ଅଗ୍ନିପୁରାଣମ୍

କରୌ ଵିମୃଦିତଵ୍ରୀହେର୍ଲକ୍ଷଯିତ୍ଵା ତତୋ ନ୍ଯସେତ୍ । ସପ୍ତାଶ୍ଵତ୍ଥସ୍ଯ ପତ୍ରାଣି ତାଵତ୍ ସୂତ୍ରେଣ ଵେଷ୍ଟଯେତ୍ ।। ୨୫୫.

ଚାପା ଚାଉଳ ହାତରେ ଲଗାଇ, ତା'ପରେ ସାତିଟି ଅଶ୍ୱଥ ପତ୍ର ହାତରେ ରଖିବା ଉଚିତ। ଏହାକୁ ଏକ ଡୋରାରେ ବାନ୍ଧିବା ଦରକାର।

ତ୍ଵମେଵ ସର୍ଵଭୂତାନାମନ୍ତଶ୍ଚରସି ପାଵକ । ସାକ୍ଷିଵତ୍ ପୁଣ୍ଯପାପେଭ୍ଯୋ ବ୍ରୂହି ସତ୍ଯଙ୍କରେ ମମ ।। ୨୫୫.

ହେ ଅଗ୍ନି, ତୁମେ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କ ଭିତରେ ବିଚରଣ କରୁଛ। ତୁମେ ପୁଣ୍ୟ ଓ ପାପର ସାକ୍ଷୀ। ମୋ ପାଇଁ ସତ୍ୟ କହ।

ତସ୍ଯେତ୍ଯୁକ୍ତଵତୋ ଲୌହଂ ପଶ୍ଚାଶତ୍‌ପଲିକଂ ସମମ୍ । ଅଗ୍ନିଵର୍ଣଂ ନ୍ଯସେତ୍ ପିଣ୍ଡଂ ହସ୍ତଯୋରୁଭଯୋରପି ।। ୨୫୫.

ଏହିପରି କହି, ପଚାଶ ପଳା ଓଜନର ଲୋହାର ଏକ ଗୋଳା, ଅଗ୍ନିର ରଙ୍ଗରେ ଦେଉଥିବା, ସମାନଭାବେ ଦୁଇହାତରେ ରଖିବା ଉଚିତ।

ସ ତମାଦାଯ ସପ୍ତୈଵ ମଣ୍ଡଲାନି ଶନୈର୍ଵ୍ରଜେତ୍ । ଷୋଡ଼ଶଙ୍ଗୁଲକଂ ଜ୍ଞେଯଂ ମଣ୍ଡଲଂ ତାଵଦନ୍ତରମ୍ ।। ୨୫୫.

ସେ ଏହାକୁ ନେଇ, ସାତଟି ମଣ୍ଡଳ ମଧ୍ୟରୁ ଧୀରେ ଧୀରେ ଚାଲିବ। ପ୍ରତ୍ୟେକ ମଣ୍ଡଳ ଶୋଳ ଆଙ୍ଗୁଳ ଦୂରରେ ଥିବା ଉଚିତ।

ମୁକ୍ତ୍ଵାଗ୍ନିଂ ମୃଦିତଵ୍ରୀହିରଦଗ୍ଧଃ ଶୁଦ୍ଧିମାପ୍ନୁଯାତ୍ । ଅନ୍ତରା ପତିତେ ପିଣ୍ଡେ ସନ୍ଦେହେ ଵା ପୁନର୍ହରେତ୍ ।। ୨୫୫.

ଅଗ୍ନି ମାଧ୍ୟମରେ ଯିବା ପରେ ଚାପା ଚାଉଳ ଅଦଗ୍ଧ ରହିଲେ, ସେ ପବିତ୍ରତା ପାଏ। ଯଦି ଗୋଳା ମଝିରେ ପଡ଼ିଯାଏ କିମ୍ବା ସନ୍ଦେହ ହୁଏ, ତେବେ ପୁନି ପରୀକ୍ଷା କରିବା ଉଚିତ।

ପଵିତ୍ରାଣାଂ ପଵିତ୍ର ତ୍ଵଂ ଶୋଧ୍ଯଂ ଶୋଧଯ ପାଵକ। ସତ୍ଯେନ ମାଭିରକ୍ଷସ୍ଵ ଵରୁଣେତ୍ଯଭିଶସ୍ତକମ୍ ।। ୨୫୫.

ହେ ପବିତ୍ରମାନଙ୍କର ପବିତ୍ର, ଯାହା ଶୋଧନୀୟ ତାହାକୁ ଶୋଧନ କର, ହେ ଅଗ୍ନି। ହେ ବରୁଣ, ସତ୍ୟରେ ମୋତେ ରକ୍ଷା କର—ଏହିପରି ଶପଥ ଉଚ୍ଚାରଣ କରାଯାଏ।

ନାଭିଦଘ୍ନୋଦକସ୍ଥସ୍ଯ ଗୃହୀତ୍ଵୋରୂ ଜଲଂ ଵିଶେତ୍ । ସମକାଲମିଷୁଂ ମୁକ୍ତମାନୀଯାଦ୍ଯୋ ଜଵୀ ନରଃ ।। ୨୫୫.

ନାଭି ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପାଣିରେ ଦଣ୍ଡାଇ, ଉରୁ ଧରି, ସେ ପାଣିକୁ ପ୍ରବେଶ କରିବ। ସେଇ ସମୟରେ ଏକ ତୀର ଛାଡ଼ାଯିବ, ଏବଂ ଯିଏ ତୀବ୍ର ତାକୁ ଆଣିବ।

ଯଦି ତସ୍ମିନ୍ନିମଗ୍ନାଙ୍ଗଂ ପଶ୍ଯେଚ୍ଚେଚ୍ଛୁଦ୍ଧିମାପ୍ନୁଯାତ୍ । ତ୍ଵଂ ଵିଷ ବ୍ରହ୍ମଣଃ ପୁତ୍ର ସତ୍ଯଧର୍ମେ ଵ୍ଯଵସ୍ଥିତଃ ।। ୨୫୫.

ଯଦି ଜଳମଧ୍ୟରେ ଡୁବିଥିବାବେଳେ ତାଙ୍କର ଦେହ ଦେଖାଯାଏ, ସେ ପବିତ୍ରତା ପାଏ। ହେ ବିଷ, ତୁମେ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କର ପୁଅ, ସତ୍ୟ ଧର୍ମରେ ଅବସ୍ଥିତ।

ତ୍ରାଯସ୍ଵାସ୍ମାଦଭୀଶାପାତ୍ ସତ୍ଯେନ ଭଵ ମେଽମୃତମ୍ । ଏଵମୁକ୍ତ୍ଵା ଵିଷଂ ଶାର୍ଙ୍ଗ ଭକ୍ଷଯେଦ୍ଧିମଶୈଲଜଂ ।। ୨୫୫.

ଏହି ଶାପର ଘାତରୁ ମୋତେ ରକ୍ଷା କର। ସତ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ମୋତେ ଅମୃତ କର। ଏଭଳି କହି, ହେ ଶାର୍ଙ୍ଗ, ହିମାଳୟର ପବିତ୍ର ବିଷ ଖାଇବା ଉଚିତ।

ଯସ୍ଯ ଵେଗୈର୍ଵିନା ଜୀର୍ଣଂ ଶୁଦ୍ଧିଂ ତସ୍ଯ ଵିନିର୍ଦ୍ଦିଶେତ୍ । ଦେଵାନୁଗ୍ରାନ୍ ସମଭ୍ଯର୍ଚ୍ଚ୍ଯ ତତ୍ସ୍ନାନୋଦକମାହରେତ୍ ।। ୨୫୫.

ଯଦି କୌଣସି କ୍ଷତି ହେଉନାହିଁ ଓ ସେ ଏହାକୁ ପଚାଇପାରେ, ତେବେ ସେ ପବିତ୍ର ବୋଲି ଘୋଷଣା କର। ଦେବତାଙ୍କୁ ପୂଜି, ସ୍ନାନ ପାଇଁ ପାଣି ଆଣିବା ଉଚିତ।

ସଂଶ୍ରାଵ୍ଯ ପାଯଯେତ୍ତସ୍ମାଜ୍ଜଲାତ୍ତୁ ପ୍ରସୃତିତ୍ରଯମ୍ । ଆଚତୁର୍ଦ୍ଦଶମାଦହ୍ନୋ ଯସ୍ଯ ନୋ ରାଜଦୈଵିକମ୍ ।। ୨୫୫.

ଏହା ଘୋଷଣା କରି, ସେଇ ପାଣିରୁ ତିନି ମୁଠି ପିଇବା ଉଚିତ। ଚତୁର୍ଦ୍ଦଶ ଦିନ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଯଦି କୌଣସି ରାଜସ୍ୱ କିମ୍ବା ଦିବ୍ୟ କ୍ଷତି ହେଉନାହିଁ—

ଵ୍ଯସନଂ ଜାଯତେ ଘୋରଂ ସ ଶୁଦ୍ଧଃ ସ୍ଯାଦସଂଶଯମ୍ । ସତ୍ଯଵାହନଶସ୍ତ୍ରାଣି ଗୋବୀଜକନକାନି ଚ ।। ୨୫୫.

ଯଦି କୌଣସି ଭୟଙ୍କର ବିପଦ ଆସେନାହିଁ, ସେ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ପବିତ୍ର। ସତ୍ୟ ହସ୍ତ୍ର, ଗାଈ, ବୀଜ ଓ ସୁନା—

ଦେଵତାଗୁରୁପାଦାଶ୍ଚ ଇଷ୍ଟାପୂର୍ତ୍ତକୃତାନି ଚ । ଇତ୍ଯେତେ ସୁକରାଃ ପ୍ରୋକ୍ତାଃ ଶପଥାଃ ସ୍ଵଲ୍ପସଂଶଯେ ।। ୨୫୫.

ଦେବତା ଓ ଗୁରୁଙ୍କର ପାଦ, ଏବଂ ଯଜ୍ଞ ଓ ଦାନ କାର୍ଯ୍ୟ—ଏହି ଶପଥଗୁଡ଼ିକୁ ହଳକା ସନ୍ଦେହରେ ସହଜ ବୋଲି କୁହାଯାଇଛି।

ଅଗ୍ନିରୁଵାଚ ସୀଗ୍ନୋ ଵିଵାଦେ କ୍ଷେତ୍ରସ୍ଯ ସାମନ୍ତାଃ ସ୍ଥଵିରା ଗଣାଃ ଗୋପାଃ ସୀମାକୃଷାଣା ଯେ ସର୍ଵେ ଚ ଵନଗୋଚରାଃ ।। ୨୫୭.

ଅଗ୍ନି କହିଲେ—ଜମି ନେଇ ବିବାଦ ହେଲେ, ଗାଁର ବୃଦ୍ଧମାନେ, ଗୋପାଳକ, ସୀମା ଚିହ୍ନିଥିବାମାନେ ଓ ଜଙ୍ଗଲ ଓ ଖେତରେ ଚଳାଚଳ କରୁଥିବା ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଡାକିବା ଉଚିତ।

ନଯେଯୁରେତେ ସୀମାନଂ ସ୍ଥଲାଙ୍ଗାରତୁଷଦ୍ରୁମୈଃ । ସେତୁଵଲ୍ମୀକନିମ୍ନାସ୍ଥିଚୈତ୍ଯାଦ୍ଯୈରୁପଲକ୍ଷିତାମ୍ ।। ୨୫୭.

ଏମାନେ ମାଟି, କୋଇଳା, ଧାନଚାଉଳ, ଗଛ, ବନ୍ଧ, ପିଲାମାଟି, ଗଡ଼ି, ଗଡ଼ିଘର ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଚିହ୍ନ ଦ୍ୱାରା ସୀମା ନିର୍ଦ୍ଧାରଣ କରିବା ଉଚିତ।

ରକ୍ତସ୍ରଗ୍ଵସନାଃ ସୀମାନ୍ନଯେଯୁଃ କ୍ଷିତିଧାରିଣଃ ।। ୨୫୮.

ଲାଲ ମାଳା ଓ ଲାଲ ପୋଶାକ ପିନ୍ଧିଥିବା ଲୋକମାନେ ସୀମା ଚିହ୍ନକୁ ଆଗରେ ନେଇଯିବେ, ହେ ଭୂମିର ଶାସକମାନେ।

ଅନୃତେ ତୁ ପୃଥଗ୍ଦଣ୍ଡ୍ଯା ରାଜ୍ଞା ମଧ୍ଯମସାହସମ୍ । ଅଭାଵେ ଜ୍ଞାତୃଚିହ୍ନାନାଂ ରାଜା ସୀମ୍ନଃ ପ୍ରଵର୍ତ୍ତକଃ ।। ୨୫୮.

ଯଦି କୌଣସି ଅସତ୍ୟ ହୁଏ, ତେବେ ଦୋଷୀମାନେ ରାଜାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଅଲଗା ଭାବରେ ମଧ୍ୟମ ଦଣ୍ଡ ପାଇବେ। ସୀମା ଚିହ୍ନ ଦେଖାଇବା ଲୋକ ନଥିଲେ, ରାଜା ସୀମା ନିର୍ଦ୍ଧାରଣ କରିବେ।

ଆରାମାଯତନଗ୍ରାମନିପାନୋଦ୍ଯାନଵେଶ୍ମସୁ । ଏଷ ଏଵ ଵିଧିର୍ଜ୍ଞେଯୋ ଵର୍ଷାଗ୍ଵୁପ୍ରଵହେଷୁ ଚ ।। ୨୫୮.

ଏହି ଏକେ ନିୟମ ଉଦ୍ୟାନ, ଦେଉଳ, ଗାଁ, ପାନିଘାଟ, ବଗିଚା, ଘର ଓ ବର୍ଷାର ପାଣି ବହିବା ସ୍ଥାନ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ଲାଗୁ ହୁଏ।

ମର୍ଯ୍ଯାଦାଯାଃ ପ୍ରଭେଦେଷୁ କ୍ଷେତ୍ରସ୍ଯ ହରଣେ ତଥା । ମର୍ଯ୍ଯାଦାଯାଶ୍ଚ ଦଣ୍ଡ୍ଯାଃ ସ୍ଯୁରଧମୋତ୍ତମମଧ୍ଯମାଃ ।। ୨୫୮.

ସୀମା ଭାଗ ହେବା କିମ୍ବା ଜମି ଚୋରି ହେଲେ, ସୀମା ଉଲ୍ଲଂଘନ କରିଥିବା ଲୋକମାନେ ଛୋଟ, ବଡ଼ କିମ୍ବା ମଧ୍ୟମ ଦଣ୍ଡ ଦେଇ ଶାସିତ ହେବେ।

ନ ନିଷେଧ୍ଯୋଽଲ୍ପବାଧସ୍ତୁ ସେତୁଃ କଲ୍ଯାଣକାରକଃ । ପରଭୂମିଂ ହରନ୍ କୂପଃ ସ୍ଵଲ୍ପକ୍ଷେତ୍ରୋ ବହୂଦକଃ ।। ୨୫୮.

ଯଦି କୌଣସି ବନ୍ଧ ଅଳ୍ପ କ୍ଷତି କରେ ଓ ଉପକାର ଆଣେ, ତେବେ ତାହାକୁ ରୋକିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ। କିନ୍ତୁ ଅନ୍ୟର ଜମି ନେଇଥିବା କୂଆ, ଯଦିଓ ଛୋଟ ହେଉ, ଦେଖିବାକୁ ଅଧିକ ପାଣି ଥିଲେ, ତାହା ଅନୁମତିଯୋଗ୍ୟ ନୁହେଁ।

ସ୍ଵାମିନେ ଯୋଽନିଵେଦ୍ଯୈଵ କ୍ଷେତ୍ରେ ସେତୁଂ ପ୍ରକଲ୍ପଯେତ୍ । ଉତ୍ପନ୍ନେ ସ୍ଵାମିନୋ ଭୋଗସ୍ତଦଭାଵେ ମହୀପତେଃ ।। ୨୫୮.

ଯିଏ ଜମି ମାଲିକଙ୍କୁ ଖବର ନଦେଇ ବନ୍ଧ ବନାଏ, ମାଲିକ ଥିଲେ ଉପଭୋଗ ତାଙ୍କର, ନଥିଲେ ରାଜାଙ୍କର ହେବ।

ଫାଲାହତମପି କ୍ଷେତ୍ରଂ ଯୋ ନ କୁର୍ଯାନ୍ନ କାରଯେତ୍ । ସ ପ୍ରଦାପ୍ଯୋଽକୃଷ୍ଟଫଲଂ କ୍ଷେତ୍ରମନ୍ଯେନ କାରଯେତ୍ ।। ୨୫୮.

ଯିଏ ଚାଷ ହୋଇଥିବା ଜମିକୁ ଚାଷ କରେନି କିମ୍ବା କରାଏନି, ସେ ଅଚାଷ ଫସଲ ଦେବାକୁ ପଡ଼ିବ ଓ ଅନ୍ୟ ଜଣେ ଦ୍ୱାରା ଚାଷ କରାଯିବ।

ମାସାନଷ୍ଟୌ ତୁ ମହିଷୋ ସସ୍ଯଘାତମ୍ଥ କାରିଣୀ । ଦଣ୍ଡନାଯା ତଦର୍ଦ୍ଧନ୍ତୁ ଗୌସ୍ତଦର୍ଦ୍ଧନଜାଵିକଂ ।। ୨୫୮.

ଯଦି ଏକ ମହିଷ ଫସଲ ନଷ୍ଟ କରେ, ତେବେ ଆଠ ମାସର ଦଣ୍ଡ ଦିଆଯିବ। ଗାଈ ପାଇଁ ତାହାର ଅର୍ଦ୍ଧ, ଛାଗ କିମ୍ବା ମେଷ ପାଇଁ ଗାଈର ଅର୍ଦ୍ଧ ଦଣ୍ଡ ହେବ।

ଭକ୍ଷଯିତ୍ଵୋପଵିଷ୍ଟାନାଂ ଯଥୋକ୍ତାଦ୍ ଦ୍ଵିଗୁଣୋ ଦମଃ । ସମମେଷାଂ ଵିଵିତେପି ଖରେଷ୍ଟ୍ରଂ ମହିଷୀସମମ୍ ।। ୨୫୮.

ଯେଉଁ ପଶୁମାନେ ଖାଇ ସେଠାରେ ବସିଛନ୍ତି, ସେମାନେ ପାଇଁ ଦଣ୍ଡ ଦୁଗୁଣ ହେବ। ଅଲଗା ଘେରାରେ ଥିବା ପଶୁମାନେ ପାଇଁ ମହିଷର ଦଣ୍ଡ ଗାଈ ପରି ହେବ।

ଯାଵତ୍ ସସ୍ଯଂ ଵିନଷ୍ଟନ୍ତୁ ତାଵତ୍ କ୍ଷେତ୍ରୀ ଫଲଂ ଲଭେତ୍ । ପାଲସ୍ତାଡ୍ଯୋଽଥ ଗୋସ୍ଵାମୀ ପୂର୍ଵୋକ୍ତଂ ଦଣ୍ଡମର୍ହତି ।। ୨୫୮.

