ଅଵତାରା ଅସଙ୍ଖ୍ଯାତା ଅତୀତାନାଗତାଦଯଃ। ଵିଷ୍ଣୋର୍ଦ୍ଦଶାଵତାରାଖ୍ଯାନ୍ଯଃ ପଠେତ୍ ଶ୍ରୃଣୁଯାନ୍ନରଃ
ଅବତାରମାନେ ଅସଂଖ୍ୟ, ପୂର୍ବ, ଭବିଷ୍ୟତ୍ ଓ ବର୍ତ୍ତମାନ। ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଦଶ ଅବତାର ପଢ଼ିବା କିମ୍ବା ଶୁଣିବା ଯେଉଁମାନେ,
ସୋଵାପ୍ତକାମୋ ଵିମଲଃ ସକୁଲଃ ସ୍ଵର୍ଗମାପ୍ନୁଯାତ୍। ଧର୍ମ୍ମାଧର୍ମ୍ମଵ୍ଯଵସ୍ଥାନମେଵଂ ଵୈ କୁରୁତେ ହରୀଃ
ସେମାନେ ଇଚ୍ଛାପୂର୍ଣ୍ଣ, ପବିତ୍ର ଓ ପରିବାର ସହିତ ସ୍ୱର୍ଗ ପାଇବେ। ଏଭଳି ହରି ଧର୍ମ ଓ ଅଧର୍ମର ଭେଦ ସ୍ଥାପନ କରନ୍ତି।
ଅଗ୍ନିରୁଵାଚ ଜଗତ୍ସର୍ଗାଦିକାଂ କ୍ରୀଡାଂ ଵିଷ୍ଣୋର୍ଵକ୍ଷ୍ଯେଧୁନା ଶ୍ରୃଣୁ। ସ୍ଵର୍ଗାଦିକୃତ୍ ସ ସର୍ଗାଦିଃ ସୃଷ୍ଟ୍ଯାଦିଃ ସଗୁଣୋଗୁଣଃ
ଅଗ୍ନି କହିଲେ: ଏବେ ମୁଁ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ସୃଷ୍ଟି ଓ ଖେଳ ବିଷୟରେ କହିବି, ଶୁଣ। ସେ, ସ୍ୱର୍ଗ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟର ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା, ସୃଷ୍ଟି, ରକ୍ଷା, ଗୁଣ ଓ ନିର୍ଗୁଣର ଆରମ୍ଭ।
ବ୍ରହ୍ମାଵ୍ଯକ୍ତଂ ସଦାଗ୍ରେଽଭୂତ୍ ନ ଖଂ ରାତ୍ରିଦିନାଦିକମ୍। ପ୍ରକୃତିଂ ପୁରୁଷଂ ଵିଷ୍ଣୁଃ ପ୍ରଵିଶ୍ଯାକ୍ଷୋଭଯତ୍ତତଃ
ଆରମ୍ଭରେ ବ୍ରହ୍ମା ଓ ଅବ୍ୟକ୍ତ ଥିଲେ; ଆକାଶ, ରାତି, ଦିନ କିଛି ଥିଲାନି। ବିଷ୍ଣୁ ପ୍ରକୃତି ଓ ପୁରୁଷ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରବେଶ କରି, ସେମାନେକୁ ଉତ୍ତେଜିତ କଲେ।
ସର୍ଗକାଲେ ମହତ୍ତତ୍ତ୍ଵମହଙ୍କାରସ୍ତତୋଽଭଵତ୍। ଵୈକାରିକସ୍ତୈଜସଶ୍ଚ ଭୂତାଦିଶ୍ଚୈଵ ତାମସଃ
ସୃଷ୍ଟିର ସମୟରେ ପ୍ରଥମେ ମହତ୍ତତ୍ତ୍ୱ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା, ତାହାଠାରୁ ଆମ୍ଭାର ଭାବ ଆସିଲା। ଏହି ଆମ୍ଭାର ଭାବରୁ ସତ୍ତ୍ୱିକ, ରଜସିକ ଓ ତାମସିକ—ଏହି ତିନି ପ୍ରକାରର ଆକୃତି ଜନ୍ମ ନେଲା।
