ଅଗ୍ନିପୁରାଣମ୍

ରାଜା ଗଵାଭିଵାରାଦ୍ଯଂ ହନ୍ଯାଚ୍ଚୈଵାତତାଯିନଃ । ପରସ୍ତ୍ରିଯଂ ନ ଭାଷେତ ପ୍ରତିଷିଦ୍ଧୋ ଵିଶେନ୍ନ ହି ।। ୨୨୭.୪୦ ଅଦଣ୍ଡ୍ଯା ସ୍ତ୍ରୀ ଭଵେଦ୍ରାଜ୍ଞା ଵରଯନ୍ତୀ ପତିଂ ସ୍ଵଯଂ। ଉତ୍ତମାଂ ସେଵମାନଃ ସ୍ତ୍ରୀଂ ଜଘନ୍ଯୋ ବଧମର୍ହତି ।। ୨୨୭.

ଯେଉଁମାନେ ଗାଈ ଚୋରି କରିବା ପାଇଁ ଆକ୍ରମଣ କରନ୍ତି ଏବଂ ଏହା ପରି ଅନ୍ୟ ଅପରାଧ କରନ୍ତି, ରାଜା ସେମାନୋକୁ ମାରିଦେବା ଉଚିତ। ଅନ୍ୟର ଜନାନୀଙ୍କ ସହ କଥା ହେବା କିମ୍ବା ନିଷେଧ କଲେ ତାଙ୍କ ଘରକୁ ପ୍ରବେଶ କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ।

ଭର୍ତ୍ତାରଂ ଲଙ୍‌ଘଯେଦ୍ଯା ତାଂ ଶ୍ଵଭିଃ ସଙ୍ଘାତଯେତ୍ ସ୍ଥିରଂ । ସଵର୍ଣଦୂଷିତାଂ କୁର୍ଯ୍ଯାତ୍ ପିଣ୍ଡମାତ୍ରୋପଜୀଵିନୀଂ ।। ୨୨୭.

ଯେଉଁ ଜନାନୀ ସ୍ୱାମୀଙ୍କୁ ଅବମାନ କରେ, ତାକୁ କୁକୁରମାନେ ଖାଇଦେବା ପାଇଁ ବାହାରେ ଛାଡ଼ିଦେବା ଉଚିତ। ସମାନ ଜାତିର ପୁରୁଷ ଦ୍ୱାରା ଦୁଷିତ ହେଲେ, ସେ ମାତ୍ର ଭିକ୍ଷା ଖାଇ ଜୀବନ ଯାପନ କରିବାକୁ ପଡ଼ିବ।

ଜ୍ଯାଯସା ଦୂଷିତା ନାରୀ ମୁଣ୍ଡନଂ ସମଵାପ୍ନୁଯାତ୍ । ଵୈଶ୍ଯାଗମେ ତୁ ଵିପ୍ରସ୍ଯ କ୍ଷତ୍ରିଯସ୍ଯାନ୍ତ୍ଯଜାଗମେ ।। ୨୨୭.

ଉଚ୍ଚ ଜନରେ ଦୁଷିତ ହେଲେ, ଜନାନୀଙ୍କ ମୁଣ୍ଡ କାଟିଦେବା ଉଚିତ। ବ୍ରାହ୍ମଣ ବୈଶ୍ୟ ଦ୍ୱାରା, କ୍ଷତ୍ରିୟ ଅନ୍ତ୍ୟଜ ଦ୍ୱାରା ଦୁଷିତ ହେଲେ,

କ୍ଷତ୍ରିଯଃ ପ୍ରଥମଂ ଵୈଶ୍ଯୋ ଦଣ୍ଡ୍ଯଃ ଶଦ୍ରାଗମେ ଭଵେତ୍ । ଗୁହୀତ୍ଵା ଵେତନଂ ଵେଶ୍ଯା ଲୋଭାଦନ୍ଯତ୍ର ଗଚ୍ଛତି ।। ୨୨୭.

କ୍ଷତ୍ରିୟ ପ୍ରଥମେ, ତାପରେ ବୈଶ୍ୟ ଶୂଦ୍ର ସହ ସମ୍ପର୍କ କଲେ ଦଣ୍ଡିତ ହେବେ। ଯଦି ବେଶ୍ୟା ଦେୟ ନେଇ ଲୋଭରେ ଅନ୍ୟଠାରେ ଯାଏ,

ଵେତନନ୍ଦ୍ଵିଗୁଣଂ ଦଦ୍ଯାଦ୍ଦଣ୍ଡଞ୍ଚ ଦ୍ଵିଗୁଣଂ ତଥା। ଭାର୍ଯା ପୁତ୍ରାଶ୍ଚ ଦାସାଶ୍ଚ ଶିଷ୍ଯୋ ଭ୍ରାତା ଚ ସୋଦରଃ ।। ୨୨୭.

ସେ ଦୁଇଗୁଣା ଦେୟ ଫେରାଇବା ସହିତ ଦୁଇଗୁଣା ଦଣ୍ଡ ଦେବା ଉଚିତ। ଜନାନୀ, ପୁଅ, ଦାସ, ଛାତ୍ର ଓ ସହୋଦର ଭାଇ,

କୃତାପରାଧାସ୍ତାଡ୍ଯାଃ ସ୍ଯୂ ରଜ୍ଵା ଵେଣୁଦଲେନ ଵା । ପୃଷ୍ଟେନ ମସ୍ତକେ ହନ୍ଯାଚ୍ଚୌରସ୍ଯାପ୍ନୋତି କିଲ୍ଵିଷଂ ।। ୨୨୭.

ଯଦି ଅପରାଧ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ରସ୍ସି କିମ୍ବା ପତଳା ଛଡ଼ିରେ ମାରିବାଯୋଗ୍ୟ। ପିଠ କିମ୍ବା ମୁଣ୍ଡରେ ମାରିଲେ, ମାରିଥିବା ବ୍ୟକ୍ତି ଚୋରର ପାପ ପାଇବ।

ରକ୍ଷାସ୍ଵଧିକୃତୈର୍ଯସ୍ତୁ ପ୍ରଜାଽତ୍ଯର୍ଥଂ ଵିଲୁପ୍ଯତେ । ତେଷାଂ ସର୍ଵସ୍ଵମାଦାଯ ରାଜା କୁର୍ଯ୍ଯାନ୍ ପ୍ରଵାସନଂ ।। ୨୨୭.

ଯଦି ରକ୍ଷା ପାଇଁ ନିଯୁକ୍ତ ବ୍ୟକ୍ତିମାନେ ଅତିରିକ୍ତ ଭାବେ ଲୋକମାନୋକୁ ଦୁଃଖ ଦେଇଥାନ୍ତି, ରାଜା ସେମାନଙ୍କର ସମସ୍ତ ସମ୍ପତ୍ତି ନେଇ ଦେଇ, ସେମାନୋକୁ ଦେଶଛାଡ଼ କରିଦେବା ଉଚିତ।

ଯେ ନିଯୁକ୍ତାଃ ସ୍ଵକାର୍ଯେଷୁହନ୍ଯୁଃ କାର୍ଯାଣି କର୍ମିଣାଂ । ନିର୍ଘୃଣାଃ କ୍ରୂରମନସସ୍ତାନ୍ନିଃ ସ୍ଵାନ୍ କାରଯେନ୍ନୃପ ।। ୨୨୭.

ଯେମାନେ ନିଜ କାମରେ ନିଯୁକ୍ତ ହୋଇଥିଲେ ମଧ୍ୟ, କର୍ମଚାରୀମାନଙ୍କର କାମକୁ ଅବହେଳା କରନ୍ତି, ଦୟାହୀନ ଓ କଠୋର ମନର ଥାନ୍ତି, ରାଜାଙ୍କୁ ଉଚିତ ସେମାନଙ୍କୁ ନିଜ କାମ କରାଇବା।

ଅମାତ୍ଯଃ ପ୍ରାଡ୍‌ଵିଵାକୋ ଵା ଯଃ କୁର୍ଯ୍ଯାତ୍ କାର୍ଯ୍ଯମନ୍ଯଥା । ତସ୍ଯ ସର୍ଵସ୍ଵମାଦାଯ ତଂ ରାଜା ଵିପ୍ରଵାସଯେତ୍ ।। ୨୨୭.

ଯଦି କୌଣସି ମନ୍ତ୍ରୀ କିମ୍ବା ନ୍ୟାୟାଧୀଶ ନିଜ କାମକୁ ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ ନ କରନ୍ତି, ତେବେ ରାଜା ସେମାନଙ୍କର ସମସ୍ତ ସମ୍ପତ୍ତି ନେଇ, ସେମାନଙ୍କୁ ଦେଶଛାଡ଼ କରିଦେବା ଉଚିତ।

ଗୁରୁତଲ୍ପେ ଭଯଃ କାର୍ଯ୍ଯଃ ସୁରାପାଣେ ସୁରାଧ୍ଵଜଃ । ସ୍ତେଯେଷୁ ଶ୍ଵପଦଂ ଵିଦ୍ଯାଦ୍‌ ବ୍ରହ୍ମହତ୍ଯାଶିରଃ ପୁମାନ୍ ।। ୨୨୭.

ଗୁରୁଙ୍କର ଜନାନୀଙ୍କୁ ସ୍ପର୍ଶ କରିଲେ ଭୟ ଦେଖାଯିବା ଉଚିତ, ମଦ୍ୟପାନ କରିଲେ ମଦ୍ୟର ଚିହ୍ନ, ଚୋରି କଲେ ପଶୁର ଚିହ୍ନ ଓ ବ୍ରାହ୍ମଣ ହତ୍ୟା କଲେ ମଣିଷର ମୁଣ୍ଡ ଦେଖାଯିବା ଉଚିତ।

ଶୂଦ୍ରାଦୀନ୍ ଘାତଯେଦ୍ରାଜା ପାପାନ୍ ଵିପ୍ରାନ୍ ପ୍ରଵାସଯେତ୍ । ମହାପାତକିନାଂ ଵିତ୍ତଂ ଵରୁଣାଯୋପପାଦଯେତ୍ ।। ୨୨୭.

ପାପୀ ଶୂଦ୍ର ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ଥିଲେ ରାଜାଙ୍କୁ ସେମାନଙ୍କୁ ଦଣ୍ଡ ଦେଇ ହତ୍ୟା କରିବା ଉଚିତ, ପାପୀ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଦେଶଛାଡ଼ କରିବା ଉଚିତ। ଏବଂ ମହାପାପୀମାନଙ୍କର ଧନ ବରୁଣଙ୍କୁ ଦେଇଦେବା ଉଚିତ।

ଗ୍ରାମେଷ୍ଵପି ଚ ଯେ କେଚିଚ୍ଚୌରାଣାଂ ଭକ୍ତଦାଯକାଃ । ଭାଣ୍ଡାର କୋଷଦାଶ୍ଚୈଵ ସର୍ଵାଂସ୍ତାନପି ଘାତଯେତ୍ ।। ୨୨୭.

ଗାଁରେ ଯେଉଁମାନେ ଚୋରମାନେ ପାଇଁ ଖାଦ୍ୟ ଦେଇଥାନ୍ତି କିମ୍ବା ସେମାନଙ୍କର ଗୋଦାମ କିମ୍ବା ଧନର ଦାୟିତ୍ୱ ନେଇଥାନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ରାଜାଙ୍କୁ ଦଣ୍ଡ ଦେଇ ହତ୍ୟା କରିବା ଉଚିତ।

ରାଷ୍ଟ୍ରେଷୁ ରାଷ୍ଟ୍ରାଧିକୃତାନ୍ ସାମନ୍ତାନ୍ ପାପିନୋହରେତ୍ । ସନ୍ଧି କୃତ୍ଵା ତୁ ଯେ ଚୌର୍ଯଂ ରାତ୍ରୌ କୁର୍ଵନ୍ତି କସ୍ତରାଃ ।। ୨୨୭.

ରାଜ୍ୟରେ ଯେଉଁ ସରକାରୀ କର୍ମଚାରୀ ଓ ସୀମାନ୍ତ ପ୍ରଧାନମାନେ ପାପ କରନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କୁ ରାଜା ଦୂର କରିବା ଉଚିତ। ଏବଂ ଯେଉଁମାନେ ଚୁକ୍ତି କରି ରାତିରେ ଚୋରି କରନ୍ତି, ସେମାନେ ବିଶେଷ ଦୁଷ୍ଟ।

ତେଷାଂ ଚ୍ଛିତ୍ଵା ନୃପୋ ହସ୍ତୌ ତୀକ୍ଷ୍ଣେ ଶୂଲେ ନିଵେଶଯେତ୍ । ତଡ଼ାଗଦେଵତାଗାରଭେଦକାନ୍ ଘାତଯେନ୍ନୃପଃ ।। ୨୨୭.

ଏମାନଙ୍କର ହାତ କାଟି, ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଶୂଳରେ ଗାଡ଼ିବା ଉଚିତ। ଏବଂ ଯେଉଁମାନେ ଦେଉଳ କିମ୍ବା ଦେବତା ଘର ଭାଙ୍ଗନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ରାଜାଙ୍କୁ ହତ୍ୟା କରିବା ଉଚିତ।

ସମୁତ୍ସୃଜେଦ୍ରାଜମାର୍ଗେ ଯସ୍ତ୍ଵମେଧ୍ଯମନାପଦି । ସ ହି କାର୍ଷାପଣନ୍ଦଣ୍ଡ୍ଯସ୍ତମମେଧ୍ଯଞ୍ଚ ଶୋଧଯେତ୍ ।। ୨୨୭.

ଯେଉଁମାନେ ଦରକାର ନଥିବାବେଳେ ରାଜପଥରେ ଅପବିତ୍ର ବସ୍ତୁ ପେଲାନ୍ତି, ସେମାନେ କର୍ଷାପଣ ଦଣ୍ଡ ଦେବେ ଏବଂ ସେ ଅପବିତ୍ରତାକୁ ସଫା କରିବା ଉଚିତ।

ପ୍ରତିମାସଙ୍‌କ୍ରମଭିଦୋ ଦଦ୍ଯୁଃ ପଞ୍ଚଶତାନି ତେ । ସମୈଶ୍ଚ ଵିଷମଂ ଯୋ ଵା ଚରତେକ ମୂଲ୍ଯତୋଽପି ଵା ।। ୨୨୭.

ଯେଉଁମାନେ ପ୍ରତିମା କିମ୍ବା ତାହାର ଆସନ ଭାଙ୍ଗନ୍ତି, ସେମାନେ ପାଞ୍ଚଶେ ମୁଦ୍ରା ଦଣ୍ଡ ଦେବେ। ଏବଂ ଯେଉଁମାନେ ତୁଳା, ମାପ କିମ୍ବା ମୂଲ୍ୟରେ ଧୋଖା ଦେଇଥାନ୍ତି, ସେମାନେ ମଧ୍ୟ ଏହିପରି ଦଣ୍ଡ ଦେବେ।

ସମାପ୍ନୁଯାନ୍ନରଃ ପୂର୍ଵଂ ଦମଂ ମଧ୍ଯମମେଵ ଵା । ଦ୍ରଵ୍ଯମାଦାଯ ଵଣିଜାମନର୍ଘେଣାଵରୁନ୍ଦତାଂ ।। ୨୨୭.

ଯେଉଁ ଲୋକ ଆଗରୁ ଠିକ୍ ଦଣ୍ଡ କିମ୍ବା ମଧ୍ୟମ ଦଣ୍ଡ ଦେଇ, ବ୍ୟାପାରୀଙ୍କୁ ଯଥାଯଥ ମୂଲ୍ୟ ଦେଇ ଦ୍ରବ୍ୟ ନେଇଥାନ୍ତି, ସେମାନେ ଅଟକାଯିବା ଉଚିତ।

ରାଜା ପୃଥକ୍‌ ପୃଥକ୍ କୁର୍ଯ୍ଯାଦ୍ଦଣ୍ଡମୁତ୍ତମସାହସଂ । ଦ୍ରଵ୍ଯାଣାଂ ଦୂଷକୋ ଯଶ୍ଚ ପ୍ରତିଚ୍ଛନ୍ଦକଵିକ୍ରଯୀ ।। ୨୨୭.

ଯେଉଁମାନେ ଦ୍ରବ୍ୟରେ ମିଶ୍ରଣ କରନ୍ତି କିମ୍ବା ମିଥ୍ୟା ନାମରେ ବିକ୍ରୟ କରନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କୁ ରାଜା ଅଲଗା ଭାବରେ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଦଣ୍ଡ ଦେବା ଉଚିତ।

ମଧ୍ଯମଂ ପ୍ରାପ୍ନୁଯାଦ୍ଦଣ୍ଡଂ କୂଟକର୍ତ୍ତା ତଥୋତ୍ତମଂ । କଲହାପକୃତଂ ଦେଯଂ ଦଣ୍ଡଶ୍ଚ ଦ୍ଵିଗୁଣସ୍ତତଃ ।। ୨୨୭.

ଯେଉଁମାନେ ନକଲି ତିଆରି କରନ୍ତି, ସେମାନେ ମଧ୍ୟମ ଦଣ୍ଡ ଦେବେ; ଯେଉଁମାନେ ଏହାର ଅତିରିକ୍ତ ନକଲି କରନ୍ତି, ସେମାନେ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଦଣ୍ଡ ପାଇବେ। ଯେଉଁମାନେ ବିବାଦ ଉତ୍ପନ୍ନ କରନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କୁ ଏହି ଦଣ୍ଡର ଦୁଇଗୁଣା ଦଣ୍ଡ ଦେବା ଉଚିତ।

ଅଭକ୍ଷ୍ଯଭକ୍ଷ୍ଯେ ଵିପ୍ରେ ଵା ଶୂଦ୍ରେ ଵା କୃଷ୍ଣଲୋ ଦମଃ । ଲୁଲାଶାସନକର୍ତ୍ତା ଚ କୂଟକୃନ୍ନାଶକସ୍ଯ ଚ ।। ୨୨୭.

ବ୍ରାହ୍ମଣ କିମ୍ବା ଶୂଦ୍ର ଯଦି ଅଖାଦ୍ୟ ଖାଇଥାନ୍ତି, ସେମାନେ କୃଷ୍ଣଳ ଦଣ୍ଡ ଦେବେ। ଏବଂ ଯେଉଁମାନେ ମିଥ୍ୟା ଆଦେଶ ଦେଇଥାନ୍ତି କିମ୍ବା ନକଲି ବସ୍ତୁ ନଷ୍ଟ କରିଥାନ୍ତି, ସେମାନେ ମଧ୍ୟ ଏହିପରି ଦଣ୍ଡ ଦେବେ।

ଏଭିଶ୍ଚ ଵ୍ଯଵହର୍ତ୍ତାଂ ଯଃ ସ ଦାପ୍ଯୋ ଦମମୁତ୍ତମଂ । ଵିଷାଗ୍ନିଦାଂ ପତିଗୁରୁଵିପ୍ରାପତ୍ଯପ୍ରମାପିଣୀଂ ।। ୨୨୭.

ଏହିପରି କାର୍ଯ୍ୟ କରୁଥିବା ଲୋକଙ୍କୁ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଦଣ୍ଡ ଦେବା ଉଚିତ। ଏହା ସହିତ ଯେଉଁମାନେ ବିଷ, ଅଗ୍ନି ଦେଇଥାନ୍ତି କିମ୍ବା ପତି, ଗୁରୁ, ବ୍ରାହ୍ମଣ କିମ୍ବା ଶିଶୁଙ୍କୁ ମାରିଥାନ୍ତି, ସେମାନେ ମଧ୍ୟ ଏହି ଦଣ୍ଡ ପାଇବେ।

ଵିକର୍ଣକରନାସୌଷ୍ଠୀଂ କୃତ୍ଵା ଗୋଭିଃ ପ୍ରଵାସଯେତ୍ । କ୍ଷେତ୍ରଵେଶ୍ମଗ୍ରାମଵନଵିଦାରକାସ୍ତଥା ନରାଃ ।। ୨୨୭.

କାଣ, ନାକ କିମ୍ବା ଆଂଠି କାଟିଦେଇଥିଲେ, ଗାଈ ସହିତ ଦେଶଛାଡ଼ କରିବା ଉଚିତ। ଏହାପରି ଯେଉଁମାନେ କ୍ଷେତ୍ର, ଘର, ଗାଁ କିମ୍ବା ଜଙ୍ଗଲ ନଷ୍ଟ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ମଧ୍ୟ ଏହି ଦଣ୍ଡ ପାଇବେ।

ରାଜପତ୍ନ୍ଯଭିଗାମୀ ଚ ଦଗ୍ଧଵ୍ଯାସ୍ତୁ କଟାଗ୍ନିନା । ଊନଂ ଵାପ୍ଯଧିକଂ ଵାପି ଲିଖେଦ୍ଯୋ ରାଜଶାସନଂ ।। ୨୨୭.

ଯେଉଁମାନେ ରାଜାଙ୍କର ରାନୀଙ୍କୁ ସ୍ପର୍ଶ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ଶବଦାହ ଅଗ୍ନିରେ ପୋଡ଼ାଯିବେ। ଏବଂ ଯେଉଁମାନେ ରାଜାଙ୍କ ଆଦେଶ କମ୍ କିମ୍ବା ବେଶି ଲେଖନ୍ତି, ସେମାନେ ମଧ୍ୟ ଦଣ୍ଡିତ ହେବେ।

ପାରଜାଯିକଚୌରୌ ଚ ମୁଞ୍ଚତୋ ମଣ୍ଡ ଉତ୍ତମଃ । ରାଜଯାନାସନାରୋଢ୍‌ର୍ଦଣ୍ଡ ଉତ୍ତମସାହସଃ ।। ୨୨୭.

ଯେଉଁମାନେ ପୁନଃପୁନି ଚୋରି କରୁଥିବା ଚୋରକୁ ଛାଡ଼ିଦିଅନ୍ତି, ସେମାନେ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଦଣ୍ଡ ଦେବେ। ଏବଂ ଯେଉଁମାନେ ରାଜାଙ୍କ ରଥ କିମ୍ବା ଆସନରେ ବସନ୍ତି, ସେମାନେ ମଧ୍ୟ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଦଣ୍ଡ ପାଇବେ।

ଯୋ ମନ୍ଯେତାଜିତୋଽସ୍ମୀତି ନ୍ଯାଯେନାପି ପରାଜିତଃ । ତମାଯାନ୍ତଂ ପରାଜିତ୍ଯ୬ ଦଣ୍ଡଯେଦ୍‌ ଦ୍ଵିଗୁଣଂ ଦମଂ ।। ୨୨୭.

ଯେଉଁମାନେ ନ୍ୟାୟ ଅନୁଯାୟୀ ହାରିଥିଲେ ମଧ୍ୟ, 'ମୁଁ ହାରିନି' ବୋଲି ଭାବନ୍ତି ଏବଂ ପୁଣି ବିବାଦ କରିବାକୁ ଆସନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କୁ ଦୁଇଗୁଣା ଦଣ୍ଡ ଦେବା ଉଚିତ।

ଆହ୍ଵାନକାରୀ ବଧ୍ଯଃ ସ୍ଯାଦନାହୂତମଥାହ୍ଵଯନ୍ । ଦାଣ୍ଡିକସ୍ଯ ଚ ଯୋ ହସ୍ତାଦଭିମୁକ୍ତଃ ପଲାଯତେ ।। ୨୨୭.

ଯିଏ ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ଚ୍ୟାଲେଞ୍ଜ କରେ, ସେଠି ତାକୁ ବାନ୍ଧିବା ଉଚିତ। ଏହିପରି, ଯିଏ ଡାକିବାକୁ ନ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ ଆପଣେ ଡାକେ, ସେଠି ମଧ୍ୟ ବାନ୍ଧିବା ଉଚିତ। ଏହା ସହିତ, ଦଣ୍ଡ ଦେଉଥିବା ଅଧିକାରୀଙ୍କ ହାତରୁ ଛାଡ଼ି ଦେଲେ ପରେ ଯିଏ ପଳାଇଯାଏ, ସେଠି ମଧ୍ୟ ବାନ୍ଧିବା ଉଚିତ।

ପୁଷ୍କର ଉଵାଚ ଯଦା ମନ୍ଯେତ ନୃପତିରାକ୍ରନ୍ଦେନ ବଲୀଯସା । ପାର୍ଷ୍ଣିଗ୍ରାହୋଽଭିଭୂତୋ ମେ ତଦା ଯାତ୍ରାଂ ପ୍ରଯୋଜଯେତ୍ ।। ୨୨୮.

ପୁଷ୍କର କହିଲେ— ରାଜା ଯେତେବେଳେ ଉଚ୍ଚ ସ୍ୱରର ଚିତ୍କାର ଦ୍ୱାରା ଭାବିବେ ଯେ ଶତ୍ରୁ ତାଙ୍କର ପଛର ରକ୍ଷାକାରୀଙ୍କୁ ଅଧିକାର କରିଛି, ସେତେବେଳେ ଯୁଦ୍ଧ ଆରମ୍ଭ କରିବା ଉଚିତ।

ପୁଷ୍ଟା ଯୋଧା ଭୃତା ଭୃତ୍ଯାଃ ପ୍ରଭୂତଞ୍ଚ ବଲଂ ମମ । ମୂଲରକ୍ଷାସମର୍ଥୋଽସ୍ମି ତୈର୍ଗତ୍ଵା୧ ଶିଵିରେ ଵ୍ରଜେତ୍ ।। ୨୨୮.

ମୋ ଯୋଧାମାନେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ମୋର ସେବକମାନେ ଦରମା ପାଇଛନ୍ତି, ଏବଂ ମୋର ସେନା ବହୁତ। ମୁଁ ମୂଳ ରକ୍ଷା କରିବାରେ ସମର୍ଥ। ସେମାନଙ୍କ ସହିତ ଯାଇ, ଶିବିରକୁ ପ୍ରବେଶ କରିବା ଉଚିତ।

ଶତ୍ରୋର୍ଵା ଵ୍ଯସନେ ଯାଯାତ୍ ଦୈଵାଦ୍ଯୈଃ ପୀଡିତଂ ପରଂ । ଭୂକମ୍ପୋ ଯାନ୍ଦିଶଂ ଯାତି ଯାଞ୍ଚ କେତୁର୍ଵ୍ଯଦୂଷଯତ୍ ।। ୨୨୮.

ଯେତେବେଳେ ଶତ୍ରୁ କଷ୍ଟରେ ଅଛନ୍ତି, କିମ୍ବା ଦୁର୍ଦ୍ଦୈବରେ ପୀଡିତ, କିମ୍ବା ଭୂକମ୍ପ ହୁଏ, କିମ୍ବା ପତାକା ଭଙ୍ଗ ହୁଏ, କିମ୍ବା ଅଶୁଭ ସଙ୍କେତ ଦେଖାଯାଏ, ସେତେବେଳେ ଆଗେଇଯିବା ଉଚିତ।