ଅଗ୍ନିପୁରାଣମ୍

ରାଜା ଵିଭୂତିମାପ୍ନୋତି୩ ଧାରଯନ୍ତି ନୃପଂ ହି ତେ । ମନ୍ତ୍ରଂ କୃତ୍ଵାଥ ଵ୍ଯାଯାମଞ୍ଚକ୍ରେ ଯାନେ ଚ ଶସ୍ତ୍ରକେ ।। ୨୩୫.

ମନ୍ତ୍ରୀମାନେ ରାଜାଙ୍କୁ ସମ୍ଭାଳି ରଖନ୍ତି, ତେଣୁ ରାଜା ଶ୍ରୀସମୃଦ୍ଧି ଲାଭ କରନ୍ତି। ମନ୍ତ୍ରଣା ପୂର୍ବକ ରାଜା ଶରୀର ଅଭ୍ୟାସ, ଯାନ ଓ ଅସ୍ତ୍ରଚାଳନାରେ ନିୟୋଜିତ ହେବା ଉଚିତ।

ନିଃସତ୍ତ୍ଵାଦୌ ନୃପଃ ସ୍ନାତଃ ପଶ୍ଯେଦ୍ଵିଷ୍ଣୁଂ ସୁପୂଜିତମ୍ । ହୁତଞ୍ଚ ପାଵକଂ ପଶ୍ଯେଦ୍ଵିପ୍ରାନ୍ ପଶ୍ଯେତ୍ସୁପୂଜିତାନ୍ ।। ୨୩୫.

ପ୍ରଭାତରେ ସ୍ନାନ କରି ରାଜାଙ୍କୁ ଭଲଭାବେ ପୂଜିତ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ଦର୍ଶନ କରିବା, ଅଗ୍ନିକୁ ହୋମ ହେଉଥିବା ଦେଖିବା, ଓ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଯଥାଯଥିକ ଆଦର ପାଉଥିବା ଦେଖିବା ଉଚିତ।

ଶାସ୍ତ୍ରାଣି ଚିନ୍ତଯେଦ୍ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଯୋଧାନ୍ କୋଷ୍ଠାଯୁଧଂ ଗୃହଂ । ଅନ୍ଵାସ୍ଯ ପଶ୍ଚିମାଂ ସନ୍ଧ୍ଯାଂ କାର୍ଯ୍ଯାଣି ଚ ଵିଚିନ୍ତ୍ଯ ତୁ ।। ୨୩୫.

ଶାସ୍ତ୍ର, ସେନା, ଅସ୍ତ୍ରାଗାର ଓ ଧନାଗାର ଦେଖିବା ପରେ, ପଶ୍ଚିମ ସନ୍ଧ୍ୟା କରି ରାଜାଙ୍କୁ ନିଜ କର୍ତ୍ତବ୍ୟ ବିଷୟରେ ଚିନ୍ତା କରିବା ଉଚିତ।

ଚରାନ୍ ସମ୍ପ୍ରେଷ୍ଯ ଭୁକ୍ତାନ୍ନମନ୍ତଃପୁରଚରୋ ଭଵେତ୍ । ଵାଦ୍ଯଗୀତୈରକ୍ଷିତୋଽନ୍ଯୈରେଵନ୍ନିତ୍ଯଞ୍ଚରେନ୍ନୃପଃ ।। ୨୩୫.

ଗୁପ୍ତଚରମାନେ ପଠାଇ ଓ ଖାଦ୍ୟ ଚାଖି ଦେଖି, ରାଜା ଅନ୍ତଃପୁରରେ ରହିବା ଉଚିତ। ସଙ୍ଗୀତ, ବାଦ୍ୟ ଓ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କ ସୁରକ୍ଷାରେ ରାଜା ସଦା ଚଳାଚଳ କରିବା ଉଚିତ।

ପୁଷ୍କର ଉଵାଚ ଯାତ୍ରାଵିଧାନପୂର୍ଵନ୍ତୁ ଵକ୍ଷ୍ଯେ ସାଙ୍‌ଗ୍ରାମିକଂ ଵିଧିଂ । ସପ୍ତାହେନ ଯଦା ଯାତ୍ରା ଭଵିଷ୍ଯତି ମହୀପତେଃ ।। ୨୩୬.

ପୁଷ୍କର କହିଲେ: ଏବେ ମୁଁ ଯୁଦ୍ଧଯାତ୍ରା ପାଇଁ ଉଚିତ ବିଧି ବ୍ୟାଖ୍ୟା କରିବି; ସାତ ଦିନ ପରେ ରାଜାଙ୍କ ଯାତ୍ରା ଆରମ୍ଭ ହେବ।

ପୂଜନୀଯୋ ହରିଃ ଶମ୍ଭୁର୍ମୋଦକାଦ୍ଯୈର୍ଵିନାଯକଃ । ଦ୍ଵିତୀଯେଽହନି ଦିଂକ୍‌ପାଲାନ୍ ସମ୍ପୂଜ୍ଯ ଶଯନଞ୍ଚରେତ୍ ।। ୨୩୬.

ହରି, ଶମ୍ଭୁ ଓ ବିନାୟକଙ୍କୁ ମିଠା ଓ ଅନ୍ୟ ଭୋଗଦ୍ୱାରା ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ। ଦ୍ୱିତୀୟ ଦିନ ଦିଗପାଳମାନେ ପୂଜି ଶୟନ କରିବା ଉଚିତ।

ଶଯ୍ଯାଯାଂ ଵା ତଦଗ୍ରେଽଥ କଦେଵାନ୍ ପ୍ରାର୍ଚ୍ଯ ମନୁଂ ସ୍ମରେତ୍ । ନମଃ ଶମ୍ଭୋ ତ୍ରିନେତ୍ରାଯ ରୁଦ୍ରାଯ ଵରଦାଯ ଚ ।। ୨୩୬.

ଶୟନରେ କିମ୍ବା ତାହାର ସମ୍ମୁଖରେ ଦେବତାମାନେ ପୂଜି ମନୁଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କରିବା: 'ନମସ୍କାର ଶମ୍ଭୁ, ତିନି ଚକ୍ଷୁ ଥିବା, ରୁଦ୍ର ଓ ଦାତାଙ୍କୁ।'

ଵାମନାଯ ଵିରୂପାଯ ସ୍ଵପ୍ନାଧିପତଯେ ନମଃ । ଭଗଵନ୍ଦେଵଦେଵେଶ ଶୂଲଭୃଦ୍‌ଵୃଷଵାହନ ।। ୨୩୬.

ବାମନ, ବିକୃତ ଆକୃତି ଥିବା, ସ୍ୱପ୍ନର ଅଧିପତିଙ୍କୁ ନମସ୍କାର। ହେ ଭାଗ୍ୟଶାଳୀ, ଦେବମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ତ୍ରିଶୂଳଧାରୀ, ବୃଷଭରେ ଚଢ଼ିଥିବା।

ଇଷ୍ଟାନିଷ୍ଟେ ମମାଚକ୍ଷ୍ଵ ସ୍ଵପ୍ନେ ସୁପ୍ତସ୍ଯ ଶାଶ୍ଵତ । ଯଜ୍ଜାଗ୍ରତୋ ଦୂରମିତି ପୁରୋଧା ମନ୍ତ୍ରମୁଚ୍ଚରେତ୍ ।। ୨୩୬.

ହେ ଶାଶ୍ୱତ, ମୋର ଶୁଅଥିବା ସ୍ୱପ୍ନରେ ଭଲ କିମ୍ବା ଖରାପ ଯାହା ଅଛି, ସେଗୁଡ଼ିକୁ ଦେଖାଇଦିଅ। ଜାଗ୍ରତବସ୍ଥାରେ ଯାହା ଦୂରେ ଅଛି, ତାହା ପାଇଁ ପୁରୋହିତ ମନ୍ତ୍ର ପଢ଼ିବେ।

ତୃତୀଯେଽହନି ଦିକ୍‌ପାଲାନ୍ ରୁଦ୍ରାଂସ୍ତାନ୍ ଦିକ୍ପତୀନ୍ଯଜେତ୍ । ଗ୍ରହନ୍ ଯଜେଚ୍ଚତୁର୍ଥେଽହ୍ନି ପଞ୍ଚମେ ଚାଶିଵନୌ ଯଜେତ୍ ।। ୨୩୬.

ତୃତୀୟ ଦିନ ଦିଗପାଳ ଓ ରୁଦ୍ରମାନେ, ସେହି ଦିଗର ଅଧିପତିଙ୍କୁ ଯଜ୍ଞ କରିବା ଉଚିତ। ଚତୁର୍ଥ ଦିନ ଗ୍ରହମାନେ, ପଞ୍ଚମ ଦିନ ଅଶ୍ୱିନୀଦ୍ୱୟଙ୍କୁ ପୂଜିବା ଉଚିତ।

ମାର୍ଗେ ଯା ଦେଵତାସ୍ତାସାନ୍ନଦ୍ଯାଦୀନାଞ୍ଚ ପୂଜନଂ । ଦିଵ୍ଯାନ୍ତରୀକ୍ଷଭୌମସ୍ଥଦେଵାନାଞ୍ଚ ତଥା ବଲିଃ ।। ୨୩୬.

ପଥରେ ଥିବା ଦେବତାମାନେ, ନଦୀ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ। ଏହିପରି ଦିବ୍ୟ, ଆକାଶ ଓ ଭୂମିରେ ବସିଥିବା ଦେବତାମାନେ ପାଇଁ ବଳି ଦେବା ଉଚିତ।

ରାତ୍ରୌ ଭୂତଗଣାନାଞ୍ଚ ଵାସୁଦେଵାଦିପୂଜନଂ । ଭଦ୍ରାକାଲ୍ଯାଃ ଶ୍ରିଯଃ କୁର୍ଯ୍ଯାତ୍ ପ୍ରାର୍ଥଯେତ୍ ସର୍ଵ୍ଦେଵତାଃ ।। ୨୩୬.

ରାତିରେ ଭୂତଗଣ, ବାସୁଦେବ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ। ଭଦ୍ରାକାଳୀ ଓ ଶ୍ରୀଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ ଦେଇ ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କୁ ପ୍ରାର୍ଥନା କରିବା ଉଚିତ।

ଵାସୁଦେଵଃ ସଙ୍କର୍ଷଣଃ ପ୍ରଦ୍ଯମ୍ନଶ୍ଚାନିରୁଦ୍ଧକଃ । ନାରାଯଣୋଽବ୍ଜଜୋ ଵିଷ୍ଣୁର୍ନ୍ନାରସିଂହୋ ଵରାହକଃ ।। ୨୩୬.

ବାସୁଦେବ, ସଂକର୍ଷଣ, ପ୍ରଦ୍ୟୁମ୍ନ, ଅନିରୁଦ୍ଧ, ନାରାୟଣ, ପଦ୍ମଯୋନି, ବିଷ୍ଣୁ, ନୃସିଂହ, ବରାହ।

ସୂର୍ଯ୍ଯଃ ସୋମଃ କୁକଜଚଶ୍ଚାନ୍ଦ୍ରିଜୀଵଶୁକ୍ରଶନୈଶ୍ଚରାଃ ।। ୨୩୬.

ସୂର୍ଯ୍ୟ, ସୋମ, କୁଜ, ଚନ୍ଦ୍ର, ଜୀବ, ଶୁକ୍ର, ଶନି।

ରାହୁଃ କେତୁର୍ଗଣପତିଃ ସେନାନୀ ଚଣ୍ଡିକା ହ୍ଯୁମା । ଲକ୍ଷ୍ମୀଃ ସରସ୍ଵତୀ ଦୁର୍ଗା ବ୍ରହ୍ମାଣୀପ୍ରମୁଖା ଗଣାଃ ।। ୨୩୬.

ରାହୁ, କେତୁ, ଗଣପତି, ସେନାପତି, ଚଣ୍ଡିକା, ଉମା, ଲକ୍ଷ୍ମୀ, ସରସ୍ୱତୀ, ଦୁର୍ଗା, ବ୍ରହ୍ମାଣୀ ଓ ତାଙ୍କ ଅନୁସରୀ ଦେବୀମାନେ।

ରୁଦ୍ରା ଇନ୍ଦ୍ରାଦଯୋ ଵହ୍ନିର୍ନ୍ନାଗାସ୍ତାର୍କ୍ଷ୍ଯୋଽପରେ ସୁରାଃ । ଦିଵ୍ଯାନ୍ତରୀକ୍ଷଭୂମିଷ୍ଠା ଵିଜଯାଯ ଭଵନ୍ତୁ ମେ ।। ୨୩୬.

ରୁଦ୍ର, ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ଅନ୍ୟମାନେ, ଅଗ୍ନି, ନାଗ, ତାର୍କ୍ଷ୍ୟ ଓ ଅନ୍ୟ ଦେବତାମାନେ—ଦିବ୍ୟ, ଆକାଶ ଓ ଭୂମିରେ ବସିଥିବା ସମସ୍ତେ—ମୋ ପାଇଁ ବିଜୟ ଦିଅନ୍ତୁ।

ମର୍ଦଯନ୍ତୁ ରଣେ ଶତ୍ରୂନ୍ ସମ୍ପ୍ରଗୃହ୍ଯୋପହାରକଂ । ସପୁତ୍ରମାତୃଭୃତ୍ଯୋଽହଂ ଦେଵା ଵଃ ଶରଣଙ୍ଗତଃ ।। ୨୩୬.

ଯୁଦ୍ଧରେ ଶତ୍ରୁମାନେକୁ ଦମନ କରନ୍ତୁ, ଉପହାର ଗ୍ରହଣ କରି। ମୁଁ, ପୁଅ, ମାଆ ଓ ଦାସମାନେ ସହିତ, ହେ ଦେବତାମାନେ, ଆପଣଙ୍କ ଶରଣ ନେଇଛି।

ଵିନିଵୃତ୍ତଃ ପ୍ର୍ଦାସ୍ଯାମି ଦତ୍ତାଦଭ୍ଯଧିକଂ ବଲିଂ ।। ୨୩୬.

ମୁଁ ପଛକୁ ହଟିଯିବି, ଏବଂ ପୂର୍ବରୁ ଦିଆଯାଇଥିବାଠାରୁ ଅଧିକ ବଳି ଦେଇବି।

ଷଷ୍ଠେଽହ୍ନି ଵିଜଯସ୍ନାନଂ କର୍ତ୍ତଵ୍ଯଂ ଚାଭିଷେକଵତ୍ । ଯାତ୍ରାଦିନେ ସପ୍ତମେ ଚ ପୂଜଯେଚ୍ଚ ତ୍ରିଵକ୍ରମଂ ।। ୨୩୬.

ଛଅତିଅ ଦିନରେ ବିଜୟ ସ୍ନାନ କରିବା ଉଚିତ, ଯେପରିକି ଅଭିଷେକ ଅନୁଷ୍ଠାନରେ କରାଯାଏ। ଯାତ୍ରା ଦିନ, ସାତତିଅ ଦିନରେ, ତିନିପଦ ଭଗବାନଙ୍କୁ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ।

ନୀରାଜନୋକ୍ତମନ୍ତ୍ରୈଶ୍ଚ ଆଯୁଧଂ ଵାହନଂ ଯଜେତ୍ । ପୁଣ୍ଯାହଜଯଶବ୍ଦେନ ମନ୍ତ୍ରମେତନ୍ନିଶାମଯେତ୍ ।। ୨୩୬.

ନୀରାଜନ ପାଇଁ ଯେଉଁ ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରାଯାଏ, ସେମାନେ ଦ୍ୱାରା ଅସ୍ତ୍ର ଏବଂ ଯାନକୁ ପବିତ୍ର କରିବା ଉଚିତ। ଶୁଭ ଏବଂ ବିଜୟ ଧ୍ୱନି ସହିତ, ଏହି ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରିବା ଉଚିତ।

ଦିଵ୍ଯାନ୍ତରୀକ୍ଷଭୂମିଷ୍ଠାଃ ସନ୍ତ୍ଵାଯୁର୍ଦାଃ ସୁରାଶ୍ଚ ତେ । ଦେଵସିଦ୍ଧିଂ ପ୍ରପ୍ନୁହି ତ୍ଵଂ ଦେଵଯାତ୍ରାସ୍ତୁ ସା ତଵ ।। ୨୩୬.

ସ୍ୱର୍ଗ, ଆକାଶ ଏବଂ ପୃଥିବୀରେ ବସୁଥିବା ଦେବତାମାନେ ତୁମକୁ ଦୀର୍ଘ ଆୟୁ ଦିଅନ୍ତୁ। ତୁମେ ଦେବତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସଫଳତା ଲାଭ କର, ଏହି ଦେବ ଯାତ୍ରା ତୁମର ହେଉ।

ରକ୍ଷନ୍ତୁ ଦେଵତାଃ ସର୍ଵା ଇତି ଶ୍ରୁତ୍ଵା ନୃପୋ ଵ୍ରଜେତ୍ । ଗୃହୀତ୍ଵା ସଶରଞ୍ଚାପଂ ଧନୁର୍ନାଗେତି ମନ୍ତ୍ରତଃ ।। ୨୩୬.

‘ସମସ୍ତ ଦେବତାମାନେ ରକ୍ଷା କରନ୍ତୁ’ ଏହି ଶବ୍ଦ ଶୁଣି, ରାଜା ଧନୁଷ ଓ ବାଣ ନେଇ, ‘ନାଗ ଧନୁଷ’ ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରି ଆଗକୁ ବଢ଼ିବା ଉଚିତ।

ନଦ୍ଵିଣ୍ଣୋରିତି ଜପ୍ତ୍ଵାଥ ଦଦ୍ଯାଦ୍ରିପୁମୁଖ ପଦଂ । ଦକ୍ଷିଣଂ ପଦଂ ଦ୍ଵାତ୍ରିଂଶଦ୍ଦିକ୍ଷୁଂ ପ୍ରାଚ୍ଯାଦିଷୁ କ୍ରମାତ୍ ।। ୨୩୬.

‘ନଦ୍ବିଣ୍ଣୋର୍’ ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରି, ସେ ପରେ ପାହାଡ଼ର ମୁହଁରେ ପାଦ ରଖିବା ଉଚିତ। ଡାହାଣ ପାଦକୁ ବ୍ୟବହାର କରି, ପୂର୍ବ ଦିଗରୁ ଆରମ୍ଭ କରି ଏକେକ ଦିଗରେ, ମୋଟେ ବତିସ ଦିଗରେ ପାଦ ଦେବା ଉଚିତ।

ନାଗଂ ରଥଂ ହଯଞ୍ଚୈଵ ଧୁର୍ଯାଂଶ୍ଚୈଵାରୁହେତ୍ କ୍ରମାତ୍ । ଆରୁହ୍ଯ ଵାଦ୍ଯୈର୍ଗଚ୍ଛେତ ପୃଷ୍ଠତୋ ନାଵଲୋକଯେତ୍ ।। ୨୩୬.

ସେ କ୍ରମକ୍ରମେ ହାତୀ, ରଥ, ଘୋଡ଼ା ଏବଂ ଯେଉଁ ଜନ୍ତୁ ଯୁଦ୍ଧରେ ଲାଗେ, ସେଗୁଡ଼ିକୁ ଚଢ଼ିବା ଉଚିତ। ଚଢ଼ି ହେଲାପରେ, ବାଜାର ସଙ୍ଗେ ଆଗକୁ ବଢ଼ିବା ଉଚିତ, ପଛକୁ ଦେଖିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ।

କ୍ରୋଶମାତ୍ରଂ ଗତସ୍ତିଷ୍ଠେତ୍ ପୂଜଯେଦ୍ଦେଵତା ଦ୍ଵିଜାନ୍ । ପରଦେଶଂ ଵ୍ରଜେତ୍ ପଶ୍ଚାଦାତ୍ମସୈନ୍ଯଂ ହି ପାଲଯନ୍ ।। ୨୩୬.

ଏକ କ୍ରୋଶ ଦୂର ଯିବା ପରେ, ସେ ରୁକି ଦେବତା ଏବଂ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେଙ୍କୁ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ। ତାପରେ, ସେ ନିଜ ସେନାକୁ ସୁରକ୍ଷିତ ରଖି, ବିଦେଶ ଦେଶକୁ ଯିବା ଉଚିତ।

ଦେଵାନାଂ ପୂଜନଂ କୁର୍ଯ୍ଯାନ୍ନ ଛିନ୍ଦ୍ଯାଦାଯମତ୍ର ତୁ ।। ୨୩୬.

ଦେବତାମାନେଙ୍କ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ, ଏଠାରେ ଏହି କାମ କେବେ ଅବହେଳା କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ।

ନାଵମାନଯେତ୍ତଦ୍ଦେଶ୍ଯାନାଗତ୍ଯ ସ୍ଵପୁରଂ ପୁନଃ । ଜଯଂ ପ୍ରାପ୍ଯାର୍ଚ୍ଚଯେଦ୍ଦେଵାନ୍ ଦଦ୍ଯାଦ୍ଦାନାନି ପାର୍ଥିପଃ ।। ୨୩୬.

ସେ ସେଇ ଦେଶର ଲୋକମାନେଙ୍କୁ ଅପମାନ କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ। ନିଜ ସହରକୁ ପୁଣି ଫେରି, ରାଜା ବିଜୟ ଲାଭ କରି, ଦେବତାମାନେଙ୍କୁ ପୂଜା କରିବା ଏବଂ ଦାନ ଦେବା ଉଚିତ।

ଦ୍ଵିତୀଯେଽହନି ସଙ୍‌ଗ୍ରାମୋ ଭଵିଷ୍ଯତି ଯଦା ତଦା । ସ୍ନାପଯେଦ୍‌ଗଜମଶ୍ଵାଦି ଯଜେଦ୍ଦେଵଂ ନୃସିଂହକଂ ।। ୨୩୬.

ଦ୍ୱିତୀୟ ଦିନରେ ଯେତେବେଳେ ଯୁଦ୍ଧ ହେବ, ସେତେବେଳେ ହାତୀ, ଘୋଡ଼ା ଓ ଅନ୍ୟମାନେଙ୍କୁ ସ୍ନାନ କରାଇବା ଏବଂ ନୃସିଂହ ଦେବଙ୍କୁ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ।

ଛତ୍ରାଦିରାଜଲିଙ୍ଗାନି ଶସ୍ତ୍ରାଣି ନିଶି ଵୈ ଗଣାନ୍ । ପ୍ରାତର୍ନୃସିଂହକଂ ପୂଜ୍ଯ ଵାହନାଦ୍ଯମଶେଷତଃ ।। ୨୩୬.

ରାତିରେ ଛତା ଓ ଅନ୍ୟ ରାଜଚିହ୍ନ, ଅସ୍ତ୍ର ଏବଂ ଗଣମାନେଙ୍କୁ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ। ପ୍ରଭାତେ ନୃସିଂହ ଦେବଙ୍କୁ ଏବଂ ସମସ୍ତ ଯାନ ଓ ଅନ୍ୟମାନେଙ୍କୁ ଅବଶ୍ୟ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ।