ଅଗ୍ନିପୁରାଣମ୍

ତଂ ଜଗ୍ରାହ ଶନୈର୍ଦେଵୋ ଵିକୋଷଃ ସୋଽଭ୍ଯପଦ୍ଯତ। ଖଡ୍‌ଗୋ ନୀଲୋ ରତ୍ନମୁଷ୍ଟିସ୍ତତୋଽଭୂଚ୍ଛତବାହୁକଃ ।। ୨୪୫.

ଦେବତା ଶାନ୍ତିରେ ତଳୱାରଟିକୁ ଧରିଲେ; ତାହାକୁ ବାହାର କରିବା ସମୟରେ ନୀଳ ରଙ୍ଗର, ରତ୍ନଖଚିତ ହାତଲାଗି ତଳୱାର ଦେଖାଗଲା; ଏହିପରି ଶତବାହୁ ଜନ୍ମ ହେଲେ।

ଦୈତ୍ଯଃ ସ ଗଦଯା ଦେଵାନ୍ ଦ୍ରାଵଯାମାସ ଵୈ ରଣେ । ଵିଷ୍ଣୁନା ଖଡ୍ଗଚ୍ଛିନ୍ନାନି ଦୈତ୍ଯଗାତ୍ରାଣି ଭୂତଲେ ।। ୨୪୫.

ସେ ଦାନବ ଯୁଦ୍ଧରେ ଗଦା ଦ୍ୱାରା ଦେବତାମାନୋଁକୁ ଭୟଭୀତ କରି ଦୌଡ଼ାଇଲା; କିନ୍ତୁ ବିଷ୍ଣୁ ତାଙ୍କର ତଳୱାର ଦ୍ୱାରା ଦାନବଙ୍କ ଅଙ୍ଗଗୁଡ଼ିକୁ ଭୂମିରେ କାଟିଦେଲେ।

ପତିତାନି ତୁ ସଂସ୍ପର୍ଶାନ୍ନନ୍ଦକସ୍ଯ ଚ ତାନି ହି । ଲୋହଭୂତାନି ସର୍ଵାଣି ହତ୍ଵା ତସ୍ମୈ ହରିର୍ଵରଂ ।। ୨୪୫.

ନନ୍ଦକ ତଳୱାରର ସ୍ପର୍ଶରେ ସେଇ ଅଙ୍ଗଗୁଡ଼ିକ ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଲା ଏବଂ ସମସ୍ତେ ଲୋହାରେ ପରିଣତ ହେଲା; ତାଙ୍କୁ ମାରିଦେଇ, ହରି ତାଙ୍କୁ ଏକ ବର ଦେଲେ।

ଦଦୌ ପଵିତ୍ରମଙ୍ଗନ୍ତେ ଆଯୁଧାଯ ଭଵେଦ୍ଭୁଵି । ହରିପ୍ରସାଦାଦ୍ ବ୍ରହ୍ମାପି ଵିନା ଵିଘ୍ନଂ ହରିଂ ପ୍ରଭୁଂ ।। ୨୪୫.

ସେ ତାଙ୍କୁ ଏକ ପବିତ୍ର ଓ ଶୁଭ ଦେହ ଦେଲେ, ଯାହା ଭୂମିରେ ଅସ୍ତ୍ର ହେବ; ହରିଙ୍କ କୃପାରେ, ବ୍ରହ୍ମା ମଧ୍ୟ ବାଧା ବିନା ହରିଙ୍କୁ ପୂଜା କଲେ।

ପୂଜଯାମାସ ଯଜ୍ଞେନ ଵକ୍ଷ୍ଯେଽଥୋ ଶଡ୍‌ଗଲକ୍ଷଣଂ । ଖଟୀଖଟ୍ଟରଜାତା ଯେ ଦର୍ଶନୀଯାସ୍ତୁ ତେ ସ୍ମୃତାଃ ।। ୨୪୫.

ସେ ଯଜ୍ଞ ଦ୍ୱାରା ତାଙ୍କୁ ପୂଜା କଲେ; ଏବେ ମୁଁ ଛଅ ପ୍ରକାର ଲକ୍ଷଣ ବିବରଣା କରିବି। ହାତୁଡ଼ି ଓ ନିଅରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ଯେଉଁଗୁଡ଼ିକ ଦେଖିବାକୁ ଭଲ ଲାଗେ, ସେଗୁଡ଼ିକୁ ଶୁଭ ମନାଯାଏ।

କାଯଚ୍ଛିଦସ୍ତ୍ଵାର୍ଷିକାଃ ସ୍ଯୁର୍ଦୃଢାଃ ସୂର୍ପାରକୋଦ୍ବଵାଃ । ତୀକ୍ଷ୍ଣାଶ୍ଛେଦସହା ଵଙ୍ଗାସ୍ତୀକ୍ଷ୍ଣାଃସ୍ଯୁଶ୍ଚାଙ୍ଗଦେଶଜଃ ।। ୨୪୫.

ଯେଉଁ ତଳୱାର ଶରୀର କାଟେ, ସେଗୁଡ଼ିକୁ 'ଆର୍ଷିକ' କୁହାଯାଏ, ଏହା ଦୃଢ଼ ଓ ସୂର୍ପାରକ ଅଞ୍ଚଳରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ; ବଙ୍ଗ ଦେଶର ତଳୱାର ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଓ କାଟିବାକୁ ସକ୍ଷମ, ଅଙ୍ଗ ଦେଶର ତଳୱାର ମଧ୍ୟ ତୀକ୍ଷ୍ଣ।

ଶାତାର୍ଦ୍ଧମଙ୍ଗୁଲାନାଞ୍ଚ ଶ୍ରେଷ୍ଠଂ ଖଡ୍ଗଂ ପ୍ରକୀର୍ତ୍ତିତଂ । ତଦର୍ଦ୍ଧଂ ମଧ୍ଯମଂ ଜ୍ଞେଯଂ ତତୋ ହୀନଂ ନ ଧାରଯେତ୍ ।। ୨୪୫.

ଯେଉଁ ତଳୱାରର ପ୍ରସ୍ଥ ଡେଢ଼ ଆଙ୍ଗୁଳ, ସେଠାକୁ ସର୍ବୋତ୍ତମ କୁହାଯାଏ; ତାହାର ଅର୍ଦ୍ଧକୁ ମଧ୍ୟମ ମନାଯାଏ, ଏଠାରୁ କମ୍ ଥିଲେ ଧରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।

ଦୀର୍ଘଂ ସୁମଧୁରଂ ଶବ୍ଦଂ ଯସ୍ଯ ଖଡ୍‌ଗସ୍ଯ ସତ୍ତମ । କିଙ୍କିଣୀସଦୃଶନ୍ତସ୍ଯ ଧାରଣଂ ଶ୍ରେଷ୍ଠମୁଚ୍ଯତେ ।। ୨୪୫.

ଯେଉଁ ତଳୱାର ଲମ୍ବା ଓ ମଧୁର ଶବ୍ଦ କରେ, ଘଣ୍ଟିର ଝଙ୍କାର ପରି ଶୁଣାଯାଏ, ସେଠାର ଧାରଣ କରିବାକୁ ସର୍ବୋତ୍ତମ କୁହାଯାଏ।

ଖ଼़ଡ଼ଗଃ ପଦ୍ମପଲାଶାଗ୍ରୋ ମଣ୍ଡଲାଗ୍ରଶ୍ଚ ଶସ୍ଯତେ । କରଵୀରଦଲାଗ୍ରାଭୋ ଘୃତଗନ୍ଧୋ ଵିଯତ୍‌ପ୍ରଭଃ ।। ୨୪୫.

ଯେଉଁ ତଳୱାରର ଆଗ ଦଳ ପଦ୍ମପତ୍ର କିମ୍ବା ମଣ୍ଡଳ ପରି, ତାହାକୁ ପ୍ରଶଂସା କରାଯାଏ; କରବୀର ପତ୍ର ପରି ଦେଖାଯାଏ, ଘିର ସୁଗନ୍ଧ ଓ ଆକାଶ ପରି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଥାଏ।

ସମାଙ୍ଗୁଲସ୍ଥାଃ ଶସ୍ଯନ୍ତେ ଵ୍ରଣାଃ ଖଡ୍‌ଗେଷୁ ଲିଙ୍ଗଵତ୍ । କାକୋଲୂକସଵର୍ଣାଭା ଵିଷମାସ୍ତେ ନ ଶୋଭନାଃ ।। ୨୪୫.

ତଳୱାରରେ ଯେଉଁ ଚିହ୍ନଗୁଡ଼ିକ ସମ ଓ ଆଙ୍ଗୁଳ ଲମ୍ବା, ସେଗୁଡ଼ିକୁ ଶୁଭ ମନାଯାଏ; କୋଇଲି କିମ୍ବା ପେଚା ରଙ୍ଗର ଅସମ ଚିହ୍ନ ଥିଲେ, ସେଗୁଡ଼ିକ ଭଲ ନୁହେଁ।

ଖଡ୍ଗେ ନ ପଶ୍ଯେଦ୍ଵଦନମୁଚ୍ଛିଷ୍ଟୋ ନ ସ୍ପୃଶେଦସିଂ । ମୂଲ୍ଯଂ ଜାତିଂ ନ କଥଯେନ୍ନିଶି କୁର୍ଯାନ୍ନ ଶୀର୍ଷକେ ।। ୨୪୫.

ତଳୱାରରେ ନିଜ ମୁହଁ ଦେଖିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ, ଅପବିତ୍ର ଅବସ୍ଥାରେ ତଳୱାରକୁ ଛୁଅନ୍ତୁ ନାହିଁ; ରାତିରେ ତାହାର ଦାମ କିମ୍ବା ଜାତି କୁହିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ, ମୁଣ୍ଡ ଉପରେ ରଖିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।

ଅଗ୍ନିରୁଵାଚ ରତ୍ନାନାଂ ଲକ୍ଷଣାଂ ଵକ୍ଷ୍ଯେ ରତ୍ନଂ ଧାର୍ଯ୍ଯମିଦଂ ନପୈଃ । ଵଜ୍ରଂ ମରକତଂ ରତ୍ନଂ ପଦ୍ମରାଗଞ୍ଚ ମୌକ୍ତିକଂ ।। ୨୪୬.

ଅଗ୍ନି କହିଲେ: ମୁଁ ରତ୍ନମାନଙ୍କର ଲକ୍ଷଣ ବର୍ଣ୍ଣନା କରିବି; ଏହି ରତ୍ନମାନେ ପୁରୁଷମାନେ ପିନ୍ଧିବାକୁ ଯୋଗ୍ୟ: ହୀରା, ପନ୍ନା, ମଣିକ, ପଦ୍ମରାଗ ଓ ମୁକ୍ତା।

ଇନ୍ଦ୍ରନୀଲଂ ମହାନୀଲଂ ଵୈଦୂର୍ଯ୍ଯଂ ଗନ୍ଧଶସ୍ଯକଂ । ଚନ୍ଦ୍ରକାନ୍ତଂ ସୂର୍ଯକାନ୍ତଂ ସ୍ଫଟିକଂ ପୁଲକଂ ତଥା ।। ୨୪୬.

ଇନ୍ଦ୍ରନୀଳ, ବଡ଼ ନୀଳମଣି, ବୈଦୂର୍ୟ, ପୁଷ୍ପରାଗ, ଚନ୍ଦ୍ରକାନ୍ତ, ସୂର୍ଯ୍ୟକାନ୍ତ, ସ୍ଫଟିକ ଓ ପୁଳକ।

କର୍କେତନଂ ପୂଷ୍ପରାଗଂ ତଥା ଜ୍ଯୋତୀରସଂ ଦ୍ଵିଜ । ସ୍ଫଟିକଂ ରାଜପଟ୍ଟଞ୍ଚ ତଥା ରାଜମଯଂ ଶୁଭଂ ।। ୨୪୬.

କର୍କେତନ, ପୁଷ୍ପରାଗ, ଜ୍ୟୋତିରସ; ସ୍ଫଟିକ, ରାଜପଟ୍ଟ ଓ ଶୁଭ ରାଜମୟ ମଧ୍ୟ।

ସୌଗନ୍ଧିକଂ ତଥା ଗଞ୍ଜଂ ଶଙ୍ଖବ୍ର୍ହ୍ମମଯଂ ତଥା । ଗୋମେଦଂ ରୁଧିରାକ୍ଷଞ୍ଚ ତଥା ଭଲ୍ଲାତକଂ ଦ୍ଵିଜ ।। ୨୪୬.

ସୌଗନ୍ଧିକ, ଗଞ୍ଜ, ଶଂଖ ଓ ବ୍ରହ୍ମମୟ, ଗୋମେଦ, ରୁଧିରାକ୍ଷ ଓ ଭଲ୍ଲାତକ।

ଧୂଲୀଂ ମରକତଞ୍ଚୈଵ ତୁଥକଂ ସୀସମେଵ ଚ । ପୀଲୁଂ ପ୍ରଵାଲକଞ୍ଚୈଵ ଗିରିଵଜ୍ରଂ ଦ୍ଵିଜୋତ୍ତମ ।। ୨୪୬.

ଧୂଳି, ପନ୍ନା, ତୁଥ, ସିସମ୍, ପୀଲୁ, ପ୍ରବାଳ ଓ ପାହାଡ଼ ହୀରା।

ଭୂଜଙ୍ଗମମଣିଞ୍ଚୈଵ ତଥା ଵଜ୍ରମଣିଂ ଶୁଭଂ । ଟିଟ୍ଟିଭଞ୍ଚ ତଥା ପିଣ୍ଡଂ ଭ୍ରାମରଞ୍ଚ ତଥୋତ୍ପଲଂ ।। ୨୪୬.

ସର୍ପମଣି, ଶୁଭ ହୀରାମଣି, ଟିଟିଭ, ପିଣ୍ଡ, ଭ୍ରାମର ଓ ଉତ୍ପଳ।

ସୁଵର୍ଣପ୍ରତିବଦ୍ଧାନି ରତ୍ନାନି ଶ୍ରୀଜଯାଦିକେ । ଅନ୍ତଃପ୍ରଭାଵଂ ଵୈମଲ୍ଯଂ ସୁସଂସ୍ଥାନତ୍ଵମେଵ ଚ ।। ୨୪୬.

ସୁନାରେ ମୁଡ଼ିଥିବା ମଣିମାଣିକ୍ୟ, ଯେଉଁମାନେ ଶ୍ରୀ ଓ ଜୟା ଭଳି, ସେମାନଙ୍କର ଭିତରୁ ଆଲୋକ, ପବିତ୍ରତା ଓ ଉତ୍ତମ ଆକୃତି ଥାଏ।

ସୁଧାର୍ଯା ନୈଵ ଧାର୍ଯ୍ଯାସ୍ତୁ ନିଷ୍ପ୍ରଭା ମଲିନାସ୍ତଥା । ଖଣ୍ଡାଃ ସଶର୍କରା ଯେ ଚ ପ୍ରଶସ୍ତଂ ଵଜ୍ରଧାରଣମ୍ ।। ୨୪୬.

ଯେଉଁ ମଣିମାଣିକ୍ୟ ଅପବିତ୍ର, ଅନ୍ଧାରା, ଭାଙ୍ଗି ଯାଇଛି କିମ୍ବା ମାଟିପଥର ମିଶିଛି, ସେଗୁଡିକୁ ପିନ୍ଧିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ; ଯେଉଁ ମଣି ବଜ୍ରରେ ଲଗାଇବାକୁ ଯୋଗ୍ୟ, ସେଗୁଡିକୁ ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ ମନାଯାଏ।

ଅମ୍ଭସ୍ତରତି ଯଦ୍ଵଜ୍ରମଭେଦ୍ଯଂ ଵିମଲଂ ଚ ଯତ୍ । ଷଟ୍କୋଣଂ ଶକ୍ରଚାପାବଂ ଲଘୁ ଚାର୍କନିଭଂ ଶୁଭମ୍ ।। ୨୪୬.

ଯେଉଁ ବଜ୍ର ପାଣି ଭିତରୁ ଯାଇପାରେ, ଭାଙ୍ଗିପାରିବା ନୁହେଁ, ନିର୍ମଳ, ଛଅ କୋଣିଆ, ଇନ୍ଦ୍ରଧନୁ ଭଳି ରଙ୍ଗିନ, ହାଲୁକା, ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଓ ଶୁଭ, ସେଠିକି ବଜ୍ର।

ଶୁକପକ୍ଷନିଭଃ ସ୍ନିଗ୍ଧଃ କାନ୍ତିମାନ୍ଵିମଲସ୍ତଥା । ସ୍ଵର୍ଣଚୂର୍ଣନିଭୈଃ ସୂକ୍ଷ୍ମୈର୍ମରକତଶ୍ଚ ଵିନ୍ଦୁଭିଃ ।। ୨୪୬.

ଏହା ଚନ୍ଦ୍ରର ଶୁକ୍ଳପକ୍ଷ ପରି ଧଳା, ମୃଦୁ, ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ, ପବିତ୍ର ଓ ସୁନା ଧୂଳି ପରି ସୂକ୍ଷ୍ମ ମାରକତ ବିନ୍ଦୁ ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ।

ସ୍ଫଟିକଜାଃ ପଦ୍ମରାଗାଃ ସ୍ଯୂ ରାଗଵନ୍ତୋଽତିନିର୍ମ୍ମଲାଃ । ଜାତଵଙ୍ଗା ଭଵନ୍ତୀହ କୁରୁଵିନ୍ଦସମୁଦ୍ଭଵାଃ ।। ୨୪୬.

ସ୍ଫଟିକ ଜନ୍ମ ଲାଲ ରଙ୍ଗର ପଦ୍ମରାଗ ମଣିମାଣିକ୍ୟ ଅତ୍ୟନ୍ତ ନିର୍ମଳ ଓ ରଙ୍ଗିନ; ଏଠାରେ ଯାତବଙ୍ଗ ମଣି କୁରୁବିନ୍ଦ ପଥରରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ।

ସୌଗନ୍ଧିକୋତ୍ଥାଃ କାଷାଯା ମୁକ୍ତାଫଲାସ୍ତୁ ଶୁକ୍ତିଜାଃ । ଵିମଲାସ୍ତେଭ୍ଯ ଉତ୍କୃଷ୍ଟା ଯେ ଚ ଶଙଖୋଦ୍ଭଵା ମୁନେ ।। ୨୪୬.

ସୁଗନ୍ଧ ଉତ୍ସରୁ ମିଳୁଥିବା ମୁକ୍ତା ଲାଲ ରଙ୍ଗର; ଶୁଙ୍ଖରୁ ମିଳୁଥିବା ମୁକ୍ତା ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଓ ପବିତ୍ର, ଓ ଶଙ୍ଖରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ମୁକ୍ତା ସବୁଠାରୁ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ, ମୁନି।

ନାଗଦନ୍ତଭଵାଶ୍ଚାଗ୍ର୍ଯାଃ କୁମ୍ଭଶୂକରମତ୍ସ୍ଯଜାଃ । ଵେଣୁନାଗଭଵାଃ ଶ୍ରେଷ୍ଠା ମୌକ୍ତିକଂ ନାଗଜଂ ଵରଂ ।। ୨୪୬.

ହାତୀ ଦାନ୍ତରୁ ମିଳୁଥିବା ମୁକ୍ତା ଅତି ଉତ୍ତମ, କୁମ୍ଭ, ଶୁଅର, ମାଛରୁ ମିଳୁଥିବା ମୁକ୍ତା ମଧ୍ୟ ଶ୍ରେଷ୍ଠ; ବାଁଶ ଓ ସାପରୁ ମିଳୁଥିବା ମୁକ୍ତା ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଓ ସାପ ଜନ୍ମ ମୁକ୍ତା ସବୁଠାରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ।

thumb|500px|ଵାସ୍ତୁପୁରୁଷ (୮୧ପଦ) thumb|500px|ଵାସ୍ତୁପୁରୁଷଃ. ଅଗ୍ନିରୁଵାଚ ଵାସ୍ତୁଲକ୍ଷ୍ମ ପ୍ରଵକ୍ଷ୍ଯାମି ଵିପ୍ରାଦୀନାଂ ଚ ଭୂରିହ । ଶ୍ଵେତା ରକ୍ତା ତଥା ପୀତା କୃଷ୍ଣା ଚୈଵ ଯଥାକ୍ରମମ୍ ।। ୨୪୭.

