ଅଗ୍ନିପୁରାଣମ୍

ମନସଃ କାମ ଇତ୍ଯେତାଂ ପଶୁକାମୋ ନରୋ ଜପେତ୍ । କର୍ଦ୍ଦମେନ ଇତି ସ୍ନାଯାତ୍ପ୍ରଜାକାମଃ ଶୁଚିଵ୍ରତଃ ।। ୨୫୯.

'ମନସଃ କାମ' ମନ୍ତ୍ର ଯେଉଁମାନେ ଜପ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ପଶୁ ଲାଭ କରନ୍ତି। ଯିଏ ସନ୍ତାନ ଚାହାଁନ୍ତି, ସେ ପବିତ୍ରତା ରକ୍ଷା କରି 'କର୍ଦ୍ଦମେନ' ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରି ସ୍ନାନ କରିବେ।

ଅଶ୍ଵପୂର୍ଵା ଇତି ସ୍ନାଯାଦ୍ରାଜ୍ଯକାମସ୍ତୁ ମାନଵଃ । ରୋହିତେ ଚର୍ମ୍ମଣି ସ୍ନାଯାତ୍ ବ୍ରାହ୍ମଣସ୍ତୁ ଯଥାଵିଧି ।। ୨୫୯.

ଯିଏ ରାଜ୍ୟ ଶକ୍ତି ଚାହାଁନ୍ତି, ସେ 'ଅଶ୍ୱପୂର୍ବା' ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରି ସ୍ନାନ କରିବେ। ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ନିୟମ ଅନୁସାରେ ଲାଲ ଚର୍ମ ଉପରେ ସ୍ନାନ କରିବେ।

ରାଜା ଚର୍ମ୍ମଣି ଵୈଯାଘ୍ରେ ଛାଗେ ଵୈଶ୍ଯସ୍ତଥୈଵ ଚ । ଦଶସାହସ୍ରିକୋ ହୋମଃ ପ୍ରତ୍ଯେକଂ ପରିକୀର୍ତ୍ତିତଃ ।। ୨୫୯.

ରାଜା ଅଘ୍ର ଚର୍ମ ଉପରେ ସ୍ନାନ କରିବେ, ଓ ବ୍ୟବସାୟୀ ଛାଗ ଚର୍ମ ଉପରେ। ପ୍ରତ୍ୟେକ ହୋମ ଦଶ ହଜାର ହୋମର ଫଳ ଦେଇଥାଏ।

ଆଗାର ଇତି ସୂକ୍ତେନ ଗୋଷ୍ଠେ ଗାଂ ଲୋକମାତରଂ । ଉପତିଷ୍ଠେଦ୍ ଵ୍ରଜେଚ୍ଚୈଵ ଯଦିଚ୍ଛେତ୍ତାଃ ସଦାକ୍ଷଯାଃ ।। ୨୫୯.

'ଆଗାର' ମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଗୋଶାଳା ଓ ଚରଣ କ୍ଷେତ୍ରରେ ବିଶ୍ୱମାତା ଗାଈଙ୍କୁ ପୂଜିବା ଉଚିତ, ଯଦି ଅକ୍ଷୟ ଧନ ଚାହାଁନ୍ତି।

ଉପେତିତିସୃଭୀ ରାଜ୍ଞୋ ଦୁନ୍ଦୁଭିମଭିମନ୍ତ୍ରଯେତ୍ । ତେଜୋ ବଲଞ୍ଜ ପ୍ରାପ୍ନୋତି ଶତ୍ରୁଞ୍ଚୈଵ ନିଯଚ୍ଛତି ।। ୨୫୯.

ତିନିଟି ମନ୍ତ୍ର ନେଇ ରାଜା ଯୁଦ୍ଧ ଢୋଳକୁ ପବିତ୍ର କରିବେ। ଏହା ଦ୍ୱାରା ଶକ୍ତି ଓ ବଳ ଲାଭ କରି, ଶତ୍ରୁଙ୍କୁ ଦମନ କରିପାରିବେ।

ଜମୂତମୃକ୍ତେନ ତଥା ସେନାଙ୍ଗାନ୍ଯଭିମନ୍ତ୍ରଯେତ୍ । ଯଧା ଲିଙ୍ଗଂ ତତୋ ରାଜା ଵିନିହନ୍ତି ରଣେ ରିପୂନ୍ ।। ୨୫୯.

ବର୍ଷା ମେଘର ରସ ଦ୍ୱାରା ସେ ସେନାର ଭିନ୍ନ-ଭିନ୍ନ ଅଂଶକୁ ପବିତ୍ର କରିବେ। ଯେମିତି ଚିହ୍ନ ଦିଏ, ସେହିପରି ରାଜା ଯୁଦ୍ଧରେ ଶତ୍ରୁଙ୍କୁ ନଶ୍ୱନ କରିପାରିବେ।

ଆଗ୍ନେଯେତି ତ୍ରିଭିଃ ସୂକ୍ତୈର୍ଧନମାପ୍ନୋତି ଚାକ୍ଷଯଂ । ଅମୀଵହେତି ସୂକ୍ତେନ ଭୂତାନି ସ୍ଥାପଯେନ୍ନିଶି ।। ୨୫୯.

ଅଗ୍ନିଙ୍କ ତିନିଟି ମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଅକ୍ଷୟ ଧନ ମିଳେ। 'ଅମୀବହ' ମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ରାତିରେ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀକୁ ଶାନ୍ତ କରାଯାଏ।

ସଂବାଧେ ଵିଷମେ ଦୁର୍ଗେ ବନ୍ଧୋ ଵା ନିର୍ଗତଃ କ୍କଚିତ୍ । ପଲାଯନ୍ ଵା ଗୃହୀତୋ ଵା ସୂକ୍ତମେତତ୍ତଥା ଜପେତ୍ ।। ୨୫୯.

ଭିଡ଼, କଷ୍ଟ, କିମ୍ବା ଦୁର୍ଗରେ, ବା ବନ୍ଧି ଯିବା, ପଳାଇବା କିମ୍ବା ଧରାପଡ଼ିବା ସମୟରେ, ଏହି ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରିବା ଉଚିତ।

ତ୍ରିରାତ୍ରଂ ନିଯତୋପୋଷ୍ଯ ଶ୍ରାପଯେତ୍ ପାଯସଞ୍ଚରୁଂ । ତେନାହୁତିଶତଂ ପୂର୍ଣଂ ଜୁହୁଯାତ୍ ତ୍ର୍ଯମ୍ବକେତ୍ଯୃଚା ।। ୨୫୯.

ତିନି ରାତି ନିୟମିତ ଉପବାସ ରହି, ପାୟସ ଚରୁ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରିବା ଉଚିତ। ଏହା ସହିତ 'ତ୍ରୟମ୍ବକ' ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରି ଶତ ଆହୁତି ଦେବା ଉଚିତ।

ସମୁଦ୍ଦିଶ୍ଯ ମହାଦେଵଂ ଜୀଵେଦବ୍ଦଶତଂ ସୁଖଂ । ତଚ୍ଚକ୍ଷୁରିତ୍ଯଚା ସ୍ନାତ ଉପତିଷ୍ଠେଦ୍ଦିଵାକରଂ ।। ୨୫୯.

ମହାଦେବଙ୍କୁ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ କରି ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ କଲେ ଶତ ବର୍ଷ ସୁଖରେ ବଞ୍ଚିପାରିବେ। ସ୍ନାନ କରି 'ତଚ୍ଚକ୍ଷୁର୍' ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରି ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କୁ ପୂଜିବା ଉଚିତ।

ଉଦ୍ଯନ୍ତଂ ମଧ୍ଯାଗଞ୍ଚୈଵ ଦୀର୍ଘମାଯୁର୍ଜ୍ଜିଜୀଵିଷୁଃ । ଇନ୍ଦ୍ରା ସୋମେତି ସୂକ୍ତନ୍ତୁ କଥିତଂ ଶତ୍ରୁନାଶନଂ ।। ୨୫୯.