ଅହଙ୍କାରାଚ୍ଛବ୍ଦମାତ୍ରମାକାଶମଭଵତ୍ତତଃ । ସ୍ପର୍ଶମାତ୍ରୋଽନିଲସ୍ତସ୍ମାଦ୍ରୂପମାତ୍ରୋଽନଲସ୍ତତଃ
ଆମ୍ଭାର ଭାବରୁ ଶବ୍ଦର ସୂକ୍ଷ୍ମ ତତ୍ତ୍ୱ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା, ଏହାଠାରୁ ଆକାଶ ହେଲା। ସ୍ପର୍ଶର ସୂକ୍ଷ୍ମ ତତ୍ତ୍ୱରୁ ବାୟୁ ହେଲା, ରୂପର ସୂକ୍ଷ୍ମ ତତ୍ତ୍ୱରୁ ଅଗ୍ନି ହେଲା।
ରସମାତ୍ରା ଆପ ଇତୋ ଗନ୍ଧମାତ୍ରା ମହୀ ସ୍ମୃତା । ଅହଙ୍କାରାତ୍ତାମସାତ୍ତୁ ତୈଜସାନୀ ନ୍ଦ୍ରିଯାଣି ଚ
ରସର ସୂକ୍ଷ୍ମ ତତ୍ତ୍ୱରୁ ଜଳ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା, ଗନ୍ଧର ସୂକ୍ଷ୍ମ ତତ୍ତ୍ୱରୁ ପୃଥିବୀ ଜଣାଯାଏ। ତାମସିକ ଆମ୍ଭାର ଭାବରୁ ଇନ୍ଦ୍ରିୟଗୁଡ଼ିକ ଓ ରଜସିକ ଭାବରୁ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଅଙ୍ଗଗୁଡ଼ିକ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା।
ଵୈକାରିକା ଦଶଦେଵା ମନ ଏକାଦଶେନ୍ଦ୍ରିଯମ୍। ତତଃ ସ୍ଵଯମ୍ଭୂର୍ଭଗଵାନ୍ ସିସୃକ୍ଷୁର୍ଵିଵିଧାଃ ପ୍ରଜାଃ
ସତ୍ତ୍ୱିକ ଭାବରୁ ଦଶ ଦେବତା ଓ ମନ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ, ଏହା ସହ ଏକାଦଶ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ହେଲା। ତାପରେ ସ୍ୱୟଂଭୂ ପ୍ରଭୁ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରଜା ସୃଷ୍ଟି କରିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କଲେ।
ଅପ ଏଵ ସସର୍ଜାଦୌ ତାସୁ ଵୀର୍ଯମଵାସୃଜତ୍ । ଆପୋ ନାରା ଇତି ପ୍ରୋକ୍ତା ଆପୋ ଵୈ ନରସୂନଵଃ
ସେ ପ୍ରଥମେ ଜଳ ସୃଷ୍ଟି କଲେ ଏବଂ ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ନିଜ ଶକ୍ତି ଅନ୍ତର୍ଗତ କଲେ। ଏହି ଜଳକୁ 'ନାରା' ବୋଲି କୁହାଯାଏ, ଏବଂ ଏହି ଜଳକୁ ନରଙ୍କ ସନ୍ତାନ ବୋଲି ମନାଯାଏ।
ଅଯନନ୍ତସ୍ଯ ତାଃ ପୂର୍ଵନ୍ତେନ ନାରାଯଣଃ ସ୍ମୃତଃ । ହିରଣ୍ଯଵର୍ଣମଭଵତ୍ ତଦଣ୍ଡମୁଦକେଶଯମ୍
ଏହି ଜଳ ସ୍ୱୟଂଭୂଙ୍କ ପ୍ରଥମ ଆଶ୍ରୟ ଥିବାରୁ ସେ 'ନାରାୟଣ' ନାମରେ ପରିଚିତ। ତାପରେ ଜଳ ଉପରେ ଏକ ସୁନା ରଙ୍ଗର ଡିଞ୍ଚି ଦେଖାଦେଲା।
ତସ୍ମିନ୍ ଜଜ୍ଞେ ସ୍ଵଯଂ ବ୍ରହ୍ମା ସ୍ଵଯମ୍ଭୂରିତି ନଃ ଶ୍ରୁତମ୍। ହିରଣ୍ଯଗର୍ଭୋ ଭଗଵାନୁଷିତ୍ଵା ପରିଵତ୍ସରମ୍
ସେହି ଡିଞ୍ଚି ଭିତରେ ବ୍ରହ୍ମା ସ୍ୱୟଂ ଜନ୍ମ ନେଲେ, ଯେପରି ଆମେ ଶୁଣିଛୁ। ହିରଣ୍ୟଗର୍ଭ ପ୍ରଭୁ ସେଠାରେ ଏକ ବର୍ଷ ରହିଲେ।
ତଦଣ୍ଡମକରୋଦ୍ ଦ୍ଵୈଧନ୍ଦିଵଂ ଭୁଵମଥାପି ଚ। ତଯୋଃ ଶକଲଯୋର୍ମ୍ମଧ୍ଯେ ଆକାଶମସୃଜତ୍ ପ୍ରଭୁଃ
ତାପରେ ସେ ଡିଞ୍ଚିକୁ ଦୁଇ ଭାଗ କଲେ—ଏକ ଦିନ ଓ ଏକ ଭୂମି ହେଲା। ଏହି ଦୁଇ ଭାଗ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରଭୁ ଆକାଶ ସୃଷ୍ଟି କଲେ।
ଅପ୍ସୁଂ ପାରିପ୍ଲଵାଂ ପୃଥ୍ଵୀଂ ଦିଶଶ୍ଚ ଦଶଧା ଦଧେ। ତତ୍ର କାଲଂମନୋଵାଚଂ କାମଂ କ୍ରୋଧମଯୋ ରତିମ୍
ସେ ଜଳ ଉପରେ ପୃଥିବୀକୁ ଭସାଇଲେ ଏବଂ ଦଶ ଦିଗ ସ୍ଥାପନ କଲେ। ସେଠାରେ ସମୟ, ମନ, ବାଣୀ, କାମ, କ୍ରୋଧ ଓ ରତିକୁ ରଖିଲେ।
ସସର୍ଜ ସୃଷ୍ଟିନ୍ତଦ୍ରୂପାଂ ସ୍ତ୍ରଷ୍ଟୁମିଚ୍ଛନ୍ ପ୍ରଜାପତିଃ। ଵିଦ୍ଯୁତୋଶନିମେଘାଂଶ୍ଚ ରୋହିତେନ୍ଦ୍ରଧନୂଂଷି ଚ
ପ୍ରଜା ସୃଷ୍ଟି କରିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରି, ପ୍ରଭୁ ସୃଷ୍ଟିକୁ ସେହି ଆକୃତିରେ ତିଆରି କଲେ। ସେ ବିଜୁଳି, ମେଘଗୁଡ଼ିକ, ଇନ୍ଦ୍ରଧନୁ ଓ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଧନୁକୁ ମଧ୍ୟ ସୃଷ୍ଟି କଲେ।
ଵଯାଂସି ଚ ସସର୍ଜାଦୌ ପର୍ଜନ୍ଯଞ୍ଚାଥ ଵକ୍ତ୍ରତଃ। ଋଚୋ ଯଜୂଂଷି ସାମାନି ନିର୍ମମେ ଯଜ୍ଞାସିଦ୍ଧଯେ
ପ୍ରଥମେ ସେ ପକ୍ଷୀମାନେ ସୃଷ୍ଟି କଲେ, ତାପରେ ନିଜ ମୁଁହରୁ ବର୍ଷାଦେବତାଙ୍କୁ ଉତ୍ପନ୍ନ କଲେ। ଯଜ୍ଞ ସିଦ୍ଧି ପାଇଁ ସେ ଋକ୍, ଯଜୁର୍ ଓ ସାମ ବେଦ ଉତ୍ପନ୍ନ କଲେ।
