ଅଗ୍ନିପୁରାଣମ୍

ଵ୍ଯୂହଂ ଭେଦାଵହଂ କୁର୍ଯ୍ଯାତ୍ ପରଵ୍ଯୂହେଷୁ ଚେଚ୍ଛଯା । ଗଜସ୍ଯ ପାଦରକ୍ଷାର୍ଥାଶ୍ଚତ୍ଵାରସ୍ତୁ ତଥା ଦ୍ଵିଜ ।। ୨୩୬.

ଯଦି ଇଚ୍ଛା କରିଲେ, ଶତ୍ରୁ ସେନାର ରୂପକୁ ଭାଙ୍ଗିପାରିବା ଏମିତି ଏକ ରୂପ ତିଆରି କରିବା ଉଚିତ୍; ଏବଂ, ଦ୍ୱିଜ, ହାତୀର ପାଦ ସୁରକ୍ଷା ପାଇଁ ଚାରିଜଣ ରକ୍ଷକ ରଖିବା ଦରକାର।

ରଥସ୍ଯ ଚାଶ୍ଵାଶ୍ଚତ୍ଵାରଃ ସମାସ୍ତସ୍ଯ ଚ ଚର୍ମ୍ମିଣଃ । ଧନ୍ଵିନଶ୍ଚର୍ମିଭିସ୍ତୁଲ୍ଯାଃ ପୁରସ୍ତାଚ୍ଚର୍ମ୍ମିଣୋ ରଣେ ।। ୨୩୬.

ରଥ ପାଇଁ ଚାରିଟି ଘୋଡ଼ା ଯୋଡ଼ିବା ଦରକାର, ଏବଂ ତାହାର ଚର୍ମ ଆବୃତ ଯୋଦ୍ଧାମାନେ ମଧ୍ୟ; ଧନୁର୍ଧରମାନେ ଚର୍ମ ପିନ୍ଧିଥିବା ଲୋକଙ୍କ ସହିତ ମିଳିବା ଉଚିତ୍, ଯୁଦ୍ଧରେ ଚର୍ମ ପିନ୍ଧିଥିବାମାନେ ସମ୍ମୁଖରେ ରଖିବା ଉଚିତ୍।

ଵୃଷ୍ଠତୋ ଧନ୍ଵିନଃ ପଶ୍ଚାଦ୍ଧନ୍ଵିନାନ୍ତୁରଗା ରଥାଃ । ରଥାନାଂ କୁଞ୍ଜରାଃ ପଶ୍ଚାଦ୍ଧାତଵ୍ଯାଃ ପୃଥିଵୀକ୍ଷିତା ।। ୨୩୬.

ଧନୁର୍ଧରମାନଙ୍କ ପଛରେ ଆଉ ଧନୁର୍ଧର, ତାପରେ ଘୋଡ଼ା ଓ ରଥ; ରଥମାନଙ୍କ ପଛରେ ହାତୀମାନେ ଦେଶପାଳଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ରଖାଯିବା ଉଚିତ୍।

ପଦାତିକୁଞ୍ଜରାଶ୍ଵନାଂ ଧର୍ମ୍ମକାର୍ଯ୍ଯଂ ପ୍ରଯତ୍ନତଃ । ଶୂରାଃ ପ୍ରମୁଖତୋ ଦେଯାଃ ସ୍କନ୍ଧମାତ୍ରପ୍ରଦର୍ଶନଂ ।। ୨୩୬.

ପଦାତି, ହାତୀ ଓ ଘୋଡ଼ାମାନଙ୍କର ଠିକ୍ ବ୍ୟବସ୍ଥା ମନୋଯୋଗରେ କରିବା ଦରକାର; ସାହସୀମାନେ ସମ୍ମୁଖରେ ରଖିବା ଉଚିତ୍, ତାଙ୍କର କେବଳ ମଣ୍ଡ ଦେଖାଯିବ।

କର୍ତ୍ତଵ୍ଯଂ ଭୀରୁସଙ୍ଘେନ ଶତ୍ରୁଵିଦ୍ରାଵକାରକଂ । ଦାରଯନ୍ତି ପୁରସ୍ତାତ୍ତୁ ନ ଦେଯା ଭୀରଵଃ ପୁରଃ ।। ୨୩୬.

ଭୟଭୀତ ଲୋକମାନେ ଦ୍ୱାରା ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କୁ ଭୟଭୀତ କରି ଦୌଡ଼ାଇବା ପାଇଁ ଏକ ରୂପ ତିଆରି କରିବା ଉଚିତ୍; କିନ୍ତୁ ଭୟଭୀତମାନେ କେବେ ମଧ୍ୟ ସମ୍ମୁଖରେ ରଖିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।

ପ୍ରୋତ୍ସାହଯନ୍ତ୍ଯେଵ ରଣେ ଭୀରୂନ୍ ଶୂଗଃ ପୁରସ୍ଥିତାଃ । ପ୍ରାଂଶଵଃ ଶୁକନାଶାଶ୍ଚ ଯେ ଚାଜିହ୍ମେକ୍ଷଣା୨ ନରାଃ ।। ୨୩୬.

ଯୁଦ୍ଧରେ ସମ୍ମୁଖରେ ଥିବା ସାହସୀମାନେ ଭୟଭୀତମାନେକୁ ଉତ୍ସାହିତ କରନ୍ତି; ଉଚ୍ଚ ଦେହ, ଚଉଡ଼ା କାନ୍ଧ ଓ ଯେଉଁମାନଙ୍କର ଦୃଷ୍ଟି ଏକାଗ୍ର ତାଙ୍କୁ ସମ୍ମୁଖରେ ରଖିବା ଉଚିତ୍।

ସଂହତଭ୍ରଯୁଗାଶ୍ଚୈଵ କ୍ରୋଧନାଃ କଲହପ୍ରିଯାଃ । ନିତ୍ଯହୃଷ୍ଟାଃ ପ୍ରହୃଷ୍ଟାଶ୍ଚ ଶୂରା ଜ୍ଞେଯାଶ୍ଯ କାମିନଃ ।। ୨୩୬.

ଏମିତି ଯୋଦ୍ଧାମାନେ ଯେଉଁମାନେ ଏକାଠି ଯୋଗାଯୋଗ ରଖନ୍ତି, ଶୀଘ୍ର କ୍ରୋଧିତ ହୁଅନ୍ତି, ଝଗଡ଼ାକୁ ପସନ୍ଦ କରନ୍ତି, ସବୁବେଳେ ଖୁସି ଓ ଉତ୍ସାହିତ ରହନ୍ତି, ସେମାନେ ଯୁଦ୍ଧକୁ ଆଗ୍ରହ କରୁଥିବା ବୋଲି ଜଣାଯିବେ।

ପ୍ରପ୍ତିଯୁଦ୍ଧଂ ଗଜାନାଞ୍ଚ ତୋଯଦାନାଦିକଶ୍ଚ ଯତ୍ ।। ୨୩୬.

ହାତୀମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଯୁଦ୍ଧ ନୀତି, ଜଳ ଦେବା ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଆବଶ୍ୟକତା ବିଷୟରେ କୁହାଯାଇଛି।

ଆଯୁଧାନଯନଂ ଚୈଵ ପତ୍ତିକର୍ମ୍ମଂ ଵିଧୀଯତେ । ରିପୂଣାଂ ଭେତ୍ତୁକାମାନାଂ ସ୍ଵସୈନ୍ଯସ୍ଯ ତୁ ରକ୍ଷଣଂ ।। ୨୩୬.

ଅସ୍ତ୍ର ଚଳାଣ ଓ ପଦାତିଙ୍କ କାର୍ଯ୍ୟ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ କରାଯାଇଛି; ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କୁ ଭାଙ୍ଗିବାକୁ ଚାହୁଁଥିବା ଓ ନିଜ ସେନାକୁ ସୁରକ୍ଷା କରିବା ପାଇଁ।

ଭେଦନଂ ସଂହତାନାଞ୍ଚ ଚର୍ମିଣାଂ କର୍ମ୍ମ କୀର୍ତ୍ତିଂତଂ । ଵିମୁଖୀକରଣଂ ଯୁଦ୍ଧେ ଧନ୍ଵିନାଂ ଚ ତଥୋଚ୍ଯତେ ।। ୨୩୬.

ଚର୍ମ ପିନ୍ଧିଥିବା ଗଢ଼ା ଦଳକୁ ଭାଙ୍ଗିବା କାର୍ଯ୍ୟ ବିବର୍ଣ୍ଣିତ; ଏବଂ ଯୁଦ୍ଧରେ ଧନୁର୍ଧରମାନେକୁ ପଛୁଆ କରିଦେବା ମଧ୍ୟ କୁହାଯାଇଛି।

ଦୂରାପସରଣଂ ଯାନଂ ସୁହତସ୍ଯ ତଥୋଚ୍ଯତେ । ତ୍ରାସନଂ ରିପୁସୈନ୍ଯାନାଂ ରଥକର୍ମ୍ମ ତଥୋଚ୍ଯତେ ।। ୨୩୬.

ଦୂରରୁ ପଛକୁ ହଟିଯିବା ଯାନମାନଙ୍କ କାର୍ଯ୍ୟ ବୋଲି କୁହାଯାଇଛି; ଶତ୍ରୁ ସେନାକୁ ଭୟଭୀତ କରିବା ରଥମାନଙ୍କ କାର୍ଯ୍ୟ।

ଭେଦନଂ ସଂହତାନାଞଚ ଭେଦାନାମପି ସଂହତିଃ । ପ୍ରାକାରତୋରଣାଟ୍ଟାଲଦ୍ରୁମଭଙ୍ଗଶ୍ଚ ସଦ୍‌ଗଜେ ।। ୨୩୬.

ଗଢ଼ା ଦଳକୁ ଭାଙ୍ଗିବା, ଭାଙ୍ଗିଯାଇଥିବା ଦଳକୁ ଏକତ୍ର କରିବା, ପ୍ରାଚୀର, ଦ୍ୱାର, ମିନାର ଓ ଗଛ ଭଙ୍ଗିବା ହାତୀମାନଙ୍କ କାର୍ଯ୍ୟ।

ପତ୍ତିଭୂର୍ଵିଷମା ଜ୍ଞେଯା ରଥାଶ୍ଵସ୍ଯ ତଥା ସଭା । ସକର୍ଦ୍ଦମା ଚ ନାଗାନାଂ ଯୁଦ୍ଧଭୂମିରୁଦାହୃତା ।। ୨୩୬.

ପଦାତିଙ୍କ ପାଇଁ ଅସମ ଭୂମି ଯୁଦ୍ଧ କ୍ଷେତ୍ର ଭାବରେ ଜଣାଯିବ; ରଥ ଓ ଘୋଡ଼ା ପାଇଁ ସମ ଭୂମି, ଏବଂ ହାତୀମାନଙ୍କ ପାଇଁ କାଦା ଭୂମି ଯୁଦ୍ଧ କ୍ଷେତ୍ର ଭାବରେ କୁହାଯାଇଛି।

ଏଵଂ ଵିରଚିତଵ୍ଯୂହଃ କୃତପୃଷ୍ଠଦିଵାକରଃ । ତଥାନୁଲୋପଶୁକ୍ରାର୍କିଦିକ୍ପାଲମୃଦୁମାରୁତାଃ ।। ୨୩୬.

ଏଭଳି ଭଳି ଭାବରେ ବ୍ୟୁହ ଗଠନ କରିବା ଉଚିତ, ସୂର୍ଯ୍ୟକୁ ପଛେ ରଖିବା ଦରକାର। ଏହିପରି, ଶୁକ୍ର ଓ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ଦିଗ ଅନୁଯାୟୀ ଦିଗପାଳମାନେ ଓ ମୃଦୁ ପବନ ରଖିବା ଉଚିତ।

ଯୋଧାନୁତ୍ତେଜଯେତ୍ସର୍ଵ୍ଵାନ୍ନାମଗୋତ୍ରାଵଦାନତଃ । ଭୋଗପ୍ରାପ୍ତ୍ଯା ଚ ଵିଜଯେ ସ୍ଵର୍ଗପ୍ରାପ୍ତ୍ଯା ମୃତସ୍ଯ ଚ ।। ୨୩୬.

ଯୋଦ୍ଧାମାନଙ୍କୁ ତାଙ୍କର ନାମ ଓ ଗୋତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରି ଉତ୍ସାହିତ କରିବା ଉଚିତ, ଯେ ଯୁଦ୍ଧରେ ଜିତିଲେ ଭୋଗ ମିଳିବ ଓ ଯେମାନେ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରିବେ ସେମାନେ ସ୍ୱର୍ଗ ପାଇବେ।

ଜିତ୍ଵାରୀନ୍ ଭୋଗସମ୍ପ୍ରାପ୍ତିଃ ମୃତସ୍ଯ ଚ ପରା ଗତିଃ । ନିଷ୍କୃତିଃ ସ୍ଵାମିପିଣ୍ଡସ୍ଯ ନାସ୍ତି ଯୁଦ୍ଧସମା ଗତିଃ ।। ୨୩୬.

ଶତ୍ରୁଙ୍କୁ ଜିତିଲେ ଭୋଗ ଲାଭ ହୁଏ, ଯେମାନେ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରନ୍ତି ସେମାନେ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଗତିକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରନ୍ତି। ଯୁଦ୍ଧରେ ଯୋଦ୍ଧାଙ୍କ ମୃତ୍ୟୁ ପାଇଁ ଏହା ପରି ଅନ୍ୟ କୌଣସି ପରିହାର ନାହିଁ।

ଶୂରାଣାଂ ରକ୍ତମାଯାତି ତେନ ପାପନ୍ତ୍ଯଜନ୍ତି ତେ । ଘାତାଦିଦୁଃଖସହନଂ ରଣେ ତତ୍ ପରମନ୍ତପଃ ।। ୨୩୬.

ବୀରମାନଙ୍କ ରକ୍ତ ପ୍ରବାହିତ ହେଉଛି, ଏହି ଦ୍ୱାରା ସେମାନେ ପାପରୁ ମୁକ୍ତ ହୁଅନ୍ତି। ଯୁଦ୍ଧରେ ଘାଉ ଓ ମୃତ୍ୟୁର ଯନ୍ତ୍ରଣା ସହିବା ହେଉଛି ସେମାନଙ୍କର ସର୍ବୋତ୍ତମ ତପସ୍ୟା।

ଵରାପ୍ସରଃ ସହସ୍ରାଣି ଯାନ୍ତି ଶୂରଂ ରଣେ ମୃତଂ । ସ୍ଵାମୀ ସୁକୃତମାଦତ୍ତେ ଭଗ୍ନାନାଂ ଵିନିଵର୍ତ୍ତିନାଂ ।। ୨୩୬.

ଯେଉଁ ବୀର ଯୁଦ୍ଧରେ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରନ୍ତି, ତାଙ୍କୁ ହଜାର ହଜାର ଅପ୍ସରା ଗତି କରନ୍ତି। ଯେମାନେ ଭାଙ୍ଗି ଫେରିଆସନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କର ପୁଣ୍ୟ ରାଜା ନେଇଥାନ୍ତି।

ବ୍ରହ୍ମହତ୍ଯାଫଲଂ ତେଷାଂ ତଥା ପ୍ରୋକ୍ତଂ ପଦେ ପଦେ । ତ୍ଯକ୍ତ୍ଵା ସହାଯାନ୍ ଯୋ ଗଚ୍ଛେଦ୍ଦେଵାସ୍ତସ୍ଯ ଵିନଷ୍ଟଯେ ।। ୨୩୬.

ଯେମାନେ ସହଯୋଗୀମାନେ ଛାଡ଼ି ଯାଆନ୍ତି, ସେମାନେ ପ୍ରତି ପଦକ୍ଷେପରେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ହତ୍ୟାର ଫଳ ଭୋଗନ୍ତି ଏହା କୁହାଯାଇଛି। ଦେବତାମାନେ ସେମାନଙ୍କ ବିନାଶ କାମନା କରନ୍ତି।

ଅଶ୍ଵମେଧଫଲଂ ପ୍ରୋକ୍ତଂ ଶୂରାଣାମନିଵର୍ତ୍ତିନାଂ । ଧର୍ମ୍ମନିଷ୍ଠେ ଜଯୋ ରାଜ୍ଞି ଯୋଦ୍ଧଵ୍ଯାଶ୍ଚ ସମାଃ ସମୈଃ ।। ୨୩୬.

ଯେମାନେ ଯୋଦ୍ଧା ଫେରିଆସନ୍ତି ନାହିଁ, ସେମାନେ ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞର ଫଳ ପାଆନ୍ତି। ଧର୍ମରେ ଅଟୁଟ ରହୁଥିବା ରାଜାଙ୍କୁ ଜୟ ମିଳେ, ସମାନ ସହିତ ସମାନ ଯୋଦ୍ଧା ଯୁଦ୍ଧ କରିବା ଉଚିତ।

ଗଜାଦ୍ଯୈଶ୍ଚ ଗଜାଦ୍ଯାଶ୍ଚ ନ ହନ୍ତଵ୍ଯାଃ ପଲାଯିନଃ । ନ ପ୍ରେକ୍ଷକାଃ ପ୍ରଵିଷ୍ଟାଶ୍ଚ ଅଶସ୍ତ୍ରାଃ ପତିତାଦଯଃ ।। ୨୩୬.

ହାତୀ ଓ ଏହାପରି ଅନ୍ୟମାନେ, ପଳାଇଯାଉଥିବା, ଦର୍ଶକ, ଯୁଦ୍ଧକ୍ଷେତ୍ରକୁ ପ୍ରବେଶ କରିଥିବା, ଅସ୍ତ୍ରହୀନ ଓ ପଡ଼ିଯାଇଥିବାମାନେ—ଏମାନେ କାହାକୁ ମାରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ।

ଶାନ୍ତେ ନିଦ୍ରାଭିଭୂତେ ଚ ଅର୍ଦ୍ଧୋତ୍ତୀର୍ଣେ ନଦୀଵନେ । ଦୁର୍ଦ୍ଦିନେ କୂଟଯୁଦ୍ଧାନି ଶତ୍ରୁନାଶାର୍ଥମାଚରେତ୍ ।। ୨୩୬.

ଶତ୍ରୁ ଶାନ୍ତ ଅଛିବେ, ନିଦ୍ରାରେ ଡୁବିଯିବେ, ନଦୀ ବା ଜଙ୍ଗଲ ଅଧା ଅଟକିଯିବେ, କିମ୍ବା ଖରାପ ଦିନରେ—ଏପରି ସମୟରେ ଶତ୍ରୁଙ୍କ ନାଶ ପାଇଁ ଚତୁର ଯୁଦ୍ଧ କରିବା ଉଚିତ।

ବାହୂ ପ୍ରଗୃହ୍ଯ ଵିକ୍ରୋଶେଦ୍ଭଗ୍ନା ଭଗ୍ନାଃ ପରେ ଇତି। ପ୍ରାପ୍ତଂ ମିତ୍ରଂ ବଲଂ ଭୂରି ନାଯକୋଽତ୍ର ନିପାତିତଃ ।। ୨୩୬.

ବାହୁ ଧରି ଉଚ୍ଚ ସ୍ୱରରେ କହିବା ଉଚିତ—‘ଆମେ ଭାଙ୍ଗିଗଲୁ, ଆମେ ଭାଙ୍ଗିଗଲୁ ଶତ୍ରୁ ଦ୍ୱାରା!’ ଯଦି ବନ୍ଧୁ କିମ୍ବା ବଡ଼ ସେନା ଆସିଯାଏ, ତେବେ ଏଠାରେ ନେତା ହତ୍ୟା ହୁଏ।

ସେନାନୀର୍ନିହତଶ୍ଚାଯଂ ଭୂପତିଶ୍ଚାପି ଵିପ୍ଲୁତଃ । ଵିଦ୍ରୁତାନାନ୍ତୁ ଯୋଧାନାଂ ସୁଖଂ ଧାତୋ ଵିଧୀଯତେ ।। ୨୩୬.

ସେନାପତି ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରିଛନ୍ତି, ରାଜା ମଧ୍ୟ ପଳାଇଯାଇଛନ୍ତି। ଯେମାନେ ଭାଗିଯାଇଛନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ ସୁରକ୍ଷିତ ପଥ ବ୍ୟବସ୍ଥା କରାଯାଏ।

ଧୂପଶ୍ଚ ଦେଯା ଧର୍ମ୍ମଜ୍ଞ ତଥା ଚ ପରମୋହନାଃ । ପତାକାଶ୍ଚୈଵ ସମ୍ଭାରୋ ଵାଦିତ୍ରାଣାଂ ଭଯାଵହଃ ।। ୨୩୬.

ଧର୍ମଜ୍ଞ, ଧୂପ ଦେବା ଉଚିତ, ଏହା ସହିତ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ମନ୍ତ୍ର ମଧ୍ୟ। ପତାକା ଓ ଭୟ ଦେଇଥିବା ବାଦ୍ୟଯନ୍ତ୍ର ଉପକରଣ ମଧ୍ୟ ରଖିବା ଉଚିତ।

ସମ୍ପ୍ରାପ୍ଯ ଵିଜଯଂ ଯୁଦ୍ଧେ ଦେଵାନ୍ଵିପ୍ରାଂଶ୍ଚ ସଂଯଜେତ୍ । ରତ୍ନାନି ରାଜଗାମୀନି ଅମାତ୍ଯେନ କୃତେ ରଣେ ।। ୨୩୬.

ଯୁଦ୍ଧରେ ଜୟ ଲାଭ କରି, ଦେବତା ଓ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେଙ୍କୁ ଅର୍ପଣ କରିବା ଉଚିତ। ଯୁଦ୍ଧରେ ଲାଭ ହୋଇଥିବା ରତ୍ନ ଓ ରାଜଧନ ସମ୍ପତ୍ତି ମନ୍ତ୍ରୀ ଦ୍ୱାରା ବଣ୍ଟନ କରାଯିବ।

ତସ୍ଯ ସ୍ତ୍ରିଯୋ ନ କସ୍ଯାପି ରକ୍ଷ୍ଯାସ୍ତାଶ୍ଚ ପରସ୍ଯ ଚ । ଶତ୍ରୁଂ ପ୍ରାପ୍ଯ ରଣେ ମୁକ୍ତଂ ପୁତ୍ରଵତ୍ ପରିପାଲଯେତ୍ ।। ୨୩୬.

ହାରିଥିବା ଓ ଜିତିଥିବା ଦୁହେଁ ପକ୍ଷର ଜଣେ ମହିଳାଙ୍କୁ କେବେ ଅପମାନ କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ। ଯୁଦ୍ଧରେ ଧରିଥିବା ଶତ୍ରୁଙ୍କୁ ପୁଅ ପରି ରକ୍ଷା କରିବା ଉଚିତ।

ପୁନସ୍ତେନ ନ ଯୋଦ୍ଧଵ୍ଯଂ ଦେଶାଚାରାଦି ପାଲଯେତ୍ । ତତଶ୍ଚ ସ୍ଵପୁରଂ ପ୍ରାପ୍ଯ ଧ୍ରୁଵେ ଭେ ପ୍ରଵିଶେଦ୍ ଗୃହଂ ।। ୨୩୬.

ତାଙ୍କ ସହିତ ପୁଣି ଯୁଦ୍ଧ କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ। ଦେଶର ଆଚାର ଅନୁସରଣ କରିବା ଦରକାର। ଏପରି, ନିଜ ସହରକୁ ଫେରି ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ଘରକୁ ପ୍ରବେଶ କରିବା ଉଚିତ।

ପୁଷ୍କର ଉଵାଚ ରାଜ୍ଯଲକ୍ଷ୍ମୀସ୍ଥିରତ୍ଵାଯ ଯଥେନ୍ଦ୍ରେଣ ପୁରା ଶ୍ରିଯଃ । ସ୍ତୁତିଃ କୃତା ତଥା ରାଜା ଜଯାର୍ଥଂ ସ୍ତୁତିମାଚରେତ୍ ।। ୨୩୭.

ପୁଷ୍କର କହିଲେ— ରାଜ୍ୟ ଶ୍ରୀର ସ୍ଥିରତା ପାଇଁ, ଯେପରି ଏକଦା ଇନ୍ଦ୍ର ଶ୍ରୀଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କରିଥିଲେ, ସେପରି ରାଜାଙ୍କୁ ଜୟ ପାଇଁ ସ୍ତୁତି କରିବା ଉଚିତ।