ଅଗ୍ନିପୁରାଣମ୍

ନାଭିଃ ପ୍ରଦକ୍ଷିଣାଵର୍ତ୍ତା ଗୁହ୍ଯମଶ୍ଵତ୍ଥପତ୍ରଵତ୍ । ଗୁଲ୍ଫୌ ନିଗୂଢୌ ମଧ୍ଯେନ ନାଭିରଙ୍ଗୁଷ୍ଠମାନିକା ।। ୨୪୪.

ନାଭି ଡାହାଣକୁ ଘୂରୁଛି, ଗୁପ୍ତାଙ୍ଗ ଅଶ୍ୱତ୍ଥ ପତ୍ର ଭଳି, ଗୁଢ଼ି ଲୁଚିଥିବା, ନାଭି ଅଙ୍ଗୁଠି ଓ ମଧ୍ୟମା ମଧ୍ୟର ମଧ୍ୟବର୍ତ୍ତୀ।

ଜଠରନ୍ନ ପ୍ରଲମ୍ବଞ୍ଚ ଚରୋମରୂକ୍ଷା ନ ଶୋଭନା । ନର୍କ୍ଷଵୃକ୍ଷନଦୀନାମ୍ନୀ ନ ସଦା କଲହପ୍ରିଯା ।। ୨୪୪.

ଯାହାର ଡେଉଁଠ ଉଭା ଓ ଛାତି ଝୁଲିଥିବା, କିମ୍ବା ଚର୍ମ ଖରାପ ଓ କଠିନ, ସେ ମହିଳା ଆକର୍ଷଣୀୟ ନୁହେଁ; ଏହିପରି ଯିଏ ପଶୁ, ଗଛ କିମ୍ବା ନଦୀ ନାମରେ ନାମିତ, କିମ୍ବା ସବୁବେଳେ ଝଗଡା ପସନ୍ଦ କରେ, ସେମାନେ ମଧ୍ୟ ଆକର୍ଷଣୀୟ ନୁହନ୍ତି।

ନ ଲୋଲୁପା ନ ଦୁର୍ଭାଷା ଶୁଭା ଦେଵାଦିପୂଜୀତା । ଗଣ୍ଡୈର୍ମ୍ମଘୂକପୁଷ୍ପାଭୈର୍ନ ଶିରାଲା ନ ଲୋମଶା ।। ୨୪୪.

ଯିଏ ଲୋଭୀ ନୁହେଁ, ଖରାପ କଥା କହେ ନାହିଁ, ସେ ଶୁଭା ଓ ଦେବତାମାନେ ଯାହାଙ୍କୁ ପୂଜନ୍ତି; ଯାହାର ଗାଲ ଫୁଲିଥିବା କିମ୍ବା ମଘୁକ ଫୁଲ ଭଳି ଠୋଉଁଟି, ବଡ଼ ମୁଣ୍ଡ କିମ୍ବା ଅତିରିକ୍ତ ଲୋମ ଥିବା, ସେ ନୁହେଁ।

ନ ସଂହତଭ୍ରୂକୁଟିଲା ପତିପ୍ରାଣା ପତିପ୍ରିଯା । ଅଲକ୍ଷଣାପି ଲକ୍ଷଣ୍ଯା ଯତ୍ରାକାରସ୍ତତୋ ଗୁଣାଃ।। ୨୪୪.

ଯାହାର ଭୂଁହି ଏକଠା କିମ୍ବା ବାଙ୍କା ନୁହେଁ, ସେ ପତିକୁ ନିଜ ପ୍ରାଣ ଭଳି ମାନେ, ଓ ପତିଙ୍କର ପ୍ରିୟ; ଯଦିଓ ଶୁଭ ଚିହ୍ନ ନଥାଏ, ଯେଉଁଠାରେ ଭଲ ଆକୃତି ଅଛି, ସେଠି ଗୁଣ ଥାଏ।

ଅଗ୍ନିରୁଵାଚ ଚାମରୋ ରୁକ୍ମଦଣ୍ଡୋଽଗ୍ର୍ଯଃ ଛତ୍ରଂ ରାଜ୍ଞଃ ପ୍ରଶସ୍ଯତେ । ହଂସପକ୍ଷୈର୍ଵିରଚିତଂ ମଯୂରସ୍ଯ ଶୁକସ୍ଯ ଚ ।। ୨୪୫.

ଅଗ୍ନି କହିଲେ: ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ ଚାମରୀର ହାଣ୍ଡଲ ସୁନାର ହେଉଛି; ରାଜାଙ୍କର ଛତା ସ୍ୱାନ, ମୟୂର କିମ୍ବା ଶୁକା ପଖାରେ ତିଆରି ହେଲେ ବଡ଼ ପ୍ରଶଂସା ମିଳେ।

ପକ୍ଷୈର୍ଵାଥ ବଲାକାଯା ନ କାର୍ଯ୍ଯଂ ମିଶ୍ରପକ୍ଷକୈଃ । ଚତୁରସ୍ତ୍ରଂ ବ୍ରାହ୍ମଣସ୍ଯ ଵୃତ୍ତଂ ରାଜ୍ଞଶ୍ଚ ଶୁକ୍ଲକଂ ।। ୨୪୫.

କିନ୍ତୁ ବକ ପଖା କିମ୍ବା ମିଶ୍ରିତ ପଖାରେ ତିଆରି କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ; ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ପାଇଁ ଛତା ଚାରିକୋଣା, ରାଜାଙ୍କ ପାଇଁ ଗୋଲ ଓ ସ୍ୱେତ ହେବା ଉଚିତ।

ତ୍ରିଚତୁଶ୍ପଞ୍ଚଷଟ୍‌ସପ୍ତାଷ୍ଟପର୍ଵଶ୍ଚ ଦଣ୍ଡକଃ । ଭଦ୍ରାସନଂ କ୍ଷୀରଵୃକ୍ଷୈଃ ପଞ୍ଚାଶଦଙ୍ଗୁଲୋଚ୍ଛ୍ରଯୈଃ ।। ୨୪୫.

ଧନୁର ଦଣ୍ଡରେ ତିନି, ଚାରି, ପାଞ୍ଚ, ଛଅ, ସାତ କିମ୍ବା ଆଠ ଗଠି ଥାଇପାରେ; ଭଲ ଆସନ ଦୁଧ ଦେଉଥିବା ଗଛର କାଠରେ ତିଆରି ହୋଇ, ପଞ୍ଚାଶି ଆଙ୍ଗୁଠି ଉଚ୍ଚ ହେବା ଉଚିତ।

ଵିସ୍ତାରେଣ ତ୍ରିହସ୍ତଂ ସ୍ଯାତ୍ ସୁଵର୍ଣାଦ୍ଯୈଶ୍ଚ ଚିତ୍ରିତଂ । ଧନୁର୍ଦ୍ରଵ୍ଯତ୍ରଯଂ ଲୋହଂ ଶ୍ରୃହ୍ଗଂ ଦାରୁ ଦ୍ଵିଜୋତ୍ତମ ।। ୨୪୫.

ଏହାର ପ୍ରସ୍ଥ ତିନି ହସ୍ତ ହେବା ଉଚିତ, ସୁନା ଓ ଅନ୍ୟ ମୂଲ୍ୟବାନ ଜିନିଷରେ ସଜାଯିବା ଉଚିତ; ଧନୁର ପାଇଁ ତିନି ପ୍ରକାର ଜିନିଷ—ଲୋହା, ଶୃଙ୍ଗ ଓ କାଠ।

ଜ୍ଯାଦ୍ରଵ୍ଯତ୍ରିତଯଞ୍ଚୈଵ ଵଂଶଭଙ୍ଗତ୍ଵଚସ୍ତଥା । ଦାରୁଚାପପ୍ରମାଣନ୍ତୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠଂ ହସ୍ତଚତୁଷ୍ଟଯଂ ।। ୨୪୫.

ଧନୁର ତାଣ୍ଡି ପାଇଁ ତିନି ପ୍ରକାର ଜିନିଷ—ବାଁଶ, ମାଂସପେଶୀ ଓ ଚର୍ମ; ଶ୍ରେଷ୍ଠ କାଠର ଧନୁଷ ଚାରି ହସ୍ତ ଲମ୍ବା ହେବା ଉଚିତ।

ତଦେଵ ସମହୀନନ୍ତୁ ପ୍ରୋକ୍ତଂ ମଧ୍ଯକନୀଯସି । ମୁଷ୍ଟିଗ୍ରାହନିମିତ୍ତାନି ମଧ୍ଯେ ଦ୍ରଵ୍ଯାଣି କାରଯେତ୍ ।। ୨୪୫.

ଏହି ମାପକୁ ସାଧାରଣ ମାନାଯାଏ; ଏଠାରୁ କମ୍ ମାପ ମଧ୍ୟମ ଓ ନିମ୍ନ ପ୍ରକାର ପାଇଁ; ଧନୁର ଧରିବା ଥାଉଁ ମଧ୍ୟରେ ଉପଯୁକ୍ତ ଜିନିଷରେ ତିଆରି କରିବା ଉଚିତ।

ସ୍ଵଲ୍ପକୋଟିସ୍ତ୍ଵଚା ଶ୍ରୃଙ୍ଗଂ ଶର୍ଙ୍ଗଲୋହମଯେ ଦ୍ଵିଜ। କାମିନୀଭ୍ରୂଲତାକାରା କୋଟିଃ କାର୍ଯ୍ଯା ସୁସଂଯତା ।। ୨୪୫.

ଶୃଙ୍ଗର ଟିପ୍ସ ଛୋଟ ଓ ଚର୍ମ ଦ୍ୱାରା ଢାକିବା ଉଚିତ; ଶୃଙ୍ଗ ଓ ଲୋହାର ଧନୁଷର ଟିପ୍ସ ନାରୀ ଭୂଁହି ଭଳି ଆକୃତିରେ ଓ ଭଲ ଭାବରେ ଲଗାଯିବା ଉଚିତ।

ପୃଥଗ୍ଵା ଵିପ୍ର ମିଶ୍ରଂ ଵା ଲୌହଂ ଶାର୍ଙ୍ଗନ୍ତୁ କାରଯେତ୍ । ଶର୍ଙ୍ଗଂ ସମୁଚିତଂ କାର୍ଯ୍ଯଂ ରୁକ୍ମଵିନ୍ଦୁଵିଭୂଷିତଂ ।। ୨୪୫.

ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଲୋହାର ଧନୁଷ ଅଲଗା କିମ୍ବା ମିଶ୍ରିତ ଭାବେ ତିଆରି କରିପାରିବ; ଧନୁଷ ଉପଯୁକ୍ତ ହେବା ଓ ସୁନାର ତିଲକ ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ ହେବା ଉଚିତ।

କୁଟିଲଂ ସ୍ପୁଟିତଞ୍ଚାପଂ ସଚ୍ଛିଦ୍ରଞ୍ଚ ନ ଶସ୍ଯତେ । ସୁଵର୍ଣଂ ରଜତଂ ତାମ୍ରଂ କୃଷ୍ଣାଯୋ ଧନୁଷି ସ୍ମୃତଂ ।। ୨୪୫.

ବାଙ୍କା, ଫାଟିଯାଇଥିବା କିମ୍ବା ଛିଦ୍ର ଧନୁଷ ଭଲ ନୁହେଁ; ସୁନା, ଚାଁଦି, ତାମ୍ବା ଓ କଳା ଲୋହା ଧନୁଷ ପାଇଁ ଉପଯୁକ୍ତ।

ମାହିଷଂ ଶାରଭଂ ଶାର୍ଙ୍ଗ ରୌହିଷଂ ଵା ଧନୁଃ ଶୁଭଂ । ଚନ୍ଦନଂ ଵେତସଂ ସାଲଂ ଧାଵଲଙ୍ଗକୁଭନ୍ତରୁଃ ।। ୨୪୫.

ମହିଷ ଶୃଙ୍ଗ, ଶାରଭ ଶୃଙ୍ଗ କିମ୍ବା ଘୋଡ଼ା ଶୃଙ୍ଗର ଧନୁଷ ଭଲ ହୁଏ; କିମ୍ବା ଚନ୍ଦନ, ବେତ, ସାଲ କିମ୍ବା ଧଳା ଅଙ୍ଗକୁ ଗଛର କାଠରେ ତିଆରି ହୋଇପାରେ।

ସର୍ଵଶ୍ରେଷ୍ଠଂ ଧନୁର୍ଵଂଶୈର୍ଗୃହୋତୈଃ ଶରଦି ଶ୍ରିତୈଃ । ପୂଜଯେତ୍ତୁ ଧନୁଃ ଖଡ୍ଗମନ୍ତ୍ରୈସ୍ତ୍ରୈଲୋକ୍ଯମୋହନୈଃ ।। ୨୪୫.

ସବୁଠାରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଧନୁଷ ଘରେ ଚାଷ କରାଯିଥିବା ଓ ଶରଦକାଳରେ କାଟାଯିଥିବା ବାଁଶରେ ତିଆରି; ଏହି ଧନୁଷକୁ ତ୍ରିଲୋକ ମୋହନ କଟାର ମନ୍ତ୍ରରେ ପୂଜିବା ଉଚିତ।

ଅଯସଶ୍ଚାଥ ଵଂଶସ୍ଯ ଶରସ୍ଯାପ୍ଯଶରସ୍ଯ ଚ । ଋଜଵୋ ହେମଵାର୍ଣଭାଃ ସ୍ନାଯୁଶ୍ଲିଷ୍ଟାଃ ସୁପତ୍ରକାଃ ।। ୨୪୫.

ଲୋହା, ବାଁଶ କିମ୍ବା ଅନ୍ୟ ଜିନିଷର ତୀର ସିଧା, ସୁନା ରଙ୍ଗର, ମାଂସପେଶୀ ଦ୍ୱାରା ବାନ୍ଧାଯିବା ଓ ଭଲ ପଖା ଲଗାଯିବା ଉଚିତ।

ରୁକ୍ମପୁଙ୍ଖାଃ ସୁପୁଙ୍କାସ୍ତେ ତୈଲଧୌତାଃ ସୁଵର୍ଣକାଃ । ଯାତ୍ରାଯାମଭିଷେକାଦୌ ଯଜେଦ୍ଵାଯଣଧନୁର୍ମୁଖାନ୍ ।। ୨୪୫.

ସୁନା ପଖା ଥିବା ତୀର ସବୁଠାରୁ ଭଲ; ସେଗୁଡ଼ିକୁ ଭଲ ଭାବରେ ପଖା ଲଗାଯିବା ଓ ତେଲ ଲଗାଯିବା ଉଚିତ; ଯାତ୍ରା କିମ୍ବା ଅଭିଷେକ ଆରମ୍ଭରେ ଧନୁଷ ତୀରମୁଣ୍ଡିକୁ ହୋମ କରିବା ଉଚିତ।

ସପତାକାଶ୍ତ୍ରସଙ୍ଗ୍ରାହସଂଵତ୍‌ସରକରାନ୍ନୃପଃ । ବ୍ରହ୍ମା ଵୈ ମେରୁଶିଖରେ ସ୍ଵର୍ଗଗଙ୍ଗାତଟେଽଯଜତ୍ ।। ୨୪୫.

ପତାକା, ଅସ୍ତ୍ର ଓ ବାର୍ଷିକ ଦାନ ସହିତ ରାଜା ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ; ବ୍ରହ୍ମା ନିଜେ ମେରୁ ପର୍ବତ ଶିଖର ଓ ସ୍ୱର୍ଗ ଗଙ୍ଗା ତଟରେ ପୂଜା କରିଥିଲେ।

ଲୋହଦୈତ୍ଯଂ ସ ଦଦୃଶେ ଵିଘ୍ନଂଯଜ୍ଞେ ତୁ ଚିନ୍ତଯନ୍ । ତସ୍ଯ ଚିନ୍ତଯତୋ ଵହ୍ନେଃ ପୁରୁଷୋଽଭୂଦ୍ବଲୀ ମହାନ୍ ।। ୨୪୫.

ସେ ଯଜ୍ଞରେ ବାଧା ଦେଉଥିବା ଲୋହା ଦାନବକୁ ଦେଖିଲେ, ଏହି ଭାବନା କରୁଥିବାବେଳେ ଅଗ୍ନିରୁ ଏକ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ପୁରୁଷ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ।

ଵଵନ୍ଦେଽଜଞ୍ଚ ତନ୍ଦେଵା ଅଭ୍ଯନନ୍ଦନ୍ତ ହର୍ଷିତାଃ । ତସ୍ମାତ୍ସ ନନ୍ଦକଃ ଖଡ୍‌ଗୋ ଦେଵୋକ୍ତୋ ହରିରଗ୍ରହୀତ୍ ।। ୨୪୫.

ଅଜନ୍ମାଙ୍କୁ ସମସ୍ତେ ଦେବତା ଶିର ନମାଇ ସମ୍ମାନ କଲେ, ଆନନ୍ଦରେ ତାଙ୍କୁ ସ୍ବାଗତ କଲେ। ସେଠାରୁ ଦେବତାମାନେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ କରିଥିବା ନନ୍ଦକ ତଳୱାରକୁ ହରି ନେଲେ।

ତଂ ଜଗ୍ରାହ ଶନୈର୍ଦେଵୋ ଵିକୋଷଃ ସୋଽଭ୍ଯପଦ୍ଯତ। ଖଡ୍‌ଗୋ ନୀଲୋ ରତ୍ନମୁଷ୍ଟିସ୍ତତୋଽଭୂଚ୍ଛତବାହୁକଃ ।। ୨୪୫.

ଦେବତା ଶାନ୍ତିରେ ତଳୱାରଟିକୁ ଧରିଲେ; ତାହାକୁ ବାହାର କରିବା ସମୟରେ ନୀଳ ରଙ୍ଗର, ରତ୍ନଖଚିତ ହାତଲାଗି ତଳୱାର ଦେଖାଗଲା; ଏହିପରି ଶତବାହୁ ଜନ୍ମ ହେଲେ।

ଦୈତ୍ଯଃ ସ ଗଦଯା ଦେଵାନ୍ ଦ୍ରାଵଯାମାସ ଵୈ ରଣେ । ଵିଷ୍ଣୁନା ଖଡ୍ଗଚ୍ଛିନ୍ନାନି ଦୈତ୍ଯଗାତ୍ରାଣି ଭୂତଲେ ।। ୨୪୫.

ସେ ଦାନବ ଯୁଦ୍ଧରେ ଗଦା ଦ୍ୱାରା ଦେବତାମାନୋଁକୁ ଭୟଭୀତ କରି ଦୌଡ଼ାଇଲା; କିନ୍ତୁ ବିଷ୍ଣୁ ତାଙ୍କର ତଳୱାର ଦ୍ୱାରା ଦାନବଙ୍କ ଅଙ୍ଗଗୁଡ଼ିକୁ ଭୂମିରେ କାଟିଦେଲେ।

ପତିତାନି ତୁ ସଂସ୍ପର୍ଶାନ୍ନନ୍ଦକସ୍ଯ ଚ ତାନି ହି । ଲୋହଭୂତାନି ସର୍ଵାଣି ହତ୍ଵା ତସ୍ମୈ ହରିର୍ଵରଂ ।। ୨୪୫.

ନନ୍ଦକ ତଳୱାରର ସ୍ପର୍ଶରେ ସେଇ ଅଙ୍ଗଗୁଡ଼ିକ ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଲା ଏବଂ ସମସ୍ତେ ଲୋହାରେ ପରିଣତ ହେଲା; ତାଙ୍କୁ ମାରିଦେଇ, ହରି ତାଙ୍କୁ ଏକ ବର ଦେଲେ।

ଦଦୌ ପଵିତ୍ରମଙ୍ଗନ୍ତେ ଆଯୁଧାଯ ଭଵେଦ୍ଭୁଵି । ହରିପ୍ରସାଦାଦ୍ ବ୍ରହ୍ମାପି ଵିନା ଵିଘ୍ନଂ ହରିଂ ପ୍ରଭୁଂ ।। ୨୪୫.

ସେ ତାଙ୍କୁ ଏକ ପବିତ୍ର ଓ ଶୁଭ ଦେହ ଦେଲେ, ଯାହା ଭୂମିରେ ଅସ୍ତ୍ର ହେବ; ହରିଙ୍କ କୃପାରେ, ବ୍ରହ୍ମା ମଧ୍ୟ ବାଧା ବିନା ହରିଙ୍କୁ ପୂଜା କଲେ।

ପୂଜଯାମାସ ଯଜ୍ଞେନ ଵକ୍ଷ୍ଯେଽଥୋ ଶଡ୍‌ଗଲକ୍ଷଣଂ । ଖଟୀଖଟ୍ଟରଜାତା ଯେ ଦର୍ଶନୀଯାସ୍ତୁ ତେ ସ୍ମୃତାଃ ।। ୨୪୫.

ସେ ଯଜ୍ଞ ଦ୍ୱାରା ତାଙ୍କୁ ପୂଜା କଲେ; ଏବେ ମୁଁ ଛଅ ପ୍ରକାର ଲକ୍ଷଣ ବିବରଣା କରିବି। ହାତୁଡ଼ି ଓ ନିଅରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ଯେଉଁଗୁଡ଼ିକ ଦେଖିବାକୁ ଭଲ ଲାଗେ, ସେଗୁଡ଼ିକୁ ଶୁଭ ମନାଯାଏ।

କାଯଚ୍ଛିଦସ୍ତ୍ଵାର୍ଷିକାଃ ସ୍ଯୁର୍ଦୃଢାଃ ସୂର୍ପାରକୋଦ୍ବଵାଃ । ତୀକ୍ଷ୍ଣାଶ୍ଛେଦସହା ଵଙ୍ଗାସ୍ତୀକ୍ଷ୍ଣାଃସ୍ଯୁଶ୍ଚାଙ୍ଗଦେଶଜଃ ।। ୨୪୫.

ଯେଉଁ ତଳୱାର ଶରୀର କାଟେ, ସେଗୁଡ଼ିକୁ 'ଆର୍ଷିକ' କୁହାଯାଏ, ଏହା ଦୃଢ଼ ଓ ସୂର୍ପାରକ ଅଞ୍ଚଳରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ; ବଙ୍ଗ ଦେଶର ତଳୱାର ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଓ କାଟିବାକୁ ସକ୍ଷମ, ଅଙ୍ଗ ଦେଶର ତଳୱାର ମଧ୍ୟ ତୀକ୍ଷ୍ଣ।

ଶାତାର୍ଦ୍ଧମଙ୍ଗୁଲାନାଞ୍ଚ ଶ୍ରେଷ୍ଠଂ ଖଡ୍ଗଂ ପ୍ରକୀର୍ତ୍ତିତଂ । ତଦର୍ଦ୍ଧଂ ମଧ୍ଯମଂ ଜ୍ଞେଯଂ ତତୋ ହୀନଂ ନ ଧାରଯେତ୍ ।। ୨୪୫.

ଯେଉଁ ତଳୱାରର ପ୍ରସ୍ଥ ଡେଢ଼ ଆଙ୍ଗୁଳ, ସେଠାକୁ ସର୍ବୋତ୍ତମ କୁହାଯାଏ; ତାହାର ଅର୍ଦ୍ଧକୁ ମଧ୍ୟମ ମନାଯାଏ, ଏଠାରୁ କମ୍ ଥିଲେ ଧରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।

ଦୀର୍ଘଂ ସୁମଧୁରଂ ଶବ୍ଦଂ ଯସ୍ଯ ଖଡ୍‌ଗସ୍ଯ ସତ୍ତମ । କିଙ୍କିଣୀସଦୃଶନ୍ତସ୍ଯ ଧାରଣଂ ଶ୍ରେଷ୍ଠମୁଚ୍ଯତେ ।। ୨୪୫.

ଯେଉଁ ତଳୱାର ଲମ୍ବା ଓ ମଧୁର ଶବ୍ଦ କରେ, ଘଣ୍ଟିର ଝଙ୍କାର ପରି ଶୁଣାଯାଏ, ସେଠାର ଧାରଣ କରିବାକୁ ସର୍ବୋତ୍ତମ କୁହାଯାଏ।

ଖ଼़ଡ଼ଗଃ ପଦ୍ମପଲାଶାଗ୍ରୋ ମଣ୍ଡଲାଗ୍ରଶ୍ଚ ଶସ୍ଯତେ । କରଵୀରଦଲାଗ୍ରାଭୋ ଘୃତଗନ୍ଧୋ ଵିଯତ୍‌ପ୍ରଭଃ ।। ୨୪୫.

ଯେଉଁ ତଳୱାରର ଆଗ ଦଳ ପଦ୍ମପତ୍ର କିମ୍ବା ମଣ୍ଡଳ ପରି, ତାହାକୁ ପ୍ରଶଂସା କରାଯାଏ; କରବୀର ପତ୍ର ପରି ଦେଖାଯାଏ, ଘିର ସୁଗନ୍ଧ ଓ ଆକାଶ ପରି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଥାଏ।