ଅଗ୍ନିପୁରାଣମ୍

ଦ୍ରୁମାଣାଂ ସ୍ଵେତପୁଷ୍ପାଣାଂ ଗଗନେ ଚ ତଥା ଦ୍ଵିଜ । ଦ୍ରୁମତୃଣୋଦ୍ଭଵୋ ନାଭୌ ତଥା ଚ ବହୁବାହୁତା ।। ୨୨୯.

ଧଳା ଫୁଲ ଥିବା ଗଛ, ଆକାଶରେ ଗଛ, ନାଭିରୁ ଗଛ କିମ୍ବା ଘାସ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେବା, ବହୁତ ବାହୁ ଥିବା—

ତଥା ଚ ବହୁଶୀର୍ଷତ୍ଵଂ ପଲିତୋଦ୍ବଵ ଏଵ ଚ । ସୁଶୁକ୍ଲମାଲ୍ଯଧାରିତ୍ଵଂ ସୁଶୁକ୍ଲାମ୍ବରଧାରିତା ।। ୨୨୯.

ବହୁତ ମୁଣ୍ଡ ଥିବା, ହଠାତ୍ ପକା କେଶ ହେବା, ସୁଧଳା ମାଳା ଓ ଧଳା ବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧିବା—

ଚନ୍ଦ୍ରାର୍କତାରାଗ୍ରହଣଂ ପରିମାର୍ଜନମେଵ ଚ । ଶକ୍ରଧ୍ଵଜାଲିଙ୍ଗନଞ୍ଚ ଧ୍ଵଜୋଚ୍ଛ୍ରାଯକ୍ରିଯା ତଥା ।। ୨୨୯.

ଚନ୍ଦ୍ର, ସୂର୍ଯ୍ୟ କିମ୍ବା ତାରାକୁ ଧରିବା, ସଫା କରିବା, ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଧ୍ୱଜକୁ ଆଲିଙ୍ଗନ କରିବା, କିମ୍ବା ଧ୍ୱଜ ଉଠାଇବା—

ଭୂମ୍ଯମ୍ବୁଧାରାଗ୍ରହଣଂ୬ ଶତ୍ରୂଣାଞ୍ଚୈଵ ଵିକ୍ରିଯା । ଜଯୋ ଵିଵାଦେ ଦ୍ଯୁତେ ଚ ସଙ୍‌ଗ୍ରାମେ ଚ ତଥା ଦ୍ଵିଜ ।। ୨୨୯.

ମାଟି କିମ୍ବା ପାଣି ଧରିବା, ଶତ୍ରୁଙ୍କର ହାର, ବିବାଦ, ଜୁଆ କିମ୍ବା ଯୁଦ୍ଧରେ ଜିତିବା—

ଭକ୍ଷଣଞ୍ଚାର୍ଟ୍ରମାଂସାନାମ୍ପାଯସସ୍ଯ ଚ ଭକ୍ଷଣଂ । ଦର୍ଶନଂ ରୁଧିରସ୍ଯାପି ସ୍ନାନଂ ଵା ରୁଧିରେଣ ଚ ।। ୨୨୯.

ଅଠିର ମାଂସ କିମ୍ବା ଖିର ଖାଇବା, ରକ୍ତ ଦେଖିବା, କିମ୍ବା ରକ୍ତରେ ନହାଇବା—

ସୁଗରୁଧିରମଦ୍ଯାନାଂ ପାନଂ କ୍ଷୀରସ୍ଯ ଵାପ୍ଯଥ । ଅସ୍ତ୍ରୈର୍ଵିଚେଷ୍ଟନଂ ଭୂମୌ ନିର୍ମଲଂ ଗଗନଂ ତଥା ।। ୨୨୯.

ସୁଧୂତ ରକ୍ତ, ମଦ କିମ୍ବା ଦୁଧ ପିଇବା; ଅସ୍ତ୍ର ନେଇ ମାଟିରେ ଘୁରିବା, କିମ୍ବା ନିର୍ମଳ ଆକାଶ ଦେଖିବା—

ମୁଖେନ ଦୋହନଂ ଶସ୍ତଂ ମହିଷୀଣାଂ ତଥା ଗଵାଂ । ସିଂହୀନାଂ ହସ୍ତିନୀନାଞ୍ଚ ବଡଵାନାଂ ତଥୈଵ ଚ ।। ୨୨୯.

