ହିରଣ୍ଯମଗ୍ନିରୁଦକମଷ୍ଟାଙ୍ଗଃ ସମୁଦାହୃତଃ । କାମାତ୍ କ୍ରୋଧାଚ୍ଚ ଲୋଭାଚ୍ଚ ତ୍ରିଭ୍ଯୋ ଯସ୍ମାତ୍ ପ୍ରଵର୍ତ୍ତତେ ।। ୨୫୩.
ସୁନା, ଅଗ୍ନି, ପାଣି—ଏହିଗୁଡ଼ିକୁ ଆଠଟି ଅଂଶ ଭାବେ କୁହାଯାଏ। କାମ, କ୍ରୋଧ ଓ ଲୋଭ ଏହାର ତିନିଟି ଉତ୍ସ।
ତ୍ରିଯୋନିଃ କୀର୍ତ୍ଯତେ ତେନ ତ୍ରଯମେତଦ୍ଵିଵାଦକୃତ୍ । ଦ୍ଵ୍ଯଭିଯୋଗସ୍ତୁ ଵିଜ୍ଞେଯଃ ଶଙ୍କାତତ୍ତ୍ଵାଭିଯୋଗତଃ ।। ୨୫୩.
ଏଭଳି ତିନିପ୍ରକାର ଉତ୍ପତ୍ତି ବର୍ଣ୍ଣନା କରାଯାଇଛି, ଏହି ତିନିଟି ଦ୍ୱାରା ବିବାଦ ହୁଏ। ଦୁଇପ୍ରକାର ମାମଲା ଅଛି—ସନ୍ଦେହ ଓ ସତ୍ୟ ଉପରେ ଆଧାରିତ।
ଶଙ୍କାଷଡ୍ଭିସ୍ତୁ ସଂସର୍ଗାତ୍ତତ୍ତ୍ଵଷୋଢ଼ାଦିଦର୍ଶଣାତ୍ । ପଜ୍ଞଦ୍ଵଯାଭିସମ୍ବନ୍ଧାଦ୍ଦ୍ଵିଦ୍ଵାରଃ ସମୁଦାହୃତଃ ।। ୨୫୩.
ସନ୍ଦେହ ଛଟିପ୍ରକାର ସଂଯୋଗରୁ ହୁଏ, ସତ୍ୟ ଦେଖିବାରୁ ଦାବି ହୁଏ। ଦୁଇପ୍ରକାର ଜ୍ଞାନର ସମ୍ପର୍କରୁ ଦୁଇଟି ଦ୍ୱାର ଥାଏ।
ପୂର୍ଵଵାଦସ୍ତଯୋଃ ପକ୍ଷଃ ପ୍ରତିପକ୍ଷସ୍ତ୍ଵନନ୍ତରଃ । ଭୂତଚ୍ଛଲାନୁସାରିତ୍ଵାଦ୍ଦ୍ଵିଗତିଃ ସମୁଦାହୃତା ।। ୨୫୩.
ଏହି ଦୁଇଟି ମଧ୍ୟରେ, ପ୍ରଥମ ଉପସ୍ଥାପନା ହେଉଛି ମୂଳ ଦାବି, ତାପରେ ପ୍ରତିଦାବି ଆସେ। ସତ୍ୟ କିମ୍ବା ଚତୁର୍ ଉପାୟ ଅନୁସାରେ ଦୁଇପ୍ରକାର ମାର୍ଗ ଅଛି।
ଋଣନ୍ଦେଯମଦେଯଞ୍ଚ ଯେନ ଯତ୍ର ଯଥା ଚ ଯତ୍ । ଦାନଗ୍ରହଣଘର୍ମଶ୍ଚ ଋଣାଦାନମିତି ସ୍ମୃତମ୍ ।। ୨୫୩.
ଋଣ, ଦେବାକଥା, ଦେବାଯୋଗ୍ୟ ନୁହେଁ, କିଏ, କେଉଁଠି, କିପରି, କଣ; ଦେବା, ନେବା ଓ ଋଣ ନେବା—ଏହାକୁ ଋଣ ଗ୍ରହଣ ବୋଲି କୁହାଯାଏ।
ସ୍ଵଦ୍ରଵ୍ଯଂ ଯତ୍ର ଵିଶ୍ରମ୍ଭାନ୍ନିକ୍ଷିପତ୍ଯଵିଶଙ୍କିତଃ । ନିକ୍ଷଏପନ୍ନାମତତ୍ ପ୍ରୋକ୍ତଂ ଵ୍ଯଵହାରପଦମ୍ବୁଧୈଃ ।। ୨୫୩.
ଯେଉଁଠି ଜଣେ ନିଜ ସମ୍ପତ୍ତିକୁ ନିଶ୍ଚିନ୍ତ ଭାବେ ଅନ୍ୟଜଣଙ୍କଠାରେ ରଖିଦିଏ, ଏହାକୁ ନିକ୍ଷେପ ବୋଲି ନ୍ୟାୟ ଜ୍ଞାନୀମାନେ କହନ୍ତି।
ଵଣିକ୍ପ୍ରଭୃତଯୋ ଯତ୍ର କର୍ମ ସମ୍ଭୂଯ କୁର୍ଵତେ । ତତ୍ସମ୍ଭୂଯସମୁତ୍ଥାନଂ ଵ୍ଯଵହାରପଦଂ ଵିଦୁଃ ।। ୨୫୩.
ଯେଉଁଠି ବ୍ୟାପାରୀମାନେ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ଏକାଠି ହୋଇ କାମ କରନ୍ତି, ଏହି ସଂଯୁକ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଉଥିବା ମାମଲାକୁ ନ୍ୟାୟ ପଦ କୁହାଯାଏ।
ଦତ୍ତ୍ଵା ଦ୍ରଵ୍ଯଞ୍ଚ ଚସମ୍ଯଗ୍ଯଃ ପୁନରାଦାତୁମିଚ୍ଛତି । ଦତ୍ତ୍ଵାପ୍ରଦାନିକଂ ନାମ ତଦ୍ଵିଵାଦପଦଂ ସ୍ମୃତମ୍ ।। ୨୫୩.
ଯେଉଁଠି ଜଣେ ଠିକ୍ ଭାବରେ ଦେଇଥିବା ସମ୍ପତ୍ତି ପୁଣି ଫେରତ ନେବାକୁ ଚାହାଏ, ଏହାକୁ 'ଦିଆଯାଇଛି କିନ୍ତୁ ଫେରାଇ ଦିଆଯାଇନାହିଁ' ବୋଲି କୁହାଯାଏ ଓ ଏହା ବିବାଦର କାରଣ ହୁଏ।
ଅଭ୍ଯୁପେତ୍ଯ ଚ ଶୁଶ୍ରୂଷାଂ ଯସ୍ତାଂ ନ ପ୍ରତିପଦ୍ଯତେ । ଅଶୁଶ୍ରୂଷାବ୍ଯୁପେତ୍ଯୈତଦ୍ଵିଵାଦପଦମୁଚ୍ଯତେ ।। ୨୫୩.
ଯେଉଁଠି ଜଣେ ସେବା କରିବାକୁ ସମ୍ମତି ଦେଇଥିଲେ ଓ ସେହି ସେବା ପୂରଣ କରନ୍ତି ନାହିଁ, ଏହାକୁ 'ସମ୍ମତି ଦେଇ ସେବା ନ କରିବା' ବୋଲି କୁହାଯାଏ ଓ ଏହା ବିବାଦର କାରଣ।
ଭୃତ୍ଯାନାଂ ଵେତନସ୍ଯୋକ୍ତାଦାନାଦାନଵିଧିକ୍ରିଯା । ଵେତନସ୍ଯାନପାକର୍ମ ତଦ୍ଵିଵାଦପଦଂ ସ୍ମୃତମ୍ ।। ୨୫୩.
ଭୃତ୍ୟମାନଙ୍କ ବେତନ ଦେବା ଓ ନେବା ନିୟମ ଯେପରି ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ, ବେତନ ନ ଦେବା ମାମଲା ବିବାଦର କାରଣ ଭାବେ ଗଣାଯାଏ।
ନିକ୍ଷିପ୍ତଂ ଵା ପରଦ୍ରଵ୍ଯଂ ନଷ୍ଟଂ ଲବ୍ଧ୍ଵା ପ୍ରହୃତ୍ଯ ଵା । ଵିକ୍ରୀଯତେ ପରୋକ୍ଷଂ ଯତ୍ ସ ଜ୍ଞେଯୋଽସ୍ଵାମିଵିକ୍ରଯଃ ।। ୨୫୩.
ଯଦି କେହି ଅନ୍ୟର ହରାଇଯାଇଥିବା କିମ୍ବା ରଖିଦିଆ ଜିନିଷ ମିଳିଥିବା ବେଳେ, କିମ୍ବା ଜୋରଦରିରେ ନେଇଥିବା ଜିନିଷକୁ ଲୁଚିଚୁପେ ଉପରେ ବେଚିଦିଏ, ତେବେ ଏହାକୁ ଅନ୍ୟର ସମ୍ପତ୍ତି ଅନଧିକୃତ ଭାବେ ବିକ୍ରୟ କରିବା ବୋଲି କୁହାଯାଏ।
ଵିକ୍ରୀଯ ପଣ୍ଯଂ ମୂଲ୍ଯେନ କ୍ରେତ୍ରେ ଯଞ୍ଚ ନ ଦୀଯତେ । ଵିକ୍ରୀଯାସମ୍ପ୍ରଦାନନ୍ତଦ୍ଵିଵାଦପଦମୁଚ୍ଯତେ ।। ୨୫୩.
ଯେତେବେଳେ କୌଣସି ଜିନିଷ ବେଚି ଦାମ ନିର୍ଦ୍ଧାରଣ କରାଯାଏ, କିନ୍ତୁ ବିକ୍ରେତାଙ୍କୁ ଟଙ୍କା ଦିଆଯାଏ ନାହିଁ, ଏହାକୁ ବିକ୍ରୟ ପରେ ଦେୟ ନ ମିଳିବା ନେଇ ଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱ ବୋଲି କୁହାଯାଏ।
କ୍ରୀତ୍ଵା ମୂଲ୍ଯେନ ଯତ୍ପଣ୍ଯଂ କ୍ରେତା ନ ବହୁ ମନ୍ଯତେ । କ୍ରୀତ୍ଵା ମୂଲ୍ଯେନ ଯତ୍ ପଣ୍ଯଂ ଦୁଷ୍କ୍ରୀତଂ ମନ୍ଯତେକ୍ରଯୀ ।। ୨୫୩.
ଯେତେବେଳେ କିଣ୍ତା ଦାମ ଦେଇ କୌଣସି ଜିନିଷ କିଣିଥିବା ପରେ ସେ ତାହାକୁ ଭଲ ମନେ କରେନି, କିମ୍ବା ତାହା ଖରାପ ବୋଲି ଭାବେ, ଏହାକୁ ଭୁଲ ବିକ୍ରୟ ନେଇ ଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱ ବୋଲି କୁହାଯାଏ।
ପାଖଣ୍ଡନୈଗମାଦୀନାଂ ସ୍ଥିତିଃ ସମଯ ଉଚ୍ଯତେ । ସମଯସ୍ଯାନପାକର୍ମ ତଦ୍ଵିଵାଦପଦଂ ସ୍ମୃତମ୍ ।। ୨୫୩.
ପାଖଣ୍ଡୀ, ବ୍ୟାପାରୀ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ଯେଉଁ ନିୟମ ମାନନ୍ତି, ସେଗୁଡିକୁ ଚୁକ୍ତି ବୋଲି କୁହାଯାଏ; ଏହି ଚୁକ୍ତି ଭଙ୍ଗ ହେଲେ ତାହାକୁ ଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱ ବୋଲି ଗଣାଯାଏ।
ସେତୁକେଦାରମର୍ଯ୍ଯାଦାଵିକୃଷ୍ଟାକୃଷ୍ଟନିଶ୍ଚଯାଃ । ଶେତ୍ରାଧିକାରେ ଯତ୍ର ସ୍ଯୁର୍ଵିଵାଦଃ କ୍ଷେତ୍ରଜସ୍ତୁ ସଃ ।। ୨୫୩.
ସୀମା, ଆଳ, ମାର୍ଜ୍ଜିନା, ଚାଷ ଓ ଅଚାଷ ଜମିର ଭେଦ ନେଇ ଯେଉଁଠି ବିବାଦ ହୁଏ, ଏହାକୁ ଜମି ନେଇ ଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱ ବୋଲି କୁହାଯାଏ।
ଵୈଵାହିକୋ ଵିଧିଃ ସ୍ତ୍ରୀଣଂ ଯତ୍ର ପୁଂସାଞ୍ଚ କୀର୍ତ୍ତ୍ଯତେ । ସ୍ତ୍ରୀପୁଂସଂଯୋଗସଂଜ୍ଞନ୍ତୁ ତଦ୍ଵିଵାଦପଦଂ ସ୍ମୃତମ୍ ।। ୨୫୩.
ସ୍ତ୍ରୀ ଓ ପୁରୁଷଙ୍କ ବିବାହ ନିୟମ ଯେଉଁଠି ଉଲ୍ଲେଖ ହୁଏ, ଏହାକୁ ସ୍ତ୍ରୀ-ପୁରୁଷ ଏକତା ନେଇ ଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱ ବୋଲି କୁହାଯାଏ।
ଵିଭାଗୋର୍ଥସ୍ଯ ପୈତ୍ରସ୍ଯ ପୁତ୍ରୈର୍ଯସ୍ତୁ ପ୍ରକଲ୍ପ୍ଯତେ । ଦାଯଭାଗମିତି ପ୍ରୋକ୍ତଂ ଵିଵାଦପଦମୁଚ୍ଯତେ ।। ୨୫୩.
ପିତୃପାର୍ଶ୍ୱୀୟ ସମ୍ପତ୍ତି ପୁଅମାନେ ବାଣ୍ଟିବାକୁ ଚାହିଁଲେ, ଏହାକୁ ଉତ୍ତରାଧିକାର ନେଇ ଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱ ବୋଲି କୁହାଯାଏ।
ସହସା କ୍ରିଯତେ କର୍ମ୍ମ ଯତ୍ କିଞ୍ଚିତ୍ ବଲଦର୍ପିତୈଃ । ତତ୍ ସାହସମିତି ପ୍ରୋକ୍ତଂ ଵିଵାଦପଦମୁଚ୍ଯତେ ।। ୨୫୩.
ଯେଉଁ କାମ କିଛି ହଠାତ୍ ଶକ୍ତି ବା ଅହଂକାରରେ କରାଯାଏ, ଏହାକୁ ହିଂସାମୂଳକ କାର୍ଯ୍ୟ ବୋଲି କୁହାଯାଏ ଓ ଏହା ଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱର ବିଷୟ।
ଦେଶଜାତିକୁଲାଦୀନାମାକ୍ରୋଶତ୍ଯଙ୍ଗସଂଯୁତମ୍ । ଯଦ୍ଵଚଃ ପ୍ରତିକୂଲାର୍ଥଂ ଵାକ୍ପାରୁଷ୍ଯଂ ତଦୁଚ୍ଯତେ ।। ୨୫୩.
ଦେଶ, ଜାତି, କୁଳ ଇତ୍ୟାଦି ଉପରେ ଅପମାନ ଦେଇ ଯେଉଁ କଥା ଶତ୍ରୁତାପୂର୍ଣ୍ଣ ଅର୍ଥ ରଖେ, ଏହାକୁ ମୁଖିକ ଅପମାନ ବୋଲି କୁହାଯାଏ।
ପରଗାତ୍ରେଷ୍ଵଭିଦ୍ରୋହୋ ହସ୍ତପାଦାଯୁଧାଦିଭିଃ । ଅଗ୍ନ୍ଯାଦିଭିଶ୍ଚୋପଘାତୈର୍ଦଣ୍ଡପାରୁଷ୍ଯମୁଚ୍ଯତେ ।। ୨୫୩.
ଅନ୍ୟର ଦେହକୁ ହାତ, ପାଦ, ଅସ୍ତ୍ର କିମ୍ବା ଅଗ୍ନି ଇତ୍ୟାଦି ଦ୍ୱାରା ଆକ୍ରମଣ କରିଲେ, ଏହାକୁ ଶାରୀରିକ ଅପମାନ ବୋଲି କୁହାଯାଏ।
ଅକ୍ଷଵର୍ଜ୍ଜଶଲାକାଦ୍ଯୈର୍ଦୈଵତଂ ଦ୍ଯୂତଭୁଚ୍ଯତେ । ପଞ୍ଚକ୍ରୀଡ଼ାଵଯୋଭିଶ୍ଚ ପ୍ରାଣିଦ୍ଯୂତସମାହ୍ଵଯଃ ।। ୨୫୩.
ଗୁଟି, କାଠି ଇତ୍ୟାଦି ସହ ଯେଉଁ ଜୁଆ ଖେଳାଯାଏ, ଏହାକୁ ଜୁଆ ବୋଲି କୁହାଯାଏ; ଏବଂ ପାଞ୍ଚ ପ୍ରକାର ଜୀବଜନ୍ତୁ ସହ ଯେଉଁ ପ୍ରତିଯୋଗିତା ହୁଏ, ଏହାକୁ ପଶୁ ଜୁଆ ବୋଲି କୁହାଯାଏ।
ପ୍ରକୀର୍ଣକଃ ପୁନର୍ଜ୍ଞେଯୋ ଵ୍ଯଵହାରୋ ନିରାଶ୍ରଯଃ । କ୍ରିଯାବେଦାନ୍ମନୁଷ୍ଯାଣାଂ ଶତଶାଖୋ ନିଗଦ୍ଯତେ ।। ୨୫୩.
ଯେଉଁ ମାମଲାର କୌଣସି ନିର୍ଦ୍ଧିଷ୍ଟ ବର୍ଗ ନାହିଁ, ଏହାକୁ ବିବିଧ ମାମଲା ବୋଲି କୁହାଯାଏ; ମଣିଷମାନଙ୍କ କାର୍ଯ୍ୟର ଅନେକ ପ୍ରକାର ଶଖା ଅଛି।
ଵ୍ଯଵହାରୋଽଷ୍ଟାଦଶପଦସ୍ତେଷାଂ ଭେଦୋଽଥ ଵୈ ଶତମ୍ । କ୍ରିଯାଭେଦାନ୍ମନୁଷ୍ଯାଣାଂ ଶତଶାଖୋ ନିଗଦ୍ଯତେ ।। ୨୫୩.
ବିଚାର ମାମଲା ଏଠାରେ ଅଠରଟି ପ୍ରକାର ଅଛି, ଏବଂ ପ୍ରତ୍ୟେକର ଶତଟି ଶଖା ରହିଛି, ଯାହା ମଣିଷମାନଙ୍କ କାର୍ଯ୍ୟର ଭିନ୍ନତା ଅନୁଯାୟୀ।
ଵ୍ଯଵହାରାନ୍ନୃପଃ ପଶ୍ଯେଜ୍ ଜ୍ଞାନିଵିପ୍ରୈରକୋପନଃ । ଶତ୍ରୁମିତ୍ରସମାଃ ସଭ୍ଯା ଅଲୋଭାଃ ଶ୍ରୁତିଵେଦିନଃ ।। ୨୫୩.
ରାଜା ଉଚିତ, ଶାନ୍ତ ଓ ଜ୍ଞାନୀ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ମିତ୍ର-ଶତ୍ରୁ ସମ ଦୃଷ୍ଟି ରଖୁଥିବା, ଲୋଭ ନଥିବା ଓ ବେଦ ଜ୍ଞାନୀ ବିଚାରକମାନଙ୍କ ସହିତ ମାମଲା ବିଚାର କରିବା ଉଚିତ।
ଅପଶ୍ଯତା୧ କାର୍ଯ୍ଯଵଶାତ୍ ସଭ୍ଯୈର୍ଵିପ୍ରଂ ନିଯୋଜଯେତ୍ । ରାଗାଲ୍ଲୋଭାଦ୍ଭଯାଦ୍ଵାପି ସ୍ମୃତ୍ଯପେତାଦିକାରିଣଃ ।। ୨୫୩.
ଯଦି ବିଚାରକମାନେ କାରଣବଶତଃ ମାମଲା ବୁଝିପାରନ୍ତି ନାହିଁ, ତେବେ ସେମାନେ ଏକ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ନିଯୁକ୍ତ କରିବେ; ଯେଉଁମାନେ ରାଗ, ଲୋଭ କିମ୍ବା ଭୟରେ, କିମ୍ବା ନୀତି ଭଙ୍ଗ କରି କାମ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ନିଯୁକ୍ତ ହେବା ଉଚିତ ନୁହେଁ।
ସଭ୍ଯାଃ ପୃଥକ୍ ପୃଥଗ୍ ଦଣ୍ଡ୍ଯା ଵିଵାଦାଦ୍ଦ୍ଵିଗୁଣୋ ଦମଃ । ସ୍ମୃତ୍ଯାଚାରଵ୍ଯପେତେନ ମାର୍ଗେଣ ଧର୍ଷିତଃ ପରୈଃ ।। ୨୫୩.
ଯଦି ବିଚାରକମାନେ ଏକା ଏକା କିମ୍ବା ଏକାଠି ମାମଲାରେ ଦୋଷୀ ପାଇଯିବେ, ତେବେ ସେମାନଙ୍କୁ ଦଣ୍ଡ ଦୁଗୁଣ ହେବ; ଯଦି ସେମାନେ ନୀତି ଓ ଚାଳିଚଳନ ଭଙ୍ଗ କରି, ଅନ୍ୟମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରଭାବିତ ହୋଇ କାମ କରନ୍ତି।
ଆଵେଦଯତି ଯଦ୍ରାଜ୍ଞେ ଵ୍ଯଵହାରପଦଂ ହି ତତ୍। ପ୍ରତ୍ଯର୍ଥିନୋଽଗ୍ରତୋ ଲେଖ୍ଯଂ ଯଥା ଵେଦିତମର୍ଥିନା ।। ୨୫୩.
ରାଜାଙ୍କୁ ଯେଉଁ ମାମଲା ଜଣାଯାଏ, ଏହାକୁ ବିଚାର ମାମଲା ବୋଲି କୁହାଯାଏ; ପ୍ରତିପକ୍ଷୀଙ୍କ ବିବୃତ୍ତି ଅଭିଯୋଗକାରୀ ଯେପରି ବ bujhichanti, ସେହିପରି ଲେଖିବା ଉଚିତ।
ସମାମାସତଦର୍ଦ୍ଧାହର୍ନାମଜାତ୍ଯାଦିଚିହ୍ନିତମ୍ । ଶ୍ରୁତାର୍ଥସ୍ଯୋତ୍ତରଂ ଲେଖ୍ଯଂ ପୂର୍ଵାଵେଦକସନ୍ନିଧୌ ।। ୨୫୩.
ଉତ୍ତର ଏମିତି ଭାବେ ସ୍ପଷ୍ଟ ଭାଷାରେ, ତାରିଖ, ନାମ, ଜାତି ଓ ଅନ୍ୟ ଚିହ୍ନ ସହିତ, ଆଗରୁ ଅଭିଯୋଗ କରିଥିବା ବ୍ୟକ୍ତି ଉପସ୍ଥିତିରେ ଏବଂ କଥା ଶୁଣି ଲେଖିବା ଉଚିତ।
ତତୋଽର୍ଥୀ ଲେଖଯେତ୍ସଦ୍ଯଃ ପ୍ରତିଜ୍ଞାତାର୍ଥସାଧନମ୍ । ତତ୍ସିଦ୍ଧୌ ସିଦ୍ଧିମାପ୍ନୋତି ଵିପରୀତମତୋଽନ୍ଯଥା ।। ୨୫୩.
ତେଣୁ ଦାବିକାରୀ ବ୍ୟକ୍ତି ତୁରନ୍ତ ଏହି ଦାବି ପୂରଣ ପାଇଁ ଯେଉଁ ଉପାୟ ଅଛି, ସେଗୁଡ଼ିକୁ ଲେଖିବା ଉଚିତ୍। ଯଦି ସେଠାରେ ସଫଳତା ମିଳେ, ତେବେ ଲକ୍ଷ୍ୟ ପୂରଣ ହୁଏ; ନହେଲେ, ତାହାର ବିପରୀତ ଫଳ ମିଳେ।
ଚତୁଷ୍ପାଦ୍ଵ୍ଯଵହାରୋଯଂ ଵିଵାଦେଷୂପଦର୍ଶିତଃ । ଅଭିଯୋଗମନିସ୍ତୀର୍ଯ୍ଯନୈନଂ ପ୍ରତ୍ଯବିଯୋଜଯେତ୍ ।। ୨୫୩.
ଏହି ଚାରିପ୍ରକାର ନ୍ୟାୟ ପ୍ରକ୍ରିୟା ବିବାଦରେ ଦେଖାଯାଏ। ଅଭିଯୋଗ ଦେଇ ହେଲେ, ତାହାର ଉଚିତ୍ ଉତ୍ତର ଦେବା ଦରକାର।