ଅଗ୍ନିପୁରାଣମ୍

ସପ୍ତର୍ଷିଭିଃ ପରିଵୃତୋ ନିଶାଂ ବ୍ରାହ୍ମୀଂ ଚରିଷ୍ଯସି। ଉପସ୍ଥିତସ୍ଯ ମେ ଶ୍ରୃଙ୍ଗେ ନିବଧ୍ନୀହି ମହାହିନା

'ସପ୍ତ ଋଷିଙ୍କୁ ସହ ତୁମେ ବ୍ରହ୍ମାରାତ୍ରି ଅଟୁଟ ରହିବା। ମୁଁ ଆସିଲେ, ଏହି ନୌକାକୁ ମୋ ଶିଙ୍ଗରେ ବଡ଼ ସର୍ପ ଦ୍ୱାରା ବାନ୍ଧିଦିଅ।'

ଇତ୍ଯୁକ୍ତ୍ଵାନ୍ତର୍ଦୃଧେ ମତ୍ସ୍ଯୋ ମନୁଃ କାଲପ୍ରତୀକ୍ଷକଃ । ସ୍ଥିତଃ ସମୁଦ୍ର ଉଦ୍ଵେଲେ ନାଵମାରୁରୁହେ ତଦା

ଏପରି କହି ମାଛଟି ଅଦୃଶ୍ୟ ହେଲା, ମନୁ ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ ସମୟ ପାଇଁ ପ୍ରତୀକ୍ଷା କଲେ। ସମୁଦ୍ର ଉଫାଲିଉଠିଲାବେଳେ ସେ ନୌକାରେ ବସିଲେ।

ଏକଶ୍ରୃଙ୍ଗଧରୋ ମତ୍ସ୍ଯୋ ହୈମୋ ନିଯୁତଯୋଜନଃ। ନାଲମ୍ବବନ୍ଧ ତଚ୍ଛୃଙ୍ଗେ ମତ୍ସ୍ଯାଖ୍ଯଂ ଚ ପୁରାଣକମ୍

ଏକ ଶିଙ୍ଗ ଥିବା, ସୁବର୍ଣ୍ଣ ଦେହ ଓ ଅନେକ ଯୋଜନ ଲମ୍ବା ମାଛଟିର ଶିଙ୍ଗରେ ଦୋରି ବାନ୍ଧାଯାଇଥିଲା। ଏହାକୁ 'ମାଛ ପୁରାଣ' ବୋଲି କୁହାଯାଏ।

ଶୁଶ୍ରାଵ ମତ୍ସ୍ଯାତ୍ପାପଘ୍ନଂ ସଂସ୍ତୁଵନ୍ ସ୍ତୁତିଭିଶ୍ଚ ତମ୍ । ବ୍ରହ୍ମଵେଦପ୍ରହର୍ତ୍ତାରଂ ହଯଗ୍ରୀଵଞ୍ଚ ଦାନଵମ୍

ମନୁ ମାଛଠାରୁ, ଯିଏ ପାପ ନାଶ କରେ, ସ୍ତୁତି କରି କରି ଶୁଣିଥିଲେ — ବେଦ ଚୋରି କରିଥିବା ଦାନବ ହୟଗ୍ରୀବ ବିଷୟରେ।

ଅଵଧୀଦ୍ ଵେଦମନ୍ତ୍ନାଦ୍ଯାନ୍ ପାଲଯାମାସ କେଶଵଃ। ପ୍ରାପ୍ତେ କଲ୍ପେଽଥ ବାରାହେ କୂର୍ମ୍ମରୂପୋଽଭଵଦ୍ଧରିଃ

କେଶବ ବେଦ ଚୋରି କରିଥିବା ଦାନବକୁ ମାରିଦେଲେ ଓ ବେଦମାନେକୁ ରକ୍ଷା କଲେ। ନୂତନ କଳ୍ପ ଆସିଲାବେଳେ, ହରି ବରାହ ଓ ପରେ କୂର୍ମ ଅବତାର ନେଲେ।

ଅଗ୍ନିରୁଵାଚ ଅଵତାରଂ ଵରାହସ୍ଯ ଵକ୍ଷ୍ଯେଽହଂ ପାପନାଶନମ୍ । ହିରଣ୍ଯାକ୍ଷୋଽସୁରେଶୋଽଭୂଦ୍ ଦେଵାନ୍ ଜିତ୍ଵା ଦିଵି ସ୍ଥିତଃ

ଅଗ୍ନି କହିଲେ: ମୁଁ ବରାହ ଅବତାରର କଥା କହିବି, ଯାହା ପାପକୁ ନଶ୍ୱର କରେ। ହିରଣ୍ୟାକ୍ଷ ନାମକ ଦାନବରାଜ ଦେବତାମାନେଙ୍କୁ ଜିତି ଦିବିରେ ବସିଥିଲେ।

ଦେଵୈର୍ଗତ୍ଵା ସ୍ତୁତୋ ଵିଷ୍ଣୁର୍ଯଜ୍ଞରୂପୋ ଵରାହକଃ । ଅଭୂତ୍ ତଂ ଦାନଵଂ ହତ୍ଵା ଦୈତ୍ଯୈଃ ସାକଞ୍ଚ କଣ୍ଟକମ୍

ଦେବମାନେ ଯାଇ ବରାହ ଆକାରର ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କଲେ। ସେ ଦାନବକୁ ଏବଂ ଦୈତ୍ୟମାନେଙ୍କର କଠିନତାକୁ ନଶ୍ୱର କଲେ।

ଧର୍ମଦେଵାଦିରକ୍ଷାକୃତଂ ତତଃ ସୋଽନ୍ତର୍ଦ୍ଦଧେ ହରିଃ। ହିରଣ୍ଯାକ୍ଷସ୍ଯ ଵୈ ଭ୍ରାତା ହିରଣ୍ଯକଶିପୁସ୍ତଥା

ଧର୍ମ ଓ ଅନ୍ୟ ଦେବତାମାନେଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କରି, ହରି ଅଦୃଶ୍ୟ ହେଲେ। ହିରଣ୍ୟାକ୍ଷଙ୍କର ଭାଇ ହେଉଛନ୍ତି ହିରଣ୍ୟକଶିପୁ।

ଜିତଦେଵଯଜ୍ଞଭାଗଃ ସର୍ଵଦେଵାଧିକାରକୃତ୍। ନାରସିଂହଵପୁଃ କୃତ୍ଵା ତଂ ଜଘାନ ସୁରୈଃ ସହ

ସେ ଦେବତାମାନେଙ୍କର ଯଜ୍ଞ ଅଂଶ ଦଳି ନେଲେ ଏବଂ ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କୁ ଅଧିକାର କଲେ। ନରସିଂହ ଆକାର ଧାରଣ କରି, ସେ ଦେବମାନେ ସହିତ ତାକୁ ବଧ କଲେ।

ସ୍ଵପଦସ୍ଥାନ୍ ସୁରାଂଶ୍ଚକ୍ରେ ନାରସିଂହଃ ସୁରୈଃ ସ୍ତୁତଃ। ଦେଵାସୁରେ ପୁରା ଯୁଦ୍ଧେ ବଲିପ୍ରଭୃତିଭିଃ ସୁରାଃ

ଦେବମାନେଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସ୍ତୁତିତ ନରସିଂହ ଦେବମାନେଙ୍କୁ ତାଙ୍କର ନିଜ ଅସନ୍ନରେ ପୁନଃ ବସାଇଲେ। ପୁରୁଣା ଦେବ-ଦାନବ ଯୁଦ୍ଧରେ ବଳି ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ଦେବମାନେଙ୍କୁ ହରାଇଥିଲେ।

ଜିତାଃ ସ୍ଵର୍ଗାତ୍ପରିଭ୍ରପ୍ଟା ହରିଂ ଵୈ ଶରଣଂ ଗତାଃ। ସୁରାଣାମମଯଂ ଦତ୍ତ୍ଵା ଅଦିତ୍ଯା କଶ୍ଯପେନ ଚ

ହାରି, ସ୍ୱର୍ଗରୁ ଖସି ପଡି, ଦେବମାନେ ହରିଙ୍କ ଶରଣକୁ ଗଲେ। ଦେବମାନେ ପାଇଁ ଅଦିତି ଓ କଶ୍ୟପ ମାନେ ମାୟାହୀନ ଦେହ ଦେଲେ।

ସ୍ତୁତୋଽସୌ ଵାମନୋ ଭୂତ୍ଵା ହ୍ଯଦିତ୍ଯାଂ ସ କ୍ରତୁଂ ଯଯୌ। ବଲେଃ ଶ୍ରୀଯଜମାନସ୍ଯ, ରାଜଦ୍ଵାରେଽଗୃଣାତ୍ ଶ୍ରୁତିମ୍

ସେମାନେ ସ୍ତୁତି କରିବା ପରେ, ସେ ବାମନ ହେଇ ଅଦିତିଙ୍କ ଯଜ୍ଞକୁ ଗଲେ। ବଳି ରାଜାଙ୍କ ଦ୍ୱାରରେ ସେ ବେଦ ମନ୍ତ୍ର ପଢ଼ିଲେ।

ଵେଦାନ୍ ପଠନ୍ତଂ ତଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଵାମନଂ ଵରଦୋଽବ୍ରଵୀତ୍। ନିଵାରିତୋଽପି ଶୁକ୍ରେଣ ବଲିର୍ବ୍ରୂହି ଯଦିଚ୍ଛସି

ବାମନଙ୍କୁ ବେଦ ପଢ଼ୁଥିବା ଦେଖି ବଳି, ଯିଏ ଦାନ ଦେଇଥାଏ, କହିଲେ: ଶୁକ୍ର ମନା କଲେ ମଧ୍ୟ ବଳି କହିଲେ, 'ତୁମେ ଯାହା ଚାହଁ ତାହା କହ'।

ତ୍ତତ୍ତେଽହଂ ସମ୍ପ୍ରଦାସ୍ଯାମି,ଵାମନୋ ବଲିମବ୍ରଵୀତ୍। ପଦତ୍ରଯଂ ହି ଗୁର୍ଵର୍ଥଂ ଦେହି ଦାସ୍ଯେ ତମବ୍ରଵୀତ୍

ବାମନ ବଳିଙ୍କୁ କହିଲେ, 'ମୁଁ ତୁମେ ଯାହା ଚାହଁ, ନିଶ୍ଚିତ ଦେବି। ମୋ ଗୁରୁ ପାଇଁ ମୋତେ ତିନି ପଦ ଜମି ଦିଅ'। ବଳି କହିଲେ, 'ମୁଁ ଦେବି'।

ତୋଯେ ତୁ ପତିତେ ହସ୍ତେ ଵାମନୋଽଭୂଦଵାମନଃ। ଭୂର୍ଲୋକଂ ସ ଭୁଵର୍ଲୋକଂ ସ୍ଵର୍ଲେକଞ୍ଚ ପଦତ୍ରଯମ୍

ଜଳ ହସ୍ତରେ ଢାଳିବା ସମୟରେ ବାମନ ଆଉ ଛୋଟ ରହିଲେ ନାହିଁ। ସେ ତିନି ପଦରେ ପୃଥିବୀ, ମଧ୍ୟଲୋକ ଓ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ନେଲେ।

ଚକ୍ରେ ବଲିଞ୍ଚ ସୁତଲଂ ତଚ୍ଛକ୍ରାଯ ଦଦୌ ହରିଃ। ଶକ୍ରୋ ଦେଵୈର୍ହରିଂ ସ୍ତୁତ୍ଵା ଭୁଵନେଶଃ ସୁଖୀଂ ତ୍ଵଭୂତ୍

ବଳିଙ୍କୁ ସୁତଳରେ ପଠାଇ, ସେ ଦେଶ ଇନ୍ଦ୍ରକୁ ଦେଲେ। ଇନ୍ଦ୍ର ଦେବମାନେ ସହିତ ହରିଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କରି, ସମସ୍ତ ଲୋକର ସୁଖୀ ନାଥ ହେଲେ।

ଵକ୍ଷ୍ଯେ ପରଶୁରାମସ୍ଯ ଚାଵତାରଂ ଶ୍ରୃଣୁ ଦ୍ଵିଜ। ଉଦ୍ଵତାନ୍ କ୍ଷତ୍ରିଯାନ୍ ମତ୍ଵା ଭୂଭାରହାଣାଯ ସଃ

ମୁଁ ପରଶୁରାମଙ୍କ ଅବତାରର କଥା କହିବି, ଶୁଣ, ଦ୍ୱିଜ। କ୍ଷତ୍ରିୟମାନେ ଅହଂକାରୀ ହେବାକୁ ଦେଖି, ସେ ପୃଥିବୀର ଭାର ହ୍ରାସ କରିବାକୁ ଅବତୀର୍ଣ୍ଣ ହେଲେ।

ଅଵତୀର୍ଣୋ ହରିଃ ଶାନ୍ତ୍ଯୈ ଦେଵଵିପ୍ରାଦିପାଲକଃ। ଜମଦଗ୍ନେ ରେଣୁକାଯାଂ ଭାର୍ଗଵଃ ଶସ୍ତ୍ରପାରଗଃ

ହରି ଶାନ୍ତି ପାଇଁ, ଦେବ, ବ୍ରାହ୍ମଣ ଓ ଅନ୍ୟମାନେଙ୍କର ରକ୍ଷା ପାଇଁ ଅବତୀର୍ଣ୍ଣ ହେଲେ। ସେ ଜମଦଗ୍ନି ଓ ରେଣୁକାଙ୍କ ପୁତ୍ର ଭାର୍ଗବ ଭାବେ ଜନ୍ମ ନେଲେ, ଶସ୍ତ୍ର ଚଳାଇବାରେ ପାରଙ୍ଗତ।

ଦତ୍ତାତ୍ରେଯପ୍ରସାଦେନ କାର୍ତ୍ତଵୀର୍ଯୋ ନୃପସ୍ତ୍ଵଭୂତ୍। ସହସ୍ତ୍ରବାହୁଃ ସର୍ଵୋର୍ଵୀପତିଃ ସ ମୃଗଯାଂ ଗତଃ

ଦତ୍ତାତ୍ରେୟଙ୍କ ଦୟାରେ କାର୍ତ୍ତବୀର୍ୟ ରାଜା ହେଲେ, ହଜାର ବାହୁ ଓ ସମସ୍ତ ପୃଥିବୀର ନାଥ। ସେ ଶିକାରକୁ ଗଲେ।

ଶ୍ରାନ୍ତୋ ନିମନ୍ତ୍ରିତୋଽରଣ୍ଯେ ମୁନିନା ଜମଦଗ୍ନିନା। କାମଧେନୁପ୍ରଭାଵେଣ ଭୋଜିତଃ ସବଲୋ ନୃପଃ

କ୍ଲାନ୍ତ ହୋଇ, ଜମଦଗ୍ନି ଋଷି ତାଙ୍କୁ ଅରଣ୍ୟରେ ଆମନ୍ତ୍ରଣ କଲେ। କାମଧେନୁଙ୍କ ଶକ୍ତିରେ ରାଜା ଓ ତାଙ୍କ ସେନା ଖାଇଲେ।

ଅପ୍ରାର୍ଥଯତ୍ କାମଧେନୁଂ ଯଦା ସ ନ ଦଦୌ ତଦା। ହୃତଵାନଥ ରାମେଣ ଶିରଶ୍ଛିତ୍ତ୍ଵା ନିପାତିତଃ

ସେ କାମଧେନୁ ଚାହିଲେ, ଦିଆଯାଇନଥିବାରୁ ତାକୁ ନେଇଗଲେ। ତାପରେ ରାମ ତାଙ୍କ ମୁଣ୍ଡ କାଟି ମାରିଦେଲେ।

ଯୁଦ୍ଧେ ପରଶୁନା ରାଜା ଧେନୁଃ ସ୍ଵାଶ୍ରମମାଯଯୌ । କାର୍ତ୍ତଵୀର୍ଯସ୍ଯ ପୁତ୍ରସ୍ତୁ ଜମଦଗ୍ନିର୍ନିପାତିତଃ

ଯୁଦ୍ଧରେ ପରଶୁ ଦ୍ୱାରା ରାଜା ମୃତ୍ୟୁବରଣ କଲେ, ଧେନୁ ନିଜ ଆଶ୍ରମକୁ ଫେରିଗଲେ। କିନ୍ତୁ କାର୍ତ୍ତବୀର୍ୟଙ୍କ ପୁତ୍ର ଜମଦଗ୍ନିଙ୍କୁ ମାରିଦେଲେ।

ରାମେ ଵନଂ ଗତେ ଵୈରାଦଥ ରାମଃ ସମାଗତଃ। ପିତରଂ ନିହତଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ପିତୃନାଶାଭିମର୍ଷିତଃ

ରାମ ଜଙ୍ଗଲକୁ ଗଲେବେଳେ, ଶତ୍ରୁତାବଶତଃ ରାମ ଫେରିଲେ। ପିତାଙ୍କୁ ମୃତ୍ୟୁ ଦେଖି, ପିତୃବିୟୋଗର କ୍ଷୋଭରେ ତାଙ୍କ ମନ ଭରିଗଲା।

ତ୍ରିଃ ସପ୍ତକୃତ୍ଵଃ ପୃଥିଵୀଂ ନିଃକ୍ଷତ୍ରାମକରୋଦ୍ଵିଭୁଃ। କୁରୁଶ୍ରେତ୍ରେ ପଞ୍ଚ କୁଣ୍ଡାନ୍ କୃତ୍ଵା ସନ୍ତର୍ପ୍ଯ ଵୈ ପିତୃନ୍

ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଭଗବାନ୍ ତିନିଥର ସାତ୍ ସାତ୍ ଥର ପୃଥିବୀକୁ ତାରାବିହୀନ କରିଥିଲେ। କୁରୁକ୍ଷେତ୍ରରେ ପାଞ୍ଚଟି ଯଜ୍ଞକୁଣ୍ଡ କରି, ସେଠାରେ ପିତୃମାନେଙ୍କୁ ଉଚିତ ଭାବେ ତୃପ୍ତ କରିଥିଲେ।

କାଶ୍ଯପାଯ ମହୀଂ ଦତ୍ତ୍ଵା ମହେନ୍ଦ୍ରେ ପର୍ଵତେ ସ୍ଥିତଃ। କୂର୍ମ୍ମସ୍ଯ ଚ ଵରାହସ୍ଯ ନୃସିଂହସ୍ଯ ଚ ଵାମନମ୍

କାଶ୍ୟପଙ୍କୁ ପୃଥିବୀ ଦେଇ, ସେ ମହେନ୍ଦ୍ର ପର୍ବତରେ ରହିଲେ। ଏହିପରି କୂର୍ମ, ବରାହ, ନୃସିଂହ ଓ ବାମନ ଅବତାର ମଧ୍ୟ ହେଇଥିଲେ।

ଅଵତାରଂ ଚ ରାମସ୍ଯ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଯାତି ଦିଵଂ ନରଃ

ରାମଙ୍କ ଅବତାର କଥା ଶୁଣିଲେ, ମଣିଷ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏ।

ଅଗ୍ନିରୁଵାଚ ରାମାଯଣମହଂ ଵକ୍ଷ୍ଯେ ନାରଦେନୋଦିତଂ ପୁରା। ଵାଲ୍ମୀକଯେ ଯଥା ତଦ୍ଵତ୍ ପଠିତଂ ଭୁକ୍ତିମୁକ୍ତିଦମ୍

ଅଗ୍ନି କହିଲେ: ମୁଁ ରାମାୟଣ କଥା କହିବି, ଯାହା ପୂର୍ବେ ନାରଦ କହିଥିଲେ ଓ ବାଲ୍ମୀକି ପଢ଼ିଥିଲେ, ଯାହା ଭୋଗ ଓ ମୋକ୍ଷ ଦୁହିଁ ଦେଇଥାଏ।

ନାରଦ ଉଵାଚ ଵିଷ୍ଣୁନାଭ୍ଯଵ୍ଜଜୋ ବ୍ରହ୍ମା ମରୀଚିର୍ବ୍ରହ୍ମଣଃ ସୁତଃ। ମରୀଚେଃ କଶ୍ଯପସ୍ତସ୍ମାତ୍ ସୂର୍ଯୋ ଵୈଵସ୍ଵତୋ ମନୁଃ

ନାରଦ କହିଲେ: ବିଷ୍ଣୁଠାରୁ ବ୍ରହ୍ମା ଜନ୍ମ ନେଲେ; ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ପୁଅ ମରୀଚି; ମରୀଚିଠାରୁ କାଶ୍ୟପ; କାଶ୍ୟପଠାରୁ ସୂର୍ଯ୍ୟ; ସୂର୍ଯ୍ୟଠାରୁ ବୈବସ୍ବତ ମନୁ।

ତତସ୍ତସ୍ମାତ୍ତଥେକ୍ଷ୍ଵାକୁସ୍ତସ୍ଯ ଵଂଶେ କକୁତ୍ସ୍ଥକଃ। କକୁତ୍ସ୍ଥସ୍ଯ ରଘୁସ୍ତସ୍ମାଦଜୋ ଦଶରଥସ୍ତତଃ

ତାଙ୍କଠାରୁ ଇକ୍ଷ୍ୱାକୁ ଜନ୍ମ ନେଲେ; ତାଙ୍କ ବଂଶରେ କକୁତ୍ସ୍ଥ ହେଲେ; କକୁତ୍ସ୍ଥଙ୍କଠାରୁ ରଘୁ, ରଘୁଠାରୁ ଅଜ, ଏବଂ ତାଙ୍କଠାରୁ ଦଶରଥ।