ଅଗ୍ନିପୁରାଣମ୍

ସମାପ୍ତେଽର୍ଥେ ଋଣୀ ନାମ ସ୍ଵହସ୍ତେନ ନିଵେଶଯେତ୍ । ମତଂ ମେଽମୁକପୁତ୍ରସ୍ଯ ଯଦତ୍ରୋପରିଲେଖିତଂ ।। ୨୫୫.

କାମ ସମାପ୍ତ ହେଲେ, ଋଣୀ ନିଜ ହାତରେ ନାମ ଲେଖିବା ଉଚିତ; ଏଠାରେ ଯାହା ଲେଖାଯାଇଛି, ତାହା ମୋ ପୁଅ ଅମୁକଙ୍କର ମତ ବୋଲି ଗ୍ରହଣ କରାଯିବ।

ସାକ୍ଷଇଣଶ୍ଚ ସ୍ଵହସ୍ତେନ ପିତୃନାମକର୍ପୂର୍ଵକମ୍ । ଅତ୍ରାହମମୁକଃ ସାକ୍ଷୀ ଲିଖେଯୁରିତି ର୍ତେ ସମାଃ ।। ୨୫୫.

ସାକ୍ଷୀ ମଧ୍ୟ ନିଜ ହାତରେ ତାଙ୍କ ପିତାଙ୍କର ନାମ ଓ ପରିବାର ଲେଖିବା ଉଚିତ; ଏଠିରେ 'ମୁଁ ଅମୁକ ସାକ୍ଷୀ' ବୋଲି ଲେଖିବା ଦରକାର, ଯଦି ଅନ୍ୟ କୌଣସି ବୈଧ କାରଣ ନାହିଁ।

ଅଲିପିଜ୍ଞ ଋଣୀ ଯଃ ସ୍ଯାଲ୍ଲେଖଯେତ୍ ସ୍ଵମତନ୍ତୁ ସଃ । ସାକ୍ଷୀ ଵା ସାକ୍ଷଇଣାନ୍ଯେନ ସର୍ଵସାକ୍ଷିସମୀପତଃ ।। ୨୫୫.

ଯଦି ଋଣୀ ଅନପଢ଼ ହୁଏ, ସେ ନିଜ ଇଚ୍ଛା କୁହିବା ଉଚିତ; ଏବଂ ସାକ୍ଷୀ କିମ୍ବା ଅନ୍ୟ କେହି, ସମସ୍ତ ସାକ୍ଷୀଙ୍କ ସାମ୍ନାରେ ତାହା ଲେଖିଦେବେ।

ଉଭଯାଭ୍ଯର୍ଥିନୈତନ୍ମଯା ହ୍ଯମୁକସୂନୁନା । ଲିଖିତଂ ହ୍ଯମୁକେନେତି ଲେଖକୋଽଥାନ୍ତତୋ ଲିଖେତ ।। ୨୫୫.

ଉଭୟ ପକ୍ଷର ଅନୁରୋଧରେ, 'ମୁଁ ଅମୁକଙ୍କ ପୁଅ ଏହା ଲେଖିଛି' ବୋଲି ଲେଖକ ଶେଷରେ ଲେଖିବା ଉଚିତ।

ଵିନାପି ସାକ୍ଷିଭିର୍ଲ୍ଲେଖ୍ଯଂ ସ୍ଵହସ୍ତଲିଖିତଞ୍ଚ ଯତ୍ । ତତ୍ ପ୍ରମାଣଂ ସ୍ମୃତଂ ସର୍ଵଂ ବଲୋପଧିକୃତାଦୃତେ ।। ୨୫୫.

ସାକ୍ଷୀ ନଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ନିଜ ହାତରେ ଲେଖାଯାଇଥିବା ଲେଖା ସମସ୍ତ କ୍ଷେତ୍ରରେ ପ୍ରମାଣ ମାନାଯିବ, ବଳବାଦ୍ଧ କିମ୍ବା ଠକେଇ ଛାଡ଼ି।

ଋଣଂ ଲେଖ୍ଯକୃତଂ ଦେଯଂ ପୁରୁଷୈସ୍ତ୍ରିଭିରେଵ ତୁ । ଆଧିସ୍ତୁ ଭୁଜ୍ଯତେ ତାଵଦ୍ଯାଵତ୍ତନ୍ନ ପ୍ରଦୀଯତେ ।। ୨୫୫.

