ଅଗ୍ନିପୁରାଣମ୍

ଗଜାଦ୍ଯୈଶ୍ଚ ଗଜାଦ୍ଯାଶ୍ଚ ନ ହନ୍ତଵ୍ଯାଃ ପଲାଯିନଃ । ନ ପ୍ରେକ୍ଷକାଃ ପ୍ରଵିଷ୍ଟାଶ୍ଚ ଅଶସ୍ତ୍ରାଃ ପତିତାଦଯଃ ।। ୨୩୬.

ହାତୀ ଓ ଏହାପରି ଅନ୍ୟମାନେ, ପଳାଇଯାଉଥିବା, ଦର୍ଶକ, ଯୁଦ୍ଧକ୍ଷେତ୍ରକୁ ପ୍ରବେଶ କରିଥିବା, ଅସ୍ତ୍ରହୀନ ଓ ପଡ଼ିଯାଇଥିବାମାନେ—ଏମାନେ କାହାକୁ ମାରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ।

ଶାନ୍ତେ ନିଦ୍ରାଭିଭୂତେ ଚ ଅର୍ଦ୍ଧୋତ୍ତୀର୍ଣେ ନଦୀଵନେ । ଦୁର୍ଦ୍ଦିନେ କୂଟଯୁଦ୍ଧାନି ଶତ୍ରୁନାଶାର୍ଥମାଚରେତ୍ ।। ୨୩୬.

ଶତ୍ରୁ ଶାନ୍ତ ଅଛିବେ, ନିଦ୍ରାରେ ଡୁବିଯିବେ, ନଦୀ ବା ଜଙ୍ଗଲ ଅଧା ଅଟକିଯିବେ, କିମ୍ବା ଖରାପ ଦିନରେ—ଏପରି ସମୟରେ ଶତ୍ରୁଙ୍କ ନାଶ ପାଇଁ ଚତୁର ଯୁଦ୍ଧ କରିବା ଉଚିତ।

ବାହୂ ପ୍ରଗୃହ୍ଯ ଵିକ୍ରୋଶେଦ୍ଭଗ୍ନା ଭଗ୍ନାଃ ପରେ ଇତି। ପ୍ରାପ୍ତଂ ମିତ୍ରଂ ବଲଂ ଭୂରି ନାଯକୋଽତ୍ର ନିପାତିତଃ ।। ୨୩୬.

ବାହୁ ଧରି ଉଚ୍ଚ ସ୍ୱରରେ କହିବା ଉଚିତ—‘ଆମେ ଭାଙ୍ଗିଗଲୁ, ଆମେ ଭାଙ୍ଗିଗଲୁ ଶତ୍ରୁ ଦ୍ୱାରା!’ ଯଦି ବନ୍ଧୁ କିମ୍ବା ବଡ଼ ସେନା ଆସିଯାଏ, ତେବେ ଏଠାରେ ନେତା ହତ୍ୟା ହୁଏ।

ସେନାନୀର୍ନିହତଶ୍ଚାଯଂ ଭୂପତିଶ୍ଚାପି ଵିପ୍ଲୁତଃ । ଵିଦ୍ରୁତାନାନ୍ତୁ ଯୋଧାନାଂ ସୁଖଂ ଧାତୋ ଵିଧୀଯତେ ।। ୨୩୬.

ସେନାପତି ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରିଛନ୍ତି, ରାଜା ମଧ୍ୟ ପଳାଇଯାଇଛନ୍ତି। ଯେମାନେ ଭାଗିଯାଇଛନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ ସୁରକ୍ଷିତ ପଥ ବ୍ୟବସ୍ଥା କରାଯାଏ।

ଧୂପଶ୍ଚ ଦେଯା ଧର୍ମ୍ମଜ୍ଞ ତଥା ଚ ପରମୋହନାଃ । ପତାକାଶ୍ଚୈଵ ସମ୍ଭାରୋ ଵାଦିତ୍ରାଣାଂ ଭଯାଵହଃ ।। ୨୩୬.

ଧର୍ମଜ୍ଞ, ଧୂପ ଦେବା ଉଚିତ, ଏହା ସହିତ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ମନ୍ତ୍ର ମଧ୍ୟ। ପତାକା ଓ ଭୟ ଦେଇଥିବା ବାଦ୍ୟଯନ୍ତ୍ର ଉପକରଣ ମଧ୍ୟ ରଖିବା ଉଚିତ।

ସମ୍ପ୍ରାପ୍ଯ ଵିଜଯଂ ଯୁଦ୍ଧେ ଦେଵାନ୍ଵିପ୍ରାଂଶ୍ଚ ସଂଯଜେତ୍ । ରତ୍ନାନି ରାଜଗାମୀନି ଅମାତ୍ଯେନ କୃତେ ରଣେ ।। ୨୩୬.

ଯୁଦ୍ଧରେ ଜୟ ଲାଭ କରି, ଦେବତା ଓ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେଙ୍କୁ ଅର୍ପଣ କରିବା ଉଚିତ। ଯୁଦ୍ଧରେ ଲାଭ ହୋଇଥିବା ରତ୍ନ ଓ ରାଜଧନ ସମ୍ପତ୍ତି ମନ୍ତ୍ରୀ ଦ୍ୱାରା ବଣ୍ଟନ କରାଯିବ।

ତସ୍ଯ ସ୍ତ୍ରିଯୋ ନ କସ୍ଯାପି ରକ୍ଷ୍ଯାସ୍ତାଶ୍ଚ ପରସ୍ଯ ଚ । ଶତ୍ରୁଂ ପ୍ରାପ୍ଯ ରଣେ ମୁକ୍ତଂ ପୁତ୍ରଵତ୍ ପରିପାଲଯେତ୍ ।। ୨୩୬.

ହାରିଥିବା ଓ ଜିତିଥିବା ଦୁହେଁ ପକ୍ଷର ଜଣେ ମହିଳାଙ୍କୁ କେବେ ଅପମାନ କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ। ଯୁଦ୍ଧରେ ଧରିଥିବା ଶତ୍ରୁଙ୍କୁ ପୁଅ ପରି ରକ୍ଷା କରିବା ଉଚିତ।

ପୁନସ୍ତେନ ନ ଯୋଦ୍ଧଵ୍ଯଂ ଦେଶାଚାରାଦି ପାଲଯେତ୍ । ତତଶ୍ଚ ସ୍ଵପୁରଂ ପ୍ରାପ୍ଯ ଧ୍ରୁଵେ ଭେ ପ୍ରଵିଶେଦ୍ ଗୃହଂ ।। ୨୩୬.

ତାଙ୍କ ସହିତ ପୁଣି ଯୁଦ୍ଧ କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ। ଦେଶର ଆଚାର ଅନୁସରଣ କରିବା ଦରକାର। ଏପରି, ନିଜ ସହରକୁ ଫେରି ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ଘରକୁ ପ୍ରବେଶ କରିବା ଉଚିତ।

ପୁଷ୍କର ଉଵାଚ ରାଜ୍ଯଲକ୍ଷ୍ମୀସ୍ଥିରତ୍ଵାଯ ଯଥେନ୍ଦ୍ରେଣ ପୁରା ଶ୍ରିଯଃ । ସ୍ତୁତିଃ କୃତା ତଥା ରାଜା ଜଯାର୍ଥଂ ସ୍ତୁତିମାଚରେତ୍ ।। ୨୩୭.

ପୁଷ୍କର କହିଲେ— ରାଜ୍ୟ ଶ୍ରୀର ସ୍ଥିରତା ପାଇଁ, ଯେପରି ଏକଦା ଇନ୍ଦ୍ର ଶ୍ରୀଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କରିଥିଲେ, ସେପରି ରାଜାଙ୍କୁ ଜୟ ପାଇଁ ସ୍ତୁତି କରିବା ଉଚିତ।

ଇନ୍ଦ୍ର ଉଵାଚ । ନମସ୍ଯେ ସର୍ଵଲୋକାନାଂ ଜନନୀମବ୍ଧିସମ୍ଭଵାଂ । ଶ୍ରିଯମୁନ୍ନିଦ୍ରପଦ୍ମାକ୍ଷୀଂ ଵିଷ୍ଣୁଵକ୍ଷଃସ୍ଥଲସ୍ଥିତାଂ ।। ୨୩୭.

ଇନ୍ଦ୍ର କହିଲେ— ସମସ୍ତ ଜଗତର ଜନନୀ, ସମୁଦ୍ରରୁ ଉଦ୍ଭବ ହୋଇଥିବା, ଉଦ୍ବିଳାସିତ ପଦ୍ମ ଦୃଷ୍ଟି ଥିବା, ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଛାତିରେ ବସିଥିବା ଶ୍ରୀଙ୍କୁ ମୁଁ ନମସ୍କାର କରେ।

ତ୍ଵଂ ସିଦ୍ଧିସ୍ତ୍ଵଂ ସ୍ଵଧା ସ୍ଵାହା ସୁଧା ତ୍ଵଂ ଲୋକପାଵନି । ସନ୍ଧ୍ଯା ରାତ୍ରିଃ ପ୍ରଭା ଭୂତିର୍ମ୍ମେଧା ଶ୍ରଦ୍ଧା ସରସ୍ଵତୀ ।। ୨୩୭.

ତୁମେ ସିଦ୍ଧି, ତୁମେ ସ୍ୱଧା, ତୁମେ ସ୍ୱାହା, ତୁମେ ଅମୃତ, ତୁମେ ଜଗତର ପବିତ୍ରତା। ତୁମେ ସନ୍ଧ୍ୟା, ରାତି, ପ୍ରଭା, ଭୂତି, ବୁଦ୍ଧି, ଶ୍ରଦ୍ଧା ଓ ସରସ୍ୱତୀ।

ଯଜ୍ଞଵିଦ୍ଯା ମହାଵିଦ୍ଯା ଗୁହ୍ଯଵିଦ୍ଯା ଚ ଶୋଭନେ । ଆତ୍ମଵିଦ୍ଯା ଚ ଦେଵି ତ୍ଵଂ ଵିମୁକ୍ତିଫଲଦାଯିନୀ ।। ୨୩୭.

ହେ ଶୋଭନେ, ତୁମେ ଯଜ୍ଞର ଜ୍ଞାନ, ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଜ୍ଞାନ, ଗୁପ୍ତ ଜ୍ଞାନ ଏବଂ ଆତ୍ମଜ୍ଞାନ ହେଉଛ, ହେ ଦେବୀ, ତୁମେ ମୁକ୍ତିର ଫଳ ଦେଉଥିବା।

ଆନ୍ଵୀକ୍ଷିକୀ ତ୍ରଯୀ ଵାର୍ତ୍ତା ଦଣ୍ଡନୀତିସ୍ତ୍ଵମେଵ ଚ । ସୌମ୍ଯା ସୌମ୍ଯୈର୍ଜଗଦ୍ରୂପୈସ୍ତ୍ଵଯୈତଦ୍ଦେଵି ପୂରିତଂ ।। ୨୩୭.

ତୁମେ ଅନ୍ୱେଷଣ, ତିନୋଟି ବେଦ, ବ୍ୟବସାୟ ଓ ଶାସନ ମଧ୍ୟ ହେଉଛ। ହେ ସଉମ୍ୟ ଦେବୀ, ତୁମର ସଉମ୍ୟ ରୂପରେ ସମସ୍ତ ବିଶ୍ୱକୁ ପୂରଣ କରିଛ।

କା ତ୍ଵନ୍ଯା ତ୍ଵାମୃତେ ଦେଵି ସର୍ଵଯଜ୍ଞମଯଂ ଵପୁଃ । ଅଧ୍ଯାସ୍ତେ ଦେଵ ଦେଵସ୍ଯ ଯୋଗିଚିନ୍ତ୍ଯଂ ଗଦାଭୃତଃ ।। ୨୩୭.

ହେ ଦେବୀ, ତୁମକୁ ଛାଡି ଅନ୍ୟ କିଏ ଅଛି, ଯାହା ସମସ୍ତ ଯଜ୍ଞର ମିଶ୍ରିତ ଦେହ ଧାରଣ କରିଛି, ଯାହାକୁ ଯୋଗୀମାନେ ଧ୍ୟାନ କରନ୍ତି ଏବଂ ଗଦାଧାରୀ ଦେବଦେବଙ୍କର ଶରୀର ହେଉଛି?

ତ୍ଵଯା ଦେଵି ପରିତ୍ଯକ୍ତଂ ସକଲଂ ଭୁଵନତ୍ରଯଂ । ଵିନଷ୍ଟପ୍ରାଯମଭଵତ୍ ତ୍ଵଯେଦାନୀଂ ସମେଧିତଂ ।। ୨୩୭.

ହେ ଦେବୀ, ତୁମେ ଛାଡିଦେଲେ ସମସ୍ତ ତିନି ଭୁବନ ପ୍ରାୟ ନଷ୍ଟ ହୋଇଯାଇଥିଲା; ଏବେ ତୁମର ଉପସ୍ଥିତିରେ ସେଗୁଡିକୁ ପୁନି ଉନ୍ନତି ମିଳିଛି।

ଦାରାଃ ପୁତ୍ରାସ୍ତଥାଗାରଂ ସୁହୃଦ୍ଧାନ୍ଯଘନାଦିକଂ । ଭଵତ୍ଯେତନ୍ମହାଭାଗୋ ନିତ୍ଯଂ ତ୍ଵଦ୍ଵୀକ୍ଷଣାନ୍ ନୃଣାଂ ।। ୨୩୭.

ସ୍ତ୍ରୀ, ପୁଅ, ଘର, ବନ୍ଧୁ, ଧାନ୍ୟ, ଧନ ଓ ଏହିପରି ସମସ୍ତ ଶ୍ରେୟସ୍କୁ ମହାଭାଗ୍ୟଶାଳୀ ଲୋକମାନେ ସଦା ତୁମର ଦୃଷ୍ଟିରୁ ପାଆନ୍ତି, ହେ ଦେବୀ।

ଶରୀରାରୋଗ୍ଯମୈଶ୍ଵର୍ଯମରିପକ୍ଷକ୍ଷଯଃ ସୁଖଂ । ଦେଵି ତ୍ଵଦ୍‌ଦୃଷ୍ଟିଦୃଷ୍ଟାନାଂ ପୁରୁଷାଣାଂ ନ ଦୁର୍ଲ୍ଲଭଂ ।। ୨୩୭.

ଶରୀରର ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ, ଐଶ୍ୱର୍ୟ, ଶତ୍ରୁଙ୍କର ନାଶ ଓ ସୁଖ—ଏହି ସମସ୍ତ କିଛି ତୁମର ଦୃଷ୍ଟି ପଡ଼ିଥିବା ଲୋକମାନେ ପାଇବାରେ କେବେ ଅପ୍ରାପ୍ୟ ନୁହେଁ, ହେ ଦେବୀ।

ତ୍ଵମମ୍ବା ସର୍ଵଭୂତାନାଂ ଦେଵଦେଵୋ ହରିଃ ପିତା । ତ୍ଵଯୈତଦ୍ଵିଷ୍ଣୁନା ଚାମ୍ବ ଜଗଦ୍ଵ୍ଯାପ୍ତଂ ଚରାଚରଂ ।। ୨୩୭.

ତୁମେ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କର ମାଆ ଏବଂ ଦେବଦେବ ହରି ତାଙ୍କର ବାପା। ହେ ମାଆ, ବିଷ୍ଣୁ ସହିତ ତୁମେ ଏହି ସମସ୍ତ ଚରାଚର ଜଗତକୁ ବ୍ୟାପିଛ।

ମାନଂ କୋଷଂ ତଥା କୋଷ୍ଠଂ ମା ଗୃହଂ ମା ପରିଚ୍ଛଦଂ । ମା ଶରୀରଂ କଲତ୍ରଞ୍ଚ ତ୍ଯଜେଥାଃ ସର୍ଵ୍ଵପାଵନି ।। ୨୩୭.

ମାନ, ଧନ, ଗଦାମାଳ, ଘର, ଉପକରଣ, ଶରୀର ଓ ଜୀବନସାଥୀ—ଏହି ସମସ୍ତ କିଛି ଛାଡ଼ିଯିଅନି, ହେ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ପବିତ୍ର କରୁଥିବା।

ମା ପୁତ୍ରାନ୍ମାସୁହୃଦ୍ଵର୍ଗାନ୍ମା ପଶୂନ୍ମା ଵିଭୂଷଣଂ । ମମ ଦେଵସ୍ଯ ଵିଷ୍ଣୋର୍ଵକ୍ଷଃସ୍ଥଲାଲଯେ ।। ୨୩୭.

ପୁଅ, ବନ୍ଧୁ, ପଶୁ ଓ ଭୂଷଣ—ଏହି ସମସ୍ତ କିଛି ଛାଡ଼ିଯିଅନି, କାରଣ ତୁମେ ମୋ ପ୍ରଭୁ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କର ଛାତିରେ ବାସ କରୁଛ, ହେ ଦେବୀ।

ସତ୍ତ୍ଵେନ ସତ୍ଯଶୌଚାଭ୍ଯାଂ ତଥା ଶୀଲାଦିଭିର୍ଗୁଣୈଃ । ତ୍ଯଜ୍ଯନ୍ତେ ତେ ନରା ସଦ୍ଯଃ ସନ୍ତ୍ଯକ୍ତା ଯେ ତ୍ଵଯାମଲେ ।। ୨୩୭.

ହେ ନିର୍ମଳେ, ଯେଉଁ ପୁରୁଷମାନେ ତୁମେ ଛାଡ଼ିଦେଉଛ, ସେମାନେ ସତ୍ତ୍ୱ, ସତ୍ୟ, ପବିତ୍ରତା ଓ ଶିଳ୍ପାଦି ଗୁଣରୁ ସହଜରେ ବଞ୍ଚିତ ହୋଇଯାନ୍ତି।

ତ୍ଵଯାଵଲୋକିତାଃ ସଦ୍ଯଃ ଶୀଲାଦ୍ଯୈରଖିଲୈର୍ଗୁଣେଃ । କୁଲୈଶ୍ଵର୍ଯ୍ଯୈଶ୍ଚ ଯୁଜ୍ଯନ୍ତେ ପୁରୁଷା ନିର୍ଗଣା ଅପି ।। ୨୩୭.

ହେ ଦେବୀ, ଯାହା ଉପରେ ତୁମର ଦୃଷ୍ଟି ପଡ଼େ, ସେମାନେ ଶିଳ୍ପାଦି ସମସ୍ତ ଗୁଣ ଓ କୁଳ ଏବଂ ଐଶ୍ୱର୍ୟ ଦ୍ୱାରା ତୁରନ୍ତ ଅଳଙ୍କୃତ ହୁଅନ୍ତି, ଯଦିଓ ସେମାନେ ଗୁଣହୀନ।

ସଶ୍ଲାଘ୍ଯଃ ସ ଗୁଣୀ ଧନ୍ଯଃ ସ କୁଲୀନଃ ସ ବୁଦ୍ଧିମାନ୍ । ସ ଶୂରଃ ସ ଚ ଵିକ୍ରାନ୍ତୋ ଯସ୍ତ୍ଵଯା ଦେଵି ଵୀକ୍ଷିତଃ ।। ୨୩୭.

ଯାହାକୁ ତୁମେ ଦେଖିଛ, ସେ ପ୍ରଶଂସନୀୟ, ଗୁଣବାନ, ଧନ୍ୟ, କୁଳୀନ, ବୁଦ୍ଧିମାନ, ଶୂର ଓ ପ୍ରବଳ ହୁଅନ୍ତି, ହେ ଦେବୀ।

ସଦ୍ଯୋ ଵୈଗୁଣ୍ଯମାଯାନ୍ତି ଶୀଲାଦ୍ଯାଃ ସକଲା ଗୁଣାଃ । ପରାମୁଙ୍‌ମୁଖୀ ଜଗଦ୍ଧାତ୍ରୀ ଯସ୍ଯ ତ୍ଵଂ ଵିଷ୍ଣୁଵଲ୍ଲଭେ ।। ୨୩୭.

ହେ ବିଷ୍ଣୁପ୍ରିୟା, ହେ ଜଗତ୍ଧାତ୍ରୀ, ଯାହାଠାରୁ ତୁମେ ମୁହଁ ଫେରାଅଛ, ତାଙ୍କଠାରୁ ଶିଳ୍ପାଦି ସମସ୍ତ ଗୁଣ ତୁରନ୍ତ ଅଦୃଶ୍ୟ ହୋଇଯାନ୍ତି।

ନ ତେ ଵର୍ଣଯିତୁଂ ଶକ୍ତା ଗୁଣାନ୍ ଜିହ୍ଵାପି ଵେଧସଃ । ପ୍ରସୀଦ ଦେଵି ପଦ୍ମାକ୍ଷି ନାସ୍ମାଂସ୍ତ୍ଯାକ୍ଷଈଃ କଦାଚନ ।। ୨୩୭.

ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କର ଜିହ୍ବା ମଧ୍ୟ ତୁମର ଗୁଣ ବର୍ଣ୍ଣନା କରିପାରିବେ ନାହିଁ; ହେ ପଦ୍ମନୟନି, ଦୟା କର, କେବେ ଆମକୁ ତ୍ୟାଗ କରନି।

ପୁଷ୍କର ଉଵାଚ । ଏଵଂ ସ୍ତୁତା ଦଦୌ ଶ୍ରୀଶ୍ଚ ଵରମିନ୍ଦ୍ରାଯ ଚେପ୍ସିତଂ । ସୁସ୍ଥିରତ୍ଵଂ ଚରାଜ୍ଯସ୍ଯ ସଙ୍‌ଗ୍ରାମଵିଜଯାଦିକଂ ।। ୨୩୭.

ପୁଷ୍କର କହିଲେ: ଏଭଳି ପ୍ରଶଂସା ପାଇଁ, ଶ୍ରୀ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ଚାହିଦା ଅନୁଯାୟୀ ବର ଦେଲେ—ତାଙ୍କର ରାଜ୍ୟର ସ୍ଥିରତା, ଯୁଦ୍ଧରେ ଜୟ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଶ୍ରେୟସ୍।

ସ୍ଵସ୍ତୋତ୍ରପାଠଶ୍ରଵଣକର୍ତୄଣାଂ ଭୁକ୍ତିମୁକ୍ତିଦଂ । ଶ୍ରୀସ୍ତୋତ୍ରଂ ତସ୍ମାତ୍ ପଠେଚ୍ଚ ଶ୍ରୃଣୁଯାନ୍ନରଃ ।। ୨୩୭.

ଏହି ଶ୍ରୀସ୍ତୋତ୍ର ପଢ଼ିବା କିମ୍ବା ଶୁଣିବା ଲୋକମାନେ ଭୋଗ ଓ ମୋକ୍ଷ ପାଆନ୍ତି; ତେଣୁ ଏହା ପଢ଼ିବା ଓ ଶୁଣିବା ଉଚିତ।

ଅଗ୍ନିରୁଵାଚ ନୀତିସ୍ତେ ପୁଷ୍କରୋକ୍ତା ତୁ ରାମୋକ୍ତା ଲକ୍ଷ୍ମଣାଯ ଯା । ଜଯାଯ ତାଂ ପ୍ରଵକ୍ଷ୍ଯାମି ଶ୍ରୃଣୁ ଧର୍ମ୍ମାଦିଵର୍ଦ୍ଧନୀଂ ।। ୨୩୮.

ଅଗ୍ନି କହିଲେ: ପୁଷ୍କର କହିଥିବା ନୀତି ଓ ଯାହା ରାମ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ ବିଜୟ ପାଇଁ କହିଥିଲେ, ସେହି ଧର୍ମ ଓ ଅନ୍ୟ ଉନ୍ନତିକାରୀ ନୀତିକୁ ଏବେ ମୁଁ କହିବି, ଶୁଣ।

ରାମ ଉଵାଚ ନ୍ଯାଯେନାର୍ଜ୍ଜନମର୍ଥସ୍ଯ ଵର୍ଦ୍ଧନଂ ରକ୍ଷଣଂ ଚରେତ୍ । ସତ୍ପାତ୍ରପ୍ରତିପତ୍ତିଶ୍ଚ ରାଜଵୃତ୍ତଂ ଚତୁର୍ଵିଧଂ ।। ୨୩୮.

ରାମ କହିଲେ: ନ୍ୟାୟରେ ଧନ ଅର୍ଜନ କରିବା, ଏହାକୁ ବୃଦ୍ଧି କରିବା, ରକ୍ଷା କରିବା ଓ ଯୋଗ୍ୟ ଲୋକଙ୍କୁ ଦାନ କରିବା—ଏହି ଚାରିଟିଏ ରାଜାଙ୍କର କର୍ତ୍ତବ୍ୟ।