ଅଗ୍ନିପୁରାଣମ୍

ମହେନ୍ଦ୍ରଶ୍ଚ ରଵିଃ ସତ୍ଯୋ ଭୃଶଃ ପୂର୍ଵ୍ଵେଽଥ ଦକ୍ଷିଣେ। ଗୃହକ୍ଷତୋଽର୍ଯମଧୃତୀ ଗନ୍ଧର୍ଵାଶ୍ଚାଥ ଵାରୁଣେ ।। ୨୪୭.

ମହେନ୍ଦ୍ର, ରବି, ସତ୍ୟ ଓ ଭୃଶ ଏହିମାନେ ପୂର୍ବ ଓ ଦକ୍ଷିଣରେ; ଘୃହକ୍ଷତ, ଆର୍ୟମାନ୍, ଧୃତି, ଗନ୍ଧର୍ବ ଓ ବାରୁଣ ପଶ୍ଚିମରେ ଅଛନ୍ତି।

ପୁଷ୍ପଦନ୍ତୋଽସୁରାଶ୍ଚୈଵ ଵରୁଣୋ ଯକ୍ଷ ଏଵ ଚ । ସୌମେଯେ ଭଲ୍ଲାଟସୋମୌ ଚ ଅଦିତିର୍ଧନଦସ୍ତଥା ।। ୨୪୭.

ପୁଷ୍ପଦନ୍ତ, ଅସୁର, ବାରୁଣ ଓ ଯକ୍ଷ ଏଠି ଅଛନ୍ତି; ଉତ୍ତରପୂର୍ବରେ ଭଲ୍ଲାଟ ଓ ସୋମ, ଅଦିତି ଓ ଧନଦା ଅଛନ୍ତି।

ନାଗଃ କରଗ୍ରହଶ୍ଚୈଶେ ଅଷ୍ଟୌ ଦିଶି ଦିଶି ସ୍ମୃତାଃ । ଆଦାଯନ୍ତୌ ତୁ ତଯୋର୍ଦେଵୌ ପ୍ରୋକ୍ତାଵତ୍ର ଗୃହେଶ୍ଵରୌ ।। ୨୪୭.

ନାଗ ଓ କରଗ୍ରହ ଉତ୍ତରପୂର୍ବରେ ଅଛନ୍ତି; ଏହି ଆଠ ଦିଗରେ ସ୍ମରଣ କରାଯାଏ, ଏଠି ଥିବା ଦୁଇ ଦେବତା ଘରର ମାଳିକ ଭାବେ ପରିଚିତ।

. ପର୍ଜ୍ଯନ୍ଯଃ ପ୍ରଥମୋ ଦେଵୋ ଦ୍ଵିତୀଯଶ୍ଚ କରଗ୍ରହଃ । ମହେନ୍ଦ୍ରରଵିସତ୍ଯାଶ୍ଚ ଭୃଶୋଽଥ ଗଗନ୍ନ୍ତଥା ।। ୨୪୭.

ପର୍ଜ୍ୟନ୍ୟ ପ୍ରଥମ ଦେବତା, ଦ୍ୱିତୀୟ କରଗ୍ରହ; ମହେନ୍ଦ୍ର, ରବି, ସତ୍ୟ, ଭୃଶ ଓ ଗଗନ ମଧ୍ୟ ଅଛନ୍ତି।

ରୋଗୋ ମୁଖ୍ଯଶ୍ଚ ଵାଯଵ୍ଯେ ଦକ୍ଷିଣେ ପୁଷ୍ପଵିତ୍ତଦୌ । ଗୃହକ୍ଷତୋ ଯସଭୃଶୌ ଗନ୍ଧର୍ଵୋ ନାଗପୈତୃକଃ ।। ୨୪୭.

ବାୟୁପଶ୍ଚିମରେ ରୋଗ ପ୍ରଧାନ, ଦକ୍ଷିଣରେ ପୁଷ୍ପ ଓ ବିତ୍ତଦା; ଘୃହକ୍ଷତ, ଯଶ, ଭୃଶ, ଗନ୍ଧର୍ବ, ନାଗ ଓ ପୈତୃକ ମଧ୍ୟ ଅଛନ୍ତି।

ଆପ୍ଯେ ଦୌଵାରିକସୁଗ୍ରୀଵୌ ପୁଷ୍ପଦନ୍ତୋଽସୁରୋ ଜଲଂ । ଯକ୍ଷ୍ମା ରୋଗଶ୍ଚ ଶୋଷଶ୍ଚ ଉତ୍ତରେ ନାଗରାଜକଃ । ୨୪୭.

ଉତ୍ତରପୂର୍ବ ଦିଗରେ ଦୌୱାରିକ, ସୁଗ୍ରୀବ, ପୁଷ୍ପଦନ୍ତ ନାମକ ଦାନବ, ପାଣି, ଯକ୍ଷ୍ମା ରୋଗ, ରୋଗ ଏବଂ ଶୁଷ୍କତା ଅଛି; ଉତ୍ତର ଦିଗରେ ନାଗରାଜକ ଅଛନ୍ତି।

ମୁଖ୍ଯୋ ଭଲ୍ଲାଟଶଶିନୌ ଅଦିତିଶ୍ଚ କୁଵେରକଃ । ନାଗୋ ହୁତାଶଃ ଶ୍ରେଷ୍ଠୋ ଵୈ ଶକ୍ରସୂର୍ଯ୍ଯୌ ଚ ପୂର୍ଵତଃ ।। ୨୪୭.

ପୂର୍ବ ଦିଗରେ ମୁଖ୍ୟ ଭାବେ ଭଲ୍ଲାଟ, ଶଶିନ, ଅଦିତି ଏବଂ କୁବେର ଅଛନ୍ତି; ନାଗ ଏବଂ ହୁତାଶା ଉତ୍ତମ, ଏବଂ ଶକ୍ର ଓ ସୂର୍ଯ୍ୟ ମଧ୍ୟ ପୂର୍ବ ଦିଗରେ ଅଛନ୍ତି।

ଦକ୍ଷେ ଗୃହକ୍ଷତଃ ପୁଷ୍ପ ଆପ୍ଯେ ସୁଗ୍ରୀଵ ଉତ୍ତମଃ । ପୁଷ୍ପଦନ୍ତୋ ହ୍ଯୁଦଗ୍ଦ୍ଵାରି ଭଲ୍ଲାଟଃ ପୁଷ୍ପଦନ୍ତକଃ ।। ୨୪୭.

ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗରେ ଗୃହକ୍ଷତ, ପୁଷ୍ପ ଅଛନ୍ତି; ଉତ୍ତରପୂର୍ବ ଦିଗରେ ସୁଗ୍ରୀବ ସର୍ବୋତ୍କୃଷ୍ଟ; ଉତ୍ତର ଦ୍ୱାରରେ ପୁଷ୍ପଦନ୍ତ ଏବଂ ପୁଷ୍ପଦନ୍ତକ ଭାବେ ଭଲ୍ଲାଟ ଅଛନ୍ତି।

ଶିଲେଷ୍ଟକାଦିଵିନ୍ଯାସଂ ମନ୍ତ୍ରୈଃ ପ୍ରାର୍ଚ୍ଯ ସୁରାଂଶ୍ଚରେତ୍ । ନନ୍ଦେ ନନ୍ଦଯ ଵାସିଷ୍ଠେ ଵସୁଭିଃ ପ୍ରଜଯା ସହ ।। ୨୪୭.

ପଥର ଏବଂ ଇଟ ର ବ୍ୟବସ୍ଥାକୁ ମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ପୂଜିତ କରି, ଦେବତାଙ୍କ ପାଇଁ କାର୍ଯ୍ୟ କରିବା ଉଚିତ; ନନ୍ଦ, ନନ୍ଦୟ, ଓ ବାସିଷ୍ଠରେ, ବସୁମାନେ ଓ ସନ୍ତାନ ସହିତ।

ଜଯେ ଫାର୍ଗଵଦାଯାଦେ ପ୍ରଜାନାଞ୍ଚଯମାଵହ । ପୂର୍ଣେଽଙ୍ଗିରସଦାଯାଦେ ପୂର୍ଣକାମଂ କୁରୁଷ୍ଵ ମାଂ ।। ୨୪୭.

ବିଜୟ ସମୟରେ ଫାର୍ଗବ ବଂଶ ସହିତ ସନ୍ତାନର ବୃଦ୍ଧି ଆଣ; ପୂର୍ଣ୍ଣତାରେ ଆଙ୍ଗିରସ ବଂଶ ସହିତ ମୋର ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କର।

ଭଦ୍ରେ କାଶ୍ଯପଦାଯାଦେ କୁରୁ ଭଦ୍ରାଂ ମତିଂ ମମ । ସର୍ଵଵୀଜସମାଯୁକ୍ତେ ସର୍ଵରତ୍ନୌଷଧୈର୍ଵୃତେ ।। ୨୪୭.

ଶୁଭ ସମୟରେ କାଶ୍ୟପ ବଂଶ ସହିତ ମୋତେ ଭଲ ମନ ଦିଅ; ସମସ୍ତ ବୀଜ ଯୁକ୍ତ, ସମସ୍ତ ମଣି ଓ ଔଷଧି ଦ୍ୱାରା ଘିରିଥିବା।

ରୁଚିରେ ନନ୍ଦନେ ନନ୍ଦେ ଵାସିଷ୍ଠେ ରମ୍ଯତାମିହ। ପ୍ରଜାପତିସୁତେ ଦେଵି ଚତୁରସ୍ତ୍ରେ ମହୀମଯେ ।। ୨୪୭.

ରୂପବତୀ ନନ୍ଦନ ଉଦ୍ୟାନରେ, ନନ୍ଦ ଓ ବାସିଷ୍ଠରେ, ଏଠାରେ ଆନନ୍ଦ ହେଉ; ପ୍ରଜାପତିଙ୍କର କନ୍ୟା ଦେବୀ, ଚତୁର୍ମୁଖୀ ମାଟି ଭରା ସ୍ଥାନରେ।

ସୁଭଗେ ସୁଵ୍ରତେ ଭଦ୍ରେ ଗୃହେ କାଶ୍ଯପି ରମ୍ଯତାଂ । ପୂଜିତେ ପରମାଚାର୍ଯ୍ଯୈର୍ଗନ୍ଧମାଲ୍ଯୈରଲଙ୍‌କୃତେ ।। ୨୪୭.

ଶୁଭାଗ୍ୟବତୀ, ସୁବ୍ରତା, ଭଦ୍ରା, ଘରେ କାଶ୍ୟପୀ ଆନନ୍ଦ କରୁନ୍ତୁ; ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଆଚାର୍ଯ୍ୟମାନେ ପୂଜିତ କରି, ଗନ୍ଧ ଓ ମାଳାରେ ଶୋଭିତ।

ଭଵଭୂତିକରେ ଦେଵି ଗୃହେ କାଶ୍ଯାପି ରମ୍ଯତାଂ । ଅଵ୍ଯହ୍ଗ୍ଯେ ଚାକ୍ଷତେ ପୂର୍ଣେ ମୁନେରଙ୍ଗିରସଃ ସୁତେ ।। ୨୪୭.

ଦେବୀ, ଘରେ ଭୂତି ଓ ସମୃଦ୍ଧି ଆଣ, କାଶ୍ୟପୀ ଆନନ୍ଦ କରୁନ୍ତୁ; ଅବିରୋଧିତ, ଅଖଣ୍ଡ ଓ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଘରରେ, ମୁନି ଆଙ୍ଗିରସଙ୍କ ପୁତ୍ରଙ୍କ ଘରେ।

ଇଷ୍ଟକେ ତ୍ଵଂ ପ୍ରଯଚ୍ଛେଷ୍ଟଂ ପ୍ରତିଷ୍ଠାଙ୍ଗାରଯାମ୍ଯହଂ । ଦେଶସ୍ଵାମିପୁରସ୍ଵାମିଗୃହସ୍ଵାମିପରିଗ୍ରହେ ।। ୨୪୭.

ଇଟ ଉପରେ ମୁଁ ଆବଶ୍ୟକ ବସ୍ତୁ ଦେଉଛି; ମୁଁ ନିମ୍ନ ଭିତ୍ତି ସ୍ଥାପନ କରୁଛି; ଦେଶମାଳିକ, ପୁରମାଳିକ, ଘରମାଳିକ ଓ ସମ୍ପତ୍ତିର ଅଂଶରେ।

ମନୁଷ୍ଯଧନହସ୍ତ୍ଯଶ୍ଵପଶୁଵୃଦ୍ଧିକରୀ ଭଵ । ଗୃହଵ୍ରଵେଶେଽପି ତଥା ଶିଲାନ୍ଯାସଂ ସମାଚରେତ୍ ।। ୨୪୭.

ମଣିଷ, ଧନ, ହାତୀ, ଘୋଡ଼ା ଓ ଗାଈର ବୃଦ୍ଧି ଦାତା ହେଉ; ଏଭଳି ଭାବେ ଘରକୁ ପ୍ରବେଶ କରିଲେ, ପଥର ରଖିବା କାର୍ଯ୍ୟ କରିବା ଉଚିତ।

ଉତ୍ତରେଣ ଶୁଭଃ ପ୍ଲକ୍ଷୋ ଵଚଃ ପ୍ରାକ୍ ସ୍ଯାଦ୍ ଗୃହାଦିତଃ । ଉଦୁମ୍ଵରଶ୍ଚ ଯାମ୍ଯେନ ପଶ୍ଚିମେଽଶ୍ଵତ୍ଥ ଉତ୍ତମଃ ।। ୨୪୭.

ଉତ୍ତର ଦିଗରେ ଶୁଭ ପ୍ଲକ୍ଷ ଗଛ ଅଛି; ଘରରୁ ପୂର୍ବ ଦିଗରେ କଥା ହୁଏ; ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗରେ ଉଦୁମ୍ବର ଏବଂ ପଶ୍ଚିମ ଦିଗରେ ଉତ୍ତମ ଅଶ୍ୱଥ ଗଛ ଅଛି।

ଵାମଭାଗେ ତଥୋଦ୍ଯାନଂ କୁର୍ଯ୍ଯାଦ୍ଵାସଂ ଗୃହେ ଶୁଭଂ । ସାଯଂ ପ୍ରାତସ୍ତୁ ଧର୍ମାପ୍ତୌ ଶୀତକାଲେ ଦିନାନ୍ତରେ ।। ୨୪୭.

ବାମ ପାଖରେ ଉଦ୍ୟାନ କିମ୍ବା ଶୁଭ ଘର ତିଆରି କରିବା ଉଚିତ; ସନ୍ଧ୍ୟା ଓ ପ୍ରଭାତରେ, ଧର୍ମ ଲାଗି, ଶୀତ ଋତୁରେ ଦିନ ଶେଷରେ।

ଵର୍ଷାରାତ୍ରେ ଭୁଵଃ ଶୋଷେ ସେକ୍ତଵ୍ଯା ରୋପିତଦ୍ରୁମାଃ । ଵିଡ଼ଙ୍ଗଘୃତସଂଯୁକ୍ତାନ୍ ସେଚଯେଚ୍ଛୀତଵାରିଣା ।। ୨୪୭.

ବର୍ଷାରାତ୍ରିରେ ମାଟି ଶୁଷ୍କ ହେଲେ, ଲଗାଇଥିବା ଗଛକୁ ପାଣି ଦେବା ଉଚିତ; ବିରଙ୍ଗ ଓ ଘିଅ ମିଶାଇ, ଶୀତଳ ପାଣିରେ ସେଚନ କର।

ଫଲନାଶେ କୁଲତ୍ଥୈଶ୍ଚ ମାଷୈର୍ମୁଦ୍ଗୈସ୍ତିଲୈର୍ଯଵୈଃ । ଘୃତଶୀତପଯଃସେକଃ ଫଲପୁଷ୍ପାଯ ସର୍ଵଦା ।। ୨୪୭.

ଫଳ ନ ଥିଲେ, କୁଳଥ, ମାଷ, ମୁଗ, ତିଳ ଓ ଯବ ସହିତ; ସଦା ଘିଅ ଓ ଶୀତ ଦୁଧରେ ଫଳ ଓ ଫୁଲ ପାଇଁ ସେଚନ କର।

ମତ୍ସ୍ଯାମ୍ଭସା ତୁ ସେକେନ ଵୃଦ୍ଧିର୍ଭଵତି ଶାଖିନଃ । ଆଵିକାଜଶକୃଚ୍ଚୂର୍ଣଂ ଯଵଚୂର୍ଣଂ ତିଲାନି ଚ ।। ୨୪୭.

ମାଛ ଥିବା ପାଣିରେ ଗଛକୁ ସେଚନ କଲେ ବୃଦ୍ଧି ହୁଏ; ମେଷ ଓ ଛାଗ ମଳ ଗୁଣ୍ଡ, ଯବ ଗୁଣ୍ଡ ଏବଂ ତିଳ ମଧ୍ୟ ଦିଅ।

ଗୋମାଂସମୁଦକଞ୍ଚେତି ସପ୍ତରାତ୍ରଂ ନିଧାପଯେତ୍ । ଉତ୍ସେକଂ ସର୍ଵଵୃକ୍ଷାଣାଂ ଫଲପୁଷ୍ପାଦିଵୃଦ୍ଧିଦଂ ।। ୨୪୭.

ଗୋମାଂସ ଓ ପାଣିକୁ ସାତ ରାତି ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ରଖ; ସମସ୍ତ ଗଛକୁ ଏହାର ସେଚନ କଲେ ଫଳ ଓ ଫୁଲର ବୃଦ୍ଧି ହୁଏ।

ମତ୍ସ୍ଯୋଦକେନ ଶୀତେନ ଆମ୍ରାଣାଂ ସେକ ଇଷ୍ଯତେ । ପ୍ରଶସ୍ତଂ ଚାପ୍ଯଶୋକାନାଂ କାମିନୀପାଦତାଡନଂ ।। ୨୪୭.

ଶୀତଳ ମାଛ ପାଣିରେ ଆମ୍ବ ଗଛକୁ ସେଚନ କରିବା ଉଚିତ; ଅଶୋକ ଗଛ ପାଇଁ କାମିନୀ ଗଛର ମୂଳକୁ ମାଡ଼ିବା ମଧ୍ୟ ପ୍ରଶଂସିତ।

ଖର୍ଜୂରନାରିକେଲାଦେର୍ଲଵଣାଦ୍ଭିର୍ଵିଵର୍ଦ୍ଧନଂ । ଵିଡଙ୍ଗମତ୍ସ୍ଯମାଂସାଦ୍ଭିଃ ସର୍ଵେଷାଂ ଦୋହଦଂ ଶୁଭଂ ।। ୨୪୭.

ଖରଜୁରୀ, ନାରିକେଳ ଓ ଏହାପରି ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଜିନିଷ ସହିତ ଲୁଣ ଦେଇ ଖାଇଲେ ଶରୀରର ପୋଷଣ ବଢ଼େ। ବିଡ଼ଙ୍ଗ, ମାଛ ଓ ମାଂସ ଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତ ପ୍ରକାର ଇଚ୍ଛା ଶୁଭ ଭାବେ ପୂରଣ ହୁଏ।

ଅଗ୍ନିରୁଵାଚ ପୁଷ୍ପୈସ୍ତୁ ପୂଜନାଦ୍ଵିଷ୍ଣୁଃ ସର୍ଵକାର୍ଯ୍ଯେଷୁ ସିଦ୍ଧିଦଃ । ମାଲତୀ ମଲ୍ଲିକା ଯୂଥୀ ପାଟଲା କରଵୀରକଂ ।। ୨୪୮.

ଅଗ୍ନି କହିଲେ: ଫୁଲ ଦ୍ୱାରା ପୂଜା କଲେ ବିଷ୍ଣୁ ସମସ୍ତ କାମରେ ସିଦ୍ଧି ଦେଇଥାନ୍ତି। ମାଲତୀ, ମଲ୍ଲିକା, ଯୂଥୀ, ପାଟଳା ଓ କରବୀର ଫୁଲ ପୂଜା ପାଇଁ ବ୍ୟବହୃତ ହୁଏ।

ପାଵନ୍ତିରତିମୁକ୍ତଶ୍ଚ୧ କର୍ଣିକାରଃ କୁରଣ୍ଟକଃ । କୁବ୍ଜକସ୍ତଗରୋ ନୀପୋ ଵାଣୋ ଵର୍ଵପମଲ୍ଲିକା ।। ୨୪୮.

ପାବନୀ, ଅତିମୁକ୍ତ, କର୍ଣ୍ଣିକାର, କୁରଣ୍ଟକ, କୁବ୍ଜକ, ତଗର, ନୀପ, ବାଣ ଓ ବର୍ବପ ମଲ୍ଲିକା ମଧ୍ୟ ପୂଜା ପାଇଁ ଉପଯୁକ୍ତ।

ଅଶୋକସ୍ତିଲକଃ କୁନ୍ଦଃ ପୂଜାଯୈ ସ୍ଯାତ୍ତମାଲଜଂ । ଵିଲ୍ଵପତ୍ରଂ ଶମୀପତ୍ରଂ ପତ୍ରଂ ଭୃଙ୍ଗରଜସ୍ଯ ତୁ ।। ୨୪୮.

ଅଶୋକ, ତିଳକ ଓ କୁନ୍ଦ ଫୁଲ, ତମାଳ ଗଛର ପତ୍ର, ବିଲ୍ବ ଓ ଶମୀ ପତ୍ର, ଏବଂ ଭୃଙ୍ଗରାଜ ପତ୍ର ପୂଜା ପାଇଁ ଉପଯୁକ୍ତ।

ତୁଲସୀକାଲତୁଲସୀପତ୍ରଂ ଵାସକମର୍ଚ୍ଚନେ । କେତକୀପତ୍ରପୁଷ୍ପଂ ଚ ପଦ୍ମଂ ରକ୍ତୋତ୍ପଲାଦିକଂ ।। ୨୪୮.

ତୁଳସୀ, କଳାତୁଳସୀ ପତ୍ର, ବାସକ ପତ୍ର, କେତକୀର ପତ୍ର ଓ ଫୁଲ, ପଦ୍ମ, ରକ୍ତୋତ୍ପଳ ଓ ଏହାପରି ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଫୁଲ ମଧ୍ୟ ପୂଜାରେ ବ୍ୟବହୃତ ହୁଏ।

ନାର୍କ୍କନ୍ନୋନ୍ମତ୍ତକଙ୍ଗାଞ୍ଚୀ ପୂଜନେ ଗିରିମଲ୍ଲିକା । କୌଟଜଂ ଶାଲ୍ମଲୀପୁଷ୍ପଂ କଣ୍ଟକାରୀଭଵନ୍ନହି ।। ୨୪୮.

ନାର୍କ୍କ, ଉନ୍ମତ୍ତକ, କଙ୍ଗାଞ୍ଚୀ ଓ ଗିରିମଲ୍ଲିକା ପୂଜାରେ ବ୍ୟବହୃତ ହୁଏ; କୌଟଜ ଓ ଶାଲମଳୀ ଫୁଲ, ଏବଂ କଣ୍ଟା ଥିବା ଫୁଲ ପୂଜା ପାଇଁ ଉପଯୁକ୍ତ ନୁହେଁ।