ଅଷ୍ଟାଷ୍ଟକଦେଵ୍ଯଃ ଈଶ୍ଵର ଉଵାଚ ତ୍ରିଖଣ୍ଡୀଂ ସମ୍ପ୍ରଵକ୍ଷାମି ବ୍ରହ୍ମଵିଷ୍ଣୁମହେଶ୍ଵରୀଂ ।୧୪୬.୦୦୧ ଓଂ ନମୋ ଭଗଵତେ ରୁଦ୍ରାଯ ନମଃ । ନମଶ୍ଚାମୁଣ୍ଡେ ନମଶ୍ଚାକାଶମାତୄଣାଂ ସର୍ଵକାମାର୍ଥସାଧନୀନାମଜରାମରୀଣାଂ ସର୍ଵତ୍ରାପ୍ରତିହତଗତୀନାଂ ସ୍ଵରୂପରୂପପରିଵର୍ତିନୀନାଂ ସର୍ଵସତ୍ତ୍ଵଵଶୀକରଣୋତ୍ସାଦନୀନ୍ମୂଲନସମସ୍ତକର୍ମପ୍ରଵୃତ୍ତାନାଂ ସର୍ଵମାତୃଗୁହ୍ଯଂ ହୃଦଯଂ ପରମସିଦ୍ଧଂ ପରକର୍ମଚ୍ଛେଦନଂ ପରମସିଦ୍ଧିକରମ୍ମାତୄଣାଂ ଵଚନଂ ଶୁଭଂ ବ୍ରହ୍ମଖଣ୍ଡପଦେ ରୁଦ୍ରୈରେକଵିଂଶାଧିକଂ ଶତଂ ॥୧୪୬.୦୦୧ ତଦ୍ଯଥା, ଓଂ ନମଶ୍ଚାମୁଣ୍ଡେ ବ୍ରହ୍ମାଣି ଅଘୋରେ ଅମୋଘେ ଵରଦେ ଵିଚ୍ଚେ ସ୍ଵାହା । ଓଂ ନମଃଚାମୁଣ୍ଡେ ମାହେଶ୍ଵରି ଅଘୋରେ ଅମୋଘେ ଵରଦେ ଵିଚ୍ଚେ ସ୍ଵାହା । ଓଂ ନମଶ୍ଚାମୁଣ୍ଡେ କୌମାରି ଅଘୋରେ ଅମୋଘେ ଵରଦେ ଵିଚ୍ଚେ ସ୍ଵାହା ।ୋଂ ନମଶ୍ଚାମୁଣ୍ଡେ ଵୈଷ୍ଣଵି ଅଘୋରେ ଅମୋଘେ ଵରଦେ ଵିଚ୍ଚେ ସ୍ଵାହା । ଓଂ ନମଶ୍ଚାମୁଣ୍ଡେ ଵାରାହି ଅଘୋରେ ଅମୋଘେ ଵରଦେ ଵିଚ୍ଚେ ସ୍ଵାହା । ଓଂ ନମଶ୍ଚାମୁଣ୍ଡେ ଇନ୍ଦ୍ରାଣି ଅଘୋରେ ଅମୋଘେ ଵରଦେ ଵିଚ୍ଚେ ସ୍ଵାହା । ଓଂ ନମଶ୍ଚାମୁଣ୍ଡେ ଚଣ୍ଡି ଅଗୋରେ ଅମୋଘେ ଵରଦେ ଵିଚ୍ଚେ ସ୍ଵାହା । ଓଂ ନମଶ୍ଚାମୁଣ୍ଡେ ଈଶାନି ଅଘୋରେ ଅମୋଘେ ଵରଦେ ଵିଚ୍ଚେ ସ୍ଵାହା(୧) ଯଥାକ୍ଷରପଦାନାଂ ହି ଵିଷ୍ଣୁଖଣ୍ଡନ୍ଦ୍ଵିତୀଯକଂ ।୧୪୬.୦୦୨ ଓଂ ନମଶ୍ଚାମୁଣ୍ଡେ ଊର୍ଧ୍ଵକେଶି ଜ୍ଵଲିତଶିଖରେ(୨) ଵିଦ୍ଯୁଜ୍ଜିହ୍ଵେ ତାରକାକ୍ଷି ପିଣ୍ଗଲଭ୍ରୁଵେ ଵିକୃତଦଂଷ୍ଟ୍ରେ କ୍ରୁଦ୍ଧେ ଓଂ ମାଂସଶୋଣିତସୁରାସଵପ୍ରିଯେ ହସ ୨ ଓଂ ନୃତ୍ଯ ୨ ଓଂ ଵିଜୃମ୍ଭଯ ୨ ଓଂ ମାଯତ୍ରୈଲୋକ୍ଯରୂପସହସ୍ରପରିଵର୍ତିନୀନାଂ ଓଂ ବନ୍ଧ ୨ ଓଂ କୁଟ୍ଟ ୨ ଚିରି ୨ ହିରି ୨ ଭିରି ୨ ତ୍ରାସନି ୨ ଭ୍ରାମଣି ୨ ଓଂ ଦ୍ରାଵିଣି ୨ କ୍ଷୋଭଣି ୨ ଟିପ୍ପଣୀ ୧ ଓଂ ନମଶ୍ଚାମୁଣ୍ଡେ ମାହେଶ୍ଵରୀତ୍ଯାଦିଃ, ଵିଚ୍ଚେ ସ୍ଵାହେତ୍ଯନ୍ତଃ ପାଠଃ ଛ.. ପୁସ୍ତକେ ନାସ୍ତି ୨ ଜ୍ଵଲିତଶିଖ ଇତି ଖ.. , ଙ.. , ଘ.. , ଞ.. ଚ ମାରିଣି ୨ ସଂଜୀଵନି ୨ ହେରି ୨ ଗେରି ୨ ଘେରି ୨ ଓଂ ମୁରି ୨ ଓଂ ନମୋ ମାତୃଗଣାଯ ନମୋ ନମୋ ଵିଚ୍ଚେ ଏକତ୍ରିଂଶତ୍ପଦଂ ଶମ୍ଭୋଃ ଶତମନ୍ତ୍ରୈକସପ୍ତତିଃ ॥୧୪୬.୦୦୨ ହେ ଘୌଂ ପଞ୍ଚପ୍ରଣଵାଦ୍ଯନ୍ତାଂ ତ୍ରିଖଣ୍ଡୀଞ୍ଚ ଜପେଦ୍ଯଜେତ୍ ।୧୪୬.୦୦୩ ହେ ଘୌଂ ଶ୍ରୀକୁବ୍ଜିକାହୃଦଯଂ ପଦସନ୍ଧୌ ତୁ ଯୋଜଯେତ୍ ॥୧୪୬.୦୦୩ ଅକୁନ୍ତାଦିତ୍ରିମଧ୍ଯସ୍ଥଂ କୁଲାଦେଶ୍ଚ ତ୍ରିମଧ୍ଯଗଂ ।୧୪୬.୦୦୪ ମଧ୍ଯମାଦି ତ୍ରିମଧ୍ଯସ୍ଥଂ ପିଣ୍ଡଂ ପାଦେ ତ୍ରିମଧ୍ଯଗଂ ॥୧୪୬.୦୦୪ ତ୍ରଯାର୍ଧମାତ୍ରାସଂଯୁକ୍ତଂ ପ୍ରଣଵାଦ୍ଯଂ ଶିଖାଶିଵାଂ ।୧୪୬.୦୦୫ ଓଂ କ୍ଷ୍ରୌଂ ଶିଖାଭୈରଵାଯ ନମଃ । ସ୍ଖୀଂ ସ୍ଖୌଂ ସ୍ଖେଂ ସଵୀଜତ୍ର୍ଯକ୍ଷରଃ ହ୍ରାଂ ହ୍ରୀଂ ହ୍ରୈଂ ନିର୍ଵୀଜନ୍ତ୍ର୍ଯର୍ଣଂ ଦ୍ଵାତ୍ରିଂଶଦ୍ଵର୍ଣକମ୍ପରଂ ॥୧୪୬.୦୦୫ କ୍ଷାଦଯଶ୍ଚ କକାରାନ୍ତା ଅକୁଲା ଚ କୁଲକ୍ରମାତ୍ ।୧୪୬.୦୦୬ ଶଶିନୀ ଭାନୁନୀ ଚୈଵ ପାଵନୀ ଶିଵ ଇତ୍ଯତଃ ॥୧୪୬.୦୦୬ ଗାନ୍ଧରୀ ଣଶ୍ଚ ପିଣ୍ଡାକ୍ଷୀ ଚପଲା ଗଜଜିହ୍ଵିକା ।୧୪୬.୦୦୭ ମ ମୃଷା ଭଯସାରା ସ୍ଯାନ୍ମଧ୍ଯମା ଫୋଽଜରାଯ ଚ ॥୧୪୬.୦୦୭ କୁମାରୋ କାଲରାତ୍ରୀ ନ ସଙ୍କଟା ଦ ଧ କାଲିକା ।୧୪୬.୦୦୮ ଫ ଶିଵା ଭଵଘୋରା ଣ ଟ ଵୀଭତ୍ସା ତ ଵିଦ୍ଯୁତା ॥୧୪୬.୦୦୮ ଠ ଵିଶ୍ଵମ୍ଭରା ଶଂଶିନ୍ଯା ଢ ଜ୍ଵାଲାମାଲଯା ତଥା ।୧୪୬.୦୦୯ କରାଲୀ ଦୁର୍ଜଯା ରଙ୍ଗୀ ଵାମା ଜ୍ଯେଷ୍ଠା ଚ ରୌଦ୍ର୍ଯପି ॥୧୪୬.୦୦୯ ଖ କାଲୀ କ କୁଲାଲମ୍ଵୀ ଅନୁଲୋମା ଦ ପିଣ୍ଡିନୀ ।୧୪୬.୦୧୦ ଆ ଵେଦିନୀ ଇ ରୂପୀ ଵୈ ଶାନ୍ତିର୍ମୂର୍ତିଃ କଲାକୁଲା ॥୧୪୬.୦୧୦ ଋ ଖଡ୍ଗିନୀ ଉ ବଲିତା ଳ କୁଲା ୡ ତଥା ଯଦି ।୧୪୬.୦୧୧ ସୁଭଗା ଵେଦନାଦିନ୍ଯା କରାଲୀ ଅଂ ଚ ମଧ୍ଯମା ॥୧୪୬.୦୧୧ ଅଃ ଅପେତରଯା ପୀଠେ ପୂଜ୍ଯାଶ୍ଚ କକ୍ତଯଃ କ୍ରମାତ୍ ।୧୪୬.୦୧୨ ସ୍ଖାଂ ସ୍ଖୀଂ ସ୍ଖୌଂ ମହାଭୈରଵାଯ ନମଃ ।୧୪୬.୦୧୨ ଅକ୍ଷୋଦ୍ଯା ହ୍ଯୃକ୍ଷକର୍ଣୀ ଚ ରାକ୍ଷସୀ କ୍ଷପଣକ୍ଷଯା ॥୧୪୬.୦୧୨ ପିଙ୍ଗାକ୍ଷୀ ଚାକ୍ଷଯା କ୍ଷେମା ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଯଷ୍ଟକସଂସ୍ଥିତାଃ ।୧୪୬.୦୧୩ ଇଲା ଲୀଲାଵତୀ ନୀଲା ଲଙ୍ଗା ଲଙ୍କେଶ୍ଵରୀ ତଥା ॥୧୪୬.୦୧୩ ଲାଲସା ଵିମଲା ମାଲା(୧) ମାହେଶ୍ଵର୍ଯ.ଅଷ୍ଟକେ ସ୍ଥିତାଃ ।୧୪୬.୦୧୪ ହୁତାଶନା ଵିଶାଲାକ୍ଷୀ ହ୍ରୂଙ୍କାରୀ ଵଡଵାମୁଖୀ ॥୧୪୬.୦୧୪ ହାହାରଵା ତଥା କ୍ରୂରା କ୍ରୋଧା ବାଲା ଖରାନନା ।୧୪୬.୦୧୫ କୌମାର୍ଯା ଦେହସମ୍ଭୂତାଃ ପୂଜିତାଃ ସର୍ଵସିଦ୍ଧିଦାଃ ॥୧୪୬.୦୧୫ ସ୍ସର୍ଵଜ୍ଞା ତରଲା ତାରା ଋଗ୍ଵେଦା ଚ ହଯାନନା ।୧୪୬.୦୧୬ ସାରାସାରସ୍ଵଯଙ୍ଗ୍ରାହା ଶାଶ୍ଵତୀ(୨) ଵୈଷ୍ଣଵୀକୁଲେ ॥୧୪୬.୦୧୬ ତାଲୁଜିହ୍ଵା ଚ ରକ୍ତାକ୍ଷୀ ଵିଦ୍ଯୁଜ୍ଜିହ୍ଵା କରଙ୍କିଣୀ ।୧୪୬.୦୧୭ ମେଘନାଦା ପ୍ରଚଣ୍ଡୋଗ୍ରା କାଲକର୍ଣୀ କଲିପ୍ରିଯା ॥୧୪୬.୦୧୭ ଵାରାହୀକୁଲସମ୍ଭୂତାଃ ପୂଜନୀଯା ଜଯାର୍ଥିନା ।୧୪୬.୦୧୮ ଚମ୍ପା ଚମ୍ପାଵତୀ ଚୈଵ ପ୍ରଚମ୍ପା ଜ୍ଵଲିତାନନା ॥୧୪୬.୦୧୮ ପିଶାଚୀ ପିଚୁଵକ୍ତ୍ରା ଚ ଲୋଲୁପା ଐନ୍ଦ୍ରୀସମ୍ଭଵାଃ ।୧୪୬.୦୧୯ ପାଵନୀ ଯାଚନୀ ଚୈଵ ଵାମନୀ ଦମନୀ ତଥା ॥୧୪୬.୦୧୯ ବିନ୍ଦୁଵେଲା ଵୃହତ୍କୁକ୍ଷୀ ଵିଦ୍ଯୁତା ଵିଶ୍ଵରୂପିଣୀ ।୧୪୬.୦୨୦ ଚାମୁଣ୍ଡାକୁଲସମ୍ଭୂତା ମଣ୍ଡଲେ ପୂଜିତା ଜଯେ ॥୧୪୬.୦୨୦ ଯମଜିହ୍ଵା ଜଯନ୍ତୀ ଚ ଦୁର୍ଜଯା ଚ ଯମାନ୍ତିକା(୩) ।୧୪୬.୦୨୧ ଟିପ୍ପଣୀ ୧ ଲୋଲା ଇତି ଜ.. ୨ ସାତ୍ତ୍ଵିକୀ ଇତି ଜ.. ୩ ଜଯନ୍ତିକେତି ଖ.. ଵିଡାଲୀ ରେଵତୀ ଚୈଵ ଜଯା ଚ ଵିଜଯା ତଥା ॥୧୪୬.୦୨୧ ମହାଲକ୍ଷ୍ମୀକୁଲେ ଜାତା ଅଷ୍ଟାଷ୍ଟକମୁଦାହୃତମ୍
ମୁଁ ତ୍ରିପ୍ରଭାଗ, ବ୍ରହ୍ମା, ବିଷ୍ଣୁ ଓ ମହେଶ୍ୱରୀଙ୍କ ଦେବୀମାନେ ବିଷୟରେ ବ୍ୟାଖ୍ୟା କରିବି।
ତ୍ଵରିତାପୂଜାଦିଃ ଈଶ୍ଵର ଉଵାଚ । ଓଂ ଗୁହ୍ଯକୁବ୍ଜିକେ ହୁଂ ଫଟ୍ମମ ସର୍ଵୋପଦ୍ରଵାନ୍ ଯନ୍ତ୍ରମନ୍ତ୍ରତନ୍ତ୍ରଚୂର୍ଣପ୍ରଯୋଗାଦିକଂ ଯେନ କୃତଂ କାରିତଂ କୁରୁତେ କରିଷ୍ଯତି କାରଯିଷ୍ଯତି ତାନ୍ ସର୍ଵାନ୍ ହନ ୨ ଦଂଷ୍ଟ୍ରାକରାଲିନି ହ୍ରୈଂ ହ୍ରୀଂ ହୁଂ ଗୁହ୍ଯକୁବ୍ଜିକାଯୈ ଦ୍ଵାହା । ହ୍ରୌଂ ଓଂ ଖେ(୧) ଵୋଂ ଗୁହ୍ଯକୁବ୍ଜିକାଯୈ ନମଃ ହ୍ରୀଂ ସର୍ଵଜନକ୍ଷୋଭଣୀ ଜନାନୁକର୍ଷିଣୀ ତତଃ ।୧୪୭.୦୦୧ ଓଂ ଖେଂ ଖ୍ଯାଂ(୨), ସର୍ଵଜନଵଶଙ୍କରୀ ତଥା ସ୍ଯାଜ୍ଜନମୋହିନୀ ॥୧୪୭.୦୦୧ ଓଂ ଖ୍ଯୌଂ(୩) ସର୍ଵଜନସ୍ତମ୍ଭନୀ ଐଂ ଖଂ ଖ୍ରାଂ କ୍ଷୋଭଣୀ ତଥା ।୧୪୭.୦୦୨ ଟିପ୍ପଣୀ ୧ କ୍ରୀଂ ଖ ଖ ଯେ ଖ୍ରୌଂ ଇତି ଛ.. ୨ ଓଂ ଖ ଖ୍ଯାଂ ଇତି ଛ.. । ଓଂ ସ୍ଫୂଂ ଇତି ଗ.. ୩ ଓଂ ଖ ଖ୍ରୌଂ ଇତି ଛ.. । ଓଂ ସ୍ଫୈଂ ଇତି ଝ.. ଐଂ ତ୍ରିତତ୍ତ୍ଵଂ ଵୀଜଂ ଶ୍ରେଷ୍ଠଙ୍କୁଲଂ ପଞ୍ଚାକ୍ଷରୀ ତଥା ॥୧୪୭.୦୦୨ ଫଂ ଶ୍ରୀଂ କ୍ଷୀଂ ଶ୍ରୀଂ ହ୍ରୀଂ କ୍ଷେଂ ଵଚ୍ଛେ କ୍ଷେ କ୍ଷେ ହ୍ରୂଂ ଫଠ୍ରୀଂ ନମଃ । ଓଂ ହ୍ରାଂ କ୍ଷେ ଵଚ୍ଛେ କ୍ଷେ କ୍ଷୋ ହ୍ରୀଂ ଫଟ୍ନଵେଯଂ ତ୍ଵରିତା ପୁନର୍ଜ୍ଞେଯାର୍ଚିତା ଜଯେ ହ୍ରୀଂ ସିଂହାଯେତ୍ଯାସନଂ ସ୍ଯାଥ୍ରୀଂ କ୍ଷେ ହୃଦଯମୀରିତଂ ।୧୪୭.୦୦୩ ଵଚ୍ଛେଽଥ ଶିରସେ ସ୍ଵାହା ତ୍ଵରିତାଯାଃ ଶିଵଃ ସ୍ମୃତଃ ॥୧୪୭.୦୦୩ କ୍ଷେଂ ହ୍ରୀଂ ଶିଖାଯୈ ଵୌଷଟ୍ସ୍ଯାଦ୍ଭଵେତ୍କ୍ଷେଂ କଵଚାଯ ହୁଂ ।୧୪୭.୦୦୪ ହ୍ରୂଂ ନେତ୍ରତ୍ରଯାଯ ଵୌଷଠ୍ରୀମନ୍ତଞ୍ଚ ଫଡନ୍ତକଂ ॥୧୪୭.୦୦୪ ହ୍ରୀଂ କାରୀ(୧) ଖେଚରୀ ଚଣ୍ଡା ଛେଦନୀ କ୍ଷୋଭଣୀ କ୍ରିଯା ।୧୪୭.୦୦୫ କ୍ଷେମକାରୀ ଚ ହ୍ରୀଂ କାରୀ ଫଟ୍କାରୀ ନଵଶକ୍ତଯଃ ॥୧୪୭.୦୦୫ ଅଥ ଦୂରୀଃ ପ୍ରଵକ୍ଷ୍ଯାମି ପୂଜ୍ଯା ଇନ୍ଦ୍ରାଦିଗାଶ୍ଚ ତାଃ ।୧୪୭.୦୦୬ ହ୍ରୀଂ ନଲେ ବହୁତୁଣ୍ଡେ(୨) ଚ ଖଗେ ହ୍ରୀଂ(୩) ଖେଚରେ ଜ୍ଵଲାନି ଜ୍ଵଲ ଖ ଖେ ଛ ଛେ ଶଵଵିଭୀଷଣେ(୪) ଚ ଛେ ଚଣ୍ଡେ ଛେଦନି କରାଲି ଖ ଖେ ଛେ କ୍ଷେ ଖରହାଙ୍ଗୀ ହ୍ରୀମ୍ । କ୍ଷେ ଵକ୍ଷେ କପିଲେ ହ କ୍ଷେ ହ୍ରୂଂ କ୍ରୂନ୍ତେଜୋଵତି ରୌଦ୍ରି ମାତଃ ହ୍ରୀଂ ଫେ ଵେ ଫେ ଫେ ଵକ୍ରେ ଵରୀ ଫେ । ପୁଟି ପୁଟି ଘୋରେ ହ୍ରୂଂ ଫଟ୍(୫) ବ୍ରହ୍ମଵେତାଲି ମଧ୍ଯେ ଗୁହ୍ଯାଙ୍ଗାନି ଚ ତତ୍ତ୍ଵାନି ତ୍ଵରିତାଯାଃ ପୁନର୍ଵଦେ ॥୧୪୭.୦୦୬ ହ୍ରୌଂ ହ୍ରୂଂ ହଃ(୬) ହୃଦଯେ ପ୍ରୋକ୍ତଂ ହୋଂ ହଶ୍ଚ ଶିରଃ ସ୍ମୃତଂ ।୧୪୭.୦୦୭ ଫାଂ ଜ୍ଵଲ ଜ୍ଵଲେତି ଚ ଶିଖା ଵର୍ମ ଇଲେ ହ୍ରଂ ହୁଂ ହୁଂ ॥୧୪୭.୦୦୭ ଟିପ୍ପଣୀ ୧ କ୍ରୀଂ କାରୋ ଇତି ଛ.. ୨ ହ୍ରୀଂ ନଲେ ଵଜ୍ରତୁଣ୍ଡେ ଇତି ଜ.. ୩ ଖଗେ କ୍ରୀମିତି ଛ.. ୪ ଶରଵିଭୀଷଣେ ଇତି ଜ.. ୫ କ୍ରୂଂ ଫଟିତି ଛ.. ୬ କ୍ରୀଂ ହ୍ରୂଂ ହ ଇତି ଛ.. କ୍ରୋଂ କ୍ଷୂଂ ଶ୍ରୀଂ ନେତ୍ରମିତ୍ଯୁକ୍ତଂ କ୍ଷୌଂ ଅସ୍ତ୍ରଂ ଵୈ ତତଶ୍ଚ ଫଠୁଂ ଖେ ଵଚ୍ଛେ କ୍ଷେଃ ହ୍ରୀଂ କ୍ଷେଂ ହୁଂ ଫଟ୍ଵା ହୁଂ ଶିରଶ୍ଚୈଵ ମଧ୍ଯେ ସ୍ଯାତ୍ପୂର୍ଵାଦୌ ଖେ ସଦାଶିଵେ ।୧୪୭.୦୦୮ ଵ ଈଶଃ ଛେ ମନୋନ୍ମାନୀ ମକ୍ଷେ ତାର୍କ୍ଷୋ ହ୍ରୀଂ ଚ ମାଧଵଃ ॥୧୪୭.୦୦୮ କ୍ଷେଂ ବ୍ରହ୍ମା ହୁଂ ତଥାଦିତ୍ଯୋ ଦାରୁଣଂ ଫଟ୍ସ୍ମୃତାଃ ସଦା
ତ୍ୱରିତା ଓ ସମ୍ପୃକ୍ତ ଉପାସନା ପ୍ରକ୍ରିୟା—
ମନ୍ଵନ୍ତରାଣି ଅଗ୍ନିରୁଵାଚ ମନ୍ଵନ୍ତରାଣି ଵକ୍ଷ୍ଯାମି ଆଦ୍ଯାଃ ସ୍ଵାଯମ୍ଭୁଵୋ ମନୁଃ ।୧୫୦.୦୦୧ ଅଗ୍ନୀଧ୍ରାଦ୍ଯାସ୍ତସ୍ଯ ସୁତା ଯମୋ ନାମ ତଦା ସୁରାଃ ॥୧୫୦.୦୦୧ ଔର୍ଵାଦ୍ଯାଶ୍ଚ ସପ୍ତର୍ଷଯ ଇନ୍ଦ୍ରଶ୍ଚୈଵ ଶତକ୍ରତୁଃ ।୧୫୦.୦୦୨ ପାରାଵତାଃ ସତୁଷିତା ଦେଵାଃ ସ୍ଵାରୋଚିଷେଽନ୍ତରେ ॥୧୫୦.୦୦୨ ଵିପଶ୍ଚିତ୍ତତ୍ର ଦେଵେନ୍ଦ୍ର ଊର୍ଜସ୍ତମ୍ଭାଦଯୋ ଦ୍ଵିଜାଃ ।୧୫୦.୦୦୩ ଚୈତ୍ରକିମ୍ପୁରୁଷାଃ ପୁତ୍ରାସ୍ତୃତୀଯଶ୍ଚୋତ୍ତୋତମୋ ମନୁଃ ॥୧୫୦.୦୦୩ ସୁଶାନ୍ତିରିନ୍ଦ୍ରୋ ଦେଵାଶ୍ଚ ସୁଧାମାଦ୍ଯା ଵଶିଷ୍ଠଜାଃ ।୧୫୦.୦୦୪ ସପ୍ତର୍ଷଯୋଽଜାଦ୍ଯାଃ ପୁତ୍ରାଶ୍ଚତୁର୍ଥସ୍ତାମସୀ ମନୁଃ ॥୧୫୦.୦୦୪ ସ୍ଵରୂପାଦ୍ଯାଃ ସୁରଗଣାଃ ଶିଖିରିନ୍ଦ୍ରଃ ସୁରେଶ୍ଵରଃ ।୧୫୦.୦୦୫ ଜ୍ଯୋତିର୍ଧାମାଦଯୋ ଵିପ୍ରା ନଵ ଖ୍ଯାତିମୁଖାଃ ସୁତାଃ ॥୧୫୦.୦୦୫ ରୈଵତେ ଵିତଥଶ୍ଚେନ୍ଦ୍ରୋ ଅମିତାଭାସ୍ତଥା ସୁରାଃ ।୧୫୦.୦୦୬ ହିରଣ୍ଯରୋମାଦ୍ଯା ମୁନଯୋ(୧) ବଲବନ୍ଧାଦଯଃ ସୁତାଃ ॥୧୫୦.୦୦୬ ମନୋଜଵଶ୍ଚାକ୍ଷୁଷେଽଥ ଇନ୍ଦ୍ରଃ ସ୍ଵାତ୍ଯାଦଯଃ ସୁରାଃ ।୧୫୦.୦୦୭ ସୁମେଧାଦ୍ଯା ମହର୍ଷଯଃ ପୁରୁପ୍ରଭୃତଯଃ ସୁତାଃ ॥୧୫୦.୦୦୭ ଵିଵସ୍ଵତଃ ସୁତୋ ଵିପ୍ରଃ ଶ୍ରାଦ୍ଧଦେଵୋ ମନୁସ୍ତତଃ ।୧୫୦.୦୦୮ ଆଦିତ୍ଯଵସୁରୁଦ୍ରାଦ୍ଯା ଦେଵା ଇନ୍ଦ୍ରଃ ପୁରନ୍ଦରଃ ॥୧୫୦.୦୦୮ ଵଶିଷ୍ଠଃ କାଶ୍ଯପୋଽଥାତ୍ରିର୍ଜମଦଗ୍ନିଃ ସଗୋତମଃ ।୧୫୦.୦୦୯ ଵିଶ୍ଵାମିତ୍ରଭରଦ୍ଵାଜୌ ମୁନଯଃ ସପ୍ତ ସାମ୍ପ୍ରତଂ ॥୧୫୦.୦୦୯ ଇକ୍ଷ୍ଵାକୁପ୍ରମୁଖାଃ ପୁତ୍ରା ଅଂଶେନ ହରିରାଭଵତ୍ ।୧୫୦.୦୧୦ ସ୍ଵାଯମ୍ଭୁଵେ ମାନସୋଽଭୂଦଜିତସ୍ତଦନନ୍ତରେ ॥୧୫୦.୦୧୦ ସତ୍ଯୋ ହରିର୍ଦେଵଦରୋ ଵୈକୁଣ୍ଠୋ ଵାମନଃ କ୍ରମାତ୍ ।୧୫୦.୦୧୧ ଛାଯାଜଃ ସୂର୍ଯପୁତ୍ରସ୍ତୁ ଭଵିତା ଚାଷ୍ଟମୋ ମନୁଃ ॥୧୫୦.୦୧୧ ପୂର୍ଵସ୍ଯ ଚ ସଵର୍ଣୋଽସୌ ସାଵର୍ଣିର୍ଭଵିତାଷ୍ଟମଃ ।୧୫୦.୦୧୨ ସୁତପାଦ୍ଯା ଦେଵଗଣା ଦୀପ୍ତିମଦ୍ଦ୍ରୌଣିକାଦଯଃ ॥୧୫୦.୦୧୨ ମୁନଯୋ ବଲିରିନ୍ଦ୍ରଶ୍ଚ ଵିରଜପ୍ରମୁଖାଃ ସୁତାଃ ।୧୫୦.୦୧୩ ନଵମୋ ଦକ୍ଷସାଵର୍ଣିଃ ପାରାଦ୍ଯାଶ୍ଚ ତଦା ସୁରାଃ(୨) ॥୧୫୦.୦୧୩ ଇନ୍ଦ୍ରଶ୍ଚୈଵାଦ୍ଭୁତସ୍ତେଷାଂ ସଵନାଦ୍ଯା ଦ୍ଵିଜୋତ୍ତମାଃ ।୧୫୦.୦୧୪ ଧୃତକେତ୍ଵାଦଯଃ ପୁତ୍ରା ବ୍ରହ୍ମସାଵର୍ଣିରିତ୍ଯତଃ ॥୧୫୦.୦୧୪ ସୁଖାଦଯୋ ଦେଵଗଣାସ୍ତେଷାଂ ଶାନ୍ତିଃ ଶତକ୍ରତୁଃ ।୧୫୦.୦୧୫ ଟିପ୍ପଣୀ ୧ ହିରଣ୍ଯରୋମାଦ୍ଯା ଋଷଯ ଇତି ଞ.. ୨ ତଥା ସୁରା ଇତି ଛ.. ହଵିଷ୍ଯାଦ୍ଯାଶ୍ଚ ମୁନଯଃ ସୁକ୍ଷେତ୍ରାଦ୍ଯାଶ୍ଚ ତତ୍ସୁତାଃ ॥୧୫୦.୦୧୫ ଧର୍ମସାଵର୍ଣିକଶ୍ଚାଥ ଵିହଙ୍ଗାଦ୍ଯାସ୍ତଦା ସୁରାଃ ।୧୫୦.୦୧୬ ଗଣେଶଶ୍ଚେନ୍ଦ୍ରୋ ନଶ୍ଚରାଦ୍ଯା ମୁନଯଃ ପୁତ୍ରକାମଯୋଃ ॥୧୫୦.୦୧୬ ସର୍ଵତ୍ରଗାଦ୍ଯା ରୁଦ୍ରାଖ୍ଯଃ ସାଵର୍ଣିଭଵିତା ମନୁଃ ।୧୫୦.୦୧୭ ଋତଧାମା ସୁରେନ୍ଦ୍ରଶ୍ଚ ହରିତାଦ୍ଯାଶ୍ଚ ଦେଵତାଃ ॥୧୫୦.୦୧୭ ତପସ୍ଯାଦ୍ଯାଃ ସପ୍ତର୍ଷଯଃ ସୁତା ଵୈ ଦେଵଵନ୍ମୁଖାଃ ।୧୫୦.୦୧୮ ମନୁସ୍ତ୍ରଯୋଦଶୋ ରୌଚ୍ଯଃ ସୁତ୍ରାମାଣାଦଯଃ ସୁରାଃ ॥୧୫୦.୦୧୮ ଇନ୍ଦ୍ରୋ ଦିଵସ୍ପତିସ୍ତେଷାଂ ଦାନଵାଦିଵିମର୍ଦନଃ ।୧୫୦.୦୧୯ ନିର୍ମୋହାଦ୍ଯାଃ ସପ୍ତର୍ଷଯଶ୍ଚିତ୍ରସେନାଦଯଃ ସୁତାଃ ॥୧୫୦.୦୧୯ ମନୁଶ୍ଚତୁର୍ଦଶୋ ଭୌତ୍ଯଃ ଶୁଚିରିନ୍ଦ୍ରୋ ଭଵିଷ୍ଯତି ।୧୫୦.୦୨୦ ଚାକ୍ଷୁଷାଦ୍ଯାଃ ସୁରଗଣା ଅଗ୍ନିବାହ୍ଣାଦଯୋ ଦ୍ଵିଜାଃ ॥୧୫୦.୦୨୦ ଚତୁର୍ଦଶସ୍ଯ ଭୌତ୍ଯସ୍ଯ ପୁତ୍ରା ଊରୁମୁଖା ମନୋଃ ।୧୫୦.୦୨୧ ପ୍ରଵର୍ତଯନ୍ତି ଵେଦାଂଶ୍ଚ ଭୁଵି ସପ୍ତର୍ଷଯୋ ଦିଵଃ ॥୧୫୦.୦୨୧ ଦେଵା ଯଜ୍ଞଭୁଜସ୍ତେ ତୁ ଭୂଃ ପୁତ୍ରୈଃ ପରିପାଲ୍ଯତେ ।୧୫୦.୦୨୨ ବ୍ରହ୍ମଣୋ ଦିଵସେ ବ୍ରହ୍ମନ୍ମନଵସ୍ତୁ ଚତୁର୍ଦଶ ॥୧୫୦.୦୨୨ ମନ୍ଵାଦ୍ଯାଶ୍ଚ ହରିର୍ଵେଦଂ ଦ୍ଵାପରାନ୍ତେ ଵିଭେଦ ସଃ ।୧୫୦.୦୨୩ ଆଦ୍ଯୋ ଵେଦଶ୍ଚତୁଷ୍ପାଦଃ ଶତସାହସ୍ରସମ୍ମିତଃ ॥୧୫୦.୦୨୩ ଏକଶ୍ଚାସୀଦ୍ଯଜୁର୍ଵେଦସ୍ତଂ ଚତୁର୍ଧା ଵ୍ଯକଲ୍ପଯତ୍ ।୧୫୦.୦୨୪ ଆଧ୍ଵର୍ଯଵଂ ଯଜୁର୍ଭିସ୍ତୁ ଋଗ୍ଭିର୍ହୋତ୍ରଂ ତଥା ମୁନିଃ ॥୧୫୦.୦୨୪ ଔଦ୍ଗାତ୍ରଂ ସାମଭିଓଶ୍ଚକ୍ରେ ବ୍ରହ୍ମତ୍ଵଞ୍ଚାପ୍ଯଥର୍ଵଭିଃ ।୧୫୦.୦୨୫ ପ୍ରଥମଂ ଵ୍ଯାସଶିଷ୍ଯସ୍ତୁ ପୈଲୋ ହ୍ଯୃଗ୍ଵେଦପାରଗଃ ॥୧୫୦.୦୨୫ ଇନ୍ଦ୍ରଃ ପ୍ରମତଯେ ପ୍ରାଦାଦ୍ଵାସ୍କଲାଯ ଚ ସଂହିତାଂ ।୧୫୦.୦୨୬ ବୌଧ୍ଯାଦିଭ୍ଯୋ ଦଦୌ ସୋପି ଚତୁର୍ଧା ନିଜସଂହିତାଂ ॥୧୫୦.୦୨୬ ଯଜୁର୍ଵେଦତରୋଃ ଶାଖାଃ ସପ୍ତଵିଂଶନ୍ମହାମତିଃ ।୧୫୦.୦୨୭ ଵୈଶମ୍ପାଯନନାମାସୌ ଵ୍ଯାସଶିଷ୍ଯଶ୍ଚକାର ଵୈ ॥୧୫୦.୦୨୭ କାଣ୍ଵା ଵାଜସନେଯାଦ୍ଯା ଯାଜ୍ଞଵଲ୍କ୍ଯାଦିଭିଃ ସ୍ମୃତାଃ ।୧୫୦.୦୨୮ ସାମଵେଦତରୋଃ ଶାଖା ଵ୍ଯାସଶିଷ୍ଯଃ ସଜୈମିନିଃ ॥୧୫୦.୦୨୮ ସୁମନ୍ତୁଶ୍ଚ ସୁକର୍ମା ଚ ଏକୈକାଂ ସଂହିତାଂ ତତଃ ।୧୫୦.୦୨୯ ଗୃହ୍ଣତେ ଚ ସୁକର୍ମାଖ୍ଯଃ ସହସ୍ରଂ ସଂହିତାଂ ଗୁରୁଃ ॥୧୫୦.୦୨୯ ସୁମନ୍ତୁଶ୍ଚାଥର୍ଵତରୁଂ ଵ୍ଯାସଶିଷ୍ଯୋ ଵିଭେଦ ତଂ ।୧୫୦.୦୩୦ ଶିଷ୍ଯାନଧ୍ଯାପଯାମାସ ପୈପ୍ଯଲାଦାନ୍ ସହସ୍ରଶଃ ॥୧୫୦.୦୩୦ ପୁରାଣସଂହିତାଂ ଚକ୍ରେ ସୁତୋ ଵ୍ଯାସପ୍ରସାଦତଃ
ଅଥ ସପ୍ତପଞ୍ଚାଶଦଧିକଶତତମୋଽଧ୍ଯାଯଃ ଶାଵାଶୌଚାଦିଃ ପୁଷ୍କର ଉଵାଚ ପ୍ରେତଶୁଦ୍ଧିଂ ପ୍ରଵକ୍ଷ୍ଯାମି ସୂତିକାଶୁଧ୍ହିମେଵ ଚ ।୧୫୭.୦୦୧ ଦଶାହଂ ଶାଵମାଶୌଚଂ ସପିଣ୍ଦେଷୁ ଵିଧୀଯତେ ॥୧୫୭.୦୦୧ ଜନନେ ଚ ତଥା ଶୁଦ୍ଧିର୍ବ୍ରାହ୍ମଣାନାଂ ଭୃଗୂତ୍ତମ ।୧୫୭.୦୦୨ ଦ୍ଵାଦଶାହେନ ରାଜନ୍ଯଃ ପକ୍ଷାଦ୍ଵୈଶ୍ଯୋଽଥ ମାସତଃ ॥୧୫୭.୦୦୨ ଶୂଦ୍ରୋଽନୁଲୋମତୋ ଦାସେ ସ୍ଵାମିତୁଲ୍ଯନ୍ତ୍ଵଶୌଚକଂ ।୧୫୭.୦୦୩ ଷଟ୍ଭିସ୍ତ୍ରିଭିରଥୈକେନ କ୍ଷତ୍ରଵିଟ୍ଶୂଦ୍ରଯୋନିଷୁ ॥୧୫୭.୦୦୩ ବ୍ରାହ୍ମଣଃ ଶୁଦ୍ଧିମାପ୍ନୋତି କ୍ଷତ୍ରିଯସ୍ତୁ ତଥୈଵ ଚ ।୧୫୭.୦୦୪ ଵିଟ୍ଶୂଦ୍ରଯୋନେଃ ଶୁଦ୍ଧିଃ ସ୍ଯାତ୍କ୍ରମାତ୍ପରଶୁରାମକ ॥୧୫୭.୦୦୪ ଷଡ୍ରାତ୍ରେଣ ତ୍ରିରାତ୍ରେଣ ଷଡ୍ଭିଃ ଶୂଦ୍ରେ ତଥା ଵିଶଃ ।୧୫୭.୦୦୫ ଆଦନ୍ତଜନନାତ୍ସଦ୍ଯ ଆଚୂଡାନ୍ନୈଶିକୀ ଶ୍ରୁତିଃ(୧) ॥୧୫୭.୦୦୫ ତ୍ରିରାତ୍ରମାଵ୍ରତାଦେଶାଦ୍ଦଶରାତ୍ରମତଃ ପରଂ ।୧୫୭.୦୦୬ ଊନତ୍ରୈଵାର୍ଷିକେ ଶୂଦ୍ରେ ପଞ୍ଚାହାଚ୍ଛୁଦ୍ଧିରିଷ୍ଯତେ ॥୧୫୭.୦୦୬ ଦ୍ଵାଦଶାହେନେ ଶୁଦ୍ଧିଃ ସ୍ଯାଦତୀତେ ଵତ୍ସରତ୍ରଯେ ।୧୫୭.୦୦୭ ଗତୈଃ ସଂଵତ୍ସରୈଃ ଷଡ୍ଭିଃ ଶୁଦ୍ଧିର୍ମାସେନ କୀର୍ତିତା ॥୧୫୭.୦୦୭ ସ୍ତ୍ରୀଣାମକୃତଚୂଡାନାଂ ଵିଶୁଦ୍ଧିର୍ନୈଶିକୀ ସ୍ମୃତା ।୧୫୭.୦୦୮ ତଥା ଚ କୃତଚୁଡାନାଂ ତ୍ର୍ଯହାଚ୍ଛୁଦ୍ଧ୍ଯନ୍ତି ବାନ୍ଧଵାଃ ॥୧୫୭.୦୦୮ ଵିଵାହିତାସୁ ନାଶୌଚଂ ପିତୃପକ୍ଷେ ଵିଧୀଯତେ ।୧୫୭.୦୦୯ ପିତୁର୍ଗୃହେ ପ୍ରସୂତାନାଂ ଵିଶୁଦ୍ଧିର୍ନୈଶିକୀ ସ୍ମୃତା ॥୧୫୭.୦୦୯ ସୂତିକା ଦଶରାତ୍ରେଣ ଶୁଦ୍ଧିମାପ୍ନୋତି ନାନ୍ଯଥା ।୧୫୭.୦୧୦ ଵିଵାହିତା ହି ଚେତ୍କନ୍ଯା ମ୍ରିଯତେ ପିତୃଵେଶ୍ମନି ॥୧୫୭.୦୧୦ ତସ୍ଯାସ୍ତ୍ରିରାତ୍ରାଚ୍ଛୁଦ୍ଧ୍ଯନ୍ତି ବାନ୍ଧଵା ନାତ୍ର ସଂଶଯଃ ।୧୫୭.୦୧୧ ସମାନଂ ଲବ୍ଧଶୌଚନ୍ତୁ ପ୍ରଥମେନ ସମାପଯେତ୍ ॥୧୫୭.୦୧୧ ଅସମାନଂ ଦ୍ଵିତୀଯେନ ଧର୍ମରାଜଵଚୋ ଯଥା ।୧୫୭.୦୧୨ ଦେଶାନ୍ତରସ୍ଥଃ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ତୁ କୁଲ୍ଯାଣାଂ ମରଣୋଦ୍ଭଵୌ ॥୧୫୭.୦୧୨ ଯଚ୍ଛେଷଂ ଦଶରାତ୍ରସ୍ଯ ତାଵଦେଵଶୁଚିର୍ଭଵେତ୍ ।୧୫୭.୦୧୩ ଅତୀତେ ଦଶରାତ୍ରେ ତୁ ତ୍ରିରାତ୍ରମଶୁଚିର୍ଭଵେତ୍ ॥୧୫୭.୦୧୩ ତଥା ସଂଵତ୍ସରେଽତୀତେ ସ୍ନାତ ଏଵ ଵିଶୁଦ୍ଧ୍ଯତି ।୧୫୭.୦୧୪ ମାତାମହେ ତଥାତୀତେ ଆଚାର୍ଯେ ଚ ତଥା ମୃତେ ॥୧୫୭.୦୧୪ ରାତ୍ରିଭିର୍ମାସତୁଲ୍ଯାଭିର୍ଗର୍ଭସ୍ରାଵେ ଵିଶୋଧନଂ ।୧୫୭.୦୧୫ ସପିଣ୍ଡେ ବ୍ରାହ୍ମଣେ ଵର୍ଣାଃ ସର୍ଵ ଏଵାଵିଶେଷତଃ ॥୧୫୭.୦୧୫ ଟିପ୍ପଣୀ ୧ ଆଚଡାନ୍ନୈଶିକୀ ତଥେତି ଟ.. ଦଶରାତ୍ରେଣ ଶୁଦ୍ଧ୍ଯନ୍ତି ଦ୍ଵାଦଶାହେନ ଭୂମିପଃ ।୧୫୭.୦୧୬ ଵୈଶ୍ଯାଃ ପଞ୍ଚଦଶାହେନ ଶୂଦ୍ରା ମାସେନ ଭାର୍ଗଵ ॥୧୫୭.୦୧୬ ଉଚ୍ଛିଷ୍ଟସନ୍ନିଧାଵେକଂ ତଥା ପିଣ୍ଡଂ ନିଵେଦଯେତ୍ ।୧୫୭.୦୧୭ କୀର୍ତଯେଚ୍ଚ ତଥା ତସ୍ଯ ନମଗୋତ୍ରେ ସମାହିତଃ ॥୧୫୭.୦୧୭ ଭୁକ୍ତଵତ୍ସୁ ଦ୍ଵିଜେନ୍ଦ୍ରେଷୁ ପୂଜିତେଷୁ ଧନେନ ଚ(୧) ।୧୫୭.୦୧୮ ଵିସୃଷ୍ଟାକ୍ଷତତୋଯେଷୁ ଗୋତ୍ରନାମାନୁକୀର୍ତନୈଃ ॥୧୫୭.୦୧୮ ଚତୁରଙ୍ଗୁଲଵିସ୍ତାରଂ ତତ୍ଖାତନ୍ତାଵଦନ୍ତରଂ ।୧୫୭.୦୧୯ ଵିତସ୍ତିଦୀର୍ଘଂ କର୍ତଵ୍ଯଂ ଵିକର୍ଷୂଣାଂ ତଥା ତ୍ରଯଂ ॥୧୫୭.୦୧୯ ଵିକର୍ଷୂଣାଂ ସମୀପେ ଚ ଜ୍ଵାଲଯେଜ୍ଜ୍ଵଲନତ୍ରଯଂ ।୧୫୭.୦୨୦ ସୋମାଯ ଵହ୍ନଯେ ରାମ ଯମାଯ ଚ ସମାସତଃ ॥୧୫୭.୦୨୦ ଜୁହୁଯାଦାହୁତୀଃ ସମ୍ଯକ୍ସର୍ଵତ୍ରୈଵ ଚତୁସ୍ତ୍ରଯଃ ।୧୫୭.୦୨୧ ପିଣ୍ଡନିର୍ଵପଣଂ କୁର୍ଯାତ୍ପ୍ରାଗ୍ଵଦେଵ ପୃଥକ୍ପୃଥକ୍ ॥୧୫୭.୦୨୧ ଅନ୍ନେନ ଦଧ୍ନା ମଧୁନା ତଥା ମାଂସେନ ପୂରଯେତ୍ ।୧୫୭.୦୨୨ ମଧ୍ଯେ ଚେଦଧିମାସଃ ସ୍ଯାତ୍କୁର୍ଯାଦଭ୍ଯଧିକନ୍ତୁ ତତ୍ ॥୧୫୭.୦୨୨ ଅଥଵା ଦ୍ଵାଦଶାହେନ ସର୍ଵମେତତ୍ସମାପଯେତ୍ ।୧୫୭.୦୨୩ ସଂଵତ୍ସରସ୍ଯ ମଧ୍ଯେ ଚ ଯଦି ସ୍ଯାଦଧିମାସକଃ ॥୧୫୭.୦୨୩ ତଦା ଦ୍ଵାଦଶକେ ଶ୍ରାଦ୍ଧେ କାର୍ଯଂ ତଦଧିକଂ ଭଵେତ୍ ।୧୫୭.୦୨୪ ସଂଵତ୍ସରେ ସମାପ୍ତେ ତୁ ଶ୍ରାଦ୍ଧଂ ଶ୍ରାଦ୍ଧଵଦାଚରେତ୍ ॥୧୫୭.୦୨୪ ପ୍ରେତାଯ ତତ ଊର୍ଧଵଂ ଚ ତସ୍ଯୈଵ ପୁରୁଷତ୍ରଯେ ।୧୫୭.୦୨୫ ପିଣ୍ଡାନ୍ ଵିନିର୍ଵପେତ୍ତଦ୍ଵଚ୍ଚତୁରସ୍ତୁ ସମାହିତଃ ॥୧୫୭.୦୨୫ ସମ୍ପୂଜ୍ଯ ଦତ୍ଵା ପୃଥିଵୀ ସମାନା ଇତି ଚାପ୍ଯଥ ।୧୫୭.୦୨୬ ଟିପ୍ପଣୀ ୧ ଧନେଷୁ ଚେତି କ.. , ଖ.. , ଘ.. , ଙ.. , ଛ.. , ଜ.. , ଞ.. ଚ ଯୋଜଯେତ୍ପ୍ରେତପିଣ୍ଡଂ ତୁ ପିଣ୍ଡେଷ୍ଵନ୍ଯେଷୁ ଭାର୍ଗଵ ॥୧୫୭.୦୨୬ ପ୍ରେତପାତ୍ରଂ ଚ ପାତ୍ରେଷୁ ତଥୈଵ ଵିନିଯୋଜଯେତ୍ ।୧୫୭.୦୨୭ ପୃଥକ୍ପୃଥକ୍ପ୍ରକର୍ତଵ୍ଯଂ କର୍ମୈତତ୍କର୍ମପାତ୍ରକେ ॥୧୫୭.୦୨୭ ମନ୍ତ୍ରଵର୍ଜମିଦଂ କର୍ମ ଶୂଦ୍ରସ୍ଯ ତୁ ଵିଧୀଯତେ ।୧୫୭.୦୨୮ ସପିଣ୍ଡୀକରଣଂ ସ୍ତ୍ରୀଣାଂ କାର୍ଯମେଵଂ ତଦା ଭଵେତ୍(୧) ॥୧୫୭.୦୨୮ ଶ୍ରାଦ୍ଧଂ କୁର୍ଯାଚ୍ଚ ପ୍ରତ୍ଯବ୍ଦଂ ପ୍ରେତେ କୁମ୍ଭାନ୍ନମବ୍ଦକଂ ।୧୫୭.୦୨୯ ଗଙ୍ଗାଯାଃ ସିକତା ଧାରା ଯଥା ଵର୍ଷତି ଵାସଵେ ॥୧୫୭.୦୨୯ ଶକ୍ଯା ଗଣଯିତୁଂ ଲୋକେ ନତ୍ଵତୀତାଃ ପିତାମହାଃ ।୧୫୭.୦୩୦ କାଲେ ସତତଗେ ସ୍ଥୈର୍ଯଂ ନାସ୍ତି ତସ୍ମାତ୍କ୍ରିଯାଂ ଚରେତ୍ ॥୧୫୭.୦୩୦ ଦେଵତ୍ଵେ ଯାତନାସ୍ଥାନେ ପ୍ରେତଃ ଶ୍ରାଦ୍ଧଂ କୃତଂ ଲଭେତ୍ ।୧୫୭.୦୩୧ ନୋପକୁର୍ଯାନ୍ନରଃ ଶୋଚନ୍ ପ୍ରେତସ୍ଯାତ୍ମନ ଏଵ ଵା ॥୧୫୭.୦୩୧ ଭୃଗ୍ଵଗ୍ନିପାଶକାମ୍ଭୋଭିର୍ମୃତାନାମାତ୍ମଘାତିନାଂ ।୧୫୭.୦୩୨ ପତିତାନାଂ ଚ ନାଶୌଚଂ ଵିଦ୍ଯୁଚ୍ଛସ୍ତ୍ରହତାଶ୍ଚ ଯେ ॥୧୫୭.୦୩୨ ଯତିବ୍ରତିବ୍ରହ୍ମଚାରିନୃପକାରୁକଦୀକ୍ଷିତାଃ ।୧୫୭.୦୩୩ ରାଜାଜ୍ଞାକାରିଣୋ(୨) ଯେ ଚ ସ୍ନାଯାଦ୍ଵୈ ପ୍ରେତଗାମ୍ଯପି ॥୧୫୭.୦୩୩ ମୈଥୁନେ କଟଧୂମେ ଚ ସଦ୍ଯଃ ସ୍ନାନଂ ଵିଧୀଯତେ ।୧୫୭.୦୩୪ ଦ୍ଵିଜଂ ନ ନିର୍ହରେତ୍(୩) ପ୍ରେତଂ ଶୂଦ୍ରେଣ ତୁ କଥଞ୍ଚନ ॥୧୫୭.୦୩୪ ନ ଚ ଶୂଦ୍ରଂ ଦ୍ଵିଜେନାପି ତଯୋର୍ଦୋଷୋ ହି ଜାଯତେ(୪) ।୧୫୭.୦୩୫ ଅନାଥଵିପ୍ରପ୍ରେତସ୍ଯ ଵହନାତ୍ସ୍ଵରଗଲୋକଭାକ୍ ॥୧୫୭.୦୩୫ ଟିପ୍ପଣୀ ୧ କାର୍ଯମେଵ ତଥା ଭଵେଦିତି ଛ.. , ଙ.. , ଞ.. ଚ । କାର୍ଯମେତତ୍ତଥା ଭଵେଦିତି ଝ.. ୨ ରାଜାଜ୍ଞାକାରକା ଇତି ଟ.. ୩ ନ ନିର୍ଦହେଦିତି ଖ.. ୪ ତଯୋର୍ଦୋଷୋଽଭିଜାଯତେ ଇତି ଙ.. ସଙ୍ଗ୍ରାମେ ଜଯମାପ୍ନୋତି ପ୍ରେତେଽନାଥେ ଚ କାଷ୍ଠଦଃ ।୧୫୭.୦୩୬ ସଙ୍କଲ୍ପ୍ଯ ବାନ୍ଧଵଂ ପ୍ରେତମପସଵ୍ଯେନ ତାଂ ଚିତିଂ ॥୧୫୭.୦୩୬ ପରିକ୍ରମ୍ଯ ତତଃ ସ୍ନାନଂ କୁର୍ଯୁଃ ସର୍ଵେ ସଵାସସଃ ।୧୫୭.୦୩୭ ପ୍ରେତାଯ ଚ ତଥା ଦଦ୍ଯୁସ୍ତ୍ରୀଂସ୍ତ୍ରୀଂଶ୍ଚୈଵୋଦକାଞ୍ଜଲୀନ୍ ॥୧୫୭.୦୩୭ ଦ୍ଵାର୍ଯଶ୍ମନି ପଦଂ ଦତ୍ଵା ପ୍ରଵିଶେଯୁସ୍ତଥା ଗୃହଂ ।୧୫୭.୦୩୮ ଅକ୍ଷତାନ୍ନିକ୍ଷିପେଦ୍ଵହ୍ନୌ ନିମ୍ବପତ୍ରଂ ଵିଦଶ୍ଯ ଚ ॥୧୫୭.୦୩୮ ପୃଥକ୍ଶଯୀରନ୍ ଭୂମୌ ଚ କ୍ରୀତଲବ୍ଧାଶନୋ ଭଵେତ୍ ।୧୫୭.୦୩୯ ଏକଃ ପିଣ୍ଦୋ ଦଶାହେ ତୁ ଶ୍ମଶ୍ରୁକର୍ମକରଃ ଶୁଚିଃ ॥୧୫୭.୦୩୯ ସିଦ୍ଧାର୍ଥକୈସ୍ତିଲୈର୍ଵିଦ୍ଵାନ୍ମଜ୍ଜେଦ୍ଵାସୋପରଂ ଦଧତ୍(୧) ।୧୫୭.୦୪୦ ଅଜାତଦନ୍ତେ ତନଯେ ଶିଶୌ ଗର୍ଭସ୍ରୁତେ ତଥା ॥୧୫୭.୦୪୦ କାର୍ଯୋ ନୈଵାଗ୍ନିସଂସ୍କାରୋ ନୈଵ ଚାସ୍ଯୋଦକକ୍ରିଯା ।୧୫୭.୦୪୧ ଚତୁର୍ଥେ ଚ ଦିନେକାର୍ଯସ୍ତଥାସ୍ଥ୍ନାଂ ଚୈଵ ସଞ୍ଚଯଃ ॥୧୫୭.୦୪୧ ଅସ୍ଥିସଞ୍ଚଯନାଦୂର୍ଧ୍ଵମଙ୍ଗସ୍ପର୍ଶୋ ଵିଧୀଯତେ
ଅଧ୍ଯାଯ {୧୫୯} ଅଥୈକୋନଷଷ୍ଟ୍ଯଧିକଶତତମୋଽଧ୍ଯାଯଃ ଅସଂସ୍କୃତାଦିଶୌଚଂ ପୁଷ୍କର ଉଵାଚ ସଂସ୍କୃତସ୍ଯାସଂସ୍କୃତସ୍ଯ ସ୍ଵର୍ଗୋ ମୋକ୍ଷୋ ହରିମ୍ମୃତେଃ ।୧୫୯.୦୦୧ ଅସ୍ଥ୍ନାଙ୍ଗଙ୍ଗାମ୍ଭସି କ୍ଷେପାତ୍ପ୍ରେତସ୍ଯାଭ୍ଯୁଦଯୋ ଭଵେତ୍ ॥୧୫୯.୦୦୧ ଗଙ୍ଗାତୋଯେ ନରସ୍ଯାସ୍ଥି ଯାଵତ୍ତାଵଦ୍ଦିଵି ସ୍ଥିତିଃ ।୧୫୯.୦୦୨ ଆତ୍ମନସ୍ତ୍ଯାଗିନାଂ ନାସ୍ତି ପତିତାନାଂ ତଥା କ୍ରିଯା ॥୧୫୯.୦୦୨ ତେଷାମପି ତଥା ଗାଙ୍ଗେ ତୋଯେଽସ୍ଥ୍ନାଂ ପତନଂ ହିତଂ ।୧୫୯.୦୦୩ ତେଷାଂ ଦତ୍ତଂ ଜଲଂ ଚାନ୍ନଂ ଗଗନେ ତତ୍ପ୍ରଲୀଯତେ ॥୧୫୯.୦୦୩ ଅନୁଗ୍ରହେଣ ମହତା ପ୍ରେତସ୍ଯ ପତିତସ୍ଯ ଚ ।୧୫୯.୦୦୪ ନାରାଯଣବଲିଃ କାର୍ଯସ୍ତେନାନୁଗ୍ରହମଶ୍ନୁତେ ॥୧୫୯.୦୦୪ ଅକ୍ଷଯଃ ପୁଣ୍ଡରୀକାକ୍ଷସ୍ତତ୍ର ଦତ୍ତଂ ନ ନଶ୍ଯତି ।୧୫୯.୦୦୫ ପତନାତ୍ତ୍ରାଯତେ ଯସ୍ମାତ୍ତସ୍ମାତ୍ପାତ୍ରଂ ଜନାର୍ଦନଃ ॥୧୫୯.୦୦୫ ପତତାଂ ଭୁକ୍ତିମୁକ୍ତ୍ଯାଦିପ୍ରଦ ଏକୋ ହରିର୍ଧ୍ରୁଵଂ ।୧୫୯.୦୦୬ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଲୋକାନ୍ମ୍ରିଯମାଣାନ୍ ସହାଯଂ ଧର୍ମମାଚରେତ୍ ॥୧୫୯.୦୦୬ ମୃତୋଽପି ବାନ୍ଧଵଃ ଶକ୍ତୋ ନାନୁଗନ୍ତୁଂ ନରଂ ମୃତଂ ।୧୫୯.୦୦୭ ଜାଯାଵର୍ଜଂ ହି ସର୍ଵସ୍ଯ ଯାମ୍ଯଃ ପନ୍ଥା ଵିଭିଦ୍ଯତେ(୧) ॥୧୫୯.୦୦୭ ଧର୍ମ ଏକୋ(୨) ଵ୍ରଜତ୍ଯେନଂ ଯତ୍ର କ୍ଵଚନ ଗାମିନଂ ।୧୫୯.୦୦୮ ଶ୍ଵଃ କାର୍ଯମଦ୍ଯ କୁର୍ଵୀତ ପୂର୍ଵାହ୍ଣେ ଚାପରାହ୍ଣିକଂ ॥୧୫୯.୦୦୮ ନ ହି ପ୍ରତୀକ୍ଷତେ ମୃତ୍ଯୁଃ କୃତଃ ଵାସ୍ଯ ନ ଵା କୃତଂ ।୧୫୯.୦୦୯ କ୍ଷେତ୍ରାପଣଗୃହାସକ୍ତମନ୍ଯତ୍ରଗତମାନସଂ ॥୧୫୯.୦୦୯ ଵୃକୀଵୀରଣମାସାଦ୍ଯ ମୃତ୍ଯୁରାଦାଯ ଗଚ୍ଛତି ।୧୫୯.୦୧୦ ନ କାଲସ୍ଯ ପ୍ରିଯଃ କଶ୍ଚିଦ୍ଦ୍ଵେଷ୍ଯଶ୍ଚାସ୍ଯ ନ ଵିଦ୍ଯତେ ॥୧୫୯.୦୧୦ ଆଯୁଷ୍ଯେ କର୍ମଣି କ୍ଷୀଣେ ପ୍ରସହ୍ଯ ହରିତେ ଜନଂ ।୧୫୯.୦୧୧ ନାପ୍ରାପ୍ତକାଲୋ ମ୍ରିଯତେ ଵିଦ୍ଧଃ ଶରଶତୈରପି ॥୧୫୯.୦୧୧ କୁଶାଗ୍ରେଣାପି ସଂସ୍ପୃଷ୍ଟଃ ପ୍ରାପ୍ତକାଲୋ ନ ଜୀଵତି ।୧୫୯.୦୧୨ - - - - - -- - -- - -- - -- - -- -- - -- ୧ ପନ୍ଥା ଵିଭଜ୍ଯତେ ଇତି ଗ.. ୨ ଧର୍ମ ଏଵେତି ଜ.. - - - -- - - -- - -- - -- - -- - - --- ଔଷଧାନି(୧) ନ ମନ୍ତ୍ରାଦ୍ଯାସ୍ତ୍ରାଯନ୍ତେ ମୃତ୍ଯୁନାନ୍ଵିତଂ ॥୧୫୯.୦୧୨ ଵତ୍ସଵତ୍ପ୍ରାକୃତଂ କର୍ମ କର୍ତାରଂ ଵିନ୍ଦତି ଧ୍ରୁଵଂ ।୧୫୯.୦୧୩ ଅଵ୍ଯକ୍ତାଦି ଵ୍ଯକ୍ତମଧ୍ଯମଵ୍ଯକ୍ତନିଧନଂ ଜଗତ୍ ॥୧୫୯.୦୧୩ କୌମାରାଦି ଯଥା ଦେହେ ତଥା ଦେହାନ୍ତରାଗମଃ ।୧୫୯.୦୧୪ ନଵମନ୍ଯଦ୍ଯଥା ଵସ୍ତ୍ରଂ ଗୃହ୍ଣାତ୍ଯେଵଂ ଶରୀରିକଂ ॥୧୫୯.୦୧୪ ଦେହୀ ନିତ୍ଯମଵଧ୍ଯୋଽଯଂ ଯତଃ ଶୋକଂ ତତସ୍ତ୍ଯଜେତ୍
ପୁଷ୍କର କହିଲେ: ଦୀକ୍ଷିତ ହେଉଛନ୍ତୁ କି ନୁହଁନ୍ତୁ, ମୃତ୍ୟୁ ସମୟରେ ସ୍ୱର୍ଗ କିମ୍ବା ମୋକ୍ଷ ଲାଭ ହୁଏ।
ଅଥ ଦ୍ଵିଷଷ୍ଟ୍ଯଧିକଶତତମୋଽଧ୍ଯାଯଃ ଧର୍ମଶାସ୍ତ୍ରକଥନଂ ପୁଷ୍କର ଉଵାଚ ମନୁର୍ଵିଷ୍ଣୁର୍ଯାଜ୍ଞଵଲ୍କୋ ହାରୀତୋଽତ୍ରିର୍ଯମୋଽଙିଗିରାଃ ।୧୬୨.୦୦୧ ଵସିଷ୍ଠଦକ୍ଷସଂଵର୍ତଶାତାତପପରାଶରାଃ ॥୧୬୨.୦୦୧ ଆପସ୍ତମ୍ବୋଶନୋଵ୍ଯାସାଃ କାତ୍ଯଯନବୃହସ୍ପତୀ ।୧୬୨.୦୦୨ ଗୋତମଃ ଶଙ୍ଖଲିଖିତୌ ଧର୍ମମେତେ ଯଥାବ୍ରୁଵନ୍ ॥୧୬୨.୦୦୨ ତଥା ଵକ୍ଷ୍ଯେ ସମାସେନ ଭୁକ୍ତିମୁକ୍ତିପ୍ରଦଂ ଶୃଣୁ ।୧୬୨.୦୦୩ ପ୍ରଵୃତ୍ତଞ୍ଚ ନିଵୃତ୍ତଞ୍ଚ ଦ୍ଵିଵିଧଙ୍କର୍ମ ଵୈଦିକଂ ॥୧୬୨.୦୦୩ କାମ୍ଯଂ କର୍ମ ପ୍ରଵୃତ୍ତଂ ସ୍ଯାନ୍ନିଵୃତ୍ତଂ ଜ୍ଞାନପୂର୍ଵକଂ ।୧୬୨.୦୦୪ ଵେଦାଭ୍ଯାସସ୍ତପୋ ଜ୍ଞାନମିନ୍ଦିଯାଣାଞ୍ଚ ସଂଯମଃ ॥୧୬୨.୦୦୪ ଅହିଂସା ଗୁରୁସେଵା ଚ ନିଃଶ୍ରେଯସକରଂ ପରଂ ।୧୬୨.୦୦୫ ସର୍ଵେଷାମପି ଚୈତେଷାମତ୍ମଜ୍ଞାନଂ ପରଂ ସ୍ମୃତଂ ॥୧୬୨.୦୦୫ ତଚ୍ଚଗ୍ର୍ଯଂ ସର୍ଵଵିଦ୍ଯାନାଂ ପ୍ରାପ୍ଯତେ ହ୍ଯମୃତଂ ତତଃ ।୧୬୨.୦୦୬ ସର୍ଵଭୂତେଷୁ ଚାତ୍ମାନଂ ସର୍ଵଭୂତାନି ଚାତ୍ମନି ॥୧୬୨.୦୦୬ ସମମ୍ପଶ୍ଯନ୍ନାତ୍ମଯାଜୀ ସ୍ଵାରାଜ୍ଯମଧିଗଚ୍ଛତି ।୧୬୨.୦୦୭ ଆତ୍ମଜ୍ଞାନେ ସମେ ଚ ସ୍ଯାଦ୍ଵେଦାଭ୍ଯାସେ ଚ ଯତ୍ନଵାନ୍ ॥୧୬୨.୦୦୭ ଏତଦ୍ଦ୍ଵିଜନ୍ମସାମର୍ଥ୍ଯଂ(୧) ବ୍ରାହ୍ମଣସ୍ଯ ଵିଶେଷତଃ ।୧୬୨.୦୦୮ ଟିପ୍ପଣୀ ୧ ଏତଦ୍ଦ୍ଵିଜନ୍ମସାଗ୍ର୍ଯମିତି ଖ.. , ଙ.. , ଝ.. , ଞ.. , ଟ.. ଚ । ଏତଦ୍ଦ୍ଵିଜନ୍ମସାମଗ୍ରୀତି ଘ. ଵେଦଶାସ୍ତ୍ରାର୍ଥତତ୍ତ୍ଵଜ୍ଞୋ ଯତ୍ର ତତ୍ରାଶ୍ରମେ ଵସନ୍ ॥୧୬୨.୦୦୮ ଇହୈଵ ଲୋକେ ତିଷ୍ଠନ୍ ହି ବ୍ରହ୍ମଭୂଯାଯ କଲ୍ପ୍ଯତେ(୧) ।୧୬୨.୦୦୯ ସ୍ଵାଧ୍ଯାଯାନାମୁପାକର୍ମ ଶ୍ରାଵଣ୍ଯାଂ ଶ୍ରାଵଣେନ ତୁ ॥୧୬୨.୦୦୯ ହସ୍ତେ ଚୌଷଧିଵାରେ ଚ ପଞ୍ଚମ୍ଯାଂ ଶ୍ରାଵଣସ୍ଯ ଵା ।୧୬୨.୦୧୦ ପୌଷମାସସ୍ଯ ରୋହିଣ୍ଯାମଷ୍ଟକାଯାମଥାପି ଵା ॥୧୬୨.୦୧୦ ଜଲାନ୍ତେ ଛନ୍ଦସାଙ୍କୁର୍ଯାଦୁତ୍ସର୍ଗଂ ଵିଧିଵଦ୍ଵହିଃ ।୧୬୨.୦୧୧ ତ୍ର୍ଯହଂ ପ୍ରେତେଷ୍ଵନଧ୍ଯାଯଃ ଶିଷ୍ଯର୍ତ୍ଵିଗ୍ଗୁରୁବନ୍ଧୁଷୁ ॥୧୬୨.୦୧୧ ଉପାକର୍ମଣି ଚୋତ୍ସର୍ଗଂ ସ୍ଵଶାଖାଶ୍ରୋତ୍ରିଯେ ତଥା(୨) ।୧୬୨.୦୧୨ ସନ୍ଧ୍ଯାଗର୍ଜିତନିର୍ଘାତେ ଭୂକମ୍ପୋଲ୍କାନିପାତନେ ॥୧୬୨.୦୧୨ ସମାପ୍ଯ ଵେଦଂ ହ୍ଯନିଶମାରଣ୍ଯକମଧୀତ୍ଯ ଚ ।୧୬୨.୦୧୩ ପଞ୍ଚଦଶ୍ଯାଂ ଚତୁର୍ଦଶ୍ଯାମଷ୍ଟମ୍ଯାଂ ରାହୁସୂତକେ ॥୧୬୨.୦୧୩ ଋତୁସନ୍ଧିଷୁ ଭୁକ୍ତ୍ଵା ଵା ଶ୍ରାଦ୍ଵିକଂ ପ୍ରତିଗୃହ୍ଯ ଚ ।୧୬୨.୦୧୪ ପଶୁମଣ୍ଡୂକନକୁଲଶ୍ଵାହିମାର୍ଜାରଶୂକରୈଃ(୩) ॥୧୬୨.୦୧୪ କୃତେନ୍ତରେ ତ୍ଵହୋରାତ୍ରଂ ଶକ୍ରପାତେ ତଥୋଚ୍ଛ୍ରିଯେ ।୧୬୨.୦୧୫ ଶ୍ଵକ୍ରୋଷ୍ଟୁଗର୍ଧଭୋଲୂକମାସଵାଣର୍ତୁନିସ୍ଵନେ ॥୧୬୨.୦୧୫ ଅମେଧ୍ଯଶଵଶୂଦ୍ରାନ୍ତ୍ଯଶ୍ମଶାନପତିତାନ୍ତିକେ ।୧୬୨.୦୧୬ ଅଶୁଭାସୁ ଚ ତାରାସୁ ଵିଦ୍ଯୁତ୍ସ୍ତନିତସମ୍ପ୍ଲଵେ ॥୧୬୨.୦୧୬ ଭୁତ୍କ୍ଵାର୍ଦ୍ରପାଣିରମ୍ଭୋନ୍ତରର୍ଧରାତ୍ରେଽତିମାରୁତେ ।୧୬୨.୦୧୭ ପାଂଶୁଵର୍ଷେ ଦିଶାନ୍ଦାହେ ସନ୍ଧ୍ଯାନୀହାରଭୀତିଷୁ ॥୧୬୨.୦୧୭ ଧାଵତଃ ପ୍ରାଣିବାଧେ ଚ ଵିଶିଷ୍ଟେ ଗୃହମାଗତେ ।୧୬୨.୦୧୮ ଟିପ୍ପଣୀ ୧ ବ୍ରହ୍ମଚର୍ଯାଯ କଲ୍ପ୍ଯତେ ଇତି ଙ.. ୨ ସ୍ଵଶାଖାଶ୍ରୋତ୍ରିଯେ ମୃତେ ଇତି ଘ.. , ଝ.. , ଞ.. , ଟ ଚ ୩ ଶଶମାର୍ଜାରଶୂକରୈରିତି ଙ.. ଖରୋଷ୍ଟ୍ରଯାନହସ୍ତ୍ଯଶ୍ଵନୌକାଵୃକ୍ଷାଦିରୋହଣେ ॥୧୬୨.୦୧୮ ସପ୍ତତ୍ରିଂଶଦନଧ୍ଯାଯାନେତାଂସ୍ତାତ୍କାଲିକାନ୍ଵିଦୁଃ
thumb|ପାର୍ଵଣ ଶ୍ରାଦ୍ଧ ଅଥ ତ୍ରିଷଷ୍ଟ୍ଯଧିକଶତତମୋଽଧ୍ଯାଯଃ ଶ୍ରାଦ୍ଧକଲ୍ପକଥନଂ ପୁଷ୍କର ଉଵାଚ ଶ୍ରାଦ୍ଧକଲ୍ପଂ ପ୍ରଵକ୍ଷ୍ଯାମି ଭୁକ୍ତିମୁକ୍ତିପ୍ରଦଂ ଶୃଣୁ ।୧୬୩.୦୦୧ ନିମନ୍ତ୍ର୍ଯ ଵିପ୍ରାନ୍ ପୂର୍ଵେଦ୍ଯୁଃ ସ୍ଵାଗତେନାପରାହ୍ଣତଃ ॥୧୬୩.୦୦୧ ପ୍ରାଚ୍ଯୋପଵେଶଯେତ୍ପୀଠେ ଯୁଗ୍ମାନ୍ଦୈଵେଽଥ ପିତ୍ରକେ ।୧୬୩.୦୦୨ ଅଯୁଗ୍ମାନ୍ ପ୍ରାଙ୍ମୁଖାନ୍ଦୈଵେ ତ୍ରୀନ୍ ପୈତ୍ରେ ଚୈକମେଵ ଵା ॥୧୬୩.୦୦୨ ମାତାମହାନାମପ୍ଯେଵନ୍ତନ୍ତ୍ରଂ ଵା ଵୈଶ୍ଯଦେଵିକଂ ।୧୬୩.୦୦୩ ପାଣିପ୍ରକ୍ଷାଲନଂ ଦତ୍ତ୍ଵା ଵିଷ୍ଟରାର୍ଥଂ କୁଶାନପି ॥୧୬୩.୦୦୩ ଆଵାହଯେଦନୁଜ୍ଞାତୋ ଵିଶ୍ଵେ ଦେଵାସ ଇତ୍ଯୃଚା ।୧୬୩.୦୦୪ ଯଵୈରନ୍ଵଵକୀର୍ଯାଥ(?) ଭାଜନେ ସପଵିତ୍ରକେ ॥୧୬୩.୦୦୪ ଶନ୍ନୋଦେଵ୍ଯା ପଯଃ କ୍ଷିପ୍ତ୍ଵା ଯଵୋସୀତି ଯଵାଂସ୍ତଥା ।୧୬୩.୦୦୫ ଯାଦିଵ୍ଯା ଇତିମନ୍ତ୍ରେଣ ହସ୍ତେ ହ୍ଯର୍ଘଂ ଵିନିକ୍ଷିପେତ୍ ॥୧୬୩.୦୦୫ ଦତ୍ଵୋଦକଂ ଗନ୍ଧମାଲ୍ଯଂ ଧୂପଦାନଂ ପ୍ରଦୀପକଂ ।୧୬୩.୦୦୬ ଅପସଵ୍ଯଂ ତତଃ କୃତ୍ଵା ପିତୄଣାମପ୍ରଦକ୍ଷିଣଂ ॥୧୬୩.୦୦୬ ଦ୍ଵିଗୁଣାଂସ୍ତୁ କୁଶାନ୍ କୃତ୍ଵା ହ୍ଯୁଶନ୍ତସ୍ତ୍ଵେତ୍ଯୃଚା ପିତୄନ୍ ।୧୬୩.୦୦୭ ଆଵାହ୍ଯ ତଦନୁଜ୍ଞାତୋ ଜପେଦାଯାନ୍ତୁ ନଃ ତତଃ ॥୧୬୩.୦୦୭ ଯଵାର୍ଥାସ୍ତୁ ତିଲୈଃ କାର୍ଯାଃ କୁର୍ଯାଦର୍ଘ୍ଯାଦି ପୂର୍ଵଵତ୍ ।୧୬୩.୦୦୮ ଦତ୍ତ୍ଵାର୍ଘ୍ଯଂ ସଂଶ୍ରଵାନ୍ ଶେଷାନ୍ ପାତ୍ରେ କୃତ୍ଵା ଵିଧାନତଃ ॥୧୬୩.୦୦୮ ପିତୃଭ୍ଯଃ ସ୍ଥାନମସୀତି ନ୍ଯୁବ୍ଜଂ ପାତ୍ରଂ କରୋତ୍ଯଧଃ ।୧୬୩.୦୦୯ ଅଗ୍ନୌ କରିଷ୍ଯ ଆଦାଯ ପୃଚ୍ଛତ୍ଯନ୍ନଂ ଘୃତପ୍ଲୁତଂ ॥୧୬୩.୦୦୯ କୁରୁଷ୍ଵେତି ହ୍ଯନୁଜ୍ଞାତୋ ହୁତ୍ଵାଗ୍ନୌ ପିତୃଯଜ୍ଞଵତ୍ ।୧୬୩.୦୧୦ ହୁତଶେଷଂ ପ୍ରଦଦ୍ଯାତ୍ତୁ ଭାଜନେଷୁ ସମାହିତଃ ॥୧୬୩.୦୧୦ ଯଥାଲାଭୋପପନ୍ନେଷୁ ରୌପ୍ଯେଷୁ ତୁ ଵିଶେଷତଃ ।୧୬୩.୦୧୧ ଦତ୍ଵାନ୍ନଂ ପୃଥିଵୀପାତ୍ରମିତି ପାତ୍ରାଭିମନ୍ତ୍ରଣଂ ॥୧୬୩.୦୧୧ କୃତ୍ଵେଦଂ ଵିଷ୍ଣୁରିତ୍ଯନ୍ନେ ଦ୍ଵିଜାଙ୍ଗୁଷ୍ଠଂ ନିଵେଶଯେତ୍ ।୧୬୩.୦୧୨ ସଵ୍ଯାହୃତିକାଂ ଗାଯତ୍ରୀଂ ମଧୁଵାତା ଇତି ତ୍ଯଚଂ ॥୧୬୩.୦୧୨ ଜପ୍ତ୍ଵା ଯଥାସୁଖଂ ଵାଚ୍ଯଂ ଭୁଞ୍ଜୀରଂସ୍ତେଽପି ଵାଗ୍ଯତାଃ ।୧୬୩.୦୧୩ ଅନ୍ନମିଷ୍ଟଂ ହଵିଷ୍ଯଞ୍ଚ ଦଦ୍ଯାଜ୍ଜପ୍ତ୍ଵା ପଵିତ୍ରକଂ ॥୧୬୩.୦୧୩ ଅନ୍ନମାଦାଯ ତୃପ୍ତାଃ ସ୍ଥ ଶେଷଂ ଚୈଵାନ୍ନମସ୍ଯ ଚ ।୧୬୩.୦୧୪ ତଦନ୍ନଂ ଵିକିରେଦ୍ଭୂମୌ ଦଦ୍ଯାଚ୍ଚାପଃ ସକୃତ୍ସକୃତ୍ ॥୧୬୩.୦୧୪ ସର୍ଵମନ୍ନମୁପାଦାଯ ସତିଲଂ ଦକ୍ଷିଣାମୁଖଃ ।୧୬୩.୦୧୫ ଉଚ୍ଛିଷ୍ଟସନ୍ନିଧୌ ପିଣ୍ଡାନ୍ ପ୍ରଦଦ୍ଯାତ୍ପିତୃଯଜ୍ଞଵତ୍ ॥୧୬୩.୦୧୫ ମାତାମହାନାମପ୍ଯେଵଂ ଦଦ୍ଯାଦାଚମନଂ ତତଃ ।୧୬୩.୦୧୬ ସ୍ଵସ୍ତି ଵାଚ୍ଯଂ ତତଃ କୁର୍ଯାଦକ୍ଷଯ୍ଯୋଦକମେଵ ଚ ॥୧୬୩.୦୧୬ ଦତ୍ଵା ତୁ ଦକ୍ଷିଣାଂ ଶକ୍ତ୍ଯା ସ୍ଵଧାକାରମୁଦାହରେତ୍ ।୧୬୩.୦୧୭ ଵାଚ୍ଯତାମିତ୍ଯନୁଜ୍ଞାତଃ ସ୍ଵପିତୃଭ୍ଯଃ ସ୍ଵଧୋଚ୍ଯତାଂ(୧) ॥୧୬୩.୦୧୭ ଟିପ୍ପଣୀ ୧ ମାତାମହାନାମିତ୍ଯାଦିଃ, ସ୍ଵପିତୃଭ୍ଯଃ ସ୍ଵଧୋଚ୍ଯତାମିତ୍ଯନ୍ତଃ ପାଠଃ ଝ.. ପୁସ୍ତକେ ନାସ୍ତି କୁର୍ଯୁରସ୍ତୁ ସ୍ଵଧେତ୍ଯୁକ୍ତେ ଭୂମୌ ସିଞ୍ଚେତ୍ତତୋ ଜଲଂ ।୧୬୩.୦୧୮ ପ୍ରୀଯନ୍ତାମିତି ଵା ଦୈଵଂ ଵିଶ୍ଵେ ଦେଵା ଜଲଂ ଦଦେତ୍ ॥୧୬୩.୦୧୮ ଦାତାରୋ ନୋଽଭିଵର୍ଧନ୍ତାଂ ଵେଦାଃ ସନ୍ତତିରେଵ ଚ ।୧୬୩.୦୧୯ ଶ୍ରଦ୍ଧା ଚ ନୋ ମାଵ୍ଯଗମଦ୍ବହୁଦେଯଂ ଚ ନୋ .ସ୍ତ୍ଵିତି ॥୧୬୩.୦୧୯ ଇତ୍ଯୁକ୍ତ୍ଵା ତୁ ପ୍ରିଯା ଵାଚଃ ପ୍ରଣିପତ୍ଯ ଵିସର୍ଜଯେତ୍ ।୧୬୩.୦୨୦ ଵାଜେ ଵାଜ ଇତି ପ୍ରୀତପିତୃପୂର୍ଵଂ ଵିସର୍ଜନଂ(୧) ॥୧୬୩.୦୨୦ ଯସ୍ମିଂସ୍ତୁ ସଂଶ୍ରଵାଃ ପୂର୍ଵମର୍ଘପାତ୍ରେ ନିପାତିତାଃ ।୧୬୩.୦୨୧ ପିତୃପାତ୍ରଂ ତଦୁତ୍ତାନଂ କୃତ୍ଵା ଵିପ୍ରାନ୍ ଵିସର୍ଜଯେତ୍ ॥୧୬୩.୦୨୧ ପ୍ରଦକ୍ଷିଣମନୁଵ୍ରଜ୍ଯ ଭକ୍ତ୍ଵା ତୁ ପିତୃସେଵିତଂ ।୧୬୩.୦୨୨ ବ୍ରହ୍ମଚାରୀ ଭଵେତ୍ତାନ୍ତୁ ରଜନୀଂ ବ୍ରାହ୍ମଣୈଃ ସହ ॥୧୬୩.୦୨୨ ଏଵଂ ପ୍ରଦକ୍ଷିଣଂ କୃତ୍ଵା ଵୃଦ୍ଧୌ ନାନ୍ଦୀମୁଖାନ୍ ପିତୄନ୍ ।୧୬୩.୦୨୩ ଯଜେତ ଦଧିକର୍କନ୍ଧୁମିଶ୍ରାନ୍ ପିଣ୍ଡାନ୍ ଯଵୈଃ କ୍ରିଯା ॥୧୬୩.୦୨୩ ଏକୋଦ୍ଦିଷ୍ଟଂ ଦୈଵହୀନମେକାର୍ଘୈକପଵିତ୍ରକଂ ।୧୬୩.୦୨୪ ଆଵାହନାଗ୍ନୌକରଣରହିତଂ ହ୍ଯପସଵ୍ଯଵତ୍ ॥୧୬୩.୦୨୪ ଉପତିଷ୍ଠତାମିତ୍ଯକ୍ଷଯ୍ଯସ୍ଥାନେ ପିତୃଵିସର୍ଜନେ ।୧୬୩.୦୨୫ ଅଭିରମ୍ଯତାମିତି ଵଦେଦ୍ବ୍ରୂଯୁସ୍ତେଽଭିରତାଃ ସ୍ମ ହ ॥୧୬୩.୦୨୫ ଗନ୍ଧୋଦକତିଲୈର୍ଯୁକ୍ତଂ କୁର୍ଯାତ୍ପାତ୍ରଚତୁଷ୍ଟଯଂ ।୧୬୩.୦୨୬ ଅର୍ଘାର୍ଥପିତୃପାତ୍ରେଷୁ ପ୍ରେତପାତ୍ରଂ ପ୍ରସେଚଯେତ୍ ॥୧୬୩.୦୨୬ ଯେ ସମାନା ଇତି ଦ୍ଵାଭ୍ଯାଂ ଶେଷଂ ପୂର୍ଵଵଦାଚରେତ୍ ।୧୬୩.୦୨୭ ଏତତ୍ସପିଣ୍ଡୀକରଣମେକୋଦ୍ଦିଷ୍ଟଂ ସ୍ତିଯା ସହ(୨) ॥୧୬୩.୦୨୭ ଅର୍ଵାକ୍ସପିଣ୍ଡୀକରଣଂ ଯସ୍ଯ ସଂଵତ୍ସରାଦ୍ଭଵେତ୍ ।୧୬୩.୦୨୮ ଟିପ୍ପଣୀ ୧ ପିତୃପୂର୍ଵଂ ଵିସର୍ଜଯେଦିତି ଖ.. , ଛ.. , ଝ.. ଚ ୨ ସ୍ତ୍ର୍ଯା ଅପୀତି ଖ.. , ଛ.. ଚ ତସ୍ଯାପ୍ଯନ୍ନଂ ସୋଦକୁମ୍ଭଂ ଦଦ୍ଯାତ୍ସଂଵତ୍ସରଂ ଦ୍ଵିଜେ ॥୧୬୩.୦୨୮ ମୃତାହନି ଚ କର୍ତଵ୍ଯଂ ପ୍ରତିମାସନ୍ତୁ ଵତ୍ସରଂ ।୧୬୩.୦୨୯ ପ୍ରତିସଂଵତ୍ସରଂ କାର୍ଯଂ ଶ୍ରାଦ୍ଧଂ ଵୈ ମାସିକାନ୍ନଵତ୍ ॥୧୬୩.୦୨୯ ହଵିଷ୍ଯାନ୍ନେନ ଵୈ ମାସଂ ପାଯସେନ ତୁ ଵତ୍ସରଂ ।୧୬୩.୦୩୦ ମାତ୍ସ୍ଯହାରିଣକୌରଭ୍ରଶାକୁନଚ୍ଛାଗପାର୍ଷତୈଃ(୧) ॥୧୬୩.୦୩୦ ଐଣରୌରଵଵାରାହଶାଶୈର୍ମାଂସୈର୍ଯଥାକ୍ରମଂ ।୧୬୩.୦୩୧ ମାସଵୃଦ୍ଧ୍ଯାଭିତୃପ୍ଯନ୍ତି ଦତ୍ତୈରେଵ(୨) ପିତାମହାଃ ॥୧୬୩.୦୩୧ ଖଡ୍ଗାମିଷଂ ମହାଶଲ୍କଂ ମଧୁଯୁକ୍ତାନ୍ନମେଵ ଚ(୩) ।୧୬୩.୦୩୨ ଲୋହାମିଷଂ କାଲଶାକଂ ମାଂସଂ ଵାର୍ଧୀନସସ୍ଯ ଚ ॥୧୬୩.୦୩୨ ଯଦ୍ଦଦାତି ଗଯାସ୍ଥଞ୍ଚ ସର୍ଵମାନନ୍ତ୍ଯମୁଚ୍ଯତେ(୪) ।୧୬୩.୦୩୩ ତଥା ଵର୍ଷାତ୍ରଯୋଦଶ୍ଯାଂ ମଘାସୁ ଚ ନ ସଂଶଯଃ ॥୧୬୩.୦୩୩ କନ୍ଯାଂ ପ୍ରଜାଂ ଵନ୍ଦିନଶ୍ଚ ପଶୂନ୍ମୁଖ୍ଯାନ୍ ସୁତାନପି ।୧୬୩.୦୩୪ ଘୃତଂ କୃଷିଂ ଚ ଵାଣିଜ୍ଯଂ ଦ୍ଵିଶଫୈକଶଫଂ ତଥା ॥୧୬୩.୦୩୪ ବ୍ରହ୍ମଵର୍ଚସ୍ଵିନଃ ପୁତ୍ରାନ୍ ସ୍ଵର୍ଣରୂପ୍ଯେ ସକୁପ୍ଯକେ ।୧୬୩.୦୩୫ ଜ୍ଞାତିଶ୍ରୈଷ୍ଠ୍ଯଂ ସର୍ଵକାମାନାପ୍ନୋତି ଶ୍ରାଦ୍ଧଦଃ ସଦା ॥୧୬୩.୦୩୫ ପ୍ରତିପତ୍ପ୍ରଭୃତିଷ୍ଵେତାନ୍ଵର୍ଜଯିତ୍ଵା ଚତୁର୍ଦଶୀଂ ।୧୬୩.୦୩୬ ଶସ୍ତ୍ରେଣ ତୁ ହତା ଯେ ଵୈ ତେଷାଂ ତତ୍ର ପ୍ରଦୀଯତେ ॥୧୬୩.୦୩୬ ସ୍ଵର୍ଗଂ(୫) ହ୍ଯପତ୍ଯମୋଜଶ୍ଚ ଶୌର୍ଯଂ କ୍ଷେତ୍ରଂ ବଲଂ ତଥା ।୧୬୩.୦୩୭ ପୁତ୍ରଶ୍ରୈଷ୍ଠ୍ଯଂ ସସୌଭାଗ୍ଯମପତ୍ଯଂ ମୁଖ୍ଯତାଂ ସୁତାନ୍ ॥୧୬୩.୦୩୭ ଟିପ୍ପଣୀ ୧ ମାତ୍ସ୍ଯାଵିହାରିଣୌରଭ୍ରଶାକୁନଚ୍ଛାଗପାର୍ଷତୈରିତି ଛ.. ୨ ଦତ୍ତୈରିହେତି ଘ.. , ଙ.. , ଞ.. ଚ ୩ ମଧୁମୁଦ୍ଗାନ୍ନମେଵ ଵେତି ଙ.. ୪ ସର୍ଵମାନନ୍ତ୍ଯମଶ୍ନୁତେ ଇତି ଘ.. , ଙ.. ଚ ୫ ସ୍ଵର୍ଣମିତି ଖ.. , ଛ.. ଚ ପ୍ରଵୃତ୍ତଚକ୍ରତାଂ ପୁତ୍ରାନ୍ ଵାଣିଜ୍ଯଂ ପ୍ରସୁତାଂ ତଥା ।୧୬୩.୦୩୮ ଅରୋଗିତ୍ଵଂ ଯଶୋ ଵୀତଶୋକତାଂ ପରମାଙ୍ଗତିଂ ॥୧୬୩.୦୩୮ ଧନଂ ଵିଦ୍ଯାଂ ଭିଷକସିଦ୍ଧିଂ ରୂପ୍ଯଂ ଗାଶ୍ଚାପ୍ଯଜାଵିକଂ ।୧୬୩.୦୩୯ ଅଶ୍ଵାନାଯୁଶ୍ଚ ଵିଧିଵତ୍ଯଃ ଶ୍ରାଦ୍ଧଂ ସମ୍ପ୍ରଯଚ୍ଛତି ॥୧୬୩.୦୩୯ କୃତ୍ତିକାଦିଭରଣ୍ଯନ୍ତେ ସ କାମାନାପ୍ନୁଯାଦିମାନ୍ ।୧୬୩.୦୪୦ ଵସୁରୁଦ୍ରାଦିତିସୁତାଃ ପିତରଃ ଶ୍ରାଦ୍ଧଦେଵତାଃ ॥୧୬୩.୦୪୦ ପ୍ରୀଣଯନ୍ତି ମନୁଷ୍ଯାଣାଂ(୧) ପିତୄନ୍ ଶ୍ରାଦ୍ଧେନ ତର୍ପିତାଃ ।୧୬୩.୦୪୧ ଆଯୁଃ ପ୍ରଜାଂ ଧନଂ(୨) ଵିଦ୍ଯାଂ ସ୍ଵର୍ଗଂ ମୋକ୍ଷଂ ସୁଖାନି ଚ ॥୧୬୩.୦୪୧ ପ୍ରଯଚ୍ଛନ୍ତି ତଥା ରାଜ୍ଯଂ ପ୍ରୀତା ନୄଣାଂ ପିତାମହାଃ(୩)
ଅଥ ପଞ୍ଚଷଷ୍ଟ୍ଯଧିକଶତତମୋଽଧ୍ଯାଯଃ ନାନାଧର୍ମାଃ ଅଗ୍ନିରୁଵାଚ ଧ୍ଯେଯ ଆତ୍ମା ସ୍ଥିତୋ ଯୋଽସୌ ହୃଦଯେ ଦୀପଵତ୍ପ୍ରଭୁଃ ।୧୬୫.୦୦୧ ଅନନ୍ଯଵିଷଯଂ କୃତ୍ଵା ମନୋ ବୁଦ୍ଧିସ୍ମୃତୀନ୍ଦ୍ରିଯଂ ॥୧୬୫.୦୦୧ ଶ୍ରାଦ୍ଧନ୍ତୁ ଧ୍ଯାଯିନେ ଦେଯଂ(୩) ଗଵ୍ଯଂ ଦଧି ଘୃତଂ ପଯଃ ।୧୬୫.୦୦୨ ପ୍ରିଯଙ୍ଗଵୋ ମସୂରାଶ୍ଚ ଵାର୍ତାକୁଃ କୋଦ୍ରଵୋ ନ ହି ॥୧୬୫.୦୦୨ ସୈଂହିକଯୋ ଯଦା ସୂର୍ଯଂ ଗ୍ରସତେ ପର୍ଵସନ୍ଧିଷୁ ।୧୬୫.୦୦୩ ହସ୍ତିଚ୍ଛାଯା ତୁ ସା ଜ୍ଞେଯା ଶ୍ରାଦ୍ଧଦାନାଦିକେଽକ୍ଷ୍ଯା ॥୧୬୫.୦୦୩ ପିତ୍ରେ ଚୈଵ ଯଦା ସୋମୋ ହଂସେ ଚୈଵ କରେ ସ୍ଥିତେ ।୧୬୫.୦୦୪ ତିଥିର୍ଵୈଵସ୍ଵତୋ ନାମ ସା ଛାଯା କୁଞ୍ଜରସ୍ଯ ତୁ ॥୧୬୫.୦୦୪ ଅଗ୍ନୌକରଣଶେଷନ୍ତୁ ନ ଦଦ୍ଯାଦ୍ଵୈଶ୍ଵଦେଵିକେ ।୧୬୫.୦୦୫ ଅଗ୍ନ୍ଯଭାଵେ ତୁ ଵିପ୍ରସ୍ଯ ହସ୍ତେ ଦଦ୍ଯାତ୍ତୁ ଦକ୍ଷିଣେ ॥୧୬୫.୦୦୫ ନ ସ୍ତ୍ରୀ ଦୁଷ୍ଯତି ଜାରେଣ ନ ଵିପ୍ରୋ ଵେଦକର୍ମଣା ।୧୬୫.୦୦୬ ବଲାତ୍କାରୋପଭୁକ୍ତା ଚେଦ୍ଵୈରିହସ୍ତଗତାପି ଵା(୧) ॥୧୬୫.୦୦୬ ସନ୍ତ୍ଯଜେଦ୍ଦୂଷିତାନ୍ନାରୀମୃତୁକାଲେ ନ ଶୁଦ୍ଧ୍ଯତି ।୧୬୫.୦୦୭ ଯ ଆତ୍ମଵ୍ଯତିରେକେଣ ଦ୍ଵିତୀଯଂ ନାତ୍ର ପଶ୍ଯତି(୨) ॥୧୬୫.୦୦୭ ବ୍ରହ୍ମଭୂତଃ ସ ଏଵେହ ଯୋଗୀ ଚାତ୍ମରତୋଽମଲଃ ।୧୬୫.୦୦୮ ଵିଷଯେନ୍ଦ୍ରିଯସଂଯୋଗାତ୍କେଚିଦ୍ଯୋଗଂ ଵଦନ୍ତି ଵୈ ॥୧୬୫.୦୦୮ ଅଧର୍ମୋ ଧର୍ମବୁଦ୍ଧ୍ଯା ତୁ ଗୃହୀତସ୍ତୈରପଣ୍ଡିତୈଃ ।୧୬୫.୦୦୯ ଆତ୍ମନୋ ମନସଶ୍ଚୈଵ ସଂଯୋଗଞ୍ଚ ତଥା ପରେ ॥୧୬୫.୦୦୯ ଵୃତ୍ତିହୀନଂ ମନଃ କୃତ୍ଵା କ୍ଷେତ୍ରଜ୍ଞଂ ପରମାତ୍ମନି ।୧୬୫.୦୧୦ ଏକୀକୃତ୍ଯ ଵିମୁଚ୍ଯେତ ବନ୍ଧାଦ୍ଯୋଗୋଽଯମୁତ୍ତମଃ ॥୧୬୫.୦୧୦ କୁଟୁମ୍ବୈଃ ପଞ୍ଚଭିର୍ଯାମଃ ଷଷ୍ଠସ୍ତତ୍ର ମହତ୍ତରଃ ।୧୬୫.୦୧୧ ଦେଵାସୁରମନୁଷ୍ଯୈର୍ଵା ସ ଜେତୁଂ ନୈଵ ଶକ୍ଯତେ(୩) ॥୧୬୫.୦୧୧ ବହିର୍ମୁଖାନି ସର୍ଵାଣି କୃତ୍ଵା ଚାଭିମୁଖାନି ଵୈ ।୧୬୫.୦୧୨ ମନସ୍ଯେଵେନ୍ଦ୍ରିଯଗ୍ରାମଂ ମନଶ୍ଚାତ୍ମନି ଯୋଜଯେତ୍ ॥୧୬୫.୦୧୨ ସର୍ଵଭାଵଵିନିର୍ମୁକ୍ତଂ କ୍ଷେତ୍ରଜ୍ଞଂ ବ୍ରହ୍ମଣି ନ୍ଯସେତ୍ ।୧୬୫.୦୧୩ ଏତଜ୍ଜ୍ଞାନଞ୍ଚ ଧ୍ଯାନଞ୍ଚ ଶେଷୋଽନ୍ଯୋ ଗ୍ରନ୍ଥଵିସ୍ତରଃ(୪) ॥୧୬୫.୦୧୩ ଯନ୍ନାସ୍ତି ସର୍ଵଲୋକସ୍ଯ ତଦସ୍ତୀତି ଵିରୁଧ୍ଯତେ ।୧୬୫.୦୧୪ କଥ୍ଯମାନଂ ତଥାନ୍ଯସ୍ଯ ହୃଦଯେ ନାଵତିଷ୍ଠତେ ॥୧୬୫.୦୧୪ ଅସଂଵେଦ୍ଯଂ ହି ତଦ୍ବ୍ରହ୍ମ(୧) କୁମାରୀ ସ୍ତ୍ରୀମୁଖଂ ଯଥା ।୧୬୫.୦୧୫ ଅଯୋଗୀ ନୈଵ ଜାନାତି ଜାତ୍ଯନ୍ଧୋ ହି ଘଟଂ ଯଥା ॥୧୬୫.୦୧୫ ସନ୍ନ୍ଯସନ୍ତଂ ଦ୍ଵିଜଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ସ୍ଥାନାଚ୍ଚଲତି ଭାସ୍କରଃ ।୧୬୫.୦୧୬ ଏଷ ମେ ମଣ୍ଡଲଂ ଭିତ୍ତ୍ଵା ପରଂ ବ୍ରହ୍ମାଧିଗଚ୍ଛତି ॥୧୬୫.୦୧୬ ଉପଵାସଵ୍ରତଞ୍ଚୈଵ ସ୍ନାନନ୍ତୀର୍ଥଂ ଫଲନ୍ତପଃ ।୧୬୫.୦୧୭ ଦ୍ଵିଜସମ୍ପାଦନଞ୍ଚୈଵ ସମ୍ପନ୍ନନ୍ତସ୍ଯ ତତ୍ଫଲଂ ॥୧୬୫.୦୧୭ ଏକାକ୍ଷରଂ ପରଂ ବ୍ରହ୍ମ ପ୍ରାଣାଯାମଃ ପରନ୍ତପଃ ।୧୬୫.୦୧୮ ସାଵିତ୍ର୍ଯାସ୍ତୁ ପରଂ ନାସ୍ତି ପାଵନଂ ପରମଂ ସ୍ମୃତଃ ॥୧୬୫.୦୧୮ ପୂର୍ଵଂ ସ୍ତ୍ରିଯଃ ସୁରୈର୍ଭୁକ୍ତାଃ ସୋମଗନ୍ଧର୍ଵଵହ୍ନିଭିଃ ।୧୬୫.୦୧୯ ଭୁଞ୍ଜତେ ମାନୁଷାଃ ପଶ୍ଚାନ୍ନୈତା ଦୁଷ୍ଯନ୍ତି କେନଚିତ୍ ॥୧୬୫.୦୧୯ ଅସଵର୍ଣେନ ଯୋ ଗର୍ଭଃ ସ୍ତ୍ରୀଣାଂ ଯୋନୌ ନିଷିଚ୍ଯତେ ।୧୬୫.୦୨୦ ଅଶୁଦ୍ଧା ତୁ ଭଵେନ୍ନାରୀ ଯାଵତ୍ଛଲ୍ଯଂ ନ ମୁଞ୍ଚତି ॥୧୬୫.୦୨୦ ନିଃସୃତେ ତୁ ତତଃ ଶଲ୍ଯେ ରଜସା ଶୁଦ୍ଧ୍ଯତେ ତତଃ ।୧୬୫.୦୨୧ ଧ୍ଯାନେନ ସଦୃଶନ୍ନାସ୍ତି ଶୋଧନଂ ପାପକର୍ମଣାଂ ॥୧୬୫.୦୨୧ ଶ୍ଵପାକେଷ୍ଵପି ଭୁଞ୍ଜାନୋ ଧ୍ଯାନେନ ହି ଵିଶୁଦ୍ଧ୍ଯତି ।୧୬୫.୦୨୨ ଆତ୍ମା ଧ୍ଯାତା ମନୋ ଧ୍ଯାନଂ ଧ୍ଯେଯୋ ଵିଷ୍ଣୁଃ ଫଲଂ ହରିଃ ॥୧୬୫.୦୨୨ ଅକ୍ଷଯାଯ ଯତିଃ ଶ୍ରାଦ୍ଧେ ପଙ୍କ୍ତିପାଵନପାଵନଃ ।୧୬୫.୦୨୩ ଆରୂଢୋ ନୈଷ୍ଠିକନ୍ଧର୍ମଂ ଯସ୍ତୁ ପ୍ରଚ୍ଯଵତେ ଦ୍ଵିଜଃ ॥୧୬୫.୦୨୩ ପ୍ରାଯଶ୍ଚିତ୍ତଂ ନ ପଶ୍ଯାମି ଯେନ ଶୁଦ୍ଧ୍ଯେତ୍ସ ଆତ୍ମହା ।୧୬୫.୦୨୪ ଯେ ଚ ପ୍ରଵ୍ରଜିତାଃ ପତ୍ନ୍ଯାଂ ଯା ଚୈଷାଂ ଵୀଜସନ୍ତତିଃ ॥୧୬୫.୦୨୪ ଵିଦୁରା ନାମ ଚଣ୍ଡାଲା ଜାଯନ୍ତେ ନାତ୍ର ସଂଶଯଃ ।୧୬୫.୦୨୫ ଶତିକୋ ମ୍ରିଯତେ ଗୃଧ୍ରଃ ଶ୍ଵାସୌ ଦ୍ଵାଦଶିକସ୍ତଥା ॥୧୬୫.୦୨୫ ଭାସୋ ଵିଂଶତିଵର୍ଷାଣି ସୂକରୋ ଦଶଭିସ୍ତଥା ।୧୬୫.୦୨୬ ଅପୁଷ୍ପୋ ଵିଫଲୋ ଵୃକ୍ଷୋ ଜାଯତେ କଣ୍ଟକାଵୃତଃ ॥୧୬୫.୦୨୬ ତତୋ ଦାଵାଗ୍ନିଦଗ୍ଧସ୍ତୁ ସ୍ଥାଣୁର୍ଭଵତି ସାନୁଗଃ ।୧୬୫.୦୨୭ ତତୋ ଵର୍ଷଶତାନ୍ଯଷ୍ଟୌ ଦ୍ଵେ ତିଷ୍ଠତ୍ଯଚେତନଃ ॥୧୬୫.୦୨୭ ପୂର୍ଣେ ଵର୍ଷସହସ୍ରେ ତୁ ଜାଯତେ ବ୍ରହ୍ମରାକ୍ଷସଃ ।୧୬୫.୦୨୮ ପ୍ଲଵେନ ଲଭତେ ମୋକ୍ଷଂ କୁଲସ୍ଯୋତ୍ସାଦନେନ ଵା ॥୧୬୫.୦୨୮ ଯୋଗମେଵ ନିଷେଵେତେତ ନାନ୍ଯଂ ମନ୍ତ୍ରମଘାପହମ୍
ଅଥ ଷଟ୍ଷଷ୍ଟ୍ଯଧିକଶତତମୋଽଧ୍ଯାଯଃ ଵର୍ଣଧର୍ମାଦିକଥନଂ ପୁଷ୍କର ଉଵାଚ ଵେଦସ୍ମାର୍ତଂ ପ୍ରଵକ୍ଷ୍ଯାମି ଧର୍ମଂ ଵୈ ପଞ୍ଚଧା ସ୍ମୃତଂ(୧) ।୧୬୬.୦୦୧ ଵର୍ଣତ୍ଵମେକମାଶ୍ରିତ୍ଯ ଯୋଽଧିକାରଃ ପ୍ରଵର୍ତତେ ॥୧୬୬.୦୦୧ ଵର୍ଣଧର୍ମଃ ସ ଵିଜ୍ଞେଯୋ ଯଥୋପନଯନନ୍ତ୍ରିଷୁ ।୧୬୬.୦୦୨ ଯସ୍ତ୍ଵାଶ୍ରମଂ ସମାଶ୍ରିତ୍ଯ ପଦାର୍ଥଃ ସଂଵିଧୀଯତେ ॥୧୬୬.୦୦୨ ଉକ୍ତ ଆଶ୍ରମଧର୍ମସ୍ତୁ ଭିନ୍ନପିଣ୍ଡାଦିକୋ ଯଥା ।୧୬୬.୦୦୩ ଉଭଯେନ ନିମିତ୍ତେନ ଯୋ ଵିଧିଃ ସମ୍ପ୍ରଵର୍ତତେ ॥୧୬୬.୦୦୩ ନୈମିତ୍ତିକଃ ସ ଵିଜ୍ଞେଯଃ ପ୍ରାଯଶ୍ଚିତ୍ତଵିଧିର୍ଯଥା ।୧୬୬.୦୦୪ ବ୍ରହ୍ମଚାରୀ ଗୃହୀ ଚାପି ଵାନପ୍ରସ୍ଥୋ ଯତିର୍ନୃପ ॥୧୬୬.୦୦୪ ଉକ୍ତ ଆଶ୍ରମଧର୍ମସ୍ତୁ ଧର୍ମଃ ସ୍ଯାତ୍ପଞ୍ଚଧା ପରଃ(୧) ।୧୬୬.୦୦୫ ଷାଡ୍ଗୁଣ୍ଯସ୍ଯାଭିଧାନେ ଯୋ ଦୃଷ୍ଟାର୍ଥଃ ସ ଉଦାହୃତଃ ॥୧୬୬.୦୦୫ ସ ତ୍ରେଧା ମନ୍ତ୍ରଯାଗାଦ୍ଯଦୃଷ୍ଟାର୍ଥ ଇତି ମାନଵାଃ ।୧୬୬.୦୦୬ ଉଭଯାର୍ଥୋ ଵ୍ଯଵହାରସ୍ତୁ ଦଣ୍ଡଧାରଣମେଵ ଚ ॥୧୬୬.୦୦୬ ତୁଲ୍ଯାର୍ଥାନାଂ ଵିକଲ୍ପଃ ସ୍ଯାଦ୍ଯାଗମୂଲଃ ପ୍ରକୀର୍ତିତଃ ।୧୬୬.୦୦୭ ଵେଦେ ତୁ ଵିହିତୋ ଧର୍ମଃ ସ୍ମୃତୌ ତାଦୃଶ ଏଵ ଚ ॥୧୬୬.୦୦୭ ଅନୁଵାଦଂ ସ୍ମୃତିଃ ସୂତେ(୨) କାର୍ଯାର୍ଥମିତି ମାନଵାଃ ।୧୬୬.୦୦୮ ଗୁଣାର୍ଥଃ ପରିସଙ୍ଖ୍ଯାର୍ଥୋ ଵାନୁଵାଦୋ ଵିଶେଷତଃ(୩) ॥୧୬୬.୦୦୮ ଵିଶେଷଦୃଷ୍ଟ ଏଵାସୌ ଫଲାର୍ଥ ଇତି ମାନଵାଃ ।୧୬୬.୦୦୯ ସ୍ଯାଦଷ୍ଟଚତ୍ଵାରିଂଶଦ୍ଭିଃ ସଂସ୍କାରୈର୍ବ୍ରହ୍ମଲୋକଗଃ ॥୧୬୬.୦୦୯ ଗର୍ଭାଧାନଂ ପୁଂସଵନଂ ସୀମନ୍ତୋନ୍ନଯନଃ ତତଃ ।୧୬୬.୦୧୦ ଜାତକର୍ମ ନାମକୃତିରନ୍ନପ୍ରାଶନଚୂଡକଂ ॥୧୬୬.୦୧୦ ସଂସ୍କାରଶ୍ଚୋପନଯନଂ ଵେଦଵ୍ରତଚତୁଷ୍ଟଯଂ ।୧୬୬.୦୧୧ ସ୍ନାନଂ ସ୍ଵଧର୍ମଚାରିଣ୍ଯା ଯୋଗଃ ସ୍ଯାଦ୍ଯଜ୍ଞପଞ୍ଚକଂ ॥୧୬୬.୦୧୧ ଦେଵଯଜ୍ଞଃ ପିତୃଯଜ୍ଞୋ ମନୁଷ୍ଯଭୂତଯଜ୍ଞକୌ ।୧୬୬.୦୧୨ ବ୍ରହ୍ମଯଜ୍ଞଃ ସପ୍ତପାକଯଜ୍ଞସଂସ୍ଥାଃ ପୁରୋଽଷ୍ଟକାଃ ॥୧୬୬.୦୧୨ ପାର୍ଵଣଶ୍ରାଦ୍ଧଂ ଶ୍ରାଵଣ୍ଯାଗ୍ରହାଯଣୀ ଚ ଚୈତ୍ର୍ଯପି ।୧୬୬.୦୧୩ ଆଶ୍ଵଯୁଜୀ ସପ୍ତହଵିର୍ଯଜ୍ଞସଂସ୍ଥାସ୍ତତଃ ସ୍ମୃତାଃ ॥୧୬୬.୦୧୩ ଅଗ୍ନ୍ଯାଧେଯମଗ୍ନିହୋତ୍ରଂ(୧) ଦର୍ଶଃ ସ୍ଯାତ୍ପଶୁବନ୍ଧକଃ ।୧୬୬.୦୧୪ ଚାତୁର୍ମାସ୍ଯାଗ୍ରହାଯେଷ୍ଟିର୍ନିରୂଢଃ ପଶୁବନ୍ଧକଃ ॥୧୬୬.୦୧୪ ସୌତ୍ରାମଣିସପ୍ତସୋମସଂସ୍ଥାଗ୍ନିଷ୍ଟୋମ ଆଦିତଃ ।୧୬୬.୦୧୫ ଅତ୍ଯଗ୍ନିଷ୍ଟୋମ ଉକ୍ଥଶ୍ଚ ଷୋଡଶୀ ଵାଜପେଯକଃ ॥୧୬୬.୦୧୫ ଅତିରାତ୍ରାସ୍ତଥା ସ୍ତୋମ ଅଷ୍ଟୌ ଚାତ୍ମଗୁଣାସ୍ତତଃ ।୧୬୬.୦୧୬ ଦଯା କ୍ଷମାନସୂଯା ଚ ଅନାଯାସୋଽଥ ମଙ୍ଗଲଂ ॥୧୬୬.୦୧୬ ଅକାର୍ପଣ୍ଯାସ୍ପୃହାଶୌଚଂ ଯସ୍ଯୈତେ ସ ପରଂ ଵ୍ରଜେତ୍ ।୧୬୬.୦୧୭ ପ୍ରଚାରେ ମୈଥୁନେ ଚୈଵ ପ୍ରସ୍ରାଵେ ଦନ୍ତଧାଵନେ ॥୧୬୬.୦୧୭ ସ୍ନାନଭୋଜନକାଲେ ଚ ଷଟ୍ସୁ ମୌନଂ ସମାଚରେତ୍ ।୧୬୬.୦୧୮ ପୁନର୍ଦାନଂ ପୃଥକ୍ପାନମାଜ୍ଯେନ ପଯସା ନିଶି ॥୧୬୬.୦୧୮ ଦନ୍ତଚ୍ଛେଦନମୁଷ୍ଣଂ ଚ ସପ୍ତ ସକ୍ତୁଷୁ ଵର୍ଜଯେତ୍ ।୧୬୬.୦୧୯ ସ୍ନାତ୍ଵା ପୁଷ୍ପଂ ନ ଗୃହ୍ଣୀଯାଦ୍ଦେଵାଯୋଗ୍ଯନ୍ତଦୀରିତଂ ॥୧୬୬.୦୧୯ ଅନ୍ଯଗୋତ୍ରୋପ୍ଯସମ୍ବଦ୍ଧଃ(୨) ପ୍ରେତସ୍ଯାଗ୍ନିନ୍ଦଦାତି ଯଃ ।୧୬୬.୦୨୦ ପିଣ୍ଡଞ୍ଚୋଦକଦାନଞ୍ଚ ସ ଦଶାହଂ ସମାପଯେତ୍ ॥୧୬୬.୦୨୦ ଉଦକଞ୍ଚ ତୃଣଂ ଭସ୍ମ ଦ୍ଵାରଂ ପନ୍ଥାସ୍ତଥୈଵ ଚ ।୧୬୬.୦୨୧ ଏଭିରନ୍ତରିତଂ କୃତ୍ଵା ପଙ୍କ୍ତିଦୋଷୋ ନ ଵିଦ୍ଯତେ ॥୧୬୬.୦୨୧ ପଞ୍ଚ ପ୍ରାଣାହୁତୀର୍ଦଦ୍ଯାଦନାମାଙ୍ଗୁଷ୍ଠଯୋଗତଃ
ଅଥାଷ୍ଟଷଷ୍ଟ୍ଯଧିକଶତତମୋଽଧ୍ଯାଯଃ ମହାପାତକାଦିକଥନମ୍ ପୁଷ୍କର ଉଵାଚ ଦଣ୍ଡଂ କୁର୍ଯାନ୍ନୃପୋ ନୄଣାଂ ପ୍ରାଯଶ୍ଚିତ୍ତମକୁର୍ଵତାଂ ।୧୬୮.୦୦୧ କାମତୋଽକାମତୋ ଵାପି ପ୍ରାଯଶ୍ଚିତ୍ତଂ କୃତଂ ଚରେତ୍ ॥୧୬୮.୦୦୧ ଟିପ୍ପଣୀ ୧ ଜାତଵେଦୋମୁଖୈଃ ସୌରୈରିତି ଖ.. ୨ ରିପୁଂ ହରେଦିତି ଙ.. , ଞ.. ଚ ମତ୍ତକ୍ରୁଦ୍ଧାତୁରାଣାଂ ଚ ନ ଭୁଞ୍ଜୀତ କଦାଚନ ।୧୬୮.୦୦୨ ମହାପାତକିନାଂ ସ୍ପୃଷ୍ଟଂ ଯଚ୍ଚ ସ୍ପୃଷ୍ଟମୁଦକ୍ଯଯା ॥୧୬୮.୦୦୨ ଗଣାନ୍ନଂ ଗଣିକାନ୍ନଂ ଚ(୧) ଵାର୍ଧୁଷେର୍ଗାଯନସ୍ଯ ଚ ।୧୬୮.୦୦୩ ଅଭିଶପ୍ତସ୍ଯ ଷଣ୍ଡସ୍ଯ ଯସ୍ଯାଶ୍ଚୋପପତିର୍ଗୃହେ ॥୧୬୮.୦୦୩ ରଜକସ୍ଯ ନୃଶଂସସ୍ଯ ଵନ୍ଦିନଃ କିତଵସ୍ଯ ଚ ।୧୬୮.୦୦୪ ମିଥ୍ଯାତପସ୍ଵିନଶ୍ଚୈଵ ଚୌରଦଣ୍ଡିକଯୋସ୍ତଥା(୨) ॥୧୬୮.୦୦୪ କୁଣ୍ଡଗୋଲସ୍ତ୍ରୀଜିତାନାଂ ଵେଦଵିକ୍ରଯିଣସ୍ତଥା ।୧୬୮.୦୦୫ ଶୈଲୂଷତନ୍ତ୍ରଵାଯାନ୍ନଂ କୃତଘ୍ନସ୍ଯାନ୍ନମେଵ ଚ ॥୧୬୮.୦୦୫ କର୍ମାରସ୍ଯ ନିଷାଦସ୍ଯ ଚେଲନିର୍ଣେଜକସ୍ଯ ଚ ।୧୬୮.୦୦୬ ମିଥ୍ଯାପ୍ରଵ୍ରଜିତସ୍ଯାନ୍ନମ୍ପୁଂଶ୍ଚଲ୍ଯାସ୍ତୈଲିକସ୍ଯ ଚ ॥୧୬୮.୦୦୬ ଆରୂଢପତିତସ୍ଯାନ୍ନଂ ଵିଦ୍ଵିଷ୍ଟାନ୍ନଂ ଚ ଵର୍ଜଯେତ୍ ।୧୬୮.୦୦୭ ତଥୈଵ ବ୍ରାହ୍ମଣସ୍ଯାନ୍ନଂ ବ୍ରାହ୍ମଣେନାନିମନ୍ତ୍ରିତଃ ॥୧୬୮.୦୦୭ ବ୍ରାହ୍ମଣାନ୍ନଞ୍ଚ ଶୂଦ୍ରେଣ ନାଦ୍ଯାଚ୍ଚୈଵ ନିମନ୍ତ୍ରିତଃ ।୧୬୮.୦୦୮ ଏଷାମନ୍ଯତମସ୍ଯାନ୍ନମମତ୍ଯା ଵା ତ୍ର୍ଯହଂ କ୍ଷପେତ୍ ॥୧୬୮.୦୦୮ ମତ୍ଯା ଭୁକ୍ତ୍ଵା ଚରେତ୍କୃଚ୍ଛ୍ରଂ ରେତୋଵିଣ୍ମୂତ୍ରମେଵ ଚ ।୧୬୮.୦୦୯ ଚଣ୍ଡାଲଶ୍ଵପଚାନ୍ନନ୍ତୁ ଭୁକ୍ତ୍ଵା ଚାନ୍ଦ୍ରାଯଣଂ ଚରେତ୍ ॥୧୬୮.୦୦୯ ଅନିର୍ଦିଶଂ ଚ ପ୍ରେତାନ୍ନଂ ଗଵାଘ୍ରାତଂ ତଥୈଵ ଚ ।୧୬୮.୦୧୦ ଶୂଦ୍ରୋଚ୍ଛିଷ୍ଟଂ ଶୁନୋଚ୍ଛିଷ୍ଟଂ ପତିତାନ୍ନଂ ତଥୈଵ ଚ ॥୧୬୮.୦୧୦ ତପ୍ତକୃଚ୍ଛ୍ରଂ ପ୍ରକୁର୍ଵୀତ ଅଶୌଚେ କୃଚ୍ଛ୍ରମାଚରେତ୍ ।୧୬୮.୦୧୧ ଅଶୌଚେ ଯସ୍ଯ ଯୋ ଭୁଙ୍କ୍ତେ ସୋପ୍ଯଶୁଦ୍ଧସ୍ତଥା ଭଵେତ୍ ॥୧୬୮.୦୧୧ ମୃତପଞ୍ଚନଖାତ୍କୂପାଦମେଧ୍ଯେନ ସକୃଦ୍ଯୁତାତ୍ ।୧୬୮.୦୧୨ ଟିପ୍ପଣୀ ୧ ଗଣାନାଂ ଗଣିକାନାଞ୍ଚେତି ଙ.. , ଞ.. ଚ ୨ ଚୌରଦାମ୍ଭିକଯୋସ୍ତଥେତି ଞ.. ଅପଃ ପୀତ୍ଵା ତ୍ର୍ଯହଂ ତିଷ୍ଠେତ୍ସୋପଵାସୋ ଦ୍ଵିଜୋତ୍ତମଃ ॥୧୬୮.୦୧୨ ସର୍ଵତ୍ର ଶୂଦ୍ରେ ପାଦଃ ସ୍ଯାଦ୍ଦ୍ଵିତ୍ରଯଂ ଵୈଶ୍ଯଭୂପଯୋଃ(୧) ।୧୬୮.୦୧୩ ଵିଡ୍ଵରାହଖରୋଷ୍ଟ୍ରାଣାଂ ଗୋମାଯୋଃ କପିକାକଯୋଃ ॥୧୬୮.୦୧୩ ପ୍ରାଶ୍ଯ ମୂତ୍ରପୁରୀଷାଣି ଦ୍ଵିଜଶ୍ଚାନ୍ଦ୍ରାଯଣଂ ଚରେତ୍ ।୧୬୮.୦୧୪ ଶୁଷ୍କାଣି ଜଗ୍ଧ୍ଵା ମାଂସାନି(୨) ପ୍ରେତାନ୍ନଂ କରକାଣି ଚ ॥୧୬୮.୦୧୪ କ୍ରଵ୍ଯାଦଶୂକରୋଷ୍ଟ୍ରାଣାଂ ଗୋମାଯୋଃ କପିକାକଯୋଃ ।୧୬୮.୦୧୫ ଗୋନରାଶ୍ଵଖରୋଷ୍ଟ୍ରାଣାଂ ଛତ୍ରାକଂ ଗ୍ରାମକୁକ୍କୁଟଂ ॥୧୬୮.୦୧୫ ମାଂସଂ ଜଗ୍ଧ୍ଵା କୁଞ୍ଜରସ୍ଯ ତପ୍ତକୃଚ୍ଛ୍ରେଣ ଶୁଦ୍ଧ୍ଯତି ।୧୬୮.୦୧୬ ଆମଶ୍ରାଦ୍ଧେ ତଥା ଭୁକ୍ତ୍ଵା ବ୍ରହ୍ମଚାରୀ ମଧୁ ତ୍ଵଦନ୍ ॥୧୬୮.୦୧୬ ଲଶୁନଂ ଗୁଞ୍ଜନଂ ଚାଦ୍ଯାତ୍ପ୍ରାଜାପତ୍ଯାଦିନା ଶୁଚିଃ(୩) ।୧୬୮.୦୧୭ ଭୁକ୍ତ୍ଵା ଚାନ୍ଦ୍ରାଯଣଂ କୁର୍ଯାନ୍ମାଂସଞ୍ଚାତ୍ମକୃତନ୍ତଥା ॥୧୬୮.୦୧୭ ପେଲୁଗଵ୍ଯଞ୍ଚ ପେଯୂଷଂ ତଥା ଶ୍ଲେଷ୍ମାତକଂ ମୃଦଂ ।୧୬୮.୦୧୮ ଵୃଥାକୃଶରସଂଯାଵପାଯସାପୂପଶଷ୍କୁଲୀଃ ॥୧୬୮.୦୧୮ ଅନୁପାକୃଟମାଂସାନି ଦେଵାନ୍ନାନି ହଵୀଂଷି ଚ ।୧୬୮.୦୧୯ ଗଵାଞ୍ଚ ମହିଷୀଣାଂ ଚ ଵର୍ଜଯିତ୍ଵା ତଥାପ୍ଯଜାଂ ॥୧୬୮.୦୧୯ ସର୍ଵକ୍ଷୀରାଣି ଵର୍ଜ୍ଯାଣି ତାସାଞ୍ଚୈଵାପ୍ଯନ୍ନିର୍ଦଶଂ ।୧୬୮.୦୨୦ ଶଶକଃ ଶଲ୍ଯକୀ ଗୋଧା ଖଡ୍ଗଃ କୂର୍ମସ୍ତଥୈଵ ଚ ॥୧୬୮.୦୨୦ ଭକ୍ଷ୍ଯାଃ ପଞ୍ଚନଖାଃ ପ୍ରୋକ୍ତାଃ ପରିଶେଷାଶ୍ଚ ଵର୍ଜିତାଃ ।୧୬୮.୦୨୧ ପାଠୀନରୋହିତାନ୍ମତ୍ସ୍ଯାନ୍ ସିଂହତୁଣ୍ଡାଂଶ୍ଚ ଭକ୍ଷଯେତ୍ ॥୧୬୮.୦୨୧ ଯଵଗୋଧୂମଜଂ ସର୍ଵଂ ପଯସଶ୍ଚୈଵ ଵିକ୍ରିଯାଃ ।୧୬୮.୦୨୨ ଵାଗଷାଡ୍ଗଵଚକ୍ରାଦୀନ୍ ସସ୍ନେହମୁଷିତଂ ତଥା ॥୧୬୮.୦୨୨ ଟିପ୍ପଣୀ ୧ ଦ୍ଵିତୀଯଂ ଵୈଶ୍ଯଶୂଦ୍ରଯୋରେତି କ.. , ଖ.. , ଙ.. , ଞ.. ଚ ୨ ଶୁଷ୍କାଣି ଦଗ୍ଧମଂସାନି ଇତି ଙ.. ୩ ପ୍ରାଜାପତ୍ଯାଦ୍ଦ୍ଵିଜଃ ଶୁଚିରିତି ଖ.. ଅଗ୍ନିହୋତ୍ରପରୀଦ୍ଧାଗ୍ନିର୍ବ୍ରାହ୍ମଣଃ କାମଚାରତଃ ।୧୬୮.୦୨୩ ଚାନ୍ଦ୍ରାଯଣଂ ଚରେନ୍ମାସଂ ଵୀରଵଧ୍ଵାସନଂ ହିତଂ ॥୧୬୮.୦୨୩ ବ୍ରହ୍ମହତ୍ଯା ସୁରାପାନଂ ସ୍ତେଯଂ ଗୁର୍ଵଙ୍ଗନାଗମଃ ।୧୬୮.୦୨୪ ମହାନ୍ତି ପାତକାନ୍ଯାହୁଃ ସଂଯୋଗଶ୍ଚୈଵ ତୈଃ ସହ ॥୧୬୮.୦୨୪ ଅନୃତେ ଚ ସମୁତ୍କର୍ଷୋ ରାଜଗାମି ଚ ପୈଶୁନଂ ।୧୬୮.୦୨୫ ଗୁରୋଶ୍ଚାଲୀକନିର୍ବନ୍ଧଃ ସମାନଂ ବ୍ରହ୍ମହତ୍ଯଯା(୧) ॥୧୬୮.୦୨୫ ବ୍ରହ୍ମୋଜ୍ଝ୍ଯଵେଦନିନ୍ଦା ଚ କୌଟସାକ୍ଷ୍ଯଂ ସୁହୃଦ୍ବଧଃ ।୧୬୮.୦୨୬ ଗର୍ହିତାନ୍ନାଜ୍ଯଯୋର୍ଜଗ୍ଧିଃ(୨) ସୁରାପାନସମାନି ଷଟ୍ ॥୧୬୮.୦୨୬ ନିକ୍ଷେପସ୍ଯାପହରଣଂ ନରାଶ୍ଵରଜତସ୍ଯ ଚ ।୧୬୮.୦୨୭ ଭୂମିଵଜ୍ରମଣୀନାଞ୍ଚ ରୁକ୍ମସ୍ତେଯସମଂ ସ୍ମୃତଂ ॥୧୬୮.୦୨୭ ରେତଃସେକଃ ସ୍ଵଯୋନ୍ଯାଷୁ କୁମାରୀଷ୍ଵନ୍ତ୍ଯଜାସୁ ଚ ।୧୬୮.୦୨୮ ସଖ୍ଯୁଃ ପୁତ୍ରସ୍ଯ ଚ(୩) ସ୍ତ୍ରୀଷୁ ଗୁରୁତଲ୍ପସମଂ ଵିଦୁଃ ॥୧୬୮.୦୨୮ ଗୋବଧୋଽଯାଜ୍ଯ ସଂଯାଜ୍ଯଂ ପାରଦାର୍ଯାତ୍ମଵିକ୍ରିଯଃ ।୧୬୮.୦୨୯ ଗୁରୁମାତୃପିତୃତ୍ଯାଗଃ ସ୍ଵାଧ୍ଯଯାଗ୍ନ୍ଯୋଃ ସୁତସ୍ଯ ଚ ॥୧୬୮.୦୨୯ ପରିଵିତ୍ତିତାନୁଜେନ ପରିଵେଦନମେଵ ଚ ।୧୬୮.୦୩୦ ତଯୋର୍ଦାନଞ୍ଚ କନ୍ଯାଯାସ୍ତଯୋରେଵ ଚ ଯାଜନଂ ॥୧୬୮.୦୩୦ କନ୍ଯାଯା ଦୂଷଣଞ୍ଚୈଵ ଵାର୍ଧୁଷ୍ଯଂ ଵ୍ରତଲୋପନଂ ।୧୬୮.୦୩୧ ତଡାଗାରାମଦାରାଣାମପତ୍ଯସ୍ଯ ଚ ଵିକ୍ରିଯଃ ॥୧୬୮.୦୩୧ ଵ୍ରାତ୍ଯତା ବାନ୍ଧଵତ୍ଯାଗୋ ଭୃତାଧ୍ଯାପନମେଵ ଚ ।୧୬୮.୦୩୨ ଭୃତାଚ୍ଚାଧ୍ଯଯନାଦାନମଵିକ୍ରେଯସ୍ଯ ଵିକ୍ରଯଃ ॥୧୬୮.୦୩୨ ଟିପ୍ପଣୀ ୧ ସମାନି ବ୍ରହ୍ମହତ୍ଯଯେତି ଖ.. , ଙ.. , ଞ.. ଚ ୨ ଗର୍ହିତାନାମନ୍ନଜଗ୍ଧିରିତି ଙ.. ୩ ସଖ୍ଯୁଃ ସୁତସ୍ଯ ଚେତି ଙ.. ସର୍ଵାକାରେଷ୍ଵଧୀକାରୋ ମହାଯନ୍ତ୍ରପ୍ରଵର୍ତନଂ ।୧୬୮.୦୩୩ ହିଂସୌଷଧୀନାଂ ସ୍ତ୍ର୍ଯାଜୀଵଃ କ୍ରିଯାଲଙ୍ଗନମେଵ ଚ ॥୧୬୮.୦୩୩ ଇନ୍ଧନାର୍ଥମଶୁଷ୍କାଣାଂ ଦୁମାଣାଞ୍ଚୈଵ ପାତନଂ ।୧୬୮.୦୩୪ ଯୋଷିତାଂ ଗ୍ରହଣଞ୍ଚୈଵ ସ୍ତ୍ରୀନିନ୍ଦକସମାଗମଃ ॥୧୬୮.୦୩୪ ଆତ୍ମାର୍ଥଞ୍ଚ କ୍ରିଯାରମ୍ଭୋ ନିନ୍ଦିତାନ୍ନଦନନ୍ତଥା ।୧୬୮.୦୩୫ ଅନାହିତାଗ୍ନିତାସ୍ତେଯମୃଣାନାଞ୍ଚାନପକ୍ରିଯା ॥୧୬୮.୦୩୫ ଅସଚ୍ଛାସ୍ତ୍ରାଧିଗମନଂ ଦୌଃଶୀଲ୍ଯଂ ଵ୍ଯସନକ୍ରିଯା ।୧୬୮.୦୩୬ ଧାନ୍ଯକୁପ୍ଯପଶୁସ୍ତେଯଂ ମଦ୍ଯପସ୍ତ୍ରୀନିଷେଵଣଂ ॥୧୬୮.୦୩୬ ସ୍ତ୍ରୀଶୂଦ୍ରଵିଟ୍କ୍ଷତ୍ରବଧୋ ନାସ୍ତିକ୍ଯଞ୍ଚୋପପାତକଂ ।୧୬୮.୦୩୭ ବ୍ରାହ୍ମଣସ୍ଯ ରୁଜଃ କୃତ୍ଯଂ ଘ୍ରାତିରଘ୍ରେଯମଦ୍ଯଯୋଃ ॥୧୬୮.୦୩୭ ଜୈଂଭଂ ପୁଂସି ଚ ମୈଥୁନ୍ଯଂ ଜାତିଭ୍ରଂଶକରଂ ସ୍ମୃତଂ ।୧୬୮.୦୩୮ ଶ୍ଵଖରୋଷ୍ଟ୍ରମୃଗେନ୍ଦ୍ରାଣାମଜାଵ୍ଯୋଶ୍ଚୈଵ ମାରଣଂ(୧) ॥୧୬୮.୦୩୮ ସଙ୍କୀର୍ଣକରଣଂ ଜ୍ଞେଯଂ ମୀନାହିନକୁଲସ୍ଯ ଚ ।୧୬୮.୦୩୯ ନିନ୍ଦିତେଭ୍ଯୋ ଧନାଦାନଂ ବାଣିଜ୍ଯଂ ଶୂଦ୍ରସେଵନଂ ॥୧୬୮.୦୩୯ ଅପାତ୍ରୀକରଣଂ ଜ୍ଞେଯମସତ୍ଯସ୍ଯ ଚ ଭାଷଣଂ ।୧୬୮.୦୪୦ କୃମିକୀଟଵଯୋହତ୍ଯା ମଦ୍ଯାନୁଗତଭୋଜନଂ ॥୧୬୮.୦୪୦ ଫଲୈଧଃକୁସୁମସ୍ତେଯମଧୈର୍ଯଞ୍ଚ ମଲାଵହମ୍
ଅଥ ସପ୍ତତ୍ଯଧିକଶତତମୋଽଧ୍ଯାଯଃ ପ୍ରାଯଶ୍ଚିତ୍ତାନି ପୁଷ୍କର ଉଵାଚ ମହାପାପାନୁଯୁକ୍ତାନାଂ(୧) ପ୍ରାଯଶ୍ଚିତ୍ତାନି(୨) ଵଚ୍ମିତେ ।୧୭୦.୦୦୧ ସଂଵତ୍ସରେଣ ପତତି ପତିତେନ ସହାଚରନ୍ ॥୧୭୦.୦୦୧ ଯାଜନାଦ୍ଧ୍ଯାପନାଦ୍ଯୌନାନ୍ନ ତୁ ଯାନାଶନାସନାତ୍ ।୧୭୦.୦୦୨ ଯୋ ଯେନ ପତିତେନୈଷାଂ ସଂସର୍ଗଂ ଯାତି ମାନଵଃ ॥୧୭୦.୦୦୨ ସ ତସ୍ଯୈଵ ଵ୍ରତଂ କୁର୍ଯାତ୍ତତ୍ସଂସର୍ଗସ୍ଯ ଶୁଦ୍ଧଯେ ।୧୭୦.୦୦୩ ପତିତସ୍ଯୋଦକଂ କାର୍ଯଂ ସପିଣ୍ଡୈର୍ବାନ୍ଧଵୈଃ ସହ ॥୧୭୦.୦୦୩ ନିନ୍ଦିତେଽହନି ସାଯାହ୍ଣେ ଜ୍ଞାତ୍ଯୃତ୍ଵିଗ୍ଗୁରୁସନ୍ନିଧୌ ।୧୭୦.୦୦୪ ଦାସୋ ଘଟମପାଂ ପୂର୍ଣଂ ପର୍ଯସ୍ଯେତ୍ପ୍ରେତଵତ୍ପଦା(୩) ॥୧୭୦.୦୦୪ ଅହୋରାତ୍ରମୁପାସୀତନ୍ନଶୌଚଂ ବାନ୍ଧଵୈଃ ସହ ।୧୭୦.୦୦୫ ନିଵର୍ତଯେରଂସ୍ତସ୍ମାତ୍ତୁ ଜ୍ଯେଷ୍ଠାଂଶମ୍ଭାଷଣାଦିକେ ॥୧୭୦.୦୦୫ ଜ୍ଯେଷ୍ଠାଂଶମ୍ପ୍ରାପ୍ନୁଯାଚ୍ଚାସ୍ଯ ଯଵୀଯାନ୍ ଗୁଣତୋଽଧିକଃ ।୧୭୦.୦୦୬ ଟିପ୍ପଣୀ ୧ ମହାପାପୋପପନ୍ନାନାମିତି ଙ.. ୨ ପ୍ରାଯଶ୍ଚିତ୍ତଂ ଵଦାମି ତ ଇତି ଝ.. ୩ ପ୍ରେତଵତ୍ସଦେତି ଖ.. , ଗ.. , ଘ.. , ଙ.. ଚ ପ୍ରାଯଶ୍ଚିତ୍ତେ ତୁ ଚରିତେ ପୂର୍ଣଂ କୁମ୍ଭମପାଂ ନଵଂ ॥୧୭୦.୦୦୬ ତେନୈଵ ସାର୍ଧଂ ପ୍ରାଶ୍ଯେଯୁଃ ସ୍ନାତ୍ଵା ପୁଣ୍ଯଜଲାଶଯେ ।୧୭୦.୦୦୭ ଏଵମେଵ ଵିଧିଂ କୁର୍ଯୁର୍ଯୋଷିତ୍ସୁ ପପିତାସ୍ଵପି ॥୧୭୦.୦୦୭ ଵସ୍ତ୍ରାନ୍ନପାନନ୍ଦେଯନ୍ତୁ ଵସେଯୁଶ୍ଚ ଗୃହାନ୍ତିକେ ।୧୭୦.୦୦୮ ତେଷାଂ ଦ୍ଵିଜାନାଂ ସାଵିତ୍ରୀ ନାନୂଦ୍ଯେତ(୧) ଯଥାଵିଧି ॥୧୭୦.୦୦୮ ତାଂଶ୍ଚାରଯିତ୍ଵା ତ୍ରୀନ୍ କୃଛ୍ରାନ୍ ଯଥାଵିଧ୍ଯୁପନାଯଯେତ୍ ।୧୭୦.୦୦୯ ଵିକର୍ମସ୍ଥାଃ ପରିତ୍ଯକ୍ତାସ୍ତେଷାଂ ମପ୍ଯେତଦାଦିଶେତ୍ ॥୧୭୦.୦୦୯ ଜପିତ୍ଵା ତ୍ରୀଣି ସାଵିତ୍ର୍ଯାଃ ସହସ୍ତ୍ରାଣି ସମାହିତଃ ।୧୭୦.୦୧୦ ମାସଙ୍ଗୋଷ୍ଠେ ପଯଃ ପୀତ୍ଵା ମୁଚ୍ଯତେଽସତ୍ପ୍ରତିଗ୍ରହାତ୍ ॥୧୭୦.୦୧୦ ବ୍ରାତ୍ଯାନାଂ ଯାଜନଂ କୃତ୍ଵା ପରେଷାମନ୍ତ୍ଯକର୍ମ ଚ ।୧୭୦.୦୧୧ ଅଭିଚାରମହୀନାନାନ୍ତ୍ରିଭିଃ କୃଚ୍ଛୈର୍ଵ୍ଯପୋହତି(୨) ॥୧୭୦.୦୧୧ ଶରଣାଗତଂ ପରିତ୍ଯଜ୍ଯ ଵେଦଂ ଵିପ୍ଲାଵ୍ଯ ଚ ଦ୍ଵିଜଃ ।୧୭୦.୦୧୨ ସଂଵତ୍ସଂ ଯତାହାରସ୍ତତ୍ପାପମପସେଧତି ॥୧୭୦.୦୧୨ ଶ୍ଵଶୃଗାଲଖରୈର୍ଦଷ୍ଟୋ ଗ୍ରାମ୍ଯୈଃ କ୍ରଵ୍ଯାଦ୍ଭିରେଵ ଚ ।୧୭୦.୦୧୩ ନରୋଷ୍ଟ୍ରାଶ୍ଵୈର୍ଵରାହୈଶ୍ଚ(୩) ପ୍ରାଣାଯାମେନ ଶୁଦ୍ଧ୍ଯତି ॥୧୭୦.୦୧୩ ସ୍ନାତକଵ୍ରତଲୋପେ ଚ କର୍ମତ୍ଯାଗେ ହ୍ଯଭୋଜନଂ ।୧୭୦.୦୧୪ ହୁଙ୍କାରଂ(୪) ବ୍ରାହ୍ମଣସ୍ଯୋକ୍ତ୍ଵା ତ୍ଵଙ୍କରଞ୍ଚ ଗରୀଯସଃ ॥୧୭୦.୦୧୪ ସ୍ନାତ୍ଵାନଶ୍ନନ୍ନହଃଶେଷମଭିଵାଦ୍ଯ ପ୍ରସାଦଯେତ୍ ।୧୭୦.୦୧୫ ଅଵଗୂର୍ଯ ଚରେକ୍ଷଚ୍ଛ୍ରମତିକୃଚ୍ଛ୍ରନ୍ନିପାତନେ ॥୧୭୦.୦୧୫ କୃଚ୍ଛ୍ରାତିକୃଚ୍ଛ୍ରଂ କୁର୍ଵୀତ ଵିପ୍ରସ୍ଯୋତ୍ପାଦ୍ଯ ଶୋଣିତଂ ।୧୭୦.୦୧୬ ଟିପ୍ପଣୀ ୧ ନ ଯୁଜ୍ଯେତେତି ଖ.. ୨ କୃଚ୍ଛ୍ରୈର୍ଵିଶୁଦ୍ଧ୍ଯତି ଇତି ଗ.. , ଘ.. , ଙ.. ଚ ୩ ନରୋଷ୍ଟଵିଡ୍ଵରାହୈଶ୍ଚେତି ଙ.. ୪ କ୍ରୂଙ୍କାରମିତି ଖ.. , ଘ.. , ଛ.. ଚ । ଓଙ୍କାରମିତି ଗ.. , ଙ.. ଚ । ହଙ୍କାରଞ୍ଚେତି ଖ.. ଚାଣ୍ଡାଲାଦିରଵିଜ୍ଞାତୋ ଯସ୍ଯ ତିଷ୍ଠେତ ଵେଶ୍ମନି ॥୧୭୦.୦୧୬ ସମ୍ଯଗ୍ଜ୍ଞାତସ୍ତୁ କାଲେନ ତସ୍ଯ କୁର୍ଵୀତ ଶୋଧନଂ ।୧୭୦.୦୧୭ ଚାନ୍ଦ୍ରାଯଣଂ ପରାକଂ ଵା ଦ୍ଵିଜାନାନ୍ତୁ ଵିଶୋଧନଂ ॥୧୭୦.୦୧୭ ପ୍ରାଜାପତ୍ଯନ୍ତୁ ଶୂଦ୍ରାଣାଂ ଶେଷନ୍ତଦନୁସାରତଃ ।୧୭୦.୦୧୮ ଗୁଂଡଙ୍କୁସୁମ୍ଭଂ ଲଵଣଂ ତଥା ଧାନ୍ଯାନି ଯାନି ଚ ॥୧୭୦.୦୧୮ କୃତ୍ଵା ଗୃହେ ତତୋ ଦ୍ଵାରି ତେଷାନ୍ଦଦ୍ଯାଦ୍ଧୁତାଶନଂ ।୧୭୦.୦୧୯ ମୃଣମଯାନାନ୍ତୁ ଭାଣ୍ଡାନାଂ ତ୍ଯାଗ ଏଵ ଵିଧୀଯତେ ॥୧୭୦.୦୧୯ ଦ୍ରଵ୍ଯାଣାଂ ପରିଶେଷାଣାଂ ଦ୍ରଵ୍ଯଶୁଦ୍ଧିର୍ଵିଧୀଯତେ ।୧୭୦.୦୨୦ କୂପୈକପାନସକ୍ତା ଯେ ସ୍ପର୍ଶାତ୍ସଙ୍କଲ୍ପଦୂଷିତାଃ(୧) ॥୧୭୦.୦୨୦ ଶୁଦ୍ଧ୍ଯେଯୁରୁପଵାସେନ ପଞ୍ଚଗଵ୍ଯେନ ଵାପ୍ଯଥ ।୧୭୦.୦୨୧ ଯସ୍ତୁ ସଂସ୍ପୃଶ୍ଯ ଚଣ୍ଡାଲମଶ୍ନୀଯାଚ୍ଚ ସ୍ଵକାମତଃ ॥୧୭୦.୦୨୧ ଦ୍ଵିଜଶ୍ଚାନ୍ଦ୍ରାଯଣଂ କୁର୍ଯାତ୍ତପ୍ତକୃଚ୍ଛ୍ରମଥାପି ଵା ।୧୭୦.୦୨୨ ଭାଣ୍ଡସଙ୍କଲସଙ୍କୀର୍ଣଶ୍ଚାଣ୍ଡାଲାଦିଜୁଗୁପ୍ସିତୈଃ ॥୧୭୦.୦୨୨ ଭୁକ୍ତ୍ଵାପୀତ୍ଵା ତଥା ତେଷାଂ ଷଡ୍ରାତ୍ରେଣ ଵିଶୁଦ୍ଧ୍ଯତି ।୧୭୦.୦୨୩ ଅନ୍ତ୍ଯାନାଂ ଭୁକ୍ତଶେଷନ୍ତୁ ଭକ୍ଷଯିତ୍ଵା ଦ୍ଵିଜାତଯଃ ॥୧୭୦.୦୨୩ ଵ୍ରତଂ ଚାନ୍ଦ୍ରାଯଣଂ କୁର୍ଯୁସ୍ତ୍ରିରାତ୍ରଂ ଶୂଦ୍ର ଏଵ ତୁ ।୧୭୦.୦୨୪ ଚଣ୍ଡାଲକୂପଭାଣ୍ଡେଷୁ ଅଜ୍ଞାନାତ୍ପିଵତେ ଜଲଂ ॥୧୭୦.୦୨୪ ଦ୍ଵିଜଃ ଶାନ୍ତପନଂ କୁର୍ଯାଚ୍ଛୂଦ୍ରଶ୍ଚୋପଵସେଦ୍ଦିନଂ ।୧୭୦.୦୨୫ ଚଣ୍ଡାଲେନ ତୁ ସଂସ୍ପୃଷ୍ଟୋ(୨) ଯସ୍ତ୍ଵପଃ ପିଵତେ ଦ୍ଵିଜଃ ॥୧୭୦.୦୨୫ ତ୍ରିରାତ୍ରନ୍ତେନ କର୍ତଵ୍ଯଂ ଶୂଦ୍ରଶ୍ଚୋପଵସେଦ୍ଦିନଂ ।୧୭୦.୦୨୬ ଉଚ୍ଛିଷ୍ଟେନ ଯଦି(୩) ସ୍ପୃଷ୍ଟଃ ଶୁନା ଶୂଦ୍ରେଣ ଵା ଦ୍ଵିଜଃ ॥୧୭୦.୦୨୬ ଟିପ୍ପଣୀ ୧ ସ୍ପର୍ଶସଙ୍କଲ୍ପଭୂଷିତା ଇତି ଝ.. ୨ ସଂସୃଷ୍ଟ ଇତି କ.. ୩ ଯଦେତି ଖ.. , ଗ.. , ଘ.. , ଙ.. , ଛ.. ଚ ଉପୋଷ୍ଯ ରଜନୀମେକାଂ ପଞ୍ଚଗଵ୍ଯେନ ଶୁଦ୍ଧ୍ଯତି ।୧୭୦.୦୨୭ ଵୈଶ୍ଯେନ କ୍ଷତ୍ରିଯେଣୈଵ ସ୍ନାନଂ ନକ୍ତଂ ସମାଚରେତ୍ ॥୧୭୦.୦୨୭ ଅଧ୍ଵାନଂ ପ୍ରସ୍ଥିତୋ ଵିପ୍ରଃ କାନ୍ତାରେ ଯଦ୍ଯନୂଦକେ ।୧୭୦.୦୨୮ ପକ୍ଵାନ୍ନେନ ଗୃହୀତେନ ମୂତ୍ରୋଚ୍ଚାରଙ୍କରୋତି ଵୈ ॥୧୭୦.୦୨୮ ଅନିଧାଯୈଵ ତଦ୍ଦ୍ରଵ୍ଯଂ ଅଙ୍ଗେ କୃତ୍ଵା ତୁ ସଂସ୍ଥିତଂ ।୧୭୦.୦୨୯ ଶୌଚଂ କୃତ୍ଵାନ୍ନମଭ୍ଯୁକ୍ଷ୍ଯ ଅର୍କସ୍ଯାଗ୍ନେଯଶ୍ଚ ଦର୍ଶଯେତ୍ ॥୧୭୦.୦୨୯ ମ୍ଲେଚ୍ଛୈର୍ଗତାନାଂ ଚୌରୈର୍ଵା କାନ୍ତାରେ ଵା ପ୍ରଵାସିନାଂ ।୧୭୦.୦୩୦ ଭକ୍ଷ୍ଯାଭକ୍ଷ୍ଯଵିଶୁଦ୍ଧ୍ଯର୍ଥଂ(୧) ତେଷାଂ ଵକ୍ଷ୍ଯାମି ନିଷ୍କୃତିଂ ॥୧୭୦.୦୩୦ ପୁନଃ ପ୍ରାପ୍ଯ ସ୍ଵଦେଶଞ୍ଚ ଵର୍ଣାନାମନୁପୂର୍ଵଶଃ ।୧୭୦.୦୩୧ କୃଚ୍ଛ୍ରସ୍ଯାନ୍ତେ ବ୍ରାହ୍ମଣସ୍ତୁ ପୁନଃ ସଂସ୍କାରମର୍ହତି ॥୧୭୦.୦୩୧ ପାଦୋନାନ୍ତେ କ୍ଷତ୍ରିଯଶ୍ଚ ଅର୍ଧାନ୍ତେ ଵୈଶ୍ଯ ଏଵ ଚ ।୧୭୦.୦୩୨ ପାଦଂ କୃତ୍ଵା ତଥା ଶୂଦ୍ରୋ ଦାନଂ ଦତ୍ଵା ଵିଶୁଦ୍ଧ୍ଯତି ॥୧୭୦.୦୩୨ ଉଦକ୍ଯା ତୁ ସଵର୍ଣା ଯା ସ୍ପୃଷ୍ଟା ଚେତ୍ସ୍ଯାଦୁଦକ୍ଯଯା ।୧୭୦.୦୩୩ ତସ୍ମିନ୍ନେଵାହନି ସ୍ନାତା ଶୁଦ୍ଧିମାପ୍ନୋତ୍ଯସଂଶଯଂ ॥୧୭୦.୦୩୩ ରଜସ୍ଵଲା ତୁ ନାଶ୍ନୀଯାତ୍ସଂସ୍ପୃଷ୍ଟା ହୀନଵର୍ଣଯା ।୧୭୦.୦୩୪ ଯାଵନ୍ନ ଶୁଦ୍ଧିମାପ୍ନୋତି ଶୁଦ୍ଧସ୍ନାନେନ ଶୁଦ୍ଧ୍ଯତି ॥୧୭୦.୦୩୪ ମୂତ୍ରଂ କୃତ୍ଵା ଵ୍ରଜନ୍ଵର୍ତ୍ମ ସ୍ମୃତିଭ୍ରଂଶାଜ୍ଜଲଂ ପିଵେତ୍ ।୧୭୦.୦୩୫ ଅହୋରାତ୍ରୋଷିତୋ ଭୂତ୍ଵା ପଞ୍ଚଗଵ୍ଯେନ ଶୁଦ୍ଧ୍ଯତି ॥୧୭୦.୦୩୫ ମୂତ୍ରୋଚ୍ଚାରଂ ଦ୍ଵିଜଃ କୃତ୍ଵା ଅକୃତ୍ଵା ଶୌଚମାତ୍ମନଃ ।୧୭୦.୦୩୬ ମୋହାଦ୍ଭୁକ୍ତ୍ଵା(୨) ତ୍ରିରାତ୍ରନ୍ତୁ ଯଵାନ୍ ପୀତ୍ଵା ଵିଶୁଦ୍ଧ୍ଯତି ॥୧୭୦.୦୩୬ ଯେ ପ୍ରତ୍ଯଵସିତା ଵିପ୍ରାଃ ପ୍ରଵ୍ରଜ୍ଯାଦିବଲାତ୍ତଥା ।୧୭୦.୦୩୭ ଟିପ୍ପଣୀ ୧ ଭକ୍ଷ୍ଯଭୋଜ୍ଯଵିଶୁଦ୍ଧ୍ଯର୍ଥମିତି ଝ.. ୨ ଲୋଭାଦ୍ଭୁକ୍ତ୍ଵେତି ଖ.. , ଗ.. , ଘ.. , ଙ.. , ଛ.. ଚ ଅନାଶକନିଵୃତାଶ୍ଚ ତେଷାଂ ଶୁଦ୍ଧିଃ ପ୍ରଚକ୍ଷ୍ଯତେ ॥୧୭୦.୦୩୭ ଚାରଯେତ୍ତ୍ରୀଣି କୃଚ୍ଛ୍ରାଣି ଚାନ୍ଦ୍ରାଯଣମଥାପି ଵା ।୧୭୦.୦୩୮ ଜାତକର୍ମାଦିସଂସ୍କାରୈଃ ସଂସ୍କୁର୍ଯାତ୍ତଂ ତଥା ପୁନଃ ॥୧୭୦.୦୩୮ ଉପାନହମମେଧ୍ଯଂ ଚ ଯସ୍ଯ ସଂସ୍ପୃଶତେ ମୁଖଂ ।୧୭୦.୦୩୯ ମୃତ୍ତିକାଗୋମଯୌ ତତ୍ର ପଞ୍ଚଗଵ୍ଯଞ୍ଚ ଶୋଧନଂ ॥୧୭୦.୦୩୯ ଵାପନଂ ଵିକ୍ରଯଞ୍ଚୈଵ ନୀଲଵସ୍ତ୍ରାଦିଧାରଣଂ ।୧୭୦.୦୪୦ ତପନୀଯଂ ହି ଵିପ୍ରସ୍ଯ ତ୍ରିଭିଃ କୃଛ୍ରୈର୍ଵିଶୁଦ୍ଧ୍ଯତି ॥୧୭୦.୦୪୦ ଅନ୍ତ୍ଯଜାତିଶ୍ଵପାକେନ(୧) ସଂସ୍ପୃଷ୍ଟା ସ୍ତ୍ରୀ ରଜସ୍ଵଲା ।୧୭୦.୦୪୧ ଚତୁର୍ଥେଽହନି ଶୁଦ୍ଧା ସା ତ୍ରିରାତ୍ରଂ ତତ୍ର ଆଚରେତ୍(୨) ॥୧୭୦.୦୪୧ ଚାଣ୍ଡାଲଶ୍ଵପଚୌ ସ୍ପୃଷ୍ଟ୍ଵା ତଥା ପୂଯଞ୍ଚ ସୂତିକାଂ ।୧୭୦.୦୪୨ ଶଵଂ ତତ୍ସ୍ପର୍ଶିନଂ ସ୍ପୃଷ୍ଟ୍ଵା(୩) ସଦ୍ଯଃ ସ୍ନାନେନ ଶୁଦ୍ଧ୍ଯତି ॥୧୭୦.୦୪୨ ନାରଂ ସ୍ପୃଷ୍ଟ୍ଵାସ୍ଥି ସସ୍ନେହଂ ସ୍ନାତ୍ଵା ଵିପ୍ରୋ ଵିଶୁଦ୍ଧ୍ଯତି ।୧୭୦.୦୪୩ ରଥ୍ଯାର୍କଦ୍ଦମତୋଯେନ ଅଧୀନାଭେର୍ମୃଦୋଦକୈଃ ॥୧୭୦.୦୪୩ ଵାନ୍ତୋ ଵିଵିକ୍ତଃ ସ୍ନାତ୍ଵା ତୁ ଘୃତଂ ପ୍ରାଶ୍ଯ ଵିଶୁଦ୍ଧ୍ଯତି ।୧୭୦.୦୪୪ ସ୍ନାନାତ୍କ୍ଷୁରକର୍ମକର୍ତା କୃଚ୍ଛ୍ରକୃଦ୍ଗ୍ରହଣେଽନ୍ନଭୁକ୍ ॥୧୭୦.୦୪୪ ଅପାଙ୍କ୍ତେଯାଶୀ ଗଵ୍ଯାଶୀ ଶୁନା ଦଷ୍ଟସ୍ତଥା ଶୁଚିଃ ।୧୭୦.୦୪୫ କୃମିଦଷ୍ଟଶ୍ଚାତ୍ମଘାତୀ କୃଚ୍ଛ୍ରାଜ୍ଜପ୍ଯାଚ୍ଚ ହୋମତଃ ॥୧୭୦.୦୪୫ ହୋମାଦ୍ଯୈଶ୍ଚାନୁତାପେନ ପୂଯନ୍ତେ ପାପିନୋଽଖିଲାଃ(୪)
ଅଥ ଦ୍ଵିସପ୍ତତ୍ଯଧିକଶତତମୋଽଧ୍ଯାଯଃ ସର୍ଵପାପପ୍ରାଯଶ୍ଚିତ୍ତାନି ପୁଷ୍କର ଉଵାଚ ପରଦାରପରଦ୍ରଵ୍ଯଜୀଵହିଂସାଦିକେ ଯଦା ।୧୭୨.୦୦୧ ପ୍ରଵର୍ତତେ ନୃଣାଂ ଚିତ୍ତଂ ପ୍ରାଯଶ୍ଚିତ୍ତଂ ସ୍ତୁତିସ୍ତଦା ॥୧୭୨.୦୦୧ ଵିଷ୍ଣଵେ ଵିଷ୍ଣଵେ ନିତ୍ଯଂ ଵିଷ୍ଣଵେ ଵିଷ୍ଣଵେ(୧) ନମଃ ।୧୭୨.୦୦୨ ନମାମି ଵିଷ୍ଣୁଂ ଚିତ୍ତସ୍ଥମହଙ୍କାରଗତିଂ ହରିଂ ॥୧୭୨.୦୦୨ ଚିତ୍ତସ୍ଥମୀଶମଵ୍ଯକ୍ତମନନ୍ତମପରାଜିତଂ ।୧୭୨.୦୦୩ ଵିଷ୍ଣୁମୀଡ୍ଯମଶେଷେଣ ଅନାଦିନିଧନଂ ଵିଭୁଂ ॥୧୭୨.୦୦୩ ଵିଷ୍ଣୁଶ୍ଚିତ୍ତଗତୋ ଯନ୍ମେ ଵିଷ୍ଣୁର୍ବୁଦ୍ଧିଗତଶ୍ଚ ଯତ୍ ।୧୭୨.୦୦୪ ଯଚ୍ଚାହଙ୍କାରଗୋ ଵିଷ୍ଣୁର୍ଯଦ୍ଵିଷ୍ଣୁର୍ମଯି ସଂସ୍ଥିତଃ ॥୧୭୨.୦୦୪ କରୋତି କର୍ମଭୂତୋଽସୌ ସ୍ଥଵରସ୍ଯ ଚରସ୍ଯ ଚ ।୧୭୨.୦୦୫ ତତ୍ପାପନ୍ନାଶମାଯାତୁ ତସ୍ମିନ୍ନେଵ ହି ଚିନ୍ତିତେ ॥୧୭୨.୦୦୫ ଧ୍ଯାତୋ ହରତି ଯତ୍ପାପଂ ସ୍ଵପ୍ନେ ଦୃଷ୍ଟସ୍ତୁ ଭାଵନାତ୍ ।୧୭୨.୦୦୬ ତମୁପେନ୍ଦ୍ରମହଂ ଵିଷ୍ଣୁଂ ପ୍ରଣତାର୍ତିହରଂ ହରିଂ ॥୧୭୨.୦୦୬ ଜଗତ୍ଯସ୍ମିନ୍ନିରାଧାରେ ମଜ୍ଜମାନେ ତମସ୍ଯଧଃ ।୧୭୨.୦୦୭ ହସ୍ତାଵଲମ୍ବନଂ ଵିଷ୍ଣୁଂ ପ୍ରଣମାମି ପରାତ୍ପରଂ ॥୧୭୨.୦୦୭ ସର୍ଵେଶ୍ଵରେଶ୍ଵର ଵିଭୋ ପରମାତ୍ମନ୍ନଧୋକ୍ଷଜ ।୧୭୨.୦୦୮ ହୃଷୀକେଶ ହୃଷୀକେଶ ହୃଷୀକେଶ ନମୋଽସ୍ତୁ ତେ ॥୧୭୨.୦୦୮ ନୃସିଂହାନନ୍ତ ଗୋଵିନ୍ଦ ଭୂତଭଵନ କେଶଵ ।୧୭୨.୦୦୯ ଟିପ୍ପଣୀ ୧ ଵିଷ୍ଣଵେ ଵିଷ୍ଣଵେ ଇତି ଜ.. , ଞ.. ଚ ଦୁରୁକ୍ତଂ ଦୁଷ୍କୃତଂ ଧ୍ଯାତଂ ଶମଯାଘନ୍ନମୋଽସ୍ତୁ ତେ ॥୧୭୨.୦୦୯ ଯନ୍ମଯା ଚିନ୍ତିତଂ ଦୁଷ୍ଟଂ ସ୍ଵଚିତ୍ତଵଶଵର୍ତିନା ।୧୭୨.୦୧୦ ଅକାର୍ଯମହଦତ୍ଯୁଗ୍ରନ୍ତଚ୍ଛମନ୍ନଯ କେଶଵ ॥୧୭୨.୦୧୦ ବ୍ରହ୍ମଣ୍ଯଦେଵ ଗୋଵିନ୍ଦ ପରମାର୍ଥପରାଯଣ ।୧୭୨.୦୧୧ ଜଗନ୍ନାଥ ଜଗଦ୍ଧାତଃ ପାପଂ ପ୍ରଶମଯାଚ୍ଯୁତ ॥୧୭୨.୦୧୧ ଯଥାପରାହ୍ଣେ ସାଯାହ୍ଣେ ମଧ୍ଯାହ୍ଣେ ଚ ତଥା ନିଶି ।୧୭୨.୦୧୨ କାଯେନ ମନସା ଵାଚା କୃତଂ ପାପମଜାନତା ॥୧୭୨.୦୧୨ ଜାନତା ଚ ହୃଷୀକେଶ ପୁଣ୍ଡରୀକାକ୍ଷ ମାଧଵ ।୧୭୨.୦୧୩ ନାମତ୍ରଯୋଚ୍ଚାରଣତଃ ସ୍ଵପ୍ନେ ଯାତୁ ମମ କ୍ଷଯଂ ॥୧୭୨.୦୧୩ ଶାରୀରଂ ମେ ହୃଷୀକେଶ ପୁଣ୍ଡରୀକାକ୍ଷ ମାଧଵ ।୧୭୨.୦୧୪ ପାପଂ ପ୍ରଶମଯାଦ୍ଯ ତ୍ଵଂ(୧) ବାକ୍କୃତଂ ମମ ମାଧଵ ॥୧୭୨.୦୧୪ ଯଦ୍ଭୁଞ୍ଜନ୍ଯତ୍ସ୍ଵପଂସ୍ତିଷ୍ଠନ୍ ଗଚ୍ଛନ୍ ଜାଗ୍ରଦ୍ଯଦାସ୍ଥିତଃ ।୧୭୨.୦୧୫ କୃତଵାନ୍ ପାପମଦ୍ଯାହଂ କାଯେନ ମନସା ଗିରା ॥୧୭୨.୦୧୫ ଯତ୍ସ୍ଵଲ୍ପମପି ଯତ୍ସ୍ଥୂଲଂ କୁଯୋନିନରକାବହଂ ।୧୭୨.୦୧୬ ତଦ୍ଯାତୁ ପ୍ରଶମଂ ସର୍ଵଂ ଵାସୁଦେଵାନୁକୀର୍ତନାତ୍ ॥୧୭୨.୦୧୬ ପରଂ ବ୍ରହ୍ମ ପରଂ ଧାମ ପଵିତ୍ରଂ ପରମଞ୍ଚ ଯତ୍ ।୧୭୨.୦୧୭ ତସ୍ମିନ୍(୨) ପ୍ରକୀର୍ତିତେ ଵିଷ୍ଣୌ ଯତ୍ପାପଂ ତତ୍ପ୍ରଣଶ୍ଯତୁ ॥୧୭୨.୦୧୭ ଯତ୍ପ୍ରାପ୍ଯ ନ ନିଵର୍ତନ୍ତେ ଗନ୍ଧସ୍ପର୍ଶଦିଵର୍ଜିତଂ ।୧୭୨.୦୧୮ ସୂରଯସ୍ତତ୍ପଦଂ ଵିଷ୍ଣୋସ୍ତତ୍ସର୍ଵଂ ଶମଯତ୍ଵଘଂ(୩) ॥୧୭୨.୦୧୮ ପାପପ୍ରଣାଶନଂ ସ୍ତୋତ୍ରଂ ଯଃ ପଠେଚ୍ଛୃଣୁଯାଦପି(୪) ।୧୭୨.୦୧୯ ଟିପ୍ପଣୀ ୧ ପ୍ରଶମାତ୍ଯର୍ଥମିତି ଖ.. , ଘ.. , ଜ.. ଚ ୨ ଅସ୍ମିନ୍ନିତି ଘ.. ୩ ସର୍ଵଂ ଗମଯତ୍ଵଘମିତି ଝ.. ୪ ଯଃ ପଠେଚ୍ଛ୍ରଦ୍ଧଯା ନର ଇତି ଜ.. , ଝ.. ଚ । ଯଃ ପଠେଚ୍ଛୃଣୁଯାନ୍ନର ଇତି ଞ.. ଶାରୀରୈର୍ମାନସୈର୍ଵାଗ୍ଜୈଃ କୃତୈଃ ପପୈଃ ପ୍ରମୁଚ୍ଯତେ ॥୧୭୨.୦୧୯ ସର୍ଵପାପଗ୍ରହାଦିଭ୍ଯୋ ଯାତି ଵିଷ୍ଣୋଃ ପରଂ ପଦଂ ।୧୭୨.୦୨୦ ତସ୍ମାତ୍ପାପେ କୃତେ ଜପ୍ଯଂ ସ୍ତୋତ୍ରଂ ସର୍ଵାଘମର୍ଦନଂ ॥୧୭୨.୦୨୦ ପ୍ରାଯଶ୍ଚିତ୍ତମଘୌଘାନାଂ ସ୍ତୋତ୍ରଂ ଵ୍ରତକୃତେ ଵରଂ ।୧୭୨.୦୨୧ ପ୍ରାଯଶ୍ଚିତ୍ତୈଃ ସ୍ତୋତ୍ରଜପୈର୍ଵ୍ରତୈର୍ନଶ୍ଯତି ପାତକଂ ॥୧୭୨.୦୨୧ ତତଃ କାର୍ଯାଣି(୧) ସଂସିଦ୍ଧ୍ଯୈ ତାନି ଵୈ ଭୁକ୍ତିମୁକ୍ତଯେ
ଅଥାଷ୍ଟସପ୍ତତ୍ଯଧିକଶତତମୋଽଧ୍ଯାଯଃ ତୃତୀଯାଵ୍ରତାନି ଅଗ୍ନିରୁଵାଚ ତୃତୀଯାଵ୍ରତାନ୍ଯାଖ୍ଯାସ୍ଯେ ଭୁକ୍ତିମୁକ୍ତିପ୍ରଦାନି ତେ ।୧୭୮.୦୦୧ ଲଲିତାଯାଂ ତୃତୀଯାଯାଂ ମୂଲଗୌରୀଵ୍ରତଂ ଶୃଣୁ ॥୧୭୮.୦୦୧ ତୃତୀଯାଯାଂ ଚୈତ୍ରଶୁକ୍ଲେ ଊଢା ଗୌରୀ ହରେଣ ହି ।୧୭୮.୦୦୨ ତିଲସ୍ନାତୋଽର୍ଚଯେଚ୍ଛମ୍ଭୁଂ ଗୌର୍ଯା ହୈମଫଲାଦିଭିଃ ॥୧୭୮.୦୦୨ ନମୋଽସ୍ତୁ ପାଟଲାଯୈଵ ପାଦୌ ଦେଵ୍ଯାଃ ଶିଵସ୍ଯ ଚ ।୧୭୮.୦୦୩ ଶିଵାଯେତି ଚ ସଙ୍କୀର୍ତ୍ଯ ଜଯାଯୈ ଗୁଲ୍ଫଯୋର୍ଯଜେତ୍ ॥୧୭୮.୦୦୩ ତ୍ରିପୁରଘ୍ନାଯ ରୁଦ୍ରାଯ ଭାନ୍ଯୈ ଜଙ୍ଘଯୋର୍ଦ୍ଵଯୋଃ ।୧୭୮.୦୦୪ ଶିଵଂ ରୁଦ୍ରାଯେଶ୍ଵରାଯ(୧) ଵିଜଯାଯୈଵ ଜାନୁନୀ ॥୧୭୮.୦୦୪ ଈଶାଯେତି କଟିଂ ଦେଵ୍ଯାଃ(୨) ଶଙ୍କରାଯେତି ଶଙ୍କରମ୍ ।୧୭୮.୦୦୫ - - - -- - - -- - - -- - - -- - - - ଟିପ୍ପଣୀ ୧ ଶିଵଂ ରୁଦ୍ରାଯ ଵିଶ୍ଵାଯେତି ଖ.. , ଛ.. ଚ । ଶିଵଂ ଭଦ୍ରାଯେଶ୍ଵରାଯେତି ଜ.. , ଝ.. , ଞ.. , ଟ.. ଚ ୨ ଈଶାଯ କଟ୍ଯାଂ ଦେଵ୍ଯାଶ୍ଚ ଇତି ଙ.. । ଈଶାଯେତି ତାତୋ ଦେଵ୍ଯା ଇତି ଘ.. - - - -- - - -- - - -- - - -- - - - କୁକ୍ଷିଦ୍ଵଯଞ୍ଚ କୋଟଵ୍ଯୈ ଶୂଲିନଂ ଶୂଲପାଣଯେ ॥୧୭୮.୦୦୫ ମଙ୍ଗଲାଯୈ ନମସ୍ତୁଭ୍ଯମୁଦରଞ୍ଚାଭିପୂଜଯେତ୍ ।୧୭୮.୦୦୬ ସର୍ଵାତ୍ମନେ ନମୋ ରୁଦ୍ରମୈଶାନ୍ଯୈ ଚ କୁଚଦ୍ଵଯଂ ॥୧୭୮.୦୦୬ ଶିଵଂ ଦେଵାତ୍ମନେ ତଦ୍ଵଥ୍ରାଦିନ୍ଯୈ(୧) କଣ୍ଠମର୍ଚଯେତ୍ ।୧୭୮.୦୦୭ ମହାଦେଵାଯ ଚ ଶିଵମନନ୍ତାଯୈ କରଦ୍ଵଯଂ ॥୧୭୮.୦୦୭ ତ୍ରିଲୋଚନାଯେତି ହରଂ ବାହୁଂ କାଲାନଲପ୍ରିଯେ(୨) ।୧୭୮.୦୦୮ ସୌଭାଗ୍ଯାଯୈ ମହେଶାଯ ଭୂଷଣାନି ପ୍ରପୂଜଯେତ୍ ॥୧୭୮.୦୦୮ ଅଶୋକମଧୁଵାସିନ୍ଯୈ ଈଶ୍ଵରାଯେତି ଚୌଷ୍ଠକୌ ।୧୭୮.୦୦୯ ଚତୁର୍ମୁଖପ୍ରିଯା ଚାସ୍ଯଂ ହରାଯ ସ୍ଥାଣଵେ ନମଃ ॥୧୭୮.୦୦୯ ନମୋଽର୍ଧନାରୀଶହରମମିତାଙ୍ଗ୍ଯୈ ଚ ନାସିକାଂ ।୧୭୮.୦୧୦ ନମ ଉଗ୍ରାଯ ଲୋକେଶଂ ଲଲିତେତି ପୁନର୍ଭ୍ରୁଵୌ ॥୧୭୮.୦୧୦ ସର୍ଵାଯ ପୁରହନ୍ତାରଂ(୩) ଵାସନ୍ତ୍ଯୈ ଚୈଵ ତାଲୁକଂ(୪) ।୧୭୮.୦୧୧ ନମଃ ଶ୍ରୀକଣ୍ଠନାଥାଯୈ ଶିତିକଣ୍ଠାଯ କେଶକଂ ॥୧୭୮.୦୧୧ ଭୀମୋଗ୍ରାଯ ସୁପୂପିଣ୍ଯୈ ଶିରଃ ସର୍ଵାତ୍ମନେ ନମଃ ।୧୭୮.୦୧୨ ମଲ୍ଲିକାଶୋକକମଲକୁନ୍ଦନ୍ତଗରମାଲତୀ(୫) ॥୧୭୮.୦୧୨ କଦମ୍ବକରଵୀରଞ୍ଚ(୬) ଵାଣମମ୍ଲାନକୁଙ୍କୁମଂ ।୧୭୮.୦୧୩ ସିନ୍ଧୁଵାରଞ୍ଚ ମାସେଷୁ ସର୍ଵେଷୁ କ୍ରମଶଃ ସ୍ମୃତଂ ॥୧୭୮.୦୧୩ ଉମାମହେଶ୍ଵରୌ ପୂଜ୍ଯ ସୌଭାଗ୍ଯାଷ୍ଟକମଗ୍ରତଃ(୭) ।୧୭୮.୦୧୪ - - - -- - - -- - - -- - - -- - - - ଟିପ୍ପଣୀ ୧ ଶିଵଂ ଵେଦାତ୍ମନେ ତଦ୍ଵଦ୍ରୂପିଣ୍ଯୈ ଇତି ଘ.. , ଜ.. , ଞ.. ଚ ୨ ହରଞ୍ଚାନ୍ତକାଲାନଲପ୍ରିଯେ ଇତି ଖ.. , ଘ.. , ଜ.. , ଞ.. ଚ ୩ ପୁରହର୍ତାରମିତି ଘ.. ୪ ଵାସନ୍ଯୈ ଚ ତଥାଲକମିତି ଛ.. , ଟ.. ଚ ୫ ମଲ୍ଲିକାଶୋକକମଲଚ୍ଛଦଂ ତଗରମାଲତୀ ଇତି ଖ.. , ଘ.. , ଜ.. ଚ ୬ କୁନ୍ଦଞ୍ଚ କରଵୀରଞ୍ଚେତି ଖ.. , ଘ.. , ଜ.. ଚ ୭ ମଲ୍ଲିକାଶୋକେତ୍ଯାଦିଃ, ସୌଭାଗ୍ଯାଷ୍ଟକମଗ୍ରତଃ ଇତ୍ଯନ୍ତଃ ଛ.. ପୁସ୍ତକେ ନାସ୍ତି - - - -- - - -- - - -- - - -- - - - ସ୍ଥାପଯେଦ୍(୧) ଘୃତନିଷ୍ପାଵକୁସୁମ୍ଭକ୍ଷୀରଜୀଵକଂ ॥୧୭୮.୦୧୪ ତରୁରାଜେକ୍ଷୁଲଵଣଂ(୨) କୁସ୍ତୁମ୍ବୁରୁମଥାଷ୍ଟମଂ ।୧୭୮.୦୧୫ ଚୈତ୍ରେ ଶୃଗୋଦକଂ ପ୍ରାଶ୍ଯ ଦେଵଦେଵ୍ଯଗ୍ରତଃ ସ୍ଵପେତ୍ ॥୧୭୮.୦୧୫ ପ୍ରାତଃ ସ୍ନାତ୍ଵା ସମଭ୍ଯର୍ଚ୍ଯ ଵିପ୍ରଦାମ୍ପତ୍ଯମର୍ଚଯେତ୍(୩) ।୧୭୮.୦୧୬ ତଦଷ୍ଟକଂ ଦ୍ଵିଜେ ଦଦ୍ଯାଲ୍ଲଲିତା ପ୍ରୀଯତାଂ ମମ(୪) ॥୧୭୮.୦୧୬ ଶୃଙ୍ଗୋଦକଂ(୫) ଗୋମଯଂ ଚ ମନ୍ଦାରଂ ବିଲ୍ଵପତ୍ରକଂ ।୧୭୮.୦୧୭ କୁଶୋଦକଂ ଦଧି କ୍ଷୀରଂ କାର୍ତ୍ତିକେ ପୃଷଦାଜ୍ଯକମ୍ ॥୧୭୮.୦୧୭ ଗୋମୂତ୍ରାଜ୍ଯଂ କୃଷ୍ଣତିଲଂ ପଞ୍ଚଗଵ୍ଯଂ କ୍ରମାଶନଂ ।୧୭୮.୦୧୮ ଲଲିତା ଵିଜଯା ଭଦ୍ରା ଭଵାନୀ କୁମୁଦା ଶିଵା ॥୧୭୮.୦୧୮ ଵାସୁଦେଵୀ ତଥା ଗୌରୀ ମଙ୍ଗଲା କମଲା ସତୀ ।୧୭୮.୦୧୯ ଚୈତ୍ରାଦୌ ଦାନକାଲେ ଚ ପ୍ରୀଯତାମିତି ଵାଚଯେତ୍ ॥୧୭୮.୦୧୯ ଫଲମେକଂ ପଵିତ୍ରାଜ୍ଯଂ(୬) ଵ୍ରତାନ୍ତେ ଶଯାନଂ ଦଦେତ୍ ।୧୭୮.୦୨୦ ଉମାମହେଶ୍ଵରଂ ହୈମଂ ଵୃଷଭଞ୍ଚ ଗଵା ସହ ॥୧୭୮.୦୨୦ ଗୁରୁଞ୍ଚ ମିଥୁନାନ୍ଯର୍ଚ୍ଯ(୭) ଵସ୍ତ୍ରାଦ୍ଯୈର୍ଭୁକ୍ତିମୁକ୍ତିଭାକ୍(୮) ।୧୭୮.୦୨୧ ସୌଭାଗ୍ଯାରୋଗ୍ଯରୂପାଯୁଃ ସୌଭାଗ୍ଯଶଯନଵ୍ରତାନ୍ ॥୧୭୮.୦୨୧ ନଭସ୍ଯେ ଵାଥ ଵୈଶାଖେ କୁର୍ଯାନ୍ମାର୍ଗଶିରସ୍ଯଥ(୯) ।୧୭୮.୦୨୨ - - - -- - - -- - - -- - - -- - - - ଟିପ୍ପଣୀ ୧ ଅର୍ପଯେଦିତି ଖ.. , ଛ.. ଚ ୨ ତୃଣରାଜେକ୍ଷୁଲଵଣମିତି ଖ.. , ଛ.. , ଟ.. ଚ ୩ ଦ୍ଵିଜଦାମ୍ପତ୍ଯମର୍ଚଯେଦିତି ଖ.. , ଘ.. , ଛ.. , ଟ.. ଚ ୪ ଲଲିତା ପ୍ରୀଯତାମିତି ଟ.. ୫ ପୃଷ୍ଠୋଦକମିତି ଞ.. । କୂପୋଦକମିତି ଜ.. , ଝ.. ଚ ୬ ପରିତ୍ଯାଜ୍ଯମିତି କ.. , ଜ.. , ଠ.. ଚ । ପରିତ୍ଯଜ୍ଯେତି ଖ.. , ଛ.. ଚ । ପରିଗ୍ରାହ୍ଯମିତି ଙ.. ୭ ଗୁରୁଂ ମିଥୁନମଭର୍ଚ୍ଯେତି ଙ.. ୮ ଵସ୍ତ୍ରାଦ୍ଯୈଃ ସର୍ଵମାପ୍ନୁଯାଦିତି ଖ.. , ଘ.. , ଙ.. , ଛ.. , ଝ.. , ଞ.. , ଟ.. ଚ ୯ କୁର୍ଯାଦ୍ଵା ମାର୍ଗଶୀର୍ଷକେ ଇତି ଙ.. , ଞ.. ଚ - - - -- - - -- - - -- - - -- - - - ଶୁକ୍ଲପକ୍ଷେ ତୃତୀଯାଯାଂ ଲଲିତାଯୈ ନମୋ ଯଜେତ୍ ॥୧୭୮.୦୨୨ ପ୍ରତିପକ୍ଷଂ ତତଃ ପ୍ରାର୍ଚ୍ଯ ଵ୍ରତାନ୍ତେ(୧) ମିତ୍ଯୁନାନି ଚ ।୧୭୮.୦୨୩ ଚତୁର୍ଵିଂଶତିମଭ୍ଯର୍ଚ୍ଯ ଵସ୍ତ୍ରାଦ୍ଯୈର୍ଭୁକ୍ତିମୁକ୍ତିଭାକ୍ ॥୧୭୮.୦୨୩ ଉକ୍ତୋ ମାର୍ଗୋ ଦ୍ଵିତୀଯୋଽଯଂ ସୌଭାଗ୍ଯଵ୍ରତମାଵଦେ ।୧୭୮.୦୨୪ ଫାଲ୍ଗୁଣାଦିତୃତୀଯାଯାଂ ଲଵଣଂ ଯସ୍ତୁ ଵର୍ଜଯେତ୍ ॥୧୭୮.୦୨୪ ସମାପ୍ତେ ଶଯନନ୍ଦଦ୍ଯାଦ୍ଗୃହଶ୍ଚୋପସ୍କରାନ୍ଵିତଂ ।୧୭୮.୦୨୫ ସମ୍ପୂଜ୍ଯ ଵିପ୍ରମିଥୁନଂ ଭଵାନୀ ପ୍ରୀଯତାମିତି(୨) ॥୧୭୮.୦୨୫ ସୌଭାଗ୍ଯାର୍ଥଂ ତୃତୀଯୋକ୍ତା ଗୌରୀଲୋକାଦିଦାଯିନୀ ।୧୭୮.୦୨୬ ମାଘେ ଭାଦ୍ରେ ଚ ଵୈଶାଖେ ତୃତୀଯାଵ୍ରତକୃତ୍ତଥା ॥୧୭୮.୦୨୬ ଦମନକତୃତୀଯାକୃତ୍ଚୈତ୍ରେ ଦମନକୈର୍ଯଜେତ୍ ।୧୭୮.୦୨୭ ଆତ୍ମତୃତୀଯା ମାର୍ଗସ୍ଯ ପ୍ରାର୍ଚ୍ଯେଚ୍ଛାଭୋଜନାଦିନା ॥୧୭୮.୦୨୭ ଗୌରୀ କାଲୀ ଉମା ଭଦ୍ରା ଦୁର୍ଗା କାନ୍ତିଃ ସରସ୍ଵତୀ ।୧୭୮.୦୨୮ ଵୈଷ୍ଣଵୀ ଲକ୍ଷ୍ମୀଃ ପ୍ରକୃତିଃ ଶିଵା ନାରାଯଣୀ କ୍ରମାତ୍(୩) ॥୧୭୮.୦୨୮ ମାର୍ଗତୃତୀଯାମାରଭ୍ଯ ସୌଭାଗ୍ଯଂ ସ୍ଵର୍ଗମାପ୍ନୁଯାତ୍
ଅଥାଶୀତ୍ଯଧିକଶତତମୋଽଧ୍ଯାଯଃ ପଞ୍ଚମୀଵ୍ରତାନି ଅଗ୍ନିରୁଵାଚ ପଞ୍ଚମୀଵ୍ରତକଂ ଵକ୍ଷ୍ଯେ ଆରୋଗ୍ଯସ୍ଵର୍ଗମୋକ୍ଷଦଂ(୧) ।୧୮୦.୦୦୧ ନଭୋନଭସ୍ଯାଶ୍ଵିନେ ଚ କାର୍ତ୍ତିକେ ଶୁକ୍ଲପକ୍ଷକେ ॥୧୮୦.୦୦୧ ଵାସୁକିସ୍ତକ୍ଷକଃ ପୂଜ୍ଯଃ କାଲୀଯୋ ମଣିଭଦ୍ରକଃ ।୧୮୦.୦୦୨ ଐରାଵତୋ ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଃ କର୍କୋଟକଧନଞ୍ଜଯୌ ॥୧୮୦.୦୦୨ ଏତେ ପ୍ରଯଚ୍ଛନ୍ତ୍ଯଭଯମାଯୁର୍ଵିଦ୍ଯାଯଶଃ ଶ୍ରିଯମ୍
ଏବେ ଏକ ଶତ ଏଠିଏତମ ଅଧ୍ୟାୟ: ପଞ୍ଚମୀ ତିଥିର ବ୍ରତଗୁଡ଼ିକ।
ଅଗ୍ନିରୁଵାଚ ପୁଷ୍କରେଣ ଚ ରାମାଯ ରାଜଧର୍ମ୍ମଂ ହି ପୃଚ୍ଛତେ। ଯଥାଦୌ କଥିତଂ ତଦ୍ଵଦ୍ଵଶିଷ୍ଠ କଥଯାମି ତେ ।। ୨୧୮.
ଅଗ୍ନି କହିଲେ— ପୁଷ୍କର ଯେତେବେଳେ ରାମଙ୍କୁ ରାଜାଙ୍କ କର୍ତ୍ତବ୍ୟ ବିଷୟରେ ପଚାରିଥିଲେ, ଯେପରି ଆରମ୍ଭରେ କହାଯାଇଥିଲା, ସେହିପରି ମୁଁ ତୁମକୁ କହିବି, ହେ ବସିଷ୍ଠ।
ପୁଷ୍କର ଉଵାଚ ରାଜଧର୍ମଂ ପ୍ରଵକ୍ଷ୍ଯାମି ସର୍ଵସ୍ମାତ୍ ରାଜଧର୍ମତଃ । ରାଜା ଭଵେତ୍୧ ଶତ୍ରୁହନ୍ତା ପ୍ରଜାପାଲଃ ସୁଦଣ୍ଡଵାନ୍ ।। ୨୧୮.
ପୁଷ୍କର କହିଲେ— ମୁଁ ରାଜାଙ୍କ କର୍ତ୍ତବ୍ୟ ବିଷୟରେ କହିବି, କାରଣ ସମସ୍ତ କଥା ରାଜଧର୍ମରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ। ରାଜା ଶତ୍ରୁଙ୍କୁ ଦଳନ କରିବା, ପ୍ରଜାଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କରିବା ଓ ନ୍ୟାୟସଙ୍ଗତ ଦଣ୍ଡ ଦେବାରେ ପାରଙ୍ଗତ ହେବା ଉଚିତ।
ମନ୍ତ୍ରିଣଶ୍ଚାଖିଲାନ୍ମଜ୍ଞାନ୍ମହିଷୀଂ ଧର୍ମ୍ମଲକ୍ଷଣାଂ । ସଂଵତ୍ସରଂ ନୃପଃ କାଲେ ସସନ୍ଭାରୋଽଭିଷେଚନଂ ।। ୨୧୮.
ରାଜା ଜଣେ ଜ୍ଞାନୀ ମନ୍ତ୍ରୀମାନେ ଓ ଧର୍ମ ଲକ୍ଷଣ ଥିବା ରାଣୀଙ୍କୁ ନିଯୁକ୍ତ କରିବା ଉଚିତ। ଠିକ୍ ସମୟରେ, ଯଥାଯଥ ଆଚାର ଅନୁସାରେ, ଏକ ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ରାଜ୍ୟର ଭାର ସହିତ ଅଭିଷେକ କରିବା ଦରକାର।
କୁର୍ଯ୍ଯାନ୍ମୃତେ ନୃତେ ନାତ୍ର କାଲସ୍ଯ ନିଯମଃ ସ୍ମୃତଃ । ତିଲୈଃ ସିଦ୍ଧାର୍ଥକୈଃ ସ୍ନାନଂ ସାଂଵତ୍ସରପୁରୋହିତୌ ।। ୨୧୮.
ମୃତ ବା ଜୀବିତ ଯେ କିଏ ଥାଉନ୍ତୁ, ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ ତିଳ ଓ ସରିଷା ଦାଣା ସହିତ ସ୍ନାନ କରାଯିବା ଉଚିତ। ଏହି ସ୍ନାନ ପାଇଁ କୌଣସି ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ ସମୟ ନାହିଁ। ପରିବାରର ପୁରୋହିତ ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଉପସ୍ଥିତ ରହିବେ।
ଘୋଷଯିତ୍ଵା ଜଯଂ ରାଜ୍ଞୋ ରାଜା ଭଦ୍ରାସନେ ସ୍ଥିତଃ । ଅଭଯଂ ଘୋଷଯେଦ୍ ଦୁର୍ଗାନ୍ମୋଚଯେଦ୍ରାଜ୍ଯପାଲକେ ।। ୨୧୮.
ରାଜାଙ୍କ ପାଇଁ ବିଜୟ ଘୋଷଣା କରିବା ପରେ, ରାଜା ଭଦ୍ରାସନରେ ବସି ସମସ୍ତଙ୍କୁ ନିରାପଦ ରହିବାକୁ କହିବେ, କୋଟରେ ଥିବା ଲୋକମାନେ ଓ ରାଜ୍ୟର ରକ୍ଷକମାନେ ମୁକ୍ତ ହେବେ।
ପୁରୋଧସାଽଭିଷେକାତ୍ ପ୍ରାକ୍ କାର୍ଯ୍ଯୈନ୍ଦ୍ରୀ ଶାନ୍ତିରେଵ ଚ । ଉପଵାସ୍ଯଭିଷେକାହେ ଵେଦ୍ଯଗ୍ନୌ ଜୁହୁଯାନ୍ମନୂନ୍
ପୁରୋହିତଙ୍କ ଅଭିଷେକର ପୂର୍ବରୁ ଇନ୍ଦ୍ରୀୟ ଶାନ୍ତି ଓ ଶାନ୍ତି କାର୍ଯ୍ୟ କରାଯିବା ଉଚିତ। ଅଭିଷେକ ଦିନରେ ଉପବାସ ରହି, ବେଦୀର ଅଗ୍ନିରେ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ମନ୍ତ୍ର ପଢି ହବନ କରିବା ଉଚିତ।
ଵୈଷ୍ଣଵାନୈନ୍ଦ୍ରମନ୍ତ୍ରାଂସ୍ତୁ ସାଵିତ୍ରାନ୍ ଵୈଶ୍ଵଦୈଵତାନ୍ । ସୌମ୍ଯାନ୍ ସ୍ଵସ୍ତ୍ଯଯନଂ ଶର୍ମ୍ମଆଯୁଷ୍ଯାଭଯଦାମ୍ମନୂନ୍ ।। ୨୧୮.
ସେ ବିଷ୍ଣୁ, ଇନ୍ଦ୍ର, ସାବିତ୍ରୀ ଓ ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କର ମନ୍ତ୍ର, ଏହାସହ ଶୁଭ, ମଙ୍ଗଳ, ଆୟୁଷ୍ୟ ଓ ଭୟ ଦୂର କରୁଥିବା ମନ୍ତ୍ରଗୁଡ଼ିକ ଉଚ୍ଚାରଣ କରିବେ।
ଅଗ୍ନି କହିଲେ: ମୁଁ ମନ୍ବନ୍ତର ବିବରଣା କରିବି। ପ୍ରଥମ ଥିଲେ ସ୍ୱାୟମ୍ଭୁବ ମନୁ।
ପୁଷ୍କର କହିଲେ: ମୁଁ ମୃତ୍ୟୁ ପରେ ଓ ଜନ୍ମ ପରେ ଶୁଦ୍ଧି ବିଷୟରେ ବ୍ୟାଖ୍ୟା କରିବି।
ପୁଷ୍କର କହିଲେ: ମନୁ, ବିଷ୍ଣୁ, ଯାଜ୍ଞବଲ୍କ୍ୟ, ହାରୀତ, ଅତ୍ରି, ଯମ, ଅଙ୍ଗିରାସ, ବଶିଷ୍ଠ, ଦକ୍ଷ, ସଂବର୍ତ୍ତ, ଶାତାତପ, ପରାଶର, ଆପସ୍ତମ୍ବ, ଉଶନାସ, ବ୍ୟାସ, କାତ୍ୟାୟନ, ବୃହସ୍ପତି, ଗୌତମ, ଶଂଖ ଏବଂ ଲିଖିତ—ଏହି ଋଷିମାନେ ଧର୍ମ ବିଷୟରେ କଥା କହିଛନ୍ତି।
ପୁଷ୍କର କହିଲେ: ମୁଁ ଏହିବେ ଶ୍ରାଦ୍ଧ ପ୍ରକ୍ରିୟା ବ୍ୟାଖ୍ୟା କରିବି, ଯାହା ଭୋଗ ଏବଂ ମୋକ୍ଷ ଦେଇଥାଏ।
ଅଗ୍ନି କହିଲେ: ହେ ପ୍ରଭୁ, ହୃଦୟରେ ଦୀପଶିଖା ପରି ବସିଥିବା ଆତ୍ମାକୁ ଧ୍ୟାନ କରିବା ଉଚିତ।
ଏବେ ଏକ ଶତ ଛଅଷଠିତମ ଅଧ୍ୟାୟ: ବର୍ଗଗୁଡ଼ିକର କର୍ତ୍ତବ୍ୟ ଏବଂ ସମ୍ବନ୍ଧିତ ବିଷୟ।
ଏବେ ଏକ ଶତ ଅଠଷଠିତମ ଅଧ୍ୟାୟ: ମହାପାପଗୁଡ଼ିକର ବର୍ଣ୍ଣନା।
ଏବେ ଏକ ଶତ ସତରିତମ ଅଧ୍ୟାୟ: ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତ ବିଷୟରେ।
ଏବେ ଏକ ଶତ ବୃହତ୍ତରିତମ ଅଧ୍ୟାୟ: ସମସ୍ତ ପାପ ପାଇଁ ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତ।
ଏବେ ଏକ ଶତ ଅଠାଠିଏତମ ଅଧ୍ୟାୟ: ତୃତୀୟ ତିଥିର ବ୍ରତଗୁଡ଼ିକ।
; ଚତୁର୍ଦଶୀଵ୍ରତାନି ଅଗ୍ନିରୁଵାଚ ଵ୍ରତଂ ଵକ୍ଷ୍ଯେ ଚତୁର୍ଦଶ୍ଯାଂ ଭୁକ୍ତିମୁକ୍ତିପ୍ରଦାଯକଂ(୧) ।୧୯୨.୦୦୧ କାର୍ତ୍ତିକେ ତୁ ଚତୁର୍ଦଶ୍ଯାଂ ନିରାହାରୋ ଯଜେଚ୍ଛିଵମ୍ ॥୧୯୨.୦୦୧ ଵର୍ଷଭୋଗଧନାଯୁଷ୍ମାନ୍(୨) କୁର୍ଵନ୍ ଶିଵଚତୁର୍ଦଶୀମ୍ ।୧୯୨.୦୦୨ ମାର୍ଗଶୀର୍ଷେ ସିତେଽଷ୍ଟାଭ୍ଯାଂ ତୃତୀଯାଯାଂ ମୁନିଵ୍ରତଃ ॥୧୯୨.୦୦୨ ଟିପ୍ପଣୀ ୧ ଭୁକ୍ତିମୁକ୍ତିପ୍ରଦଂ ଶୃଣୁ ଇତି ଖ.. , ଘ.. , ଜ.. , ଝ.. , ଞ.. , ଟ.. ଚ । ଭୁକ୍ତିମୁକ୍ତିସୁଖପ୍ରଦମିତି ଙ.. ୨ ଭୋଗବଲାଯୁଷ୍ମାନିତି ଙ.. ଦ୍ଵାଦଶ୍ଯାଂ ଵା ଚତୁର୍ଦଶ୍ଯାଂ ଫଲାହାରୋ ଯଜେତ୍ସୁରଂ(୧) ।୧୯୨.୦୦୩ ତ୍ଯକ୍ତ୍ଵା ଫଲାନି ଦଦ୍ଯାତ୍ତୁ କୁର୍ଵନ୍ ଫଲଚତୁର୍ଦଶୀଂ ॥୧୯୨.୦୦୩ ଚତୁର୍ଦଶ୍ଯାଂ ମଥାଷ୍ଟମ୍ଯାଂ ପକ୍ଷଯୋଃ ଶୁକ୍ଲକୃଷ୍ଣଯୋଃ ।୧୯୨.୦୦୪ ଅନଶ୍ନନ୍ ପୂଜଯେଚ୍ଛମ୍ଭୁଂ ସ୍ଵର୍ଗ୍ଯୁଭଯଚତୁର୍ଦଶୀଂ ॥୧୯୨.୦୦୪ କୃଷ୍ଣାଷ୍ଟମ୍ଯାନ୍ତୁ ନକ୍ତେନ ତଥା କୃଷ୍ଣଚତୁର୍ଦଶୀଂ ।୧୯୨.୦୦୫ ଇହ ଭୋଗାନଵାପ୍ନୋତି ପରତ୍ର ଚ ଶୁଭାଙ୍ଗତିଂ ॥୧୯୨.୦୦୫ କାର୍ତିକେ ଚ ଚତୁର୍ଦଶ୍ଯାଂ କୃଷ୍ଣାଯାଂ ସ୍ନାନକୃତ୍ସୁଖୀ ।୧୯୨.୦୦୬ ଆରାଧିତେ ମହେନ୍ଦ୍ରେ ତୁ ଧ୍ଵଜାକାରାସୁ ଯଷ୍ଟିଷୁ(୨) ॥୧୯୨.୦୦୬ ତତଃ ଶୁକ୍ଲଚତୁର୍ଦଶ୍ଯାମନନ୍ତଂ ପୂଜଯେଦ୍ଧରିଂ ।୧୯୨.୦୦୭ କୃତ୍ଵାଦର୍ଭମଯଂ ଚୈଵ ଵାରିଧାନୀ ସମନ୍ଵିତଂ ॥୧୯୨.୦୦୭ ଶାଲିପ୍ରସ୍ଥସ୍ଯ ପିଷ୍ଟସ୍ଯ ପୂପନାମ୍ନଃ କୃତସ୍ଯ ଚ ।୧୯୨.୦୦୮ ଅର୍ଧଂ ଵିପ୍ରାଯ ଦାତଵ୍ଯମର୍ଧମାତ୍ମନି ଯୋଜଯେତ୍(୩) ॥୧୯୨.୦୦୮ କର୍ତଵ୍ଯଂ ସରିତାଂ ଚାନ୍ତେ କଥାଂ କୃତ୍ଵା(୪) ହରେରିତି ।୧୯୨.୦୦୯ ଅନନ୍ତସଂସାରମହାସମୁଦ୍ରେ ମଗ୍ନାନ୍ ସମଭ୍ଯୁଦ୍ଧର ଵାସୁଦେଵ ॥୧୯୨.୦୦୯ ଅନନ୍ତରୂପେ ଵିନିଯୋଜଯସ୍ଵ ଅନନ୍ତରୂପାଯ ନମୋ ନମସ୍ତେ ।୧୯୨.୦୧୦ ଅନେନ ପୂଜଯିତ୍ଵାଥ ସୂତ୍ରଂ ବଦ୍ଧା ତୁ ମନ୍ତ୍ରିତଂ ॥୧୯୨.୦୧୦ ସ୍ଵକେ କରେ ଵା କଣ୍ଠେ ଵା ତ୍ଵନନ୍ତଵ୍ରତକୃତ୍ସୁଖୀ
ଅଗ୍ନି କହିଲେ—ମୁଁ ଏବେ ଚତୁର୍ଦ୍ଦଶୀ ଉପବାସ ବିଷୟରେ କହିବି, ଯାହା ଭୋଗ ଓ ମୋକ୍ଷ ଦେଇଥାଏ। କାର୍ତ୍ତିକ ମାସରେ ଚତୁର୍ଦ୍ଦଶୀ ତିଥିରେ ଉପବାସ ରହି ଶିବଙ୍କୁ ପୂଜିବା ଉଚିତ। ଏହି ଉପବାସ କରିଲେ ବର୍ଷ, ଧନ, ଆୟୁ ଓ ଭୋଗ ମିଳେ। ମାର୍ଗଶୀର୍ଷ ମାସର ଶୁକ୍ଳାଷ୍ଟମୀ ଓ ତୃତୀୟା ତିଥିରେ ମୁନିବ୍ରତ କରିବା ଉଚିତ। ଦ୍ୱାଦଶୀ କିମ୍ବା ଚତୁର୍ଦ୍ଦଶୀ ତିଥିରେ କେବଳ ଫଳ ଖାଇ ଦେବତାଙ୍କୁ ପୂଜିବା ଉଚିତ, ଏବଂ ପରେ ସେଇ ଫଳ ଦାନ କରିବା ଉଚିତ। ଶୁକ୍ଳ ଓ କୃଷ୍ଣ ପକ୍ଷର ଚତୁର୍ଦ୍ଦଶୀ ଓ ଅଷ୍ଟମୀ ତିଥିରେ ଉପବାସ ରହି ଶିବଙ୍କୁ ପୂଜିଲେ ସ୍ୱର୍ଗ ଓ ମୃତ୍ୟୁ ପରେ ଶୁଭ ଗତି ମିଳେ। କୃଷ୍ଣାଷ୍ଟମୀରେ ରାତିରେ ଏବଂ କୃଷ୍ଣ ଚତୁର୍ଦ୍ଦଶୀରେ ଉପବାସ କରିଲେ ଏଠାରେ ଭୋଗ ଓ ପରଲୋକରେ ଶୁଭ ଫଳ ମିଳେ। କାର୍ତ୍ତିକ ମାସର କୃଷ୍ଣ ଚତୁର୍ଦ୍ଦଶୀରେ ସ୍ନାନ କରିଲେ ଆନନ୍ଦ ମିଳେ। ମହେନ୍ଦ୍ରପର୍ବରେ ଧ୍ୱଜାକାର ଯଷ୍ଟିରେ ଶୁକ୍ଳ ଚତୁର୍ଦ୍ଦଶୀରେ ଅନନ୍ତଙ୍କୁ ପୂଜିବା ଉଚିତ। ଦର୍ଭ ଓ ପାଣି ଭରା ପାତ୍ର ନେଇ, ଶାଳି ଚାଉଳ ର ପିଠା ମାନେଇ ତାହାର ଅର୍ଦ୍ଧ ଏକ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଦେଇ, ଅର୍ଦ୍ଧ ନିଜେ ନେବା ଉଚିତ। ନଦୀ ପାର୍ଶ୍ୱରେ ବସି ହରିଙ୍କ କଥା କହିବା ଉଚିତ। ଏହିପରି ପୂଜା କରି, ମନ୍ତ୍ର ପଢିଥିବା ସୂତ୍ର ହାତ କିମ୍ବା ଗଳାରେ ବାନ୍ଧିଲେ ଅନନ୍ତ ଉପବାସର ଆନନ୍ଦ ମିଳେ।
ଅଥ ଚତୁର୍ନଵତ୍ଯଧିକଶତତମୋଽଧ୍ଯାଯଃ ଅଶୋକପୂର୍ଣିମାଦିଵ୍ରତଂ ଅଗ୍ନିରୁଵାଚ ଅଶୋକପୂର୍ଣିମାଂ ଵକ୍ଷ୍ଯେ ଭୂଧରଂ ଚ ଭୁଵଂ ଯଜେତ୍ । ଫାଲ୍ଗୁନ୍ଯାଂ ସିତପକ୍ଷାଯାଂ ଵର୍ଷଂ ସ୍ଯାଦ୍ଭୁକ୍ତିମୁକ୍ତିଭାକ୍ ॥୧ କାର୍ତ୍ତିକ୍ଯାନ୍ତୁ ଵୃଷୋତ୍ସର୍ଗଂ କୃତ୍ଵା ନକ୍ତଂ ସମାଚରେତ୍ । ଶୈଵଂ ପଦମଵାପ୍ନୋତି ଵୃଷଵ୍ରତମିଦଂ ପରଂ ॥୨ ପିତ୍ର୍ଯା ଯାମାଵସୀ ତସ୍ଯାଂ ପିତୄଣାଂ ଦତ୍ତମକ୍ଷଯଂ । ଉପୋଷ୍ଯାବ୍ଦଂ ପିତୄନିଷ୍ଟ୍ଵା ନିଷ୍ପାପଃ ସ୍ଵର୍ଗମାପ୍ନୁଯାତ୍ ॥୩ ପଞ୍ଚଦଶ୍ଯାଂ ଚ ମାଘସ୍ଯ ପୂଜ୍ଯାଜଂ ସର୍ଵମାପ୍ନୁଯାତ୍ । ଵକ୍ଷ୍ଯେ ସାଵିତ୍ର୍ଯମାଵାସ୍ଯାମ୍ଭୁକ୍ତିମୁକ୍ତିକରୀଂ ଶୁଭାଂ ॥୪ ପଞ୍ଚଦଶ୍ଯାଂ ଵ୍ରତୀ ଜ୍ଯୈଷ୍ଠେ ଵଟମୂଲେ ମହାସତୀଂ । ତ୍ରିରାତ୍ରୋପୋଷିତା ନାରୀ ସପ୍ତଧାନ୍ଯୈଃ ପ୍ରପୂଜଯେତ୍ ॥୫ ପ୍ରରୂଢୈଃ କଣ୍ଠସୂତ୍ରୈଶ୍ଚ ରଜନ୍ଯାଂ କୁଙ୍କୁମାଦିଭିଃ । ଵଟାଵଲମ୍ବନଂ କୃତ୍ଵା ନୃତ୍ଯଗୀତୈଃ ପ୍ରଭାତକେ ॥୬ ନମଃ ସାଵିତ୍ର୍ଯୈ ସତ୍ଯଵତେ ନୈଵେଦ୍ଯଂ ଚାର୍ପଯେଦ୍ଦ୍ଵିଜେ । ଵେଶ୍ମ ଗତ୍ଵା ଦ୍ଵିଜାନ୍ ଭୋଜ୍ଯ ସ୍ଵଯଂ ଭୁକ୍ତ୍ଵା ଵିସର୍ଜଯେତ୍ ॥୭ ସାଵିତ୍ରୀ ପ୍ରୀଯତାଂ ଦେଵୀ ସୌଭାଗ୍ଯାଦିକମାପ୍ନୁଯାତ୍
ଅଗ୍ନି କହିଲେ—ମୁଁ ଏବେ ଅଶୋକ ପୂର୍ଣ୍ଣିମା ଉପବାସ ବିଷୟରେ କହିବି। ଫାଲ୍ଗୁନ ମାସର ଶୁକ୍ଳ ପକ୍ଷରେ ଏହି ବ୍ରତ କଲେ ଭୋଗ ଓ ମୋକ୍ଷ ମିଳେ। କାର୍ତ୍ତିକ ମାସରେ ବୃଷ ଦାନ କରି ରାତିରେ ଉପବାସ କଲେ ଶିବ ଲୋକ ମିଳେ। ପିତୃପକ୍ଷର ଅମାବାସ୍ୟାରେ ପିତୃଙ୍କୁ ଦାନ କଲେ ତାହା ଅକ୍ଷୟ ହୁଏ। ଏକ ବର୍ଷ ଉପବାସ କରି ପିତୃଙ୍କୁ ପୂଜିଲେ ପାପ ମୁକ୍ତ ହୋଇ ସ୍ୱର୍ଗ ପ୍ରାପ୍ତି ହୁଏ। ମାଘ ମାସର ପୂର୍ଣ୍ଣିମାରେ ଅଜଙ୍କୁ ପୂଜିଲେ ସମସ୍ତ ଫଳ ମିଳେ। ଜ୍ୟେଷ୍ଠ ମାସର ପୂର୍ଣ୍ଣିମାରେ ବଟବୃକ୍ଷ ତଳେ ମହାସତୀ ସାବିତ୍ରୀଙ୍କୁ ସପ୍ତଧାନ୍ୟ ଓ ଗଢ଼ିଥିବା ମାଳା ଦେଇ ତିନି ଦିନ ଉପବାସ କରି ପୂଜିବା ଉଚିତ। ରାତିରେ କୁଙ୍କୁମ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଦ୍ରବ୍ୟ ଦେଇ ବଟବୃକ୍ଷକୁ ମାଳା ଝୁଲାଇ ନୃତ୍ୟ ଓ ଗୀତ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରଭାତରେ ପୂଜିବା ଉଚିତ। 'ସାବିତ୍ରୀ, ସତ୍ୟବତୀଙ୍କୁ ନମସ୍କାର' ବୋଲି ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ନୈବେଦ୍ୟ ଦେଇ, ଘରକୁ ଯାଇ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଭୋଜନ କରାଇ, ନିଜେ ଭୋଜନ କରି, ପରେ ସମ୍ମାନ କରିବା ଉଚିତ। ଏହିପରି କଲେ ସାବିତ୍ରୀ ଦେବୀ ପ୍ରସନ୍ନ ହୁଅନ୍ତି ଓ ସୌଭାଗ୍ୟ ଆଦି ଫଳ ମିଳେ।
ଅଥ ପଞ୍ଚନଵତ୍ଯଧିକଶତତମୋଽଧ୍ଯାଯଃ ଵାରଵ୍ରତାନି ଅଗ୍ନିରୁଵାଚ ଵାରଵ୍ରତାନି ଵକ୍ଷ୍ଯାମି ଭୁକ୍ତିମୁକ୍ତିପ୍ରଦାନି ହି ।୧୯୫.୦୦୧ କରଂ ପୁନର୍ଵସୁଃ ସୂର୍ଯେ ସ୍ନାନେ ସର୍ଵୌଷଧୀ ଶୁଭା ॥୧୯୫.୦୦୧ ଶ୍ରାଧ୍ହୌ ଚାଦିତ୍ଯଵାରେ ତୁ ସପ୍ତଜନ୍ମସ୍ଵରୋଗଭାକ୍ ।୧୯୫.୦୦୨ ସଙ୍କ୍ରାନ୍ତୌ ସୂର୍ଯଵାରୋ ଯଃ ସୋଽର୍କସ୍ଯ ହୃଦଯଃ ଶୁଭଃ ॥୧୯୫.୦୦୨ କୃତ୍ଵା ହସ୍ତେ ସୂର୍ଯଵାରଂ ନକ୍ତେନାବ୍ଦଂ ସ ସର୍ଵଭାକ୍ ।୧୯୫.୦୦୩ ଚିତ୍ରାଭସୋମଵାରାଣି ସପ୍ତ କୃତ୍ଵା ସୁଖୀ ଭଵେତ୍ ॥୧୯୫.୦୦୩ ସ୍ଵାତ୍ଯାଂ ଗୃହୀତ୍ଵା ଚାଙ୍ଗାରଂ ସପ୍ତନକ୍ତ୍ଯାର୍ତିଵର୍ଜିତଃ ।୧୯୫.୦୦୪ ଵିଶାଖାଯାଂ ବୁଧଂ ଗୃହ୍ଯ ସପ୍ତନକ୍ତୀ ଗ୍ରହାର୍ତିନୁତ୍ ॥୧୯୫.୦୦୪ ଅନୁରାଧେ ଦେଵଗୁରୁଂ ସପ୍ତନକ୍ତୀ ଗ୍ରହାର୍ତିନୁତ୍(୧) ।୧୯୫.୦୦୫ ଶୁକ୍ରଂ ଜ୍ଯେଷ୍ଠାସୁ ସଙ୍ଗୃହ୍ଯ ସପ୍ତନକ୍ତୀ ଗ୍ରହାର୍ତିନୁତ୍ ॥୧୯୫.୦୦୫ ମୂଲେ ଶନୈଶ୍ଚରଂ ଗୃହ୍ଯ ସପ୍ତନକ୍ତୀ ଗ୍ରହାର୍ତିନୁତ୍
ଅଗ୍ନି କହିଲେ—ମୁଁ ବାର ବ୍ରତ ବିଷୟରେ କହିବି, ଯାହା ଭୋଗ ଓ ମୋକ୍ଷ ଦେଇଥାଏ। ପୁନର୍ବସୁ ନକ୍ଷତ୍ରରେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଉଦୟ ସମୟରେ ସ୍ନାନ କରିଲେ ସମସ୍ତ ଔଷଧି ଶୁଭ ହୁଏ। ଆଦିତ୍ୟବାରେ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କଲେ ସପ୍ତଜନ୍ମର ରୋଗ ଦୂର ହୁଏ। ସଂକ୍ରାନ୍ତି ଓ ସୂର୍ଯ୍ୟବାର ଯେଉଁଠି ମିଳେ, ସେଠି ଆର୍କ ଦେବତାଙ୍କ ହୃଦୟ ଶୁଭ ହୁଏ। ହାତରେ ସୂର୍ଯ୍ୟବାର ଚିହ୍ନ କରି ଏକ ବର୍ଷ ରାତିରେ ଉପବାସ କଲେ ସମସ୍ତ ଫଳ ମିଳେ। ଚିତ୍ରା ଓ ସୋମବାର ସାତିଥର କଲେ ସୁଖ ମିଳେ। ସ୍ୱାତୀ ନକ୍ଷତ୍ରରେ ଅଙ୍ଗାର ନେଇ ସାତି ରାତି ଉପବାସ କଲେ ଦୁଃଖ ଦୂର ହୁଏ। ବିଶାଖା ନକ୍ଷତ୍ରରେ ବୁଧ ଗ୍ରହ ନେଇ ସାତି ରାତି ଉପବାସ କଲେ ଗ୍ରହ ଦୋଷ ଦୂର ହୁଏ। ଅନୁରାଧାରେ ଦେବଗୁରୁ, ଜ୍ୟେଷ୍ଠାରେ ଶୁକ୍ର ଏବଂ ମୂଳରେ ଶନି ଗ୍ରହ ନେଇ ସାତି ରାତି ଉପବାସ କଲେ ଗ୍ରହ ଦୋଷ ଦୂର ହୁଏ।
ଅଥ ଷଣ୍ଣଵତ୍ଯଧିକଶତତମୋଽଧ୍ଯାଯଃ ନକ୍ଷତ୍ରଵ୍ରତାନି ଅଗ୍ନିରୁଵାଚ ନକ୍ଷତ୍ରଵ୍ରତକଂ ଵକ୍ଷ୍ଯେ ଭେ ହରିଃ ପୂଜିତୋଽର୍ଥଦଃ ।୦୧ ନକ୍ଷତ୍ରପୁରୁଷଂ ଚାଦୌ ଚୈତ୍ରମାସେ ହରିଂ ଯଜେତ୍ ॥୦୧ ମୂଲେ ପାଦୌ ଯଜେଜ୍ଜଙ୍ଘେ ରୋହିଣୀସ୍ଵର୍ଚଯେଦ୍ଧରିଂ ।୦୨ ଜାନୁନୀ ଚାଶ୍ଵିନୀଯୋଗେ ଆଷାଢାସୂରୁସଞ୍ଜ୍ଞକେ ॥୦୨ ମେଢ୍ରଂ ପୂର୍ଵୋତ୍ତରାସ୍ଵେଵ କଟିଂ ଵୈ କୃତ୍ତିକାସୁ ଚ ।୦୩ ପାର୍ଶ୍ଵେ ଭାଦ୍ରପଦାଭ୍ଯାନ୍ତୁ କୁକ୍ଷିଂ ଵୈ ରେଵତୀଷୁ ଚ ॥୦୩ ସ୍ତନୌ ଚୈଵାନୁରାଧାସୁ ଧନିଷ୍ଠାସୁ ଚ ପୃଷ୍ଠକଂ ।୦୪ ଭୁଜୌ ପୂଜ୍ଯୌ ଵିଶାଖାସୁ ପୁନର୍ଵସ୍ଵଙ୍ଗୁଲୀର୍ଯଜେତ୍ ॥୦୪ ଅଶ୍ଲେଷାସୁ ନଖାନ୍ ପୂଜ୍ଯ କଣ୍ଠଂ ଜ୍ଯେଷ୍ଠାସୁ ପୂଜଯେତ୍ ।୦୫ ଶ୍ରୋତ୍ରେ ଵିଷ୍ଣୋଶ୍ଚ ଶ୍ରଵଣେ ମୁଖଂ ପୁଷ୍ଯେ ହରେର୍ଯଜେତ୍ ॥୦୫ ଯଜେତ୍ସ୍ଵାତିଷୁ ଦନ୍ତାଗ୍ରମାସ୍ଯଂ ଵାରୁଣତୋଽର୍ଚଯେତ୍ ।୦୬ ମଘାସୁ ନସାଂ ନଯନେ ମୃଗଶୀର୍ଷେ ଲଲାଟକଂ ॥୦୬ ଚିତ୍ରାସୁ ଚାର୍ଦ୍ରାସୁ କଚାନବ୍ଦାନ୍ତେ ସ୍ଵର୍ଣକଂ ହରିଂ ।୦୭ ଗୁଡପୂର୍ଣେ ଘଟେଽଭ୍ଯର୍ଚ୍ଯ ଶଯ୍ଯାଗୋର୍ଥାଦି ଦକ୍ଷିଣା ॥୦୭ ନକ୍ଷତ୍ରପୁରୁଷୋ ଵିଷ୍ଣୁଃ ପୂଜନୀଯଃ ଶିଵାତ୍ମକଃ ।୦୮ ଶାମ୍ଭଵାଯନୀଯଵ୍ରତକୃନ୍ମାସଭେ ପୂଜଯେଦ୍ଧରିଂ ॥୦୮ କାର୍ତ୍ତିକେ କୃତ୍ତିକାଯାଂ ଚ ମୃଗଶୀର୍ଷେ ମୃଗାସ୍ଯକେ ।୦୯ ନାମଭିଃ କେଶଵାଦ୍ଯୈସ୍ତୁ ଅଚ୍ଯୁତାଯ ନମୋଽପି ଵା ॥୦୯ କାର୍ତ୍ତିକେ କୃତ୍ତିକାଭେଽହ୍ନି ମାସନକ୍ଷତ୍ରଗଂ ହରିଂ ।୧୦ ଶାମ୍ଭଵାଯନୀଯଵ୍ରତକଂ କରିଷ୍ଯେ ଭୁକ୍ତିମୁକ୍ତିଦଂ ॥୧୦ କେଶଵାଦି ମହାମୂର୍ତିମଚ୍ଯୁତଂ ସର୍ଵଦାଯକଂ ।୧୧ ଆଵାହଯାମ୍ଯହନ୍ଦେଵମାଯୁରାରୋଗ୍ଯଵୃଦ୍ଧିଦଂ ॥୧୧ କାର୍ତ୍ତିକାଦୌ ସକାସାରମନ୍ନଂମାସଚତୁଷ୍ଟଯଂ ।୧୨ ଫାଲ୍ଗୁନାଦୌ ଚ କୁଶରମାଷାଢାଦୌ ଚ ପାଯସଂ ॥୧୨ ଦେଵାଯ ବ୍ରାହ୍ମଣେଭ୍ଯଶ୍ଚ ନକ୍ତନ୍ନୈଵେଦ୍ଯମାଶଯେତ୍ ।୧୩ ପଞ୍ଚଗଵ୍ଯଜଲେସ୍ନାତସ୍ତସ୍ଯୈଵ ପ୍ରାଶନାଚ୍ଛୁଚିଃ ॥୧୩ ଅର୍ଵାଗ୍ଵିସର୍ଜନାଦ୍ଦ୍ରଵ୍ଯଂ ନୈଵେଦ୍ଯଂ ସର୍ଵମୁଚ୍ଯତେ ।୧୪ ଵିସର୍ଜିତେ ଜଗନ୍ନାଥେ ନିର୍ମାଲ୍ଯନ୍ଭଵତି କ୍ଷଣାତ୍ ॥୧୪ ନମୋ ନମସ୍ତେଽଚ୍ଯୁତ ମେ କ୍ଷଯୋସ୍ତୁ ପାପସ୍ଯ ଵୃଦ୍ଧିଂ ସମୁପୈତୁ ପୁଣ୍ଯଂ ।୧୫ ଐଶ୍ଵର୍ଯଵିତ୍ତାଦି ସଦାକ୍ଷଯଂ ମେକ୍ଷଯଞ୍ଚ ମା ସନ୍ତତିରଭ୍ଯପୈତୁ ॥୧୫ ଯଥାଚ୍ଯୁତସ୍ତ୍ଵମ୍ପରତଃ ପରସ୍ତାତ୍ସ ବ୍ରହ୍ମଭୂତଃ ପରତଃ ପରାତ୍ମନ୍ ।୧୬ ତଥାଚ୍ଯୁତଂ ତ୍ଵଂ କୁରୁ ଵାଞ୍ଛିତଂ ମେ ମଯା କୃତମ୍ପାପହରାପ୍ରମେଯ ॥୧୬ ଅଚ୍ଯୁତାନନ୍ଦ ଗୋଵିନ୍ଦ ପ୍ରସୀଦ ଯଦଭୀପ୍ସିତଂ ।୧୭ ଅକ୍ଷଯଂ ମାମମେଯାତ୍ମନ୍ କୁରୁଷ୍ଵ ପୁରୁଷୋତ୍ତମ ॥୧୭ ସପ୍ତ ଵର୍ଷାଣି ସମ୍ପୂଜ୍ଯ ଭୁକ୍ତିମୁକ୍ତିମଵାପୁନୁଯାତ୍ ।୧୮ ଅନନ୍ତଵ୍ରତମାଖ୍ଯାସ୍ଯେ ନକ୍ଷତ୍ରଵ୍ରତକେର୍ଥଦଂ॥୧୮ ମାର୍ଗଶୀର୍ଷେ ମୃଗଶିରେ ଗୋମୂତ୍ରାଶୋ ଯଜେଦ୍ଧରିଂ ।୧୯ ଅନନ୍ତଂ ସର୍ଵକାମାନାମନନ୍ତୋ ଭଗଵାନ୍ ଫଲଂ ॥୧୯ ଦଦାତ୍ଯନନ୍ତଞ୍ଚ ପୁନସ୍ତଦେଵାନ୍ଯତ୍ର ଜନ୍ମନି ।୨୦ ଅନନ୍ତପୁଣ୍ଯୋପଚଯଙ୍କରୋତ୍ଯେତନ୍ମହାଵ୍ରତଂ ॥୨୦ ଯଥାଭିଲଷିତପ୍ରାପ୍ତିଂ କରୋତ୍ଯକ୍ଷଯମେଵ ଚ ।୨୧ ପାଦାଦି ପୂଜ୍ଯ ନକ୍ତେ ତୁ ଭୁଞ୍ଜୀଯାତ୍ତୈଲଵର୍ଜିତଂ ॥୨୧ ଘୃତେନାନନ୍ତମୁଦ୍ଦିଶ୍ଯ ହୋମୋ ମାସଚତୁଷ୍ଟଯଂ ।୨୨ ଚୈତ୍ରାଦୌ ଶାଲିନା ହୋମଃ ପଯସା ଶ୍ରାଵଣାଦିଷୁ ॥୨୨ ମାନ୍ଧାତାଭୂଦ୍ଯୁଵନାଶ୍ଵାଦନନ୍ତଵ୍ରତକାତ୍ସୁତଃ
ଅଗ୍ନି କହିଲେ—ମୁଁ ଏବେ ନକ୍ଷତ୍ର ବ୍ରତ ବିଷୟରେ କହିବି, ଯେଉଁଠାରେ ହରିଙ୍କୁ ପୂଜିଲେ ଧନ ମିଳେ। ଚୈତ୍ର ମାସରେ ନକ୍ଷତ୍ରପୁରୁଷଙ୍କୁ ଆଦିରୁ ପୂଜିବା ଉଚିତ। ମୂଳ ନକ୍ଷତ୍ରରେ ପାଦ, ରୋହିଣୀରେ ଜଂଘା, ଆଶ୍ୱିନୀ ଯୋଗରେ ଜାଙ୍ଘ, ଆଷାଢ଼ାରେ ଉରୁ, ପୂର୍ବୋତ୍ତରାସୁ ମେଢ଼୍ର, କୃତ୍ତିକାରେ କଟି, ଭାଦ୍ରପଦାରେ ପାର୍ଶ୍ୱ, ରେବତୀରେ କୁକ୍ଷି, ଅନୁରାଧାରେ ସ୍ତନ, ଧନିଷ୍ଠାରେ ପୃଷ୍ଠ, ବିଶାଖାରେ ଭୁଜ, ପୁନର୍ବସୁରେ ଅଙ୍ଗୁଳି, ଅଶ୍ଳେଷାରେ ନଖ, ଜ୍ୟେଷ୍ଠାରେ କଣ୍ଠ, ଶ୍ରବଣରେ କାନ, ପୁଷ୍ୟରେ ମୁଖ, ସ୍ୱାତୀରେ ଦାନ୍ତ, ମୃଗଶୀର୍ଷରେ ଲଳାଟ, ମଘାରେ ନାକ ଓ ଚକ୍ଷୁ, ଚିତ୍ରା ଓ ଆର୍ଦ୍ରାରେ କେଶ, ଅବସାନରେ ସ୍ୱର୍ଣ୍ଣ ଭରା ଘଡ଼ାରେ ଗୁଡ଼ ଦେଇ ପୂଜିବା ଉଚିତ। ଏହିପରି ନକ୍ଷତ୍ରପୁରୁଷ ହେଉଛନ୍ତି ବିଷ୍ଣୁ, ଯିଏ ଶିବ ଆତ୍ମା ଭାବରେ ପୂଜିତ। ଶାମ୍ଭବାୟନୀୟ ବ୍ରତ କରୁଥିବା ଲୋକେ ପ୍ରତିମାସରେ ହରିଙ୍କୁ ପୂଜିବା ଉଚିତ। କାର୍ତ୍ତିକରେ କୃତ୍ତିକା, ମୃଗଶୀର୍ଷରେ ମୃଗାସ୍ୟ ଓ କେଶବ ଆଦି ନାମରେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ପୂଜିବା ଉଚିତ। କାର୍ତ୍ତିକରେ କୃତ୍ତିକା ତିଥିରେ ମାସ ଓ ନକ୍ଷତ୍ର ମିଶିଥିବା ଦିନରେ ହରିଙ୍କୁ 'ଶାମ୍ଭବାୟନୀୟ ବ୍ରତ କରିବି' ବୋଲି ପୂଜିଲେ ଭୋଗ ଓ ମୋକ୍ଷ ମିଳେ। କେଶବ ଆଦି ମହାମୂର୍ତ୍ତି ଅଚ୍ୟୁତଙ୍କୁ ଆହ୍ୱାନ କରିଲେ ଆୟୁ, ଆରୋଗ୍ୟ ଓ ବୃଦ୍ଧି ମିଳେ। କାର୍ତ୍ତିକ ଆଦିରେ କାସାର ଭାତ, ଫାଲ୍ଗୁନ ଆଦିରେ କୁଶ ଭାତ, ମାଷ ଆଦିରେ ପାୟସ ଦେଇ ଦେବତା ଓ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ନୈବେଦ୍ୟ ଦେବା ଉଚିତ। ପଞ୍ଚଗବ୍ୟ ଜଳରେ ସ୍ନାନ କରି ତାହା ପିଇଲେ ପବିତ୍ର ହୁଏ। ଭୋଗ ଦେଇ ଜଗନ୍ନାଥଙ୍କୁ ବିଦାୟ କଲେ ତାହା ନିର୍ମାଳ୍ୟ ହୁଏ। 'ଅଚ୍ୟୁତ, ମୋର ପାପ କ୍ଷୟ ହେଉ, ପୁଣ୍ୟ ବୃଦ୍ଧି ହେଉ, ଐଶ୍ୱର୍ୟ ଓ ଧନ ଅକ୍ଷୟ ରହୁ, ସନ୍ତାନ ବୃଦ୍ଧି ହେଉ' ବୋଲି ପ୍ରାର୍ଥନା କରିବା ଉଚିତ। 'ଯେପରି ତୁମେ ସମସ୍ତ ଉପରେ ଅଛ, ତେଣୁ ମୋର ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କର, ମୋର ପାପ ଦୂର କର' ବୋଲି ଅଚ୍ୟୁତଙ୍କୁ ପ୍ରାର୍ଥନା କରିବା ଉଚିତ। 'ଅଚ୍ୟୁତ, ଆନନ୍ଦ, ଗୋବିନ୍ଦ, ପ୍ରସନ୍ନ ହୁଅ, ଯାହା ଆମେ ଚାହୁଁଛୁ, ତାହା ଦିଅ, ମୋତେ ଅକ୍ଷୟ କର' ବୋଲି ପ୍ରାର୍ଥନା କରିବା ଉଚିତ। ସାତ ବର୍ଷ ଏହିପରି ପୂଜା କଲେ ଭୋଗ ଓ ମୋକ୍ଷ ମିଳେ। ଏବେ ମୁଁ ଅନନ୍ତ ବ୍ରତ କଥା କହିବି, ଯାହା ନକ୍ଷତ୍ର ବ୍ରତରେ ଧନ ଦେଇଥାଏ। ମାର୍ଗଶୀର୍ଷ ମାସରେ ମୃଗଶୀର୍ଷ ତିଥିରେ ଗାଈର ମୁତ୍ର ଖାଇ ହରିଙ୍କୁ ପୂଜିଲେ ସମସ୍ତ କାମନା ପୂରଣ ହୁଏ। ଅନନ୍ତ ଭଗବାନ ସମସ୍ତ ଫଳ ଦେଇଥାନ୍ତି। ପୁନି ପରଜନ୍ମରେ ମଧ୍ୟ ଏହି ଫଳ ମିଳେ। ଅନନ୍ତ ବ୍ରତ ମହାପୁଣ୍ୟ ଦେଇଥାଏ ଓ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କରେ। ପାଦ ଆଦି ପୂଜି ରାତିରେ ତେଲ ବିନା ଭୋଜନ କରିବା ଉଚିତ। ଘୃତ ଦେଇ ଅନନ୍ତଙ୍କୁ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ କରି ଚାରି ମାସ ହୋମ କରିବା ଉଚିତ। ଚୈତ୍ର ଆଦିରେ ଶାଳି ଚାଉଳ, ଶ୍ରାବଣ ଆଦିରେ ପାୟସ ଦେଇ ହୋମ କରିବା ଉଚିତ। ମାନ୍ଧାତା ଓ ଯୁବନାଶ୍ୱ ଅନନ୍ତ ବ୍ରତ କରି ସନ୍ତାନ ପାଇଥିଲେ।
ଅଗ୍ନିରୁଵାଚ ଦୀପଦାନଵ୍ରତଂ ଵକ୍ଷ୍ଯେ ଭୁକ୍ତିମୁକ୍ତିପ୍ରଦାଯକଂ ।୨୦୦.୦୦୧ ଦେଵଦ୍ଵିଜାତିକଗୃହେ ଦୀପଦୋଽବ୍ଦଂ ସ ସର୍ଵଭାକ୍ ॥୨୦୦.୦୦୧ ଚତୁର୍ମାସଂ ଵିଷ୍ଣୁଲୋକୀ କାର୍ତ୍ତିକେ ସ୍ଵର୍ଗଲୋକ୍ଯପି ।୨୦୦.୦୦୨ ଦୀପଦାନାତ୍ପରଂ ନାସ୍ତି ନ ଭୂତଂ ନ ଭଵିଷ୍ଯତି ॥୨୦୦.୦୦୨ ଦୀପେନାଯୁଷ୍ଯଚକ୍ଷୁଷ୍ମାନ୍ଦୀପାଲ୍ଲକ୍ଷ୍ମୀସୁତାଦିକଂ ।୨୦୦.୦୦୩ ସୌଭାଗ୍ଯଂ ଦୀପଦଃ ପ୍ରାପ୍ଯ ସ୍ଵର୍ଗଲୋକେ ମହୀଯତେ ॥୨୦୦.୦୦୩ ଵିଦର୍ଭରାଜଦୁହିତା ଲଲିତା ଦୀପଦାତ୍ମଭାକ୍ ।୨୦୦.୦୦୪ ଚାରୁଧର୍ମକ୍ଷ୍ମାପପତ୍ନୀ ଶତଭାର୍ଯାଧିକାଭଵତ୍ ॥୨୦୦.୦୦୪ ଦଦୌ ଦୀପସହସ୍ରଂ ସା ଵିଷ୍ଣୋରାଯତନେ ସତୀ ।୨୦୦.୦୦୫ ପୃଷ୍ଟା ସା ଦୀପମାହାତ୍ମ୍ଯଂ ସପତ୍ନୀଭ୍ଯ ଉଵାଚ ହ ॥୨୦୦.୦୦୫ ଲଲିତୋଵାଚ ସୌଵୀରରାଜସ୍ଯ ପୁରା ମୈତ୍ରେଯୋଽଭୂତ୍ପୁରୋହିତଃ ।୨୦୦.୦୦୬ ତେନ ଚାଯତନଂ ଵିଷ୍ଣୋଃ କାରିତଂ ଦେଵିକାତଟେ ॥୨୦୦.୦୦୬ କାର୍ତ୍ତିକେ ଦୀପକସ୍ତେନ ଦତ୍ତଃ ସମ୍ପ୍ରେରିତୋ ମଯା ।୨୦୦.୦୦୭ ଵକ୍ତ୍ରପ୍ରାନ୍ତେନ ନଶ୍ଯନ୍ତ୍ଯା ମାର୍ଜାରସ୍ଯ ତଦା ଭଯାତ୍ ॥୨୦୦.୦୦୭ ନିର୍ଵାଣଵାନ୍ ପ୍ରଦୀପ୍ତୋଽଭୂଦ୍ଵର୍ତ୍ଯା ମୂଷିକଯା ତଦା ।୨୦୦.୦୦୮ ମୃତା ରାଜାତ୍ମଜା ଜାତା ରାଜପତ୍ନୀ ଶତାଧିକା ॥୨୦୦.୦୦୮ ଅସଙ୍କଲ୍ପିତମପ୍ଯସ୍ଯ ପ୍ରେରଣଂ ଯତ୍କୃତଂ ମଯା ।୨୦୦.୦୦୯ ଵିଷ୍ଣ୍ଵାଯତନଦୀପସ୍ଯ ତସ୍ଯେଦଂ ଭୁଜ୍ଯତେ ଫଲଂ ॥୨୦୦.୦୦୯ ଜାତିସ୍ମରା ହ୍ଯତୋ ଦୀପାନ୍ ପ୍ରଯଚ୍ଛାମି ତ୍ଵହର୍ନିଶଂ ।୨୦୦.୦୧୦ ଏକଦଶ୍ଯାଂ ଦୀପଦୋ ଵୈ ଵିମାନେ ଦିଵି ମୋଦତେ ॥୨୦୦.୦୧୦ ଜାଯତେ ଦୀପହର୍ତା ତୁ ମୂକୋ ଵା ଜଡ ଏଵ ଚ ।୨୦୦.୦୧୧ ଅନ୍ଧେ ତମସି ଦୁଷ୍ପାରେ ନରକେ ପତତେ କିଲ ॥୨୦୦.୦୧୧ ଵିକ୍ରୋଶମାନାଂଶ୍ଚ ନରାନ୍ ଯମକିଙ୍କରାହତାନ୍ ।୨୦୦.୦୧୨ ଵିଲାପୈରଲମତ୍ରାପି କିଂ ଵୋ ଵିଲପିତେ ଫଲଂ ॥୨୦୦.୦୧୨ ଯଦା ପ୍ରମାଦିଭିଃ ପୂର୍ଵମତ୍ଯନ୍ତସମୁପେକ୍ଷିତଃ ।୨୦୦.୦୧୩ ଜନ୍ତୁର୍ଜନ୍ମସହସ୍ରେଭ୍ଯୋ ହ୍ଯେକସ୍ମିନ୍ମାନୁଷୋ ଯଦି ॥୨୦୦.୦୧୩ ତତ୍ରାପ୍ଯତିଵିମୂଢାତ୍ମା କିଂ ଭୋଗାନଭିଧାଵତି ।୨୦୦.୦୧୪ ସ୍ଵହିତଂ(୧) ଵିଷଯାସ୍ଵାଦୈଃ କ୍ରନ୍ଦନଂ ତଦିହାଗତଂ ॥୨୦୦.
ଅଗ୍ନି କହିଲେ — ଏବେ ମୁଁ ଦୀପଦାନ ବ୍ରତର ବିଷୟରେ କହିବି, ଯାହା ଭୋଗ ଓ ମୋକ୍ଷ ଦେଇଥାଏ। ଯିଏ ଦେବତା, ବ୍ରାହ୍ମଣ ଓ ଅନ୍ୟ ଉଚ୍ଚଜାତିର ଘରେ ଏକ ବର୍ଷ ଦୀପ ଦାନ କରେ, ସେ ସମସ୍ତ ଫଳ ପାଏ। ଚାରି ମାସ ଦୀପ ଦେଲେ ବିଷ୍ଣୁ ଲୋକ ମିଳେ, କାର୍ତ୍ତିକ ମାସରେ ଦୀପ ଦେଲେ ସ୍ୱର୍ଗ ଲୋକ ମିଳେ। ଦୀପ ଦାନ ଠାରୁ ଉତ୍ତମ କିଛି ନାହିଁ, ଏହା ପୂର୍ବରୁ କିମ୍ବା ଭବିଷ୍ୟତରେ କେବେ ହେବ ନାହିଁ। ଦୀପ ଦାନ କଲେ ଆୟୁ, ଦୃଷ୍ଟି, ଶ୍ରୀ, ଭାଗ୍ୟ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଉପକାର ମିଳେ; ଏହି ଦାନର ଫଳରେ ସ୍ୱର୍ଗ ଲୋକରେ ମହିମା ମିଳେ। ଭିଦର୍ଭର ରାଜାଙ୍କ ଝିଅ ଲଳିତା ଦୀପ ଦାନ କରି ଚାରୁଧର୍ମ ରାଜାଙ୍କ ମୁଖ୍ୟ ରାନୀ ହେଲେ ଓ ଶତାଧିକ ଭାର୍ଯ୍ୟା ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ହେଲେ। ସେ ବିଷ୍ଣୁ ମନ୍ଦିରରେ ହଜାର ଦୀପ ଦାନ କଲେ। ସେ ତାଙ୍କ ସହପତ୍ନୀମାନଙ୍କୁ ଦୀପ ଦାନର ମହିମା କହିଲେ। ଲଳିତା କହିଲେ — ପୂର୍ବେ ସୌବୀର ରାଜାଙ୍କ ପୁରରେ ମୈତ୍ରେୟ ନାମକ ପୁରୋହିତ ଥିଲେ। ସେ ବିଷ୍ଣୁ ମନ୍ଦିର ତିଆରି କରିଥିଲେ ଓ କାର୍ତ୍ତିକ ମାସରେ ମୋ ଉତ୍ସାହରେ ଦୀପ ଦାନ କରିଥିଲେ। ଏହି ଦୀପ ଏକ ମୂଷିକ ଦ୍ୱାରା ଜଳିଗଲା, କିନ୍ତୁ ମୃତ୍ୟୁ ପରେ ରାଜାଙ୍କ ଝିଅ ପୁନର୍ଜନ୍ମ ନେଇ ରାଜାଙ୍କ ରାନୀ ହେଲେ। ମୋର ଅନୁଚିନ୍ତା ବିନା କେବଳ ପ୍ରେରଣାରେ ଯେଉଁ ଦୀପ ଦାନ ହେଲା, ତାହାର ଫଳ ଏଭଳି ମିଳିଲା। ଏହି କାରଣରୁ ମୁଁ ପ୍ରତିଦିନ ଦୀପ ଦାନ କରେ। ଏକାଦଶୀରେ ଯିଏ ଦୀପ ଦାନ କରେ, ସେ ସ୍ୱର୍ଗରେ ରଥରେ ବସି ଆନନ୍ଦ କରେ। ଯିଏ ଦୀପ ଚୋରାଏ, ସେ ମୂକ କିମ୍ବା ଜଡ ହୁଏ, ଅନ୍ଧକାର ନରକରେ ପଡ଼ିଥାଏ। ଯମଦୂତଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଦଣ୍ଡିତ ହେଉଥିବା ଲୋକମାନେ ବିଲାପ କରନ୍ତି, କିନ୍ତୁ ଏଠାରେ ବିଲାପ କରିବାର କୌଣସି ଫଳ ନାହିଁ। ଯେଉଁ ଜନ୍ମରେ ଅତି ଅବିବେକୀ ଲୋକ ଅନେକ ଜନ୍ମ ପରେ ମାନବ ଶରୀର ପାଏ, ସେଠାରେ ମଧ୍ୟ ଯଦି ଅତି ମୂଢ଼ ହୁଏ, ତେବେ ଭୋଗରେ ଲିନ ହୁଏ, ନିଜ ଭଲକୁ ଭୁଲି ଯାଏ, ଏହି ଦୁଃଖ ଏଠାରେ ଆସିଥାଏ।
ନରକସ୍ଵରୂପମ୍ ଅଗ୍ନିରୁଵାଚ ପୁଷ୍ପାଦ୍ଯୈଃ ପୂଜନାଦ୍ଵିଷ୍ଣୋର୍ନ ଯାତି ନରକାନ୍ଦଵେ ।୨୦୩.୦୦୧ ଆଯୁଷୋଽନ୍ତେ ନରଃ ପ୍ରାଣୈରନିଚ୍ଛନ୍ନପି ମୁଚ୍ଯତେ ॥୨୦୩.୦