ଲେଖା ଦ୍ୱାରା ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ ଋଣ ତିନି ଜଣ ଲୋକ ଦ୍ୱାରା ଦେବା ଉଚିତ; ଗିରବି ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଫେରାଇ ଦିଆଯିବ ନାହିଁ, ସେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଉପଭୋଗ କରାଯିବ।

ଦେଶାନ୍ତରସ୍ଥେ ଦୁର୍ଲ୍ଲେଖ୍ଯେ ନଷ୍ଟୋନ୍ମୃଷ୍ଟେ ହୃତେ ତଥା । ଭିନ୍ନେ ଚ୍ଛିନ୍ନେ ତଥା ଦଗ୍ଧେ ଲେଖ୍ଯମନ୍ଯତ୍ତୁ କାରଯେତ୍ ।। ୨୫୫.

ଯଦି ଲେଖା ଅନ୍ୟ ଦେଶରେ, ପଢ଼ିବାକୁ କଷ୍ଟକର, ହରାଇଯାଇଛି, ମଚିଯାଇଛି, ଚୋରି ହୋଇଛି, ଭାଙ୍ଗିଛି, ଫାଟିଯାଇଛି କିମ୍ବା ପୋଡ଼ିଯାଇଛି, ତେବେ ଅନ୍ୟ ଏକ ଲେଖା ତିଆରି କରିବା ଉଚିତ।

ସନ୍ଦିଗ୍ଧାର୍ଥଵିଶୁଦ୍ଧ୍ଯର୍ଥଂ ସ୍ଵହସ୍ତଲିଖିତଂ ତୁ ଯତ୍ । ଯୁକ୍ତିପ୍ରାପ୍ତିକ୍ରିଯାଚିହ୍ନସମ୍ବନ୍ଧାଗମହେତୁଭିଃ ।। ୨୫୫.

ସନ୍ଦିଗ୍ଧ ମାମଲା ସ୍ପଷ୍ଟ କରିବା ପାଇଁ, ନିଜ ହାତରେ ଲେଖିଥିବା ଲେଖାକୁ ଯୁକ୍ତି, ଉଚିତ ପ୍ରକ୍ରିୟା, କାର୍ଯ୍ୟର ଚିହ୍ନ, ସମ୍ପର୍କ ଓ କାରଣ ସହିତ ସମର୍ଥନ କରିବା ଉଚିତ।

ଲେଖ୍ଯେସ୍ଯ ପୃଷ୍ଠେଽଭିଲିଖେତ୍ ପ୍ରଵିଷ୍ଟମଘମର୍ଣିନଃ । ଧନୀ ଚୋପଗତଂ ଦଦ୍ଯାତ୍ ସ୍ଵହସ୍ତପରିଚିହ୍ନିତମ୍ ।। ୨୫୫.

ଲେଖାର ପଛପଟେ ଋଣୀ ଋଣ ନେଇଛନ୍ତି ବୋଲି ଲେଖିବା ଉଚିତ; ଧନଦାତା ପ୍ରତିଶୋଧ ପାଇଲେ, ନିଜ ହାତର ଚିହ୍ନ ସହିତ ରସିଦ ଦେବା ଉଚିତ।

ଦତ୍ଵର୍ଣଂ ପାଟଯେଲ୍ଲେଖ୍ଯଂ ଶୁଦ୍ଧ୍ଯୈ ଚାନ୍ଯତ୍ତୁ କାରଯେତ୍ । ସାକ୍ଷିମଚ୍ଚ ଭଵେଦ୍ଯତ୍ତୁ ଦଦ୍ଦାତଵ୍ଯଂ ସମାକ୍ଷିକଂ ।। ୨୫୫.

ଧନ ଦେଇଦେଲେ, ଲେଖାକୁ ଫାଟିଦେବା ଉଚିତ; ଅଧିକ ସ୍ପଷ୍ଟତା ପାଇଁ, ଅନ୍ୟ ଏକ ତିଆରି କରିବା ଦରକାର। ସାକ୍ଷୀ ଥିଲେ, ଯାହା ଦେବାକୁ ଥିବା, ସାକ୍ଷୀମାନଙ୍କ ସାମ୍ନାରେ ଦେବା ଉଚିତ।

ତୁଲାଗ୍ନ୍ଯାପୋ ଵିଷଂ କୋଷୋ ଦିଵ୍ଯାନୀହ ଵିଶୁଦ୍ଧଯେ । ମହାଭିଯୋଗେଷ୍ଵେତାନି ଶୀର୍ଷକସ୍ଥେଽଭିଯୋକ୍ତରି ।। ୨୫୫.

ତୁଳା, ଅଗ୍ନି, ପାଣି, ବିଷ ଓ ପେଟି ଏଠାରେ ପରୀକ୍ଷା ପାଇଁ ଉପଯୁକ୍ତ, ବଡ଼ ଅଭିଯୋଗ ହେଲେ, ଅଭିଯୋଗକାରୀ ମୁଣ୍ଡରେ ଥିଲେ।

ରୁଚ୍ଯା ଵାନ୍ଯତରଃ କୁର୍ଯ୍ଯାଦିତରୋ ଵର୍ତ୍ତଯେଚ୍ଛିରଃ । ଵିନାପି ଶୀର୍ଷକାତ୍ କୁର୍ଯ୍ଯାନ୍ନୃପଦ୍ରୋହେଽଥ ପାତକେ ।। ୨୫୫.

ଇଚ୍ଛାନୁସାରେ ଯେଉଁଠି ଦୁଇଜଣ ମଧ୍ୟରୁ ଯେଉଁଠି ଚାହିଁବେ ସେ ପରୀକ୍ଷା ଦେଇପାରିବେ, ଅନ୍ୟଜଣ ମୁଣ୍ଡ ରଖିବେ; ପରୀକ୍ଷା ଛାଡ଼ି ମଧ୍ୟ, ରାଜଦ୍ରୋହ କିମ୍ବା ଭୟଙ୍କର ଅପରାଧରେ ଏହା କରାଯିବ।

ନାସହସ୍ରାଦ୍ଧରେତ୍ ଫାଲଂ ନ ତୁଲାନ୍ନ ଵିଷନ୍ତଥା । ନୃପାର୍ଥେଷ୍ଵଭିଯୋଗେଷୁ ଵହେଯୁଃ ଶୁଚଯଃ ସଦା ।। ୨୫୫.

ହଜାର ମାନ୍ୟ ରୁପିଆରେ ତୁଳା, ବିଷ କିମ୍ବା ହଳ ବୋଝାଯିବ ନାହିଁ; ରାଜସମ୍ବନ୍ଧୀୟ ମାମଲାରେ ସଦା ଶୁଦ୍ଧ ଲୋକମାନେ ପରୀକ୍ଷା ଦେଇଥିବା ଉଚିତ।

ସହସ୍ରାର୍ଥେ ଲୁଲାଦୀନି କୋଷମଲ୍ପେଽପି ଦାପଯେତ୍ । ଶତାର୍ଦ୍ଧଂ ଦାପଯେଚ୍ଛୁଦ୍ଧମଶୁଦ୍ଧୋ ଦଣ୍ଡଭାଗ ଭଵେତ୍ ।। ୨୫୫.

ହଜାର ମାନ୍ୟ ମାମଲାରେ ତୁଳା ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ପରୀକ୍ଷା, ଏବଂ କମ୍ ରାଶିରେ ମଧ୍ୟ ପେଟି ପରୀକ୍ଷା କରାଯିବ; ପଚାଶ ମାନ୍ୟ ଅର୍ଦ୍ଧରେ ଶୁଦ୍ଧ ଲୋକକୁ ପରୀକ୍ଷା ଦେଇବାକୁ କହିବା ଉଚିତ, ଅଶୁଦ୍ଧ ହେଲେ ଦଣ୍ଡ ଦିଆଯିବ।

ସଚେଲସ୍ନାତମାହୂଯ ସୂର୍ଯ୍ଯୋଦଯ ଉପୋଷିତମ୍ । କାରଯେତ୍ସର୍ଵଦିଵ୍ଯାନି ନୃପବ୍ରାହ୍ମଣସନ୍ନିଧୌ ।। ୨୫୫.

ଯେଉଁଠି ଲୋକକୁ ନିମନ୍ତ୍ରଣ କରାଯିବ, ସେ ସ୍ନାନ କରି, ବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧି, ସୂର୍ଯ୍ୟୋଦୟରେ ଉପବାସ ରହି, ସମସ୍ତ ପରୀକ୍ଷା ରାଜା ଓ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ସାମ୍ନାରେ କରାଯିବ।

ତୁଲା ସ୍ତ୍ରୀବାଲଵୃଦ୍ଧାନ୍ଧପଙ୍ଗୁବ୍ରାହ୍ମଣରୋଗିଣାଂ । ଅଗ୍ନିର୍ଜ୍ଜଲଂ ଵା ଶୂଦ୍ରସ୍ଯ ଯଵାଃ ସପ୍ତ ଵିଷସ୍ଯ ଵା ।। ୨୫୫.

ତୁଳା ପରୀକ୍ଷା ନାରୀ, ଶିଶୁ, ବୃଦ୍ଧ, ଅନ୍ଧ, ଲଙ୍ଗଡ଼, ବ୍ରାହ୍ମଣ ଓ ରୋଗୀଙ୍କ ପାଇଁ; ଅଗ୍ନି କିମ୍ବା ପାଣି ଶୂଦ୍ରଙ୍କ ପାଇଁ; ସାତଟି ଯବ ଦାଣା କିମ୍ବା ବିଷ ମଧ୍ୟ।

ତୁଲାଧାରଣଵିଦ୍ଵଦ୍ଭିରଭିଯୁକ୍ତସ୍ତୁଲାଶ୍ରିତଃ । ପ୍ରତିମାନସମୀଭୂତୋ ରେଖାଂ କୃତ୍ଵାଵତାରିତଃ ।। ୨୫୫.

ତୁଳା ବୋଝିବାରେ ଦକ୍ଷ ଅଭିଯୁକ୍ତକୁ ତୁଳାରେ ବସାଇ, ସମାନ ଓଜନ କରି, ଚିହ୍ନ ଦେଇ, ତଳକୁ ଛାଡ଼ାଯିବ।

ଆଦିତ୍ଯଚନ୍ଦ୍ରାଵନିଲୋଽନଲଶ୍ଚ ଦ୍ଯୌର୍ଭୂମିରାପୋ ହୃଦଯଂ ଯମଶ୍ଚ । ଅହଶ୍ଚ ରାତ୍ରିସ୍ଚ ଉଭେ ଚ ସନ୍ଧ୍ଯେ ଧର୍ମ୍ମଶ୍ଚ ଜାନାତି ନରସ୍ଯ ଵୃତ୍ତମ୍ ।। ୨୫୫.

ସୂର୍ଯ୍ୟ, ଚନ୍ଦ୍ର, ପବନ, ଅଗ୍ନି, ଆକାଶ, ପୃଥିବୀ, ପାଣି, ହୃଦୟ, ଯମ, ଦିନ ଓ ରାତି, ଦୁଇଟି ସନ୍ଧ୍ୟା ଓ ଧର୍ମ—ଏମାନେ ସବୁ ମନୁଷ୍ୟର ଆଚରଣକୁ ଜାଣନ୍ତି।

ତ୍ଵଂ ତୁଲେ ସତ୍ଯଧାମାସି ପୁରା ଦେଵୈଵିନିର୍ମିତା । ସତ୍ଯଂ ଵଦସ୍ଵ କଲ୍ଯାଣି ସଂଶଯାନ୍ମାଂ ଵିମୋଚଯ ।। ୨୫୫.

ହେ ତୁଳା, ପୁରୁଣା କାଳରେ ଦେବତାମାନେ ତୁମକୁ ସତ୍ୟର ଆଶ୍ରୟ ଭାବେ ସୃଷ୍ଟି କରିଥିଲେ। ହେ ଶୁଭା, ସତ୍ୟ କହ, ଏବଂ ମୋର ସନ୍ଦେହ ଦୂର କର।

ଯଦ୍ଯସ୍ମି ପାପକୃନ୍ମାତସ୍ତତୋ ମାଂ ତ୍ଵମଧୋ ନଯ । ଶୁଦ୍ଧଶ୍ଚେଦ୍‌ଗମଯୋଦ୍‌ର୍ଧ୍ଵମ୍ମାଂ ତୁଲାମିତ୍ଯଭିମନ୍ତ୍ରଯେତ୍ ।। ୨୫୫.

ମା, ଯଦି ମୁଁ ପାପୀ ହେଉଛି, ତେବେ ମୋତେ ତଳକୁ ନେଇଯାଅ। ଯଦି ମୁଁ ପବିତ୍ର ହେଉଛି, ତେବେ ଉପରକୁ ନେଇଯାଅ—ଏଭଳି ତୁଳାକୁ ଉଚ୍ଚାରଣ କରିବା ଉଚିତ।

କରୌ ଵିମୃଦିତଵ୍ରୀହେର୍ଲକ୍ଷଯିତ୍ଵା ତତୋ ନ୍ଯସେତ୍ । ସପ୍ତାଶ୍ଵତ୍ଥସ୍ଯ ପତ୍ରାଣି ତାଵତ୍ ସୂତ୍ରେଣ ଵେଷ୍ଟଯେତ୍ ।। ୨୫୫.

ଚାପା ଚାଉଳ ହାତରେ ଲଗାଇ, ତା'ପରେ ସାତିଟି ଅଶ୍ୱଥ ପତ୍ର ହାତରେ ରଖିବା ଉଚିତ। ଏହାକୁ ଏକ ଡୋରାରେ ବାନ୍ଧିବା ଦରକାର।

ତ୍ଵମେଵ ସର୍ଵଭୂତାନାମନ୍ତଶ୍ଚରସି ପାଵକ । ସାକ୍ଷିଵତ୍ ପୁଣ୍ଯପାପେଭ୍ଯୋ ବ୍ରୂହି ସତ୍ଯଙ୍କରେ ମମ ।। ୨୫୫.

ହେ ଅଗ୍ନି, ତୁମେ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କ ଭିତରେ ବିଚରଣ କରୁଛ। ତୁମେ ପୁଣ୍ୟ ଓ ପାପର ସାକ୍ଷୀ। ମୋ ପାଇଁ ସତ୍ୟ କହ।

ତସ୍ଯେତ୍ଯୁକ୍ତଵତୋ ଲୌହଂ ପଶ୍ଚାଶତ୍‌ପଲିକଂ ସମମ୍ । ଅଗ୍ନିଵର୍ଣଂ ନ୍ଯସେତ୍ ପିଣ୍ଡଂ ହସ୍ତଯୋରୁଭଯୋରପି ।। ୨୫୫.

ଏହିପରି କହି, ପଚାଶ ପଳା ଓଜନର ଲୋହାର ଏକ ଗୋଳା, ଅଗ୍ନିର ରଙ୍ଗରେ ଦେଉଥିବା, ସମାନଭାବେ ଦୁଇହାତରେ ରଖିବା ଉଚିତ।

ସ ତମାଦାଯ ସପ୍ତୈଵ ମଣ୍ଡଲାନି ଶନୈର୍ଵ୍ରଜେତ୍ । ଷୋଡ଼ଶଙ୍ଗୁଲକଂ ଜ୍ଞେଯଂ ମଣ୍ଡଲଂ ତାଵଦନ୍ତରମ୍ ।। ୨୫୫.

ସେ ଏହାକୁ ନେଇ, ସାତଟି ମଣ୍ଡଳ ମଧ୍ୟରୁ ଧୀରେ ଧୀରେ ଚାଲିବ। ପ୍ରତ୍ୟେକ ମଣ୍ଡଳ ଶୋଳ ଆଙ୍ଗୁଳ ଦୂରରେ ଥିବା ଉଚିତ।

ମୁକ୍ତ୍ଵାଗ୍ନିଂ ମୃଦିତଵ୍ରୀହିରଦଗ୍ଧଃ ଶୁଦ୍ଧିମାପ୍ନୁଯାତ୍ । ଅନ୍ତରା ପତିତେ ପିଣ୍ଡେ ସନ୍ଦେହେ ଵା ପୁନର୍ହରେତ୍ ।। ୨୫୫.

