ଅଗ୍ନିପୁରାଣମ୍

ସଂସ୍କୃତ୍ଯ ଯାଦଵାନ୍ ପାର୍ଥୋ ଦତ୍ତୋଦକଧନାଦିକଃ। ସ୍ତ୍ରିଯୋଷ୍ଟାଵକ୍ରଶାପେନ ଭାର୍ଯ୍ଯା ଵିଷ୍ଣୋଶ୍ଚ ଯାଃ ସ୍ଥିତାଃ

ଯାଦବମାନେଙ୍କ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରି, ପାର୍ଥ ଜଳ ଓ ଧନ ଦାନ କଲେ; ଟେଢ଼ା ମହିଳାଙ୍କ ଶାପରେ, ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଭାର୍ଯ୍ୟାମାନେ ରହିଗଲେ।

ପୁନସ୍ତଚ୍ଛାପତୋ ନୀତା ଗୋପାଲୈର୍ଲଗୁଡାଯୁଧୈଃ। ଅର୍ଜୁନଂ ହି ତିରସ୍କୃତ୍ଯ ପାର୍ଥଃ ଶୋକଞ୍ଚକାର ହ

ପୁଣି ସେଇ ଶାପରେ, ଗୋପାଳମାନେ ଲଠି ନେଇ ସେମାନେଙ୍କୁ ଧରିନେଲେ; ଅର୍ଜୁନ ସେମାନେଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କରିପାରିଲେ ନାହିଁ, ଦୁଃଖରେ ପଡ଼ିଲେ।

ଵ୍ଯାସେନାଶ୍ଵାସିତୋ ମେନେ ବଲଂ ମେ କୃଷ୍ଣାସନ୍ନିଧୌ। ହସ୍ତିନାପୁରମାଗତ୍ଯ ପାର୍ଥଃ ସର୍ଵଂ ନ୍ଯଵେଦଯତ୍

ବ୍ୟାସଙ୍କ ସାନ୍ତ୍ବନାରେ, ସେ ଭାବିଲେ—ମୋର ଶକ୍ତି କୃଷ୍ଣଙ୍କ ସାନ୍ନିଧ୍ୟରେ ଥିଲା; ହସ୍ତିନାପୁରକୁ ଯାଇ, ପାର୍ଥ ସମସ୍ତ କଥା କହିଲେ।

ଯୁଧିଷ୍ଠିରାଯ ସ ଭ୍ରାତ୍ରେ ପାଲକାଯ ନୃଣାନ୍ତଦା। ତଦ୍ଧନୁସ୍ତାନି ଚାସ୍ତ୍ରାଣିସ ରଥସ୍ତେ ଚ ଵାଜିନଃ

ସେ ତାଙ୍କ ଭାଇ ଯୁଧିଷ୍ଠିରଙ୍କୁ, ମନୁଷ୍ୟମାନେଙ୍କ ରକ୍ଷକ, ତାଙ୍କ ଧନୁଷ, ଅସ୍ତ୍ର, ରଥ ଓ ଘୋଡ଼ା ଦେଇଦେଲେ।

ଵିନା କୃଷ୍ଣେନ ତନ୍ନଷ୍ଟଂ ଦାନଞ୍ଚାଶ୍ରୋତ୍ରିଯେ ଯଥା। ତଚ୍ଛ୍ରୁତ୍ଵା ଧର୍ମ୍ମରାଜସ୍ତୁ ରାଜ୍ଯେ ସ୍ଥାପ୍ଯ ପରୀକ୍ଷିତମ୍

କୃଷ୍ଣ ବିନା, ସେ ସମସ୍ତ କିଛି ନଷ୍ଟ ହେଲା, ଓ ଦାନ ଯୋଗ୍ୟ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେଙ୍କୁ ଦିଆଗଲା; ଏହି କଥା ଶୁଣି, ଧର୍ମରାଜ ପରୀକ୍ଷିତଙ୍କୁ ସିଂହାସନରେ ବସାଇଲେ।

ପ୍ରସ୍ଥାନଂ ପ୍ରସ୍ଥିତୋ ଧୀମାନ୍ ଦ୍ରୌପଦ୍ଯା ଭ୍ରାତୃଭିଃ ସହ। ସଂସାରନିତ୍ଯତାଂ ଜ୍ଞାତ୍ଵା ଜପନ୍ନଷ୍ଟଶତଂ ହରେଃ

ବୁଦ୍ଧିମାନ୍ ବ୍ୟକ୍ତି ଦ୍ରୌପଦୀ ଓ ତାଙ୍କର ଭାଇମାନେ ସହିତ ଯାତ୍ରା କଲେ। ସଂସାରର ଅସ୍ଥିରତା ବୁଝି, ସେ ହରିଙ୍କ ହରାଇଯାଇଥିବା ଶତନାମ ଉଚ୍ଚାରଣ କଲେ।

ମହାପଥେ ତୁ ପତିତା ଦ୍ରୌପଦୀ ସହଦେଵକଃ। ନକୁଲଃ ଫାଲ୍ଗୁନୋ ଭୀମୋ ରାଜା ଶୋକପରାଯଣଃ

ବଡ଼ ରାସ୍ତାରେ ଦ୍ରୌପଦୀ, ସହଦେବ, ନକୁଳ, ଅର୍ଜୁନ ଓ ଭୀମ ପଡ଼ିଗଲେ। ରାଜା ଶୋକରେ ଡୁବିଗଲେ।

ଇନ୍ଦ୍ରାନୀତରଯାରୂଢଃ ସାନୁଜଃ ସ୍ଵର୍ଗମାପ୍ତଵାନ୍। ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଦୁର୍ଯୋଧନାଦୀଂଶ୍ଚ ଵାସୁଦେଵଂ ଚ ହର୍ଷିତଃ

ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ରଥରେ ଚଢ଼ି, ସେ ଭାଇମାନେ ସହିତ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ। ଦୁର୍ୟୋଧନ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ, ଏବଂ ବାସୁଦେବଙ୍କୁ ଦେଖି, ସେ ଖୁସି ହେଲେ।

ଅଗ୍ନିରୁଵାଚ ଵକ୍ଷ୍ଯେ ବୁଦ୍ଧାଵତାରଞ୍ଚ ପଠତଃ ଶ୍ରୃଣ୍ଵତୋର୍ଥଦମ୍। ପୁରା ଦେଵାସୁରେ ଯୁଦ୍ଧେ ଦେତ୍ଯୈର୍ଦ୍ଦେଵାଃ ପପାଜିତାଃ

ଅଗ୍ନି କହିଲେ: ମୁଁ ବୁଦ୍ଧ ଅବତାର ବିଷୟରେ କହିବି, ଯାହା ପଢ଼ିବା ଓ ଶୁଣିବାରେ ଲାଭ ମିଳେ। ପୂର୍ବେ ଦେବତା ଓ ଦେତ୍ୟମାନଙ୍କ ଯୁଦ୍ଧରେ, ଦେବତାମାନେ ଦେତ୍ୟମାନଙ୍କ ଠାରେ ହାରିଗଲେ।

ରକ୍ଷ ରକ୍ଷେତି ଶରଣଂ ଵଦନ୍ତୋ ଜଗ୍ମୁରୀଶ୍ଵରମ୍। ମାଯାମୋହସ୍ଵରୂପୋସୌ ଶୁଦ୍ଧୋଦନସୁତୋଽଭଵତ୍

‘ରକ୍ଷା କର, ରକ୍ଷା କର’ ବୋଲି ଶରଣ ନେଇ, ସେମାନେ ଭଗବାନଙ୍କ ନିକଟକୁ ଗଲେ। ସେ ମାୟା ଓ ମୋହର ରୂପ ଧାରଣ କରି, ଶୁଦ୍ଧୋଦନଙ୍କ ପୁଅ ହେଲେ।

ମୋହଯାମାସ ଦୈତ୍ଯାଂସ୍ତାଂସ୍ତ୍ଯାଜିତା ଵେଦଧର୍ମକମ୍। ତେ ଚ ବୌଦ୍ଧା ବଭୂଵୁର୍ହି ତେଭ୍ଯୋନ୍ଯେ ଵେଦଵର୍ଜିତାଃ

ସେ ଦେତ୍ୟମାନେ ମନ୍ଦ କରିଦେଲେ, ଯାହାରେ ସେମାନେ ବେଦ ଧର୍ମ ଛାଡ଼ିଦେଲେ। ସେମାନେ ବୌଦ୍ଧ ହେଲେ, ଏବଂ ଅନ୍ୟେ ବେଦକୁ ତ୍ୟାଗ କଲେ।

ଆର୍ହତଃ ସୋଽଭଵତ୍ ପଶ୍ଚାଦାର୍ହତାନକରୋତ୍ ପରାନ୍। ଏଵଂ ପାଷଣ୍ଡିନୋ ଜାତା ଵେଦଧର୍ମ୍ମାଦିଵର୍ଜିତାଃ

ପରେ ସେ ଆର୍ହତ ହେଲେ, ଅନ୍ୟମାନେ ମଧ୍ୟ ଆର୍ହତ କଲେ। ଏଭଳି ଭ୍ରଷ୍ଟମତି ଲୋକ ହେଲେ, ଯେଉଁମାନେ ପ୍ରାଚୀନ ବେଦ ଧର୍ମରୁ ବିଞ୍ଚିତ।

ନାରକାର୍ହଂ କର୍ମ ଚକ୍ରୁର୍ଗ୍ରହୀଷ୍ଯନ୍ତ୍ଯଧମାଦପି। ସର୍ଵେ କଲିଯୁଗାନ୍ତେ ତୁ ଭଵିଷ୍ଯନ୍ତି ଚ ସଙ୍କରାଃ

ସେମାନେ ନରକର ଯୋଗ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟ କଲେ, ଏବଂ ସବୁଠୁ ନିମ୍ନକୁ ମଧ୍ୟ ଗ୍ରହଣ କରିବେ। କଳିଯୁଗ ଶେଷରେ ସମସ୍ତେ ମିଶ୍ରିତ ହେଇଯିବେ।

ଦସ୍ଯଵଃ ଶୀଲହୀନାଶ୍ଚ ଵେଦୋ ଵାଜସନେଯକଃ। ଦଶ ପଞ୍ଚ ଚ ଶାଖା ଵୈ ପ୍ରମାଣେନ ଭଵିଷ୍ଯତି

ଚରିତ୍ରହୀନ ଚୋରମାନେ ଓ ବାଜସନେୟୀ ବେଦ ରହିଯିବ। ଦଶ ଓ ପାଞ୍ଚ ଶାଖା ମାନ୍ୟତା ରୂପେ ଥିବ।

ଧର୍ମ୍ମକଞ୍ଚୁକସଂଵୀତା ଅଧର୍ମରୁଚଯସ୍ତଥା। ମାନୁପାନ୍ ଭକ୍ଷଯିଷ୍ଯନ୍ତି ମ୍ଲେଚ୍ଛାଃ ପାର୍ଥିଵରୂପିଣଃ

ଧର୍ମର ଆବରଣ ପିନ୍ଧି, କିନ୍ତୁ ଅଧର୍ମରେ ଆସକ୍ତ, ସେମାନେ ମାଂସ ଓ ମଦ୍ୟ ପିବେ, ସେଇ ଦେଶୀ ରାଜା ରୂପୀ ଲୋକମାନେ।

କଲ୍କୀ ଵିଷ୍ଣୁଯଶଃ ପୁତ୍ରୋ ଯାଜ୍ଞଵଲ୍କ୍ଯପୁରୋହିତଃ। ଉତ୍ସାଦଯିଷ୍ଯତି ମ୍ଲେଚ୍ଛାନ୍ ଗୃହୀତାସ୍ତ୍ରଃ କୃତାଯୁଧଃ

କଳ୍କି, ବିଷ୍ଣୁୟଶସଙ୍କ ପୁଅ, ଯାଜ୍ଞବଲ୍କ୍ୟଙ୍କ ପୁରୋହିତ ଭାବେ, ଅସ୍ତ୍ର ଧାରଣ କରି, ସେଇ ଦେଶୀମାନେକୁ ନଶ୍ଟ କରିବେ।

ସ୍ଥାପଯିଷ୍ଯତି ମର୍ଯାଦାଂ ଚାତୁର୍ଵର୍ଣ୍ଯେ ଯଥୋଚିତାମ୍। ଆଶ୍ରମେଷୁ ଚ ସର୍ଵେଷୁ ପ୍ରଜାଃ ସଦ୍ଧର୍ମ୍ମଵର୍ତ୍ମନି

ସେ ଚାରି ବର୍ଣ୍ଣର ଯଥାଯଥ ମର୍ଯ୍ୟାଦା ଏବଂ ସମସ୍ତ ଆଶ୍ରମରେ ଲୋକମାନେକୁ ସତ୍ୟ ଧର୍ମର ପଥରେ ରଖିବେ।

କଲ୍କିରୂପଂ ପରିତ୍ଯଜ୍ଯ ହରିଃ ସ୍ଵର୍ଗଂ ଗମିଷ୍ଯତି। ତତଃ କୃତଯୁଗନ୍ନାମ ପୁରାଵତ୍ ସମ୍ଭଵିଷ୍ଯତି

କଳ୍କି ରୂପ ଛାଡ଼ି, ହରି ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଯିବେ। ତାପରେ ପୁନି ପୁରୁଣା କ୍ରିତଯୁଗ ଆସିବ।

ଵର୍ଣାଶ୍ରମାଶ୍ଚ ଧର୍ମେଷୁ ସ୍ଵେଷୁ ସ୍ଥାସ୍ଯନ୍ତି ସତ୍ତମ। ଏଵଂ ସର୍ଵେଷୁ କଲ୍ପେଷୁ ସର୍ଵମନ୍ଵନ୍ତରେଷୁ ଚ

ବର୍ଣ୍ଣ ଓ ଆଶ୍ରମମାନେ ନିଜ ଧର୍ମରେ ଅବସ୍ଥିତ ରହିବେ, ହେ ଉତ୍ତମ। ଏଭଳି ସମସ୍ତ କଲ୍ପ ଓ ମନ୍ବନ୍ତରରେ।

ଅଵତାରା ଅସଙ୍ଖ୍ଯାତା ଅତୀତାନାଗତାଦଯଃ। ଵିଷ୍ଣୋର୍ଦ୍ଦଶାଵତାରାଖ୍ଯାନ୍‌ଯଃ ପଠେତ୍ ଶ୍ରୃଣୁଯାନ୍ନରଃ

ଅବତାରମାନେ ଅସଂଖ୍ୟ, ପୂର୍ବ, ଭବିଷ୍ୟତ୍ ଓ ବର୍ତ୍ତମାନ। ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଦଶ ଅବତାର ପଢ଼ିବା କିମ୍ବା ଶୁଣିବା ଯେଉଁମାନେ,

ସୋଵାପ୍ତକାମୋ ଵିମଲଃ ସକୁଲଃ ସ୍ଵର୍ଗମାପ୍ନୁଯାତ୍। ଧର୍ମ୍ମାଧର୍ମ୍ମଵ୍ଯଵସ୍ଥାନମେଵଂ ଵୈ କୁରୁତେ ହରୀଃ

ସେମାନେ ଇଚ୍ଛାପୂର୍ଣ୍ଣ, ପବିତ୍ର ଓ ପରିବାର ସହିତ ସ୍ୱର୍ଗ ପାଇବେ। ଏଭଳି ହରି ଧର୍ମ ଓ ଅଧର୍ମର ଭେଦ ସ୍ଥାପନ କରନ୍ତି।

ଅଗ୍ନିରୁଵାଚ ଜଗତ୍ସର୍ଗାଦିକାଂ କ୍ରୀଡାଂ ଵିଷ୍ଣୋର୍ଵକ୍ଷ୍ଯେଧୁନା ଶ୍ରୃଣୁ। ସ୍ଵର୍ଗାଦିକୃତ୍ ସ ସର୍ଗାଦିଃ ସୃଷ୍ଟ୍ଯାଦିଃ ସଗୁଣୋଗୁଣଃ

ଅଗ୍ନି କହିଲେ: ଏବେ ମୁଁ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ସୃଷ୍ଟି ଓ ଖେଳ ବିଷୟରେ କହିବି, ଶୁଣ। ସେ, ସ୍ୱର୍ଗ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟର ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା, ସୃଷ୍ଟି, ରକ୍ଷା, ଗୁଣ ଓ ନିର୍ଗୁଣର ଆରମ୍ଭ।

ବ୍ରହ୍ମାଵ୍ଯକ୍ତଂ ସଦାଗ୍ରେଽଭୂତ୍ ନ ଖଂ ରାତ୍ରିଦିନାଦିକମ୍। ପ୍ରକୃତିଂ ପୁରୁଷଂ ଵିଷ୍ଣୁଃ ପ୍ରଵିଶ୍ଯାକ୍ଷୋଭଯତ୍ତତଃ

ଆରମ୍ଭରେ ବ୍ରହ୍ମା ଓ ଅବ୍ୟକ୍ତ ଥିଲେ; ଆକାଶ, ରାତି, ଦିନ କିଛି ଥିଲାନି। ବିଷ୍ଣୁ ପ୍ରକୃତି ଓ ପୁରୁଷ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରବେଶ କରି, ସେମାନେକୁ ଉତ୍ତେଜିତ କଲେ।

ସର୍ଗକାଲେ ମହତ୍ତତ୍ତ୍ଵମହଙ୍କାରସ୍ତତୋଽଭଵତ୍। ଵୈକାରିକସ୍ତୈଜସଶ୍ଚ ଭୂତାଦିଶ୍ଚୈଵ ତାମସଃ

ସୃଷ୍ଟିର ସମୟରେ ପ୍ରଥମେ ମହତ୍ତତ୍ତ୍ୱ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା, ତାହାଠାରୁ ଆମ୍ଭାର ଭାବ ଆସିଲା। ଏହି ଆମ୍ଭାର ଭାବରୁ ସତ୍ତ୍ୱିକ, ରଜସିକ ଓ ତାମସିକ—ଏହି ତିନି ପ୍ରକାରର ଆକୃତି ଜନ୍ମ ନେଲା।

ଅହଙ୍କାରାଚ୍ଛବ୍ଦମାତ୍ରମାକାଶମଭଵତ୍ତତଃ । ସ୍ପର୍ଶମାତ୍ରୋଽନିଲସ୍ତସ୍ମାଦ୍ରୂପମାତ୍ରୋଽନଲସ୍ତତଃ

ଆମ୍ଭାର ଭାବରୁ ଶବ୍ଦର ସୂକ୍ଷ୍ମ ତତ୍ତ୍ୱ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା, ଏହାଠାରୁ ଆକାଶ ହେଲା। ସ୍ପର୍ଶର ସୂକ୍ଷ୍ମ ତତ୍ତ୍ୱରୁ ବାୟୁ ହେଲା, ରୂପର ସୂକ୍ଷ୍ମ ତତ୍ତ୍ୱରୁ ଅଗ୍ନି ହେଲା।

ରସମାତ୍ରା ଆପ ଇତୋ ଗନ୍ଧମାତ୍ରା ମହୀ ସ୍ମୃତା । ଅହଙ୍କାରାତ୍ତାମସାତ୍ତୁ ତୈଜସାନୀ ନ୍ଦ୍ରିଯାଣି ଚ

ରସର ସୂକ୍ଷ୍ମ ତତ୍ତ୍ୱରୁ ଜଳ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା, ଗନ୍ଧର ସୂକ୍ଷ୍ମ ତତ୍ତ୍ୱରୁ ପୃଥିବୀ ଜଣାଯାଏ। ତାମସିକ ଆମ୍ଭାର ଭାବରୁ ଇନ୍ଦ୍ରିୟଗୁଡ଼ିକ ଓ ରଜସିକ ଭାବରୁ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଅଙ୍ଗଗୁଡ଼ିକ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା।

ଵୈକାରିକା ଦଶଦେଵା ମନ ଏକାଦଶେନ୍ଦ୍ରିଯମ୍। ତତଃ ସ୍ଵଯମ୍ଭୂର୍ଭଗଵାନ୍ ସିସୃକ୍ଷୁର୍ଵିଵିଧାଃ ପ୍ରଜାଃ

ସତ୍ତ୍ୱିକ ଭାବରୁ ଦଶ ଦେବତା ଓ ମନ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ, ଏହା ସହ ଏକାଦଶ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ହେଲା। ତାପରେ ସ୍ୱୟଂଭୂ ପ୍ରଭୁ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରଜା ସୃଷ୍ଟି କରିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କଲେ।

ଅପ ଏଵ ସସର୍ଜାଦୌ ତାସୁ ଵୀର୍ଯମଵାସୃଜତ୍ । ଆପୋ ନାରା ଇତି ପ୍ରୋକ୍ତା ଆପୋ ଵୈ ନରସୂନଵଃ

ସେ ପ୍ରଥମେ ଜଳ ସୃଷ୍ଟି କଲେ ଏବଂ ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ନିଜ ଶକ୍ତି ଅନ୍ତର୍ଗତ କଲେ। ଏହି ଜଳକୁ 'ନାରା' ବୋଲି କୁହାଯାଏ, ଏବଂ ଏହି ଜଳକୁ ନରଙ୍କ ସନ୍ତାନ ବୋଲି ମନାଯାଏ।

ଅଯନନ୍ତସ୍ଯ ତାଃ ପୂର୍ଵନ୍ତେନ ନାରାଯଣଃ ସ୍ମୃତଃ । ହିରଣ୍ଯଵର୍ଣମଭଵତ୍ ତଦଣ୍ଡମୁଦକେଶଯମ୍

ଏହି ଜଳ ସ୍ୱୟଂଭୂଙ୍କ ପ୍ରଥମ ଆଶ୍ରୟ ଥିବାରୁ ସେ 'ନାରାୟଣ' ନାମରେ ପରିଚିତ। ତାପରେ ଜଳ ଉପରେ ଏକ ସୁନା ରଙ୍ଗର ଡିଞ୍ଚି ଦେଖାଦେଲା।