ଯେତେ ଫସଲ ନଷ୍ଟ ହେବ, ସେତେ ଫସଲ ଜମି ମାଲିକ ପାଇବେ। ଗୋପାଳକୁ ଦଣ୍ଡ ଦିଆଯିବ ଓ ଗାଈ ମାଲିକ ପୂର୍ବରୁ କହିଥିବା ଦଣ୍ଡ ପାଇବେ।

ପଥି ଗ୍ରାମଵିଵୀତନ୍ତେ କ୍ଷେତ୍ରେ ଦୋଷୋ ନ ଵିଦ୍ଯତେ । ଅକାମତଃ କାମଚାରେ ଚୌରଵଦ୍ଦଣ୍ଡମର୍ହତି ।। ୨୫୮.

ଗାଁର ସୀମା କିମ୍ବା ପଥରେ ଜମି ଚାଲିଗଲେ ଦୋଷ ନାହିଁ। କିନ୍ତୁ ଇଚ୍ଛାପୂର୍ବକ କଲେ, ଚୋର ପରି ଦଣ୍ଡ ହେବ।

ମହୋକ୍ଷୋତ୍ସୃଷ୍ଟପଶଵଃ ସୂତିକାଗନ୍ତୁକା ଚ ଗୌଃ । ପାଲୋ ଯେଷାନ୍ତୁ ତେ ମୋଚ୍ଯା ଦୈଵରାଜପରିପ୍ଲୁତାଃ ।। ୨୫୮.

ବଡ଼ ବଳଦ ଛାଡ଼ିଦେଇଥିବା ପଶୁ, ପିଲା ହେଉଥିବା ଗାଈ, କିମ୍ବା ନୂତନ ଆସିଥିବା ଗାଈ ପାଇଁ ଗୋପାଳକୁ ଛାଡ଼ିଦିଆଯିବ, କାରଣ ସେମାନେ ଭାଗ୍ୟ କିମ୍ବା ରାଜାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପୀଡ଼ିତ।

ଯଥାର୍ପିତାନ୍ ପଶୂନ୍ ଗୋପଃ ସାଯଂ ପ୍ରତ୍ଯର୍ପଯେତ୍ତଥା । ପ୍ରମାଦମୃତନଷ୍ଟାଂଶ୍ଚ ପ୍ରଦାପ୍ଯଃ କୃତଵେତନଃ ।। ୨୫୮.

ଗୋପାଳ ଯେପରି ଦିନେ ପଶୁ ନେଇଥିଲେ, ସେପରି ସାନ୍ଧ୍ୟାରେ ଫେରାଇ ଦେବା ଉଚିତ। ଅବହେଳା କିମ୍ବା ମୃତ୍ୟୁ ଦ୍ୱାରା ନଷ୍ଟ ହେଲେ, ଦେୟ ମଜୁରି ନେଇଥିଲେ ସେ ତାହା ପୂରଣ କରିବ।

ପାଲଦୋଷଵିନାଶେ ତୁ ପାଲେ ଦଣ୍ଡୋ ଵିଧୀଯତେ । ଅର୍ଦ୍ଧତ୍ରଯୋଦଶପଣଃ ସ୍ଵାମିନୋ ଦ୍ରଵ୍ଯମେଵ ଚ ।। ୨୫୮.

ଗୋପାଳର ଦୋଷରୁ କିଛି ନଷ୍ଟ ହେଲେ, ତାଙ୍କୁ ତେର ଓ ଅର୍ଦ୍ଧ ପଣ ଦଣ୍ଡ ଦିଆଯିବ ଓ ସମ୍ପତ୍ତି ମାଲିକଙ୍କୁ ଦିଆଯିବ।