ଦୀର୍ଘ ଆୟୁଷ୍ୟ ଚାହାଁଥିବା ଲୋକେ ଉଦୟ ଓ ମଧ୍ୟାହ୍ନ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କୁ ପୂଜିବା ଉଚିତ। 'ଇନ୍ଦ୍ରା ସୋମେତି' ମନ୍ତ୍ର ଶତ୍ରୁ ନଶ୍ୱନ କରେ।

ଯସ୍ଯ ଲୁପ୍ତଂ ଵ୍ରତଂ ମୋହାଦ୍‌ଵ୍ରାତ୍ଯୈର୍ଵା ସଂସୃଜେତ୍ସହ । ଉପୋଷ୍ଯାଜ୍ଯଂ ସ ଜୁହୁଯାତ୍ତ୍ଵମଗ୍ନେ ଵ୍ରତପା ଇତି ।। ୨୫୯.

ଯାହାଙ୍କର ବ୍ରତ ଭ୍ରମ କିମ୍ବା ଅନ୍ୟମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଭଙ୍ଗ ହୋଇଯାଇଛି, ସେମାନେ ଏହାକୁ ପୁନଃ ସ୍ଥାପନ କରିବା ଉଚିତ। ଉପବାସ ରହି 'ତୁମେ ଅଗ୍ନି ବ୍ରତର ରକ୍ଷକ' ବୋଲି ଘିଅ ଆହୁତି ଦେବା ଉଚିତ।

ଆଦିତ୍ଯେତ୍ଯୃକ୍ ଚ ସମ୍ରାଜଂ ଜପ୍ତ୍ଵା ଵାଦେ ଜଯୀ ଭଵେତ୍ । ମହୀତି ଚ ଚତୁଷ୍କେଣ ମୁଚ୍ଯତେ ମହତୋ ଭଯାତ୍ ।। ୨୫୯.

'ଆଦିତ୍ୟ' ଓ 'ସମ୍ରାଜ' ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କଲେ ବାଦବିବାଦରେ ବିଜୟ ମିଳେ। 'ମହିତି' ଚାରିଥର ଉଚ୍ଚାରଣ କଲେ ବଡ଼ ଭୟରୁ ମୁକ୍ତି ମିଳେ।

ଋଚଂ ଜପ୍ତ୍ଵା ଯଦି ହ୍ଯେତତ୍ ସର୍ଵ୍ଵକାମାନଵାପ୍ନୁଯାତ୍ । ଦ୍ଵାଚତ୍ଵାରିଂଶତିଂ ଚୈନ୍ଦ୍ରଂ ଜପ୍ତ୍ଵା ନାଶଯତେ ରିପୂନ୍ ।। ୨୫୯.

ଯେଉଁଠି ଏହି ଋଚା ପଠାଯାଏ, ସେଠି ସମସ୍ତ ଇଛା ପୂରଣ ହୁଏ; ଏବଂ ଇନ୍ଦ୍ର ସୂକ୍ତ ଚୁଅନ୍ଚାଳିସିଥର ପଠିଲେ ଶତ୍ରୁମାନେ ନଶ୍ୟ ହୁଅନ୍ତି।

ଵାଚଂ ମହୀତି ଜପ୍ତ୍ଵା ଚ ପ୍ରାପ୍ନୋତ୍ଯାରୋଗ୍ଯମେଵ ଚ । ଶନ୍ନୋ ଭଵେତି ଦ୍ଵାଭ୍ଯାନ୍ତୁ ଭୁକ୍ତ୍ଵାନ୍ନଂ ପ୍ରଥତଃ ଶୁଚିଃ ।। ୨୫୯.

'ବାଚଂ ମହି' ପଠିଲେ ଶରୀର ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ମିଳେ; ଏବଂ 'ଶନ୍ନୋ ଭବତୁ' ଦୁଇଥର ପଠିଲେ, ପବିତ୍ର ଖାଦ୍ୟ ଖାଇ ସଫା ହୁଅଯାଏ।

ହୃଦଯଂ ପାଣିନା ସ୍ପୃଷ୍ଟ୍ଵା ଵ୍ଯାଧିବିନ୍ନାଭିଭୂଯତେ । ଉତ୍ତଭେଦମିତି ସ୍ନାତୋ ହୁତ୍ଵା ଶତ୍ରୁଂ ପ୍ରମାପଯେତ୍ ।। ୨୫୯.

ହାତରେ ହୃଦୟ ଛୁଇଁଲେ ଅନ୍ତର୍ଗତ ରୋଗ ଦୂରିଯାଏ; 'ଉତ୍ତଭେଦମ୍' ପଠି, ସ୍ନାନ କରି ହବନ କଲେ ଶତ୍ରୁକୁ ହରାଯାଏ।

ଶନ୍ନୋଗ୍ନ ଇତି ସୂକ୍ତେନ ହୁତେନାନ୍ନମଵାପ୍ନୁଯାତ୍ । କନ୍ଯା ଵାରର୍ଷିସୂକ୍ତେନ ଦିଗ୍‌ଦୋଷାଦ୍ଵିପ୍ରମୁଚ୍ଯତେ ।। ୨୫୯.

'ଶନ୍ନୋଽଗ୍ନ' ସୂକ୍ତ ଦ୍ୱାରା ହବନ କଲେ ଖାଦ୍ୟ ମିଳେ; 'କନ୍ୟା ବାରର୍ଷି' ସୂକ୍ତ ପଠିଲେ ଦିଗ୍ଦୋଷ ଦୂରିଯାଏ।

ଵାଚୋ ଵିଦମିତି ତ୍ଵେତାଂ ଜପନ୍ ଵାଚଂ ସମଶ୍ନୁତେ । ପଵିତ୍ରାଣାଂ ପଵିତ୍ରନ୍ତୁ ପାଵମାନ୍ଯେଯୃଚୋ ମତାଃ ।। ୨୫୯.

'ବାଚୋ ବିଦମ୍' ପଠିଲେ ଶୁଭ୍ର ବାଣୀ ମିଳେ; ପାବମାନୀ ଋଚାଗୁଡିକ ସମସ୍ତ ପବିତ୍ର ସୂକ୍ତ ମଧ୍ୟରେ ସର୍ବାଧିକ ପବିତ୍ର ମନାଯାଏ।

ଵୈଖାନସାଋଚସ୍ତ୍ରିଂଶତ୍ପଵିତ୍ରାଃ ପରମା ମତାଃ । ଋଚୋ ଦ୍ଵିଷଷ୍ଟିଃ ପ୍ରୋକ୍ତାଶ୍ଚ ପରସ୍ଵେତ୍ଯୃଷିସତ୍ତମ ।। ୨୫୯.

ବୈଖାନସ ପ୍ରଥା ତିରିଶି ପାବିତ୍ର ସୂକ୍ତକୁ ସର୍ବୋତ୍ତମ ମନେ କରେ; ଏବଂ ଷଟ୍ଷଠି ଋଚାକୁ 'ପରସ୍ୱ' ବୋଲି କୁହାଯାଏ।

ସର୍ଵ୍ଵକଲ୍ମଷନାଶାଯ ପାଵନାଯ ଶିଵାଯ ଚ । ସ୍ଵାଦିଷ୍ଟଯେତିସୂକ୍ତାନାଂ ସପ୍ତଷଷ୍ଟିରୁଦାହୃତା ।। ୨୫୯.

ସମସ୍ତ ପାପ ନାଶ, ପବିତ୍ରତା ଏବଂ ମଙ୍ଗଳ ପାଇଁ 'ସ୍ୱାଦିଷ୍ଟୟେ' ଆରମ୍ଭ ହେଉଥିବା ସତଷଠି ସୂକ୍ତ ଉଲ୍ଲେଖ କରାଯାଇଛି।

ଦଶୋତ୍ତରାଣ୍ଯୃଚାଞ୍ଚୈତାଃ ପାଵମାନ୍ଯଃ ଶତାନି ଷଟ୍। ଏତଜ୍ଜପଂଶ୍ଚ ଜୁହ୍ଵଚ୍ଚ ଘୋରଂ ମୃତ୍ଯୁଭଯଂ ଜଯେତ୍ ।। ୨୫୯.

ଏହି ପାବମାନୀ ସୂକ୍ତ ଦଶ ଉପରେ ଛଅ ଶତ, ଅର୍ଥାତ୍ ଏକଶଅଠି; ଏଗୁଡିକୁ ପଠି ଏବଂ ହବନ କଲେ ଭୟଙ୍କର ମୃତ୍ୟୁ ଭୟକୁ ଜୟ କରାଯାଏ।

ଆପୋହିଷ୍ଠେତି ଵାରିସ୍ଥୋ ଜପେତ୍ପାପଭଯାର୍ଦ୍ଦନେ । ପ୍ରଦେଵନ୍ନେତି ନିଯତେ ଜପେଚ୍ଚ ମରୁଧନ୍ଵସୁ ।। ୨୫୯.

ପାପ ଭୟ ଦୂର କରିବା ପାଇଁ ଜଳ ନିକଟରେ 'ଆପୋହିଷ୍ଠ' ପଠିବା ଉଚିତ; ଧନ ପାଇଁ 'ପ୍ରଦେବନ୍ନେତି' ନିୟମିତ ମରୁଧନ୍ବାରେ ପଠିବା ଉଚିତ।

ପ୍ରାଣାନ୍ତିକେ ଭଯେ ପ୍ରାପ୍ତେ କ୍ଷିପ୍ରମାଯୁସ୍ତୁ ଵିନ୍ଦତି । ପ୍ରାଵେଯାବିତ୍ଯୃଚମେକାଂ ଜପେଚ୍ଚ ମନସା ନିଶି ।। ୨୫୯.

ଜୀବନରେ ଭୟ ଆସିଲେ ତୁରନ୍ତ ନିଜେକୁ ରକ୍ଷା କରିପାରିବେ; ରାତିରେ 'ପ୍ରାବେୟାଭି' ଏକ ଋଚା ମନରେ ପଠିବା ଉଚିତ।

ଵ୍ଯୁଷ୍ଟାଯାମୁଦିତେ ସୃର୍ଯ୍ଯେ ଦ୍ଯୁତେ ଜଯମଵାପ୍ନୁଯାତ୍ । ମା ପ୍ରଗାମେତି ମୂଢଶ୍ଚ ପନ୍ଥାନଂ ପଥି ଵିନ୍ଦତି ।। ୨୫୯.

ସୂର୍ଯ୍ୟ ଉଦୟ ହେବାବେଳେ ପ୍ରତିଯୋଗିତାରେ ଜୟ ମିଳେ; ଭ୍ରମିତ ବ୍ୟକ୍ତି 'ମା ପ୍ରଗାମ' ପଠିଲେ ଠିକ୍ ପଥ ପାଇଯାଏ।

କ୍ଷୀଣାଯୁରିତି ମନ୍ଯେତ୍ ଯଙ୍କଞ୍ଚିତ୍ ସୁହୃଦଂ ପ୍ରିଯଂ । ଯକ୍ତେଯମିତି ତୁ ରତ୍ନାତସ୍ତସ୍ଯ ମୂର୍ଦ୍ଧାନମାଲଭେତ୍ ।। ୨୫୯.

କୌଣସି ପ୍ରିୟ ବନ୍ଧୁଙ୍କ ଆୟୁ ହ୍ରାସ ଭାବିଲେ, ରତ୍ନାତା ସଂଗ୍ରହରୁ 'ଯକ୍ତେୟମ୍' ସୂକ୍ତ ଦ୍ୱାରା ତାଙ୍କର ମୁଣ୍ଡ ଛୁଇଁବା ଉଚିତ।

ସହସ୍ରକୃତ୍ଵଃ ପଞ୍ଚାହଂ ତେନାଯୁର୍ଵିନ୍ଦତେ ମହତ୍ । ଇଦଂ ମେଧ୍ଯେତି ଜୁହୁଯାତ୍ ଘୃତଂ ପ୍ରାଜ୍ଞଃ ସହସ୍ରଶଃ ।। ୨୫୯.

ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ ପାଞ୍ଚ ଦିନ ହଜାରଥର କଲେ ବଡ଼ ଆୟୁ ମିଳେ; ବୁଦ୍ଧିମାନ ବ୍ୟକ୍ତି 'ଇଦଂ ମେଧ୍ୟମ୍' ସୂକ୍ତ ଦ୍ୱାରା ଘୃତ ହଜାରଥର ହବନ କରିବା ଉଚିତ।

ପଶୁକାମୋ ଗଵାଂ ଗୋଷ୍ଠେ ଅର୍ଥକାମଶ୍ଚତୁଷ୍ପଥେ । ଵଯଃ ସୁପର୍ଣ ଇତ୍ଯେତାଂ ଜପନ୍ ଵୈ ଵିନ୍ଦତେ ଶ୍ରିଯଂ ।। ୨୫୯.

ଗାଁ ପାଇଁ ଇଚ୍ଛା କଲେ ଗୋଶାଳାରେ ପଠିବା ଉଚିତ; ଧନ ପାଇଁ ଚଉମୁଖୀରେ; 'ବୟଃ ସୁପର୍ଣ୍ଣ' ପଠିଲେ ଶ୍ରୀ ମିଳେ।

ଇଵିଷ୍ଯନ୍ତୀଯମବ୍ଯସ୍ଯ ସର୍ଵ୍ଵପାପୈଃ ପ୍ରମୁଚ୍ଯତେ । ତସ୍ଯ ରୋଗା ଵିନଶ୍ଯନ୍ତି କାଯାଗ୍ନିର୍ଵର୍ଦ୍ଧତେ ତଥା ।। ୨୫୯.

'ଇବିଷ୍ୟନ୍ତୀୟମ୍' ପଠିଲେ ସମସ୍ତ ପାପ ଦୂରିଯାଏ; ତାଙ୍କର ରୋଗ ନଶ୍ୟ ହୁଏ ଏବଂ ଶରୀରର ଅଗ୍ନି ବଢ଼ିଯାଏ।

ଯା ଓଷଧଯଃ ସ୍ଵସ୍ତ୍ଯଯନଂ ସର୍ଵ୍ଵଵ୍ଯାଧିଵିନାଶନଂ । ଵୃହସ୍ପତେ ଅତୀତ୍ଯେତଦ୍‌ଵୃଷ୍ଟିକାମଃ ପ୍ରଯୋଜଯେତ୍ ।। ୨୫୯.

ଯେଉଁ ଔଷଧି ମଙ୍ଗଳ ଏବଂ ସମସ୍ତ ରୋଗ ନାଶ କରେ—'ବୃହସ୍ପତେ ଅତୀତି' ପଠିଲେ ବର୍ଷା ଇଚ୍ଛା କରୁଥିବା ବ୍ୟକ୍ତି ପ୍ରୟୋଗ କରିପାରିବେ।