକ୍ଷିଣସ୍ଯାଂ ଶଙ୍ଖପଦଃ କେତୁମାନ୍ ପାଲକୋ ଜଲେ

ଘୋଡ଼ାମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଉଚ୍ଚୈଃଶ୍ରବା ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ପ୍ରାଚୀନ ରକ୍ଷକ ସୁଧନ୍ୱା, ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗରେ ଶଂଖପଦ ଓ ଜଳରେ କେତୁମାନ୍ ରକ୍ଷକ।

ଅଗ୍ନିରୁଵାଚ ପ୍ରଥମୋ ମହତଃ ସର୍ଗୋ ଵିଜ୍ଞେଯୋ ବ୍ରହ୍ମାଣସ୍ତୁ ସଃ। ତନ୍ମାତ୍ରାଣାଂ ଦ୍ଵିତୀଯସ୍ତୁ ଭୂତସର୍ଗୋ ହି ସ ସ୍ମୃତଃ

ଅଗ୍ନି କହିଲେ: ମହାନ୍ତଙ୍କ ପ୍ରଥମ ସୃଷ୍ଟି ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କର ବୋଲି ଜଣାଯାଏ; ଦ୍ୱିତୀୟ ସୂକ୍ଷ୍ମ ତତ୍ତ୍ୱମାନଙ୍କର, ଯାହାକୁ ଭୂତସୃଷ୍ଟି କୁହାଯାଏ।

ଵୈକାରିକସ୍ତୃତୀଯସ୍ତୁ ସର୍ଗ ଐନ୍ଦ୍ରିଯକଃ ସ୍ମୃତଃ। ଇତ୍ଯେଷ ପ୍ରାକୃତଃ ସର୍ଗଃ ସମ୍ଭୂତୋ ବୁଦ୍ଧିପୂର୍ଵକଃ

ତୃତୀୟ ସୃଷ୍ଟି ମନସିକ ଭାବେ ହୁଏ, ଯାହାକୁ ଐନ୍ଦ୍ରିୟକ ସୃଷ୍ଟି କୁହାଯାଏ; ଏହିପରି ଏହା ପ୍ରାକୃତିକ ସୃଷ୍ଟି, ବୁଦ୍ଧିରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ।

ମୁଖ୍ଯଃ ସର୍ଗସ୍ଚତୁର୍ଥସ୍ତୁ ମୁଖ୍ଯା ଵୈ ସ୍ଥାଵରାଃ ସ୍ମୃତାଃ। ତିର୍ଯକ୍‌ସ୍ତ୍ରୋତାସ୍ତୁ ଯଃ ପ୍ରୋକ୍ତସ୍ତୈର୍ଯ୍ଯଗ୍ଯୋନ୍ଯସ୍ତତଃ ସ୍ମୃତଃ

ଚତୁର୍ଥ ସୃଷ୍ଟି ମୁଖ୍ୟ, ଏବଂ ଅଚଳମାନେ ମୁଖ୍ୟ ବୋଲି ମନାଯାଏ; ତିର୍ୟକ୍ସ୍ରୋତସ୍ ସୃଷ୍ଟି ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରସ୍ପର।

ତଥୋଦ୍‌ର୍ଧ୍ଵସ୍ତ୍ରୋତସାଂ ଷଷ୍ଠୋ ଦେଵସର୍ଗସ୍ତୁ ସ ସ୍ମୃତଃ। ତତୋର୍ଵାକସ୍ତ୍ରୋତସାଂ ସର୍ଗଃ ସପ୍ତମଃ ସ ତୁ ମାନୁଷଃ

ଉର୍ଦ୍ଧ୍ୱଗାମୀମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଷଷ୍ଠ ସୃଷ୍ଟି ଦେବମାନେର, ତାପରେ ଅବନତ ଧାରାର ସୃଷ୍ଟି ସପ୍ତମ, ଯାହା ମାନବ ସୃଷ୍ଟି।