ସାଧ୍ଯାସ୍ତୈରଯଜନ୍ଦେଵାନ୍ ଭୂତମୁଚ୍ଚାଵଚଂ ଭୁଜାତ୍ । ସନତ୍କୁମାରଂ ରୁଦ୍ରଞ୍ଚ ସସର୍ଜ୍ଜ କ୍ରୋଧସମ୍ଭଵମ୍
ଏହାଦ୍ୱାରା ସାଧ୍ୟମାନେ ଦେବତାମାନେ, ଉଚ୍ଚ ଓ ନିମ୍ନ ଭୂତମାନେ ପୂଜା କଲେ। ପ୍ରଭୁ କ୍ରୋଧରୁ ଜନ୍ମିଥିବା ସନତ୍କୁମାର ଓ ରୁଦ୍ରଙ୍କୁ ସୃଷ୍ଟି କଲେ।
ମରୀଚିମତ୍ର୍ଯଙ୍ଗିରସଂ ପୁଲସ୍ତ୍ଯଂ ପୁଲହଂ କ୍ରତୁମ୍। ଵସିଷ୍ଠଂ ମାନସାଃ ସପ୍ତ ବ୍ରହ୍ମାଣ ଇତି ନିଶ୍ଚିତାଃ
ମରୀଚି, ଅତ୍ରି, ଅଙ୍ଗିରା, ପୁଲସ୍ତ୍ୟ, ପୁଲହ, କ୍ରତୁ ଓ ବଶିଷ୍ଠ—ଏହି ସପ୍ତ ମନସା ପୁତ୍ର, ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ସନ୍ତାନ ବୋଲି ଚିହ୍ନିତ।
ସପ୍ତୈତେ ଜନଯନ୍ତି ସ୍ମ ପ୍ରଜା ରୁଦ୍ରଶ୍ଚ ସତ୍ତମ। ଦ୍ଵିଧା କୃତ୍ଵାତ୍ମନୋ ଦେହମର୍ଦ୍ଧେନ ପୁରୁଷୋଽଭଵତ୍
ଏହି ସପ୍ତ ଋଷି ଓ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରୁଦ୍ର ପ୍ରଜା ସୃଷ୍ଟି କଲେ। ପ୍ରଭୁ ନିଜ ଦେହକୁ ଦୁଇ ଭାଗ କରିଲେ, ତାହାର ଅର୍ଧେ ପୁରୁଷ ହେଲେ।
ଅଗ୍ନିରୁଵାଚ କଶ୍ଯପସ୍ଯ ଵେଦେ ସର୍ଗମଦିତ୍ଯାଦିଷୁ ହେ ମୁନେ ।୧୯.୦୦୧ ଚାକ୍ଷୁଷେ ତୁଷିତା ଦେଵାସ୍ତେଽଦିତ୍ଯାଂ କଶ୍ଯପାତ୍ପୁନଃ ॥୧୯.୦୦୧ ଆସନ୍ ଵିଷ୍ଣୁଶ୍ଚ ଶକ୍ରଶ୍ଚ ତ୍ଵଷ୍ଟା ଧାତା ତଥାର୍ଯମା ।୧୯.୦୦୨ ପୂଷା ଵିଵସ୍ଵାନ୍ ସଵିତା ମିତ୍ରୋଥ ଵରୁଣୋ ଭଗଃ ॥୧୯.୦୦୨ ଅଂଶୁଶ୍ଚ ଦ୍ଵାଦଶାଦିତ୍ଯା ଆସନ୍ ଵୈଵସ୍ଵତେନ୍ତରେ ।୧୯.୦୦୩ ଅରିଷ୍ଟନେମିପତ୍ନୀନାମପତ୍ଯାନୀହ ଷୋଡଶ ॥୧୯.୦୦୩ ବହୁପୁତ୍ରସ୍ଯ ଵିଦୁଷଶ୍ଚତସ୍ରୋ ଵିଦ୍ଯୁତଃ ସୁତାଃ ।୧୯.୦୦୪ ପ୍ରତ୍ଯଙ୍ଗିରସଜାଃ ଶ୍ରେଷ୍ଠାଃ କୃଶାଶ୍ଵସ୍ଯ ସୁରାଯୁଧାଃ ॥୧୯.୦୦୪ ଉଦଯାସ୍ତମନେ ସୂର୍ଯେ ତଦ୍ଵଦେତେ ଯୁଗେ ଯୁଗେ ।୧୯.୦୦୫ ହିରଣ୍ଯକଶିପୁର୍ଦିତ୍ଯାଂ ହିରଣ୍ଯାକ୍ଷଶ୍ଚ କଶ୍ଯପାତ୍ ॥୧୯.୦୦୫ ସିଂହିକା ଚାଭଵତ୍କନ୍ଯା ଵିପ୍ରଚିତ୍ତେଃ ପରିଗ୍ରହଃ ।୧୯.୦୦୬ ରାହୁପ୍ରଭୃତଯସ୍ତସ୍ଯାଂ ସୈଂହିକେଯା ଇତି ଶ୍ରୁତାଃ ॥୧୯.୦୦୬ ହିରଣ୍ଯକଶିପୋଃ ପୁତ୍ରାଶ୍ଚତ୍ଵାରଃ ପ୍ରଥିତୌଜସଃ ।୧୯.୦୦୭ ଅନୁହ୍ରାଦଶ୍ଚ ହ୍ରାଦଶ୍ଚ ପ୍ରହ୍ରାଦଶ୍ଚାତିଵୈଷ୍ଣଵଃ ॥୧୯.୦୦୭ ସଂହ୍ରାଦଶ୍ଚ ଚତୁର୍ଥୋଭୂଥ୍ରାଦପୁତ୍ରୋ ହ୍ରଦସ୍ତଥା ।୧୯.୦୦୮ ହ୍ରଦସ୍ଯ ପୁତ୍ର ଆଯୁଷ୍ମାନ୍ଶିବିର୍ଵାସ୍କଲ ଏଵ ଚ ॥୧୯.୦୦୮ ଵିରୋଵନସ୍ତୁ ପ୍ରାହ୍ରାଦିର୍ବଲିର୍ଜଜ୍ଞେ ଵିରୋଚନାତ୍ ।୧୯.୦୦୯ ବଲେଃ ପୁତ୍ରଶତଂ ତ୍ଵାସୀଦ୍ଵାଣଶ୍ରେଷ୍ଠଂମହାମୁନେ ॥୧୯.୦୦୯ ପୁରାକଲ୍ପେ ହି ବାଣେନ ପ୍ରସାଦ୍ଯୋମାପତିଂ ଵରଃ ।୧୯.୦୧୦ ପାର୍ଶ୍ଵତୋ ଵିହରିଷ୍ଯାମୀତ୍ଯେଵଂ ପ୍ରାପ୍ତଶ୍ଚ ଈଶ୍ଵରାତ୍ ॥୧୯.୦୧୦ ହିରଣ୍ଯାକ୍ଷସୁତାଃ ପଞ୍ଚ ଶମ୍ବରଃ ଶକୁନିସ୍ତ୍ଵିତି ।୧୯.୦୧୧ ଦ୍ଵିମୂର୍ଧା ଶଙ୍କୁରାର୍ଯଶ୍ଚଶତମାସନ୍ ଦନୋଃ ସୁତାଃ ॥୧୯.୦୧୧ ସ୍ଵର୍ଭାନୋସ୍ତୁ ପ୍ରଭା କନ୍ଯା ପୁଲୋମ୍ନସ୍ତୁ ଶଚୀ ସ୍ମୃତା ।୧୯.୦୧୨ ଉପଦାନଵୀ ହଯଶିରା ଶର୍ମିଷ୍ଠା ଵାର୍ଷପର୍ଵଣୀ ॥୧୯.୦୧୨ ପୁଲୋମା କାଲକା ଚୈଵ ଵୈଶ୍ଵାନରସୁତେ ଉଭେ ।୧୯.୦୧୩ କଶ୍ଯପସ୍ଯ ତୁ ଭାର୍ଯେ ଦ୍ଵେ ତଯୋଃ ପୁତ୍ରାଶ୍ଚ କୋଟଯଃ ॥୧୯.୦୧୩ ପ୍ରହ୍ରାଦସ୍ଯ ଚତୁଷ୍କୋଟ୍ଯୋ ନିଵାତକଵଚାଃ କୁଲେ ।୧୯.୦୧୪ ତାମ୍ରାଯାଃ ଷଟ୍ସୁତାଃ ସ୍ଯୁଶ୍ଚ କାକୀ ଶ୍ଵେନୀ ଚ ଭାସ୍ଯପି ॥୧୯.୦୧୪ ଗୃଧ୍ରିକା ଶୁଚି ସୁଗ୍ରୀଵାତାଭ୍ଯଃ କାକାଦଯୋଽଭଵନ୍ ।୧୯.୦୧୫ ଅଶ୍ଵାଶ୍ଚୋଷ୍ଟ୍ରାଶ୍ଚ ତାମ୍ରାଯା ଅରୁଣୋ ଗରୁଡସ୍ତଥା ॥୧୯.୦୧୫ ଵିନତାଯାଃ ସହସ୍ରନ୍ତୁ ସର୍ପାଶ୍ଚ ସୁରସାଭଵାଃ ।୧୯.୦୧୬ କାଦ୍ରଵେଯାଃ ସହସ୍ରନ୍ତୁ ଶେଷଵାସୁକିତକ୍ଷକାଃ ॥୧୯.୦୧୬ ଦଂଷ୍ଟ୍ରିଣଃ କ୍ରୋଧଵଶଜା ଧରୋତ୍ଥାଃ(୧) ପକ୍ଷିଣୋ ଜଲେ ।୧୯.୦୧୭ ସୁରଭ୍ଯାଂ ଗୋମହିଷ୍ଯାଦି ଇରୋତ୍ପନ୍ନାସ୍ତୃଣାଦଯଃ ॥୧୯.୦୧୭ ସ୍ଵସାଯାଂ ଯକ୍ଷରକ୍ଷାଂସି ମୁନେରଶ୍ଵରସୋଭଵନ୍ ।୧୯.୦୧୮ ଅରିଷ୍ଟାଯାନ୍ତୁ ଗନ୍ଧର୍ଵାଃ କଶ୍ଯପାଦ୍ଧି ସ୍ଥିରଞ୍ଚରଂ(୨) ॥୧୯.୦୧୮ ଏଷାଂ ପୁତ୍ରାଦଯୋଽସଙ୍ଖ୍ଯା ଦେଵୈର୍ଵୈ ଦାନଵା ଜିତାଃ(୩) ।୧୯.୦୧୯ ଦିତିର୍ଵିନଷ୍ଟପୁତ୍ରା ଵୈ ତୋଷଯାମାସ କଶ୍ଯପଂ ॥୧୯.୦୧୯ ପୁତ୍ରମିନ୍ଦ୍ରପ୍ରହର୍ତାରମିଚ୍ଛତୀ ପ୍ରାପ କଶ୍ଯପାତ୍ ।୧୯.୦୨୦ ପାଦପ୍ରକ୍ଷାଲନାତ୍ସୁପ୍ତା ତସ୍ଯା ଗର୍ଭଂ ଜଘାନ ହ ॥୧୯.୦୨୦ ଛିଦ୍ରମନ୍ଵିଷ୍ଯ ଚେନ୍ଦ୍ରସ୍ତୁ ତେ ଦେଵା ମରୁତୋଽଭଵନ୍ ।୧୯.୦୨୧ ଶକ୍ରସ୍ଯୈକୋନପଞ୍ଚାଶତ୍ସହାଯା ଦୀପ୍ତତେଜସଃ ॥୧୯.୦୨୧ ଏତତ୍ସର୍ଵଂ ହରିର୍ବ୍ରହ୍ମା ଅଭିଷିଚ୍ଯ ପୃଥୁଂ ନୃପଂ ।୧୯.୦୨୨ ଦଦୌ କ୍ରମେଣ ରାଜ୍ଯାନି ଅନ୍ଯେଷାମଧିପୋ ହରିଃ ॥୧୯.୦୨୨ ଦ୍ଵିଜୌଷଧୀନାଂ ଚନ୍ଦ୍ରଶ୍ଚ ଅପାନ୍ତୁ ଵରୁଣୋ ନୃପଃ ।୧୯.୦୨୩ ରାଜ୍ଞାଂ ଵୈଶ୍ରଵଣୋ ରାଜା ସୂର୍ଯାଣାଂ ଵିଷ୍ଣୋରୀଶ୍ଵରଃ ॥୧୯.୦୨୩ ଵସୂନାଂ ପାଵକୋ ରାଜା ମରୁତାଂ ଵାସଵଃ ପ୍ରଭୁଃ ।୧୯.୦୨୪ ପ୍ରଜାପତୀନାଂ ଦକ୍ଷୋଽଥ ପ୍ରହ୍ଲାଦୋ ଦାନଵାଧିପଃ ॥୧୯.୦୨୪ ପିତୄଣାଂ ଚ ଯମୋ ରାଜା ଭୂତାଦୀନାଂ ହରଃପ୍ରଭୁଃ ।୧୯.୦୨୫ ହିମଵାଂଶ୍ଚୈଵ ଶୈଲାନାଂ ନଦୀନାଂ ସାଗରଃ ପ୍ରଭୁଃ ॥୧୯.୦୨୫ ଗାନ୍ଧର୍ଵାଣାଂ ଚିତ୍ରରଥୋ ନାଗାନାମଥ ଵାସୁକିଃ ।୧୯.୦୨୬ ସର୍ପାଣାଂ ତକ୍ଷକୋ ରାଜା ଗରୁଡଃ ପକ୍ଷିଣାମଥ ॥୧୯.୦୨୬ ଐରାଵତୋ ଗଜେନ୍ଦ୍ରାଣାଂ ଗୋଵୃଷୋଥ ଗଵାମପି ।୧୯.୦୨୭ ମୃଗଣାମଥ ଶାର୍ଦୂଲଃ ପ୍ଲକ୍ଷୋ ଵନସ୍ପତୀଶ୍ଵରଃ ॥୧୯.୦୨୭ ଉଚ୍ଚୈଃଶ୍ରଵାସ୍ତଥାଶ୍ଵାନାଂ ସୁଧନ୍ଵା ପୂର୍ଵପାଲକଃ ।୧୯.୦୨୮ ଦକ୍ଷିଣସ୍ଯାଂ ଶଙ୍ଖପଦଃ କେତୁମାନ୍ ପାଲକୋ ଜଲେ ।୧୯.୦୨୮ ହିରଣ୍ଯରୋମକଃ ସୌମ୍ଯେ ପ୍ରତିସର୍ଗୋଯମୀରିତଃ ॥୧୯.୦୨୮ ଇତ୍ଯାଦିମହାପୁରାଣେ ଆଗ୍ନେଯେ ପ୍ରତିସର୍ଗଵର୍ଣନଂ ନାମ ଊନଵିଂଶତିତମୋଽଧ୍ଯାଯଃ ଅଗ୍ନିରୁଵାଚ କଶ୍ଯପସ୍ଯ ଵଦେ ସର୍ଗମଦିତ୍ଯାଦିଷୁ ହେ ମୁନେ। ଚାକ୍ଷୁଷେ ତୁଷିତା ଦେଵାସ୍ତେଽଦେତ୍ଯାଂ କଶ୍ଯପାତ୍ପୁନଃ
ଆସନ୍ ଵିଷ୍ଣୁଶ୍ଚ ଶକ୍ରଶ୍ଚ ତ୍ଵଷ୍ଟା ଧାତା ତଥାର୍ଯ୍ଥମା । ପୂଷା ଵିଵସ୍ଵାନ୍ ସଵିତା ମିତ୍ରୋଥ ଵରୁଣୋ ଭଗଃ
ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବିଷ୍ଣୁ, ଶକ୍ର, ତ୍ୱଷ୍ଟା, ଧାତା, ଅର୍ଯ୍ୟମା, ପୂଷା, ବିବସ୍ୱାନ୍, ସବିତା, ମିତ୍ର, ବରୁଣ ଓ ଭଗ ଥିଲେ।
ଅଂଶୁଶ୍ଚ ଦ୍ଵାଦଶାଦିତ୍ଯା ଆସନ୍ ଵୈଵସ୍ଵତେନ୍ତରେ। ଅରିଷ୍ଟନେମିପତ୍ନୀନାମପତ୍ଯାନୀହ ଷୋଡଶ
ଅଂଶୁ ମଧ୍ୟ ଦ୍ୱାଦଶ ଆଦିତ୍ୟଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବୈବସ୍ୱତ ମନ୍ବନ୍ତରରେ ଥିଲେ। ଅରିଷ୍ଟନେମିଙ୍କ ଜନାନୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଏଠାରେ ଷୋଢ଼ଶ ସନ୍ତାନ ଥିଲେ।
ବହୁପୁତ୍ରସ୍ଥ ଵିଦୁଷଶ୍ଚତସ୍ତ୍ରୋ ଵିଦ୍ଯୁତଃ ସୁତାଃ । ପ୍ରତ୍ଯଙ୍ଗିରସଜାଃ ଶ୍ରେଷ୍ଠାଃ କୃଶାଶ୍ଵସ୍ଯ ସୁରାଯୁଦାଃ
ବହୁପୁତ୍ର ନାମକ ବୁଦ୍ଧିମାନଙ୍କର ବିଦ୍ୟୁତ୍ ନାମକ ଚାରିଜଣୀ କନ୍ୟା ଥିଲେ। ପ୍ରତ୍ୟଙ୍ଗିରସଙ୍କ ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ ପୁତ୍ର କୃଶାଶ୍ୱ, ସେ ଦେବତାଙ୍କ ଅସ୍ତ୍ର ଧାରଣ କରିଥିଲେ।
ଉଦଯାସ୍ତମନେ ସୂର୍ଯେ ତଦ୍ଵଦେତେ ଯୁଗେ ଯୁଗେ। ହିରଣ୍ଯକଶିପୁର୍ଦ୍ଦିତ୍ଯାଂ ହିରଣ୍ଯାକ୍ଷଶ୍ଚ କଶ୍ଯପାତ୍
ଯେପରି ସୂର୍ଯ୍ୟ ଉଦୟ ଓ ଅସ୍ତମୟ ହୁଏ, ସେପରି ପ୍ରତ୍ୟେକ ଯୁଗରେ ହିରଣ୍ୟକଶିପୁ ଦିତିଙ୍କୁ ଓ ହିରଣ୍ୟାକ୍ଷ କଶ୍ୟପଙ୍କୁ ଜନ୍ମିଥିଲେ।
ସିଂହିକା ଚାଭଵତ୍ କନ୍ଯା ଵିପ୍ରଚିତ୍ତେଃ ପରିଗ୍ରହଃ। ରାହୁପ୍ରଭୃତଯସ୍ତସ୍ଯାଂ ସୈଂହିକେଯା ଇତି ଶ୍ରୁତାଃ
ସିଂହିକା ଭି ଜନ୍ମିଥିଲେ, ସେ ବିପ୍ରଚିତ୍ତିଙ୍କ ପତ୍ନୀ ହେଲେ; ତାଙ୍କଠାରୁ ରାହୁ ଆଦି ସଇଂହିକେୟମାନେ ଜନ୍ମିଲେ।
ହିରଣ୍ଯକଶିପୋଃ ପୁତ୍ରାସ୍ଚତ୍ଵାରଃ ପ୍ରଥିତୌଜସଃ। ଅନୁହ୍ରାଦଶ୍ଚ ହ୍ଲାଦଶ୍ଚ ପ୍ରହ୍ରାଦଶ୍ଚାତିଵୈଷ୍ଣଵଃ
ହିରଣ୍ୟକଶିପୁଙ୍କ ଚାରିଜଣ ପୁଅ ଥିଲେ, ସେମାନେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଶକ୍ତିଶାଳୀ: ଅନୁହ୍ରାଦ, ହ୍ଲାଦ, ପ୍ରହ୍ଲାଦ (ଯିଏ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ପ୍ରତି ଅତି ଭକ୍ତ) ଓ
ସଂହ୍ରାଦଶ୍ଚ ଚତୁର୍ଥୋଭୂତ୍ ହ୍ରାଦପୁତ୍ରୋ ହ୍ରଦସ୍ତଥା। ହ୍ରଦସ୍ଯ ପୁତ୍ର ଆଯୁଷ୍ମାନ୍ ଶିବିର୍ଵାସ୍କଲ ଏଵ ଚ
ସଂହ୍ରାଦ ଚାରିଥ ପୁଅ ଥିଲେ; ହ୍ଲାଦଙ୍କ ପୁଅ ହ୍ରଦ ଓ ହ୍ରଦଙ୍କ ପୁଅ ଆୟୁଷ୍ମାନ, ଶିବି ଓ ଆସ୍କଳ ଥିଲେ।
ଵିରୋଜନସ୍ତୁ ପ୍ରାହ୍ରାଦିର୍ବଲିର୍ଜଜ୍ଞେ ଵିରୋଚନାତ୍। ବଲେଃ ପୁତ୍ରଶତଂ ତ୍ଵାସୀଦ୍ବାଣଶ୍ରେଷ୍ଠଂ ମହାମୁନେ
ପ୍ରହ୍ଲାଦଙ୍କ ପୁଅ ଭଲି ଭିରୋଚନ ଥିଲେ, ଭିରୋଚନଙ୍କୁ ବଲି ଜନ୍ମିଲେ; ବଲିଙ୍କ ଏକଶ ଝଣ ପୁଅ ଥିଲେ, ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବାଣ ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ ଥିଲେ, ମହାମୁନି।
ପୁରା କଲ୍ପେ ହି ଵାଣେନ ପ୍ରସାଦ୍ଯୋମାପତିଂ ଵରଃ । ପାର୍ଶ୍ଵତୋ ଵିହରିଷ୍ଯାମୀତ୍ଯେଵଂ ପ୍ରାପ୍ତଶ୍ଚ ଈଶ୍ଵରାତ୍
ପୂର୍ବ କଳିଯୁଗରେ ବାଣ ଉମାଙ୍କ ପତିଙ୍କୁ ତୁଷ୍ଟ କରିଥିଲେ ଓ ଏହି ଆଶୀର୍ବାଦ ପାଇଥିଲେ: 'ମୁଁ ସଦା ତୁମ ପାଖରେ ରହିବି', ଏହିପରି ଭଗବାନଙ୍କଠାରୁ ଦେଇଥିଲେ।
ହିରଣ୍ଯାକ୍ଷସୁତାଃ ପଞ୍ଚ ସମ୍ବରଃ ଶକୁନିସ୍ତ୍ଵିତି । ଦ୍ଵିମୂର୍ଦ୍ଧା ଶହ୍କୁରାର୍ଯସ୍ଚ ଶତମାସନ୍ ଦନୋଃ ସୁତାଃ
ହିରଣ୍ୟାକ୍ଷଙ୍କ ପାଞ୍ଚଟି ପୁଅ ଥିଲେ, ସେମାନେ ସମ୍ବର, ଶକୁନି, ଦ୍ୱିମୂର୍ଧା, ଶଙ୍କୁର ଓ ଆର୍ଯ୍ୟ; ଦନୁଙ୍କ ଏକଶ ଝଣ ପୁଅ ଥିଲେ।
ସ୍ଵର୍ଭାନୋସ୍ତୁ ପ୍ରଭା କନ୍ଯା ପୁଲୋମ୍ନସ୍ତୁ ଶଚୀ ସ୍ମୃତା। ଉପଦାନଵୀ ହଯଶିରା ଶର୍ମିଷ୍ଠା ଵାର୍ଷପର୍ଵଣୀ
ସ୍ୱର୍ଭାନୁଙ୍କ କନ୍ୟା ପ୍ରଭା ଏବଂ ପୁଲୋମନଙ୍କ କନ୍ୟା ଶଚୀ ଭାବରେ ଜଣାଯାନ୍ତି; ଉପଦାନବୀ, ହୟଶିରା, ଶର୍ମିଷ୍ଠା ଓ ବାର୍ଷପର୍ବଣୀ ମଧ୍ୟ ଅଛନ୍ତି।
ଅଗ୍ନି କହିଲେ: ମୁନି, ଆମେ କଶ୍ୟପଙ୍କ ସୃଷ୍ଟି ବିଷୟରେ ଏବଂ ଆଦିତ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ କିପରି ସୃଷ୍ଟି ହେଲା, ସେଥିରେ କହିବି। ଚାକ୍ଷୁଷ ମନ୍ବନ୍ତରରେ ତୁଷିତ ଦେବତାମାନେ ଆଉଥରେ ଆଦିତି ଓ କଶ୍ୟପଙ୍କ ଠାରୁ ଜନ୍ମିଥିଲେ।