ଅଗ୍ନିପୁରାଣମ୍

ଶ୍ରୁତ୍ଵା ତୁ ନାରଦାତ୍ କୃଷ୍ଣଃ ପ୍ରଦ୍ଯୁମ୍ନବଲଭଦ୍ରଵାନ୍। ଗରୁଡସ୍ଥୋଥ ଜିତ୍ଵାଗ୍ନୀଞ୍ଜ୍ଵରଂ ମାହେଶ୍ଵରନ୍ତଥା

ନାରଦଙ୍କ ଠାରୁ ଶୁଣି, କୃଷ୍ଣ ପ୍ରଦ୍ୟୁମ୍ନ ଓ ବଳଭଦ୍ର ସହିତ ଗରୁଡ଼ ଉପରେ ଚଢ଼ି, ଅଗ୍ନି ଓ ମହେଶ୍ୱରଙ୍କ ଜ୍ୱରକୁ ଜିତିଲେ।

ହରିଶଙ୍କରଯୋର୍ଯୁଦ୍ଧଂ ବଭୂଵାଥ ଶରାଶରି। ନନ୍ଦିଵିନାଯକସ୍କନ୍ଦମୁଖାସ୍ତାକ୍ଷର୍ଯାଦିଭିର୍ଜିତାଃ

ହରି ଓ ଶଙ୍କରଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ତୀବ୍ର ବାଣ ଯୁଦ୍ଧ ହେଲା। ନନ୍ଦି, ବିନାୟକ, ସ୍କନ୍ଦ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ସହଯୋଗୀମାନେ ଦ୍ୱାରା ପରାଜିତ ହେଲେ।

ଜୃମ୍ଭିତେ ଶଙ୍କରେ ନଷ୍ଟେ ଜୃମ୍ଭଣାସ୍ତ୍ରେଣ ଵିଷ୍ଣୁନା। ଛିନ୍ନଂ ସହସ୍ତ୍ରଂ ବାହୂନାଂ ରୁଦ୍ରେଣାଭଯମର୍ଥିତମ୍

ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଜ୍ରୁମ୍ଭଣାସ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଶଙ୍କର ଅଚେତନ ହେଲେ, ଏକ ହଜାର ବାହୁ କାଟାଗଲା। ରୁଦ୍ର ଆଶ୍ରୟ ଚାହିଲେ, ସେମାନେ ନିର୍ଭୟତା ପାଇଲେ।

ଵିଷ୍ଣୁନା ଜୀଵିତୋ ବାଣୋ ଦ୍ଵିବାହୁଃ ପ୍ରାବ୍ରଵୀଚ୍ଛିଵମ୍। ତ୍ଵଯା ଯଦଭଯଂ ଦତ୍ତଂ ବାଣସ୍ଯାସ୍ଯ ମଯା ଚ ତତ୍

ବିଷ୍ଣୁଙ୍କର କୃପାରେ ବାଣ ରକ୍ଷା ପାଇଲେ; ଦୁଇଟି ହାତ ଥିବା ସେ ବ୍ୟକ୍ତି ଶିବଙ୍କୁ କହିଲେ— 'ତୁମେ ଓ ମୁଁ, ଯେ ନିର୍ଭୟତା ବାଣଙ୍କୁ ଦେଇଛୁ, ସେ ଅବିଚଳ ରହିଛି।'

ଆଵଯୋର୍ନାସ୍ତି ଭେଦୋ ଵୈ ଭେଦୀ ନରକମାପ୍ନୁଯାତ୍। ଶିଵାଦ୍ଯୈଃ ପୂଜିତୋ ଵିଷ୍ଣୁଃ ସୋନିରୁଦ୍ଧ ଉଷାଦିଯୁକ୍

ଆମ ମଧ୍ୟରେ କୌଣସି ଭିନ୍ନତା ନାହିଁ; ଯେଉଁଠି ଭିନ୍ନତା ଦେଖାଏ, ସେ ନରକକୁ ପାଏ। ଶିବ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ଯେଉଁ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ପୂଜନ୍ତି, ସେ ବିଷ୍ଣୁ ଅନିରୁଦ୍ଧ ଓ ଉଷାଙ୍କ ସହିତ ଅଛନ୍ତି।

ଦ୍ଵାରକାନ୍ତୁ ଗତୋ ରେମେ ଉଗ୍ରସେନାଦିଯାଦଵୈଃ। ଅନିରୁଦ୍ଧାତ୍ମଜୋ ଵଜ୍ରୋ ମାର୍କଣ୍ଡେଯାତ୍ତୁ ସର୍ଵଵିତ୍

ସେ ଦ୍ୱାରକାକୁ ଗଲେ ଏବଂ ଉଗ୍ରସେନ ଓ ଯାଦବମାନେ ସହିତ ଆନନ୍ଦ କଲେ। ଅନିରୁଦ୍ଧଙ୍କ ପୁଅ ବଜ୍ର, ଯିଏ ସମସ୍ତ କଥା ଜାଣିଥିଲେ, ସେ ମାର୍କଣ୍ଡେୟଙ୍କ ବଂଶରୁ ଥିଲେ।

ବଲଭଦ୍ରଃ ପ୍ରଲମ୍ବଘ୍ନୋ ଯମୁନାକର୍ଷଣୋଽଭଵତ୍। ଦ୍ଵିଵିଦସ୍ଯ କପେର୍ଭେତ୍ତା କୌରଵୋନ୍ମାଦନାଶନଃ

ବଳଭଦ୍ର, ଯିଏ ପ୍ରଲମ୍ବ ଦାନବଙ୍କୁ ମାରିଥିଲେ, ଯମୁନା ନଦୀକୁ ଟାଣିଥିଲେ; ସେ ଦ୍ୱିବିଦ ବାନରଙ୍କୁ ଦଳିଥିଲେ ଏବଂ କୌରବମାନେର ଅନ୍ୟାୟ ଅନ୍ତ କରିଥିଲେ।

ହରୀ ରେମେନେକମୂର୍ତ୍ତୀ ରୁକ୍ମିଣ୍ଯାଦିଭିରୀଶ୍ଵରଃ। ପୁତ୍ରାନୁତ୍ପାଦଯାମାସ ତ୍ଵସଂଖ୍ଯାତାନ୍ ସ ଯାଦଵାନ୍

ହରି, ଯିଏ ସମସ୍ତଙ୍କ ଠାରେ ପ୍ରଭୁ, ଏକ ଦେହରେ ରୁକ୍ମିଣୀ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ସ୍ତ୍ରୀମାନେ ସହିତ ଆନନ୍ଦ କରିଥିଲେ; ସେ ଅସଂଖ୍ୟ ପୁଅମାନେକୁ ଯାଦବମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଜନ୍ମ ଦେଇଥିଲେ।

ଅଗ୍ନିରୁଵାଚ ଭାରତଂ ସମ୍ପ୍ରଵକ୍ଷଯାମି କୃଷ୍ଣମାହାତ୍ମ୍ଯଲକ୍ଷଣମ୍। ଭୂଭାରମହରଦ୍ଵିଷ୍ଣୁନିମିତ୍ତୀକୃତ୍ଯ ପାଣ୍ଡଵାନ୍

ଅଗ୍ନି କହିଲେ: ମୁଁ ଭାରତ କଥା କହିବି, ଯେଉଁଥିରେ କୃଷ୍ଣଙ୍କର ମହିମା ବର୍ଣ୍ଣିତ। ବିଷ୍ଣୁ, ପାଣ୍ଡବମାନେକୁ ଉପଲକ୍ଷ୍ୟ କରି, ପୃଥିବୀର ଭାର ହଟାଇଥିଲେ।

ଵିଷ୍ଣୁନାଭ୍ଯବ୍ଜଜୋ ବ୍ରହ୍ମା ବ୍ରହ୍ମାପୁତ୍ରୋଽତ୍ରିରତ୍ରିତଃ। ସୋମଃ ସୋମାଦ୍ ବୁଧସ୍ତସ୍ମାଦୈଲ ଆସୀତ୍ ପୁରୂରଵାଃ

ବିଷ୍ଣୁଠାରୁ ବ୍ରହ୍ମା ଜନ୍ମିଲେ; ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ପୁଅ ଅତ୍ରି, ଅତ୍ରିଠାରୁ ସୋମ। ସୋମଠାରୁ ବୁଧ, ବୁଧଠାରୁ ଏଇଲ, ଏଇଲଠାରୁ ପୁରୁରବା।

ତସ୍ମାଦାଯୁସ୍ତତୋ ରାଜା ନହୁଷୋଽତୋ ଯଯାତିକଃ। ତତଃ ପୁରୁସ୍ତସ୍ଯ ଵଂଶେ ଭରତୋଽଥ ନୃପଃ କୁରୁଃ

ତାଙ୍କଠାରୁ ଆୟୁ, ପରେ ରାଜା ନହୁଷ, ତାପରେ ଯୟାତି। ପୁରୁଙ୍କ ବଂଶରେ ଭରତ ଓ ତା'ପରେ ରାଜା କୁରୁ ଜନ୍ମିଲେ।

ତଦ୍ଵଂଶେ ଶାନ୍ତନୁସ୍ତସ୍ମାଦ୍ଭୀଷ୍ମୋ ଗଙ୍ଗାସୁତୋଽନୁଜୌ। ଚିତ୍ରାଙ୍ଗଦୌ ଵିଚିତ୍ରଶ୍ଚ ସତ୍ଯଵତ୍ଯାଞ୍ଚ ଶାନ୍ତନୋଃ

ସେଇ ବଂଶରେ ଶାନ୍ତନୁ ଜନ୍ମିଲେ; ତାଙ୍କଠାରୁ ଗଙ୍ଗାପୁତ୍ର ଭୀଷ୍ମ ଓ ତାଙ୍କ ଭାଇ ଚିତ୍ରାଙ୍ଗଦ, ବିଚିତ୍ର, ଏବଂ ସତ୍ୟବତୀର ଶାନ୍ତନୁ ଜନ୍ମିଲେ।

ସ୍ଵର୍ଗଂ ଗତେ ଶାନ୍ତନୌ ଚ ଭୀଷ୍ମୋ ଭାର୍ଯ୍ଯାଵିଵର୍ଜ୍ଜିତଃ। ଅପାଲଯତ୍ ଭ୍ରାତୃରାଜ୍ଯଂ ବାଲଶ୍ଚି ତ୍ରାଙ୍ଗଦୋ ହତଃ

ଶାନ୍ତନୁ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଚଲିଗଲେ, ଭୀଷ୍ମ ବିବାହ ନ କରି, ଭାଇମାନେର ରାଜ୍ୟକୁ ରକ୍ଷା କଲେ; ଚିତ୍ରାଙ୍ଗଦ ଶିଶୁ ଅବସ୍ଥାରେ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କଲେ।

ଚିତ୍ରାଙ୍ଗଦେନ ଦ୍ଵେ କନ୍ଯେ କାଶିରାଜସ୍ଯ ଚାମ୍ବିକା। ଅମ୍ବାଲିକା ଚ ଭୀଷ୍ମେଣ ଆନୀତେ ଵିଜିତାରିଣା

ଚିତ୍ରାଙ୍ଗଦ କାଶୀରାଜଙ୍କ ଦୁଇ ଝିଅ ଅମ୍ବିକା ଓ ଅମ୍ବାଳିକାକୁ ନେଇଥିଲେ; ଜିତିଥିବା ଭୀଷ୍ମ ସେମାନେକୁ ଆଣିଥିଲେ।

ଭାର୍ଯେ ଵିଚିତ୍ରଵୀର୍ଯସ୍ଯ ଯକ୍ଷ୍ମଣା ସ ଦିଵଙ୍ଗତଃ। ସତ୍ଯଵତ୍ଯା ହ୍ଯନୁମତାଦମ୍ବିକାଯାଂ ନୃପୋଭଵତ୍

ବିଚିତ୍ରବୀର୍ୟଙ୍କ ଭାର୍ଯ୍ୟାମାନେ, ସେ ଯକ୍ଷ୍ମାରେ ମରିଯିବା ପରେ, ସତ୍ୟବତୀଙ୍କ ଅନୁମତିରେ, ଅମ୍ବିକାରେ ଏକ ରାଜାଙ୍କୁ ଜନ୍ମ ଦେଲେ।

ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରୋଽମ୍ବାଲିକାଯାଂ ପାଣ୍ଡୁଶ୍ଚ ଵ୍ଯାସତଃ ସୁତଃ। ଗାନ୍ଧାର୍ଯ୍ଯାଂ ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରାଚ୍ଚ ଦୁର୍ଯୋଂଧନମୁଖଂ ଶତମ୍

ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ର ଅମ୍ବାଳିକାଠାରୁ ଜନ୍ମିଲେ, ପାଣ୍ଡୁ ବ୍ୟାସଙ୍କ ପୁଅ। ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ର ଓ ଗାନ୍ଧାରୀଠାରୁ ଦୁର୍ୟୋଧନ ଆଦି ଶତପୁତ୍ର ଜନ୍ମିଲେ।

ଶତଶ୍ରୃଙ୍ଗାଶ୍ରମପଦେ ଭାର୍ଯାଯୋଗାଦ୍ ଯତୋ ମୃତିଃ। ଋଷିଶାପାତ୍ତତୋ ଧର୍ମ୍ମାତ୍ କୁନ୍ତ୍ଯାଂ ପାଣ୍ଡୋର୍ଯୁଧିଷ୍ଠିରଃ

ଶତଶୃଙ୍ଗ ଆଶ୍ରମରେ, ଭାର୍ଯ୍ୟା ନଥିବାରୁ ମୃତ୍ୟୁ ହେଲା; ଋଷିଙ୍କ ଶାପରୁ ଧର୍ମ ଦ୍ୱାରା କୁନ୍ତୀରେ ପାଣ୍ଡୁଙ୍କ ପାଇଁ ଯୁଧିଷ୍ଠିର ଜନ୍ମିଲେ।

ଵାତାଦ୍ଭୀମୋଽର୍ଜୁନଃ ଶକ୍ରାନ୍ମାଦ୍ର୍ଯାମଶ୍ଵିକୁମାରତଃ। ନକୁଲଃ ସହଦେଵଶ୍ଚ ପାଣ୍ଡୁର୍ମ୍ମାଦ୍ରୀଯୁତୋ ମୃତଃ

ଭୀମ ବାୟୁଠାରୁ, ଅର୍ଜୁନ ଇନ୍ଦ୍ରଠାରୁ ଜନ୍ମିଲେ; ମାଦ୍ରୀଠାରୁ ଅଶ୍ୱଦେବଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ନକୁଳ ଓ ସହଦେବ ଜନ୍ମିଲେ। ପାଣ୍ଡୁ ମାଦ୍ରୀ ସହିତ ଯୋଗ ହେବା ପରେ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କଲେ।

କର୍ଣଃ କୁନ୍ତ୍ଯାଂ ହି କନ୍ଯାଯାଂ ଜାତୋ ଦୁର୍ଯୋଧନାଶ୍ରିତଃ। କୁରୁପାଣ୍ଡଵଯୋର୍ଵୈରନ୍ଦୈଵଯୋଗାଦ୍ ବଭୂଵ ହ

କର୍ଣ୍ଣ କୁନ୍ତୀ ଜଣେ କୁମାରୀ ଥିବାବେଳେ ଜନ୍ମିଲେ; ସେ ଦୁର୍ୟୋଧନଙ୍କ ପକ୍ଷରେ ରହିଲେ। କୁରୁ ଓ ପାଣ୍ଡବମାନେର ଶତ୍ରୁତା ଭାଗ୍ୟବଶତଃ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା।

ଦୁର୍ଯୋଧନୌ ଜତୁଗୃହେ ପାଣ୍ଡଵାନଦହତ୍ କୁଧୀଃ। ଦଗ୍ଧାଗାରାଦ୍ଵିନିଷ୍କ୍ରାନ୍ତା ମାତୃଷଷ୍ଠାସ୍ତୁ ପାଣ୍ଡଵାଃ

ଦୁର୍ୟୋଧନ, ଦୁଷ୍ଟ ବୁଦ୍ଧିରେ, ଲାକଡ଼ି ଘରେ ପାଣ୍ଡବମାନେକୁ ପୋଡ଼ିଦେଲେ; ତେବେ ଜଳିଥିବା ଘରୁ ମାଆ ସହିତ ଛଅଜଣ ପାଣ୍ଡବ ବାଚିଗଲେ।

ତତସ୍ତୁ ଏକଚକ୍ରାଯାଂ ବ୍ରାହ୍ମଣସ୍ଯ ନିଵେଶନେ। ମୁନିଵେଷାଃ ସ୍ଥିତାଃ ସର୍ଵେ ନିହତ୍ଯ ଵକରାକ୍ଷସମ୍

ତା'ପରେ ଏକଚକ୍ରା ନାଗରେ ଜଣେ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ଘରେ, ସମସ୍ତେ ଋଷିବେଶରେ ରହିଲେ, ଏବଂ ବକା ରାକ୍ଷସକୁ ମାରିଦେଲେ।

ଯଯୁଃ ପାଞ୍ଚାଲଵିଷଯଂ ଦ୍ରୌପଦ୍ଯାସ୍ତେ ସ୍ଵଯମ୍ଵରେ। ସମ୍ପ୍ରାପ୍ତା ବାହୁଵେଧେନ ଦ୍ରୌପଦୀ ପଞ୍ଚପାଣ୍ଡଵୈଃ

ପାଞ୍ଚାଳ ଦେଶକୁ ଦ୍ରୌପଦୀଙ୍କ ସ୍ଵୟଂବର ପାଇଁ ସେମାନେ ଗଲେ। ଧନୁର୍ବିଦ୍ୟା ପରୀକ୍ଷାରେ ପଞ୍ଚ ପାଣ୍ଡବ ଦ୍ରୌପଦୀଙ୍କୁ ଜିତିଲେ।

ଅର୍ଦ୍ଧରାଜ୍ଯଂ ତତଃ ପ୍ରାପ୍ତା ଜ୍ଞାତା ଦୁର୍ଯୋଧନାଦିଭିଃ। ଗାଣ୍ଡୀଵଞ୍ଚ ଧନୁର୍ଦିଵ୍ଯଂ ପାଵକାଦ୍ରଥମୁତ୍ତମମ୍

ତାପରେ ସେମାନେ ଅର୍ଧ ରାଜ୍ୟ ପାଇଲେ, ଏହି କଥା ଦୁର୍ୟୋଧନ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ଜାଣିଲେ। ଅର୍ଜୁନ ଅଗ୍ନିଦେବଙ୍କୁ ଠାରୁ ଦିବ୍ୟ ଧନୁଷ ଗାଣ୍ଡୀବ ଓ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ରଥ ପାଇଲେ।

ସାରଥିଞ୍ଚାର୍ଜୁନଃ ସଙ୍ଖଯେ କୃଷ୍ଣମକ୍ଷଯ୍ଯଶାଯକାନ୍। ବ୍ରହ୍ମାସ୍ତ୍ରାର୍ଦିସ୍ତଥା ଦ୍ରୋଣାତ୍ସର୍ଵେ ଶସ୍ତ୍ରଵିଶାରଦାଃ

ଯୁଦ୍ଧରେ ଅର୍ଜୁନ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ତାଙ୍କର ସାରଥି କଲେ, ଅସୀମ ବାଣ ନେଇ। ଡ୍ରୋଣଙ୍କଠାରୁ ବ୍ରହ୍ମାସ୍ତ୍ର ମିଳିଲା, ସମସ୍ତେ ଶସ୍ତ୍ର ଚଳାଇବାରେ ପାରଙ୍ଗତ ହେଲେ।

କୃଷ୍ଣେନ ସୋଽର୍ଜୁନୋ ଵହ୍ନିଂ ଖାଣ୍ଡଵେ ସମତର୍ପଯତ୍। ଇନ୍ଦ୍ରଵୃଷ୍ଟିଂ ଵାରଯଂଶ୍ଚ ଶରଵର୍ଷେଣ ପାଣ୍ଡଵଃ

କୃଷ୍ଣଙ୍କ ସହ ଅର୍ଜୁନ ଖାଣ୍ଡବବନରେ ଅଗ୍ନିକୁ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ କଲେ। ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ବର୍ଷାକୁ ବାଣର ବୃଷ୍ଟି ଦ୍ୱାରା ପାଣ୍ଡବ ରୋକିଲେ।

ଜିତା ଦିଶଃ ପାଣ୍ଡଵୈଶ୍ଚ ରାଜ୍ଯଞ୍ଚକ୍ରେ ଯୁଧିଷ୍ଠିରଃ। ବହୁସ୍ଵର୍ଣଂ ରାଜସୂଯଂ ଚ ସେହୈ ତଂ ସୁଯୋଧନଃ

ପାଣ୍ଡବମାନେ ସମସ୍ତ ଦିଗ ଜିତିଲେ, ଯୁଧିଷ୍ଠିର ରାଜ୍ୟ ସ୍ଥାପନ କଲେ। ବହୁ ସୁନା ଦେଇ ରାଜସୂୟ ଯଜ୍ଞ କଲେ, ଏହାକୁ ଦେଖି ସୁୟୋଧନ ଇର୍ଷ୍ୟା କଲେ।

ଭ୍ରାତ୍ରା ଦୁଃ ଶାସନେନୋକ୍ତଃ କର୍ଣେନ ପ୍ରାପ୍ତଭୂତିନା। ଦ୍ଯୁତକାର୍ଯେ ଶକୁନିନା ଦ୍ଯୂତେନ ସ ଯୁଧିଷ୍ଠିରମ୍

ଭାଇ ଦୁର୍ଯୋଧନ ଓ ଧନୀ କର୍ଣ୍ଣଙ୍କ ଉତ୍ତେଜନାରେ, ଶକୁନି ଯୁଧିଷ୍ଠିରଙ୍କୁ ଦ୍ୟୁତ କ୍ରୀଡାକୁ ଆମନ୍ତ୍ରଣ କଲେ।

ଅଜଯତ୍ତସ୍ଯ ରାଜ୍ଯଞ୍ଚ ସଭାସ୍ଥୋ ମାଯଯାହସତ୍। ଅଷ୍ଟାଶୀତିସହସ୍ତ୍ରାଣି ଭୋଜଯନ୍ ପୂର୍ଵଵଦ୍ ଦ୍ଵିଜାନ୍

ସେ ଦ୍ୟୁତସଭାରେ ରାଜ୍ୟ ହାରିଗଲେ, ଠକେଇରେ ଉପହାସିତ ହେଲେ। ତଥାପି ପୂର୍ବବତ୍ ଅଷ୍ଟାଶୀ ହଜାର ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଖାଇବା ଦେଇଥିଲେ।

ଵନେ ଦ୍ଵାଦଶଵର୍ଷାଣି ପ୍ରତିଜ୍ଞାତାନି ସୋଽନଯତ୍। ଅଷ୍ଟାଶୀତିସହସ୍ତ୍ରାଣି ଭୋଜଯନ୍ ପୂର୍ଵଵଦ୍ ଦ୍ଵିଜାନ୍

ସେ ପ୍ରତିଜ୍ଞା ଅନୁଯାୟୀ ବନରେ ବାରହ ବର୍ଷ କାଟିଲେ। ଏହି ସମୟରେ ମଧ୍ୟ ଅଷ୍ଟାଶୀ ହଜାର ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ପୂର୍ବବତ୍ ଖାଇବା ଦେଇଥିଲେ।