ଅଗ୍ନି ମାଧ୍ୟମରେ ଯିବା ପରେ ଚାପା ଚାଉଳ ଅଦଗ୍ଧ ରହିଲେ, ସେ ପବିତ୍ରତା ପାଏ। ଯଦି ଗୋଳା ମଝିରେ ପଡ଼ିଯାଏ କିମ୍ବା ସନ୍ଦେହ ହୁଏ, ତେବେ ପୁନି ପରୀକ୍ଷା କରିବା ଉଚିତ।

ପଵିତ୍ରାଣାଂ ପଵିତ୍ର ତ୍ଵଂ ଶୋଧ୍ଯଂ ଶୋଧଯ ପାଵକ। ସତ୍ଯେନ ମାଭିରକ୍ଷସ୍ଵ ଵରୁଣେତ୍ଯଭିଶସ୍ତକମ୍ ।। ୨୫୫.

ହେ ପବିତ୍ରମାନଙ୍କର ପବିତ୍ର, ଯାହା ଶୋଧନୀୟ ତାହାକୁ ଶୋଧନ କର, ହେ ଅଗ୍ନି। ହେ ବରୁଣ, ସତ୍ୟରେ ମୋତେ ରକ୍ଷା କର—ଏହିପରି ଶପଥ ଉଚ୍ଚାରଣ କରାଯାଏ।

ନାଭିଦଘ୍ନୋଦକସ୍ଥସ୍ଯ ଗୃହୀତ୍ଵୋରୂ ଜଲଂ ଵିଶେତ୍ । ସମକାଲମିଷୁଂ ମୁକ୍ତମାନୀଯାଦ୍ଯୋ ଜଵୀ ନରଃ ।। ୨୫୫.

ନାଭି ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପାଣିରେ ଦଣ୍ଡାଇ, ଉରୁ ଧରି, ସେ ପାଣିକୁ ପ୍ରବେଶ କରିବ। ସେଇ ସମୟରେ ଏକ ତୀର ଛାଡ଼ାଯିବ, ଏବଂ ଯିଏ ତୀବ୍ର ତାକୁ ଆଣିବ।

ଯଦି ତସ୍ମିନ୍ନିମଗ୍ନାଙ୍ଗଂ ପଶ୍ଯେଚ୍ଚେଚ୍ଛୁଦ୍ଧିମାପ୍ନୁଯାତ୍ । ତ୍ଵଂ ଵିଷ ବ୍ରହ୍ମଣଃ ପୁତ୍ର ସତ୍ଯଧର୍ମେ ଵ୍ଯଵସ୍ଥିତଃ ।। ୨୫୫.

ଯଦି ଜଳମଧ୍ୟରେ ଡୁବିଥିବାବେଳେ ତାଙ୍କର ଦେହ ଦେଖାଯାଏ, ସେ ପବିତ୍ରତା ପାଏ। ହେ ବିଷ, ତୁମେ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କର ପୁଅ, ସତ୍ୟ ଧର୍ମରେ ଅବସ୍ଥିତ।

ତ୍ରାଯସ୍ଵାସ୍ମାଦଭୀଶାପାତ୍ ସତ୍ଯେନ ଭଵ ମେଽମୃତମ୍ । ଏଵମୁକ୍ତ୍ଵା ଵିଷଂ ଶାର୍ଙ୍ଗ ଭକ୍ଷଯେଦ୍ଧିମଶୈଲଜଂ ।। ୨୫୫.

ଏହି ଶାପର ଘାତରୁ ମୋତେ ରକ୍ଷା କର। ସତ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ମୋତେ ଅମୃତ କର। ଏଭଳି କହି, ହେ ଶାର୍ଙ୍ଗ, ହିମାଳୟର ପବିତ୍ର ବିଷ ଖାଇବା ଉଚିତ।