ମୁହଁ ଦ୍ୱାରା ମହିଷୀ, ଗାଈ, ସିଂହୀ, ହାତିଣୀ କିମ୍ବା ଘୋଡ଼ୀର ଦୁଧ ଦୋହନ କରିବା ଶୁଭ।

ପ୍ରସାଦୋ ଦେଵଵିପ୍ରେଭ୍ଯୋ ଗୁରୁଭ୍ଯଶ୍ଚ ତଥା ଦ୍ଵିଜ । ଅମ୍ଭସା ଚାଭିଷେଖସ୍ତୁ ଗଵାଂ ଶ୍ରୃଙ୍ଗଚ୍ଯୁତେନ ଚ ।। ୨୨୯.

ଦେବତା, ବ୍ରାହ୍ମଣ ଓ ଗୁରୁଙ୍କର କୃପା ପାଇବା, କିମ୍ବା ପାଣିରେ ଅଭିଷେକ, କିମ୍ବା ଗାଈର ଶିଙ୍ଗରୁ ବହୁଥିବା ଦ୍ରବ୍ୟରେ ଅଭିଷେକ ହେବା—

ଚନ୍ଦ୍ରାଦ୍ ଭ୍ରଷ୍ଟେନ ଵା ରାମ ଜ୍ଞେଯଂ ରାକଜ୍ଯପ୍ରଦଂ ହି ତତ୍ । ରାଜ୍ଯାଭିଷେକଶ୍ଚ ତଥା ଛେଦନଂ ଶିରସୋଽପ୍ଯଥ ।। ୨୨୯.

ଚନ୍ଦ୍ରରୁ ପଡ଼ିଯିବା, ରାମ, ଏହା ରାଜ୍ୟ ଦେଇଥାଏ; ଏହିପରି ରାଜ୍ୟାଭିଷେକ କିମ୍ବା ମୁଣ୍ଡ କାଟାଯିବା—

ମରଣଂ ଵହ୍ନିଲାଭଶ୍ଚ ଵହ୍ନିଦାହୋ ଗୃହାଦିଷୁ । ଲବ୍ଧିଶ୍ଚ ରାକଜଲିଙ୍ଗାନାଂ ତନ୍ତ୍ରୀଵାଦ୍ଯାଭିଵାଦନଂ ।। ୨୨୯.

ମୃତ୍ୟୁ, ଅଗ୍ନି ପାଇବା, ଘର ଇତ୍ୟାଦିରେ ଅଗ୍ନି ଜଳିବା, ରାଜ୍ୟ ଚିହ୍ନ ପାଇବା, କିମ୍ବା ତନ୍ତ୍ରୀ ବାଦ୍ୟରେ ସ୍ୱାଗତ ହେବା—

ଯସ୍ତୁ ପଶ୍ଯତି ସ୍ଵପ୍ନାନ୍ତେ ରାଜାନଂ କୁଞ୍ଜରଂ ହଯଂ । ହିରଣ୍ଯଂ ଵୃଷଭଙ୍ଗାଞ୍ଚ କୁଟୁମ୍ବସ୍ତସ୍ଯ ଵର୍ଦ୍ଧତେ ।। ୨୨୯.

ଯିଏ ସ୍ୱପ୍ନର ଶେଷରେ ରାଜା, ହାତୀ, ଘୋଡ଼ା, ସୁନା, କିମ୍ବା ବଳଦ ଦେଖେ—ତାଙ୍କର ପରିବାର ଉନ୍ନତି ହୁଏ।

ଵୃଷେଭଗୃହଶୈଲାଗ୍ରଵୃକ୍ଷାରୋହଣରୋଦନଂ । ଘୃତଵିଷ୍ଠାନୁଲେପୋ ଵା ଅଗମ୍ଯାଗମନଂ ତଥା ।। ୨୨୯.

ବୃଷ ଘରର ଛାଦ, ପାହାଡ଼ର ଶିଖର କିମ୍ବା ଗଛରେ ଚଢ଼ିବା, ଘିଅ କିମ୍ବା ମଳ ଲଗାଇବା, ଅନୁଚିତ ଜଣେ ଜଣାଣୀଙ୍କ ସମ୍ମିଳନ, ଏମିତି କାମଗୁଡ଼ିକୁ ଦେଖିଲେ ଦୁଃଖ କରିବା ଉଚିତ।

ପୁଷ୍କର ଉଵାଚ ଔଷଧାନି ଚ ଯୁକ୍ତାନି ଧାନ୍ଯଂ କୃଷ୍ଣମଶୋଭନଂ । କାର୍ପାସଂ ତୃଣଶୁଷ୍କଞ୍ଚ ଗୋମଯଂ ଵୈ ଧନାନି ଚ ।। ୨୩୦.

ପୁଷ୍କର କହିଲେ: ମିଶିତ ଔଷଧ, କଳା କିମ୍ବା ଅଶୁଭ ଧାନ୍ୟ, କପାସ, ଶୁଖିଲା ଘାସ, ଗୋବର ଓ ଧନ—

ଅଙ୍ଗାରଂ ଗୁଡସର୍ଜୌ ଚ ମୁଣ୍ଡାଭ୍ଯକ୍ତଞ୍ଚ ନଗ୍ନକଂ । ଅଯଃ ପଙ୍କଂ ଚର୍ମ୍ମକେଶୌ ଉନ୍ମତ୍ତଞ୍ଚ ନପୁଂସକଂ ।। ୨୩୦.

ଅଙ୍ଗାର, ଗୁଡ଼, ସରଜ ଗମ୍ଧ, ମୁଣ୍ଡ ମୁଣ୍ଡା କିମ୍ବା ତେଲ ଲଗାଇଥିବା ଲୋକ, ନଗ୍ନ ବ୍ୟକ୍ତି, ଲୋହା, କାଦଳି, ଚର୍ମ ଓ କେଶ, ପାଗଳ ଓ ନପୁଂସକ—

ଚଣ୍ଡାଲଶ୍ଵପଚାଦ୍ଯାନି ନରା ବନ୍ଧନପାଲକାଃ । ଗର୍ଭିଣୀ ସ୍ତ୍ରୀ ଚ ଵିଧଵାଃ ପିଣ୍ଯାକାଦୀନି ଵୈ ମୃତଂ ।। ୨୩୦.

ଚଣ୍ଡାଳ, କୁକୁର ମାଂସ ଖାଉଥିବା, କାରାଗାର ରକ୍ଷକ, ଗର୍ଭବତୀ ଜଣାଣୀ, ବିଧବା, ପିଣ୍ଯାକ ଓ ଏପରି ଅନ୍ୟାନ୍ୟ, ଏବଂ ମୃତଦେହ—

ତୁଷଭସ୍ମକପାଲାସ୍ଥିଭିନ୍ନଭାଣ୍ଡମଶସ୍ତକଂ । ଅଶସ୍ତୋ ଵାଦ୍ଯଶବ୍ଦଶ୍ଚ ଭିନ୍ନ ଭୈରଵଝର୍କ୍ଭରଃ ।। ୨୩୦.

ଧାନ ଚାଉଳର ତୁଷ, ଖାକ, ଭାଙ୍ଗି ଯାଇଥିବା ମାଟି ଭାଣ୍ଡ, ହାଡ଼, ଭାଙ୍ଗିଥିବା ପାତ୍ର, ଅଶୁଭ ବସ୍ତୁ, ଅଶୁଭ ବାଦ୍ୟ ଶବ୍ଦ, ଭୟଙ୍କର ଚିତ୍କାର—

ଏହୀତି ପୁରତଃ ଶବ୍ଦଃ ଶସ୍ଯତେ ନ ତୁ ପୃଷ୍ଠତଃ । ଗଚ୍ଛେତି ପଶ୍ଚାଚ୍ଛବ୍ଦୋଽଗ୍ର୍ଯଃ ପୁରସ୍ତାତ୍ତୁ ଵିଗର୍ହିତଃ ।। ୨୩୦.

‘ଆସ’ ବୋଲି ସାମ୍ନାରୁ କହିଲେ ଶୁଭ, କିନ୍ତୁ ପଛରୁ ନୁହେଁ; ‘ଯା’ ବୋଲି ପଛରୁ କହିଲେ ଭଲ, ସାମ୍ନାରୁ କହିଲେ ଅପମାନ।

କ୍ଵ ଯାସି ତିଷ୍ଠ ମା ଗଚ୍ଛ କିନ୍ତେ ତତ୍ର ଗତସ୍ଯ ଚ । ଅନିଷ୍ଟଶବ୍ଦା ମୃତ୍ଯର୍ଥଂ କ୍ରଵ୍ଯାଦଶ୍ଚ ଧ୍ଵଜାଦିଗଃ ।। ୨୩୦.

‘କେଉଁଠି ଯାଉଛ?’, ‘ଥା’, ‘ଯିଅନି’, ‘କାହିଁକି ସେଠାକୁ ଗଲୁ?’—ଏମିତି କଥା ଅଶୁଭ ଓ ମୃତ୍ୟୁ ସୂଚକ; ମାଂସ ଭକ୍ଷକ ପଶୁ, ଧ୍ୱଜ ଓ ଏମିତି ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ମଧ୍ୟ।

ସ୍ଖଲନଂ ଵାହନାନାଞ୍ଚ ଶସ୍ତ୍ରଭଙ୍ଗସ୍ତଥୈଵ ଚ । ଶିରୋଘାତଶ୍ଚ ଚଦ୍ଵାରାଦ୍ଯୈଶ୍ଛତ୍ର ଵାସାଦିପାତନଂ ।। ୨୩୦.

ଗାଡ଼ି ଓଖଳିଯିବା, ଅସ୍ତ୍ର ଭାଙ୍ଗିଯିବା, ମୁଣ୍ଡରେ ଆଘାତ, ଦ୍ୱାର ଆଦିରେ ଚୋଟ ଲାଗିବା, ଛତା, ବସ୍ତ୍ର ଓ ଏମିତି ବସ୍ତୁ ଝରିପଡ଼ିବା—

ହରିମଭ୍ଯର୍ଚ୍ଯ ସଂସ୍ତୁତ୍ଯ ସ୍ଯାଦମଙ୍ଗଲ୍ଯନାଶନଂ । ଦ୍ଵିତୀଯନ୍ତୁ ତତୋ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଵିରୁଦ୍ଧଂ ପ୍ରଵିଶେଦ୍ ଗୃହଂ ।। ୨୩୦.

ହରିଙ୍କୁ ପୂଜି ଓ ସ୍ତୁତି କଲେ ଅଶୁଭ ନାଶ ହୁଏ; ଦ୍ୱିତୀୟ ଥର ଏମିତି ଚିହ୍ନ ଦେଖିଲେ ଅନ୍ୟ ପଥରୁ ଘରକୁ ପ୍ରବେଶ କରିବା ଉଚିତ।

ଶ୍ଵେତାଃ ସୁମନସଃ ଶ୍ରେଷ୍ଠାଃ ପୂର୍ଣକୁମ୍ଭୋ ମହୋତ୍ତମଃ । ମାଂସଂ ମତ୍ସ୍ଯା ଦୂରଶବ୍ଦା ଵୃଦ୍ଧ ଏକଃ ପଶୁସ୍ତ୍ଵଜଃ ।। ୨୩୦.

ଧଳା ଫୁଲ ସବୁଠୁ ଭଲ, ପୂର୍ଣ୍ଣ ଘଡ଼ା ଶ୍ରେଷ୍ଠ; ମାଂସ, ମାଛ, ଦୂରର ଶବ୍ଦ, ବୃଦ୍ଧ ଏକା, ଚର୍ମ ଛଡ଼ା ପଶୁ—

ଗାଵସ୍ତୁରଙ୍ଗମା ନାଗା ଦେଵାଶ୍ଚ ଜ୍ଵଲିତୋଽନଲଃ । ଦୂର୍ଵାର୍ଦ୍ରଗୋମଯଂ ଵେଶ୍ଯା ସ୍ଵର୍ଣରୂପ୍ଯଞ୍ଚ ରତ୍ନକଂ ।। ୨୩୦.

ଗାଈ, ଘୋଡ଼ା, ହାତୀ, ଦେବତା, ଜ୍ୱଳନ୍ତ ଅଗ୍ନି, ତର ଘାସ, ଭିଜା ଗୋବର, ବେଶ୍ୟା, ସୁନା, ଚାନ୍ଦି ଓ ମଣି—

ଵଚାସିଦ୍ଧାର୍ଥକୌଷଧ୍ଯୋ ମୁଦ୍ର ଆଯୁଧଖଡ୍‌ଗକଂ । ଛତ୍ରଂ ପୀଠଂ ରାଜଲିଙ୍ଗଂ ଶଵଂ ରୁଦିତଵର୍ଜିତଂ ।। ୨୩୦.

କଥା, କାମଫଳଦାୟି ଔଷଧ, ମୁଦ୍ରା, ଅସ୍ତ୍ର ଓ ତଳୱାର, ଛତା, ପୀଠ, ରାଜଚିହ୍ନ, କାନ୍ଦନ ଛଡ଼ା ମୃତଦେହ—

ଫଲଂ ଘୃତଂ ଦଧି ପଯୋ ଅକ୍ଷତାଦର୍ଶମାକ୍ଷିକଂ । ଶଙ୍ଖ ଇକ୍ଷୁଃ ଶୁଭଂ ଵାକ୍ପଂ ଭକ୍ତଵାଦିତ୍ରଗୀତକଂ ।। ୨୩୦.

ଫଳ, ଘିଅ, ଦହି, ଦୁଧ, ଅକ୍ଷତ, ଦର୍ପଣ, ମଧୁ, ଶଂଖ, ଇଖ, ଶୁଭ କଥା, ଭୋଜନ, ବାଦ୍ୟ ଓ ଗୀତ—

ଗମ୍ଭୀରମେଘସ୍ତନିତଂ ତଡିତ୍ତୁଷ୍ଟିଶ୍ଚ ମାନସୀ । ଏକତଂ ସର୍ଵଲିଙ୍ଗାନି ମନସସ୍ତୁଷ୍ଟିରେକତଃ ।। ୨୩୦.

ଗଭୀର ମେଘର ଗର୍ଜନ, ବିଜୁଳିରେ ମନର ସନ୍ତୋଷ—ଏସବୁ ଶୁଭ ଚିହ୍ନ; କିନ୍ତୁ ମନର ସନ୍ତୋଷ ସବୁଠାରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ।

ପୁଷ୍କର ଉଵାଚ ତିଷ୍ଠତୋ ଗମନେ ପ୍ରଶ୍ନେ ପୁରୁଷସ୍ଯ ଶୁଭାଶୁଭଂ । ନିଵେଦଯନ୍ତି ଶକୁନା ଦେଶସ୍ଯ ନଗରସ୍ଯ ଚ ।। ୨୩୧.

ପୁଷ୍କର କହିଲେ: ଲୋକ ଦଢ଼ିଥିବାବେଳେ, ବାହାରୁଅଁଠିବାବେଳେ କିମ୍ବା ପ୍ରଶ୍ନ କରାଯାଉଥିବାବେଳେ, ଶୁଭ କିମ୍ବା ଅଶୁଭ ଚିହ୍ନ ଦେଶ ଓ ସହର ପାଇଁ ଦେଖାଯାଏ।

ସର୍ଵଃ ପାପଫଲୋ ଦୀପ୍ତୋ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟୋ ଦୈଵଚିନ୍ତକୈଃ । ଶାନ୍ତଃ ଶୁଭଫଲଶ୍ଚୈଵ ଦୈଵଜ୍ଞୈଃ ସମୁଦାହୃତଃ ।। ୨୩୧.

ସମସ୍ତ ତୀବ୍ର ଚିହ୍ନକୁ ଭାଗ୍ୟ ବିଚାରକ ଅଶୁଭ ଫଳବାନ୍ତି ବୋଲି କହନ୍ତି; ଶାନ୍ତ ଚିହ୍ନକୁ ଜ୍ୟୋତିଷୀ ଶୁଭ ଫଳ ଦେବା ବୋଲି କହନ୍ତି।

ଷଟ୍‌ପ୍ରକାରା ଵିନିର୍ଦିଷ୍ଟାଃ ଶକୁନାନାଞ୍ଚ ଦୀପ୍ତଯଃ । ଵେଲାଦିଗ୍ଦେଶକରଣରୁତଜାତିଵିଭେଦତଃ ।। ୨୩୧.

ଅନୁଷ୍ଠାନ, ସମୟ, ସ୍ଥାନ, କାର୍ଯ୍ୟ, ଶବ୍ଦ ଓ ପ୍ରକୃତି ଅନୁଯାୟୀ ଶକୁନର ଛଅ ପ୍ରକାର ତୀବ୍ରତା ବର୍ଣ୍ଣନା କରାଯାଇଛି।

ପୂର୍ଵା ପୂର୍ଵା ଚ ଵିଜ୍ଞେଯା ସା ତେଷାଂ ବଲଵତ୍ତରା । ଦିଵାଚରୋ ରାତ୍ରିଚରସ୍ତଥା ରାତ୍ରୌ ଦିଵାଚରଃ ।। ୨୩୧.

ପୂର୍ବ ଥିବା ଚିହ୍ନ ସବୁଠାରୁ ଶକ୍ତିଶାଳୀ; ଦିନରେ ରାତି ଘୁରୁଥିବା କିମ୍ବା ରାତିରେ ଦିନ ଘୁରୁଥିବା ଶକୁନ ବିଶେଷ ଫଳଦାୟକ।