ଅଗ୍ନି କହିଲେ: ମୁଁ ବାସ୍ତୁପୁରୁଷଙ୍କର ଚିହ୍ନ ଓ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ପାଇଁ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ବର୍ଣ୍ଣନା କରିବି: ପ୍ରଥମେ ଧଳା, ତାପରେ ଲାଲ, ପିତା ଓ କଳା, ଏହି କ୍ରମରେ।

ଘୃତରକ୍ତାନ୍ନମଦ୍ଯାନାଂ ଗନ୍ଧାଢ୍ଯା ଵସତଶ୍ଚ ଚ ଭୂଃ । ମଧୁରା ଚ କଷାଯା ଚ ଅମ୍ଲାଦ୍ଯୁପରସା କ୍ରମାତ୍ ।। ୨୪୭.

ଯେଉଁ ଜମିରେ ଘିଅ, ରକ୍ତ, ଖାଦ୍ୟ ଓ ମଦର ଗନ୍ଧ ଭଲ, ଏବଂ ମିଠା, କଷା ଓ ଖଟା ସ୍ବାଦ ଥାଏ, ସେଠି ଘର କରିବା ଉପଯୁକ୍ତ।

କୁଶୈଃ ଶରୈସ୍ତଥାକାଶୈର୍ଦୂର୍ଵାଭିର୍ଯା ଚ ସଂଶ୍ରିତା । ପ୍ରାର୍ଚ୍ଯ ଵିପ୍ରାଂଶ୍ଚ ନିଃଶଲ୍ପାଂ ଖାତପୂର୍ଵନ୍ତୁ କଲ୍ପଯେତ୍ ।। ୨୪୭.

ଯେଉଁ ଜମି କୁଶ ଘାସ, କଣ୍ଟା ଘାସ, ଆକାଶ କିମ୍ବା ଦୂର୍ବା ଘାସରେ ଢାକାଯାଇଛି, ସେଠି ଚୟନ କରିବା ଉଚିତ; ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେଙ୍କୁ ପୂଜା କରି, ପୂର୍ବରୁ ଖୋଦିଥିବା ଜମିକୁ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରିବା ଉଚିତ।

ଚତୁଃଷଷ୍ଟିପଦଂ କୃତ୍ଵା ମଧ୍ଯେ ବ୍ରହ୍ମା ଚତୁଷ୍ପଦଃ । ପ୍ରାକ୍ ତେଷାଂ ଵୈ ଗୃହସ୍ଵାମୀ କଥିତସ୍ତୁ ତଥାର୍ଯ୍ଯମା ।। ୨୪୭.

ଚଉଷଠିଏ ଖଣ୍ଡ କରି, ମଧ୍ୟରେ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ ଚାରିଖଣ୍ଡରେ ବଂଟନ କରିବା; ପୂର୍ବ ଦିଗରେ ଘରମାଳିକଙ୍କୁ ଓ ଏଭଳି ଆର୍ୟମାନ୍‌କୁ ବସାଯାଏ।

ଦକ୍ଷିଣେନ ଵିଵସ୍ଵାଂଶ୍ଚ ମିତ୍ରଃ ପଶ୍ଚିମତସ୍ତଥା । ଉଦଙ୍ମହୀଧରଶ୍ଚୈଵ ଆପଵତ୍ସୌ ଚ ଵହ୍ଵିଗେ ।। ୨୪୭.

ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗରେ ବିବସ୍ବାନ୍, ପଶ୍ଚିମରେ ମିତ୍ର, ଉତ୍ତରରେ ମହୀଧର ଓ ଆପବତ୍, କୋଣରେ ବହ୍ବିଗା ରହନ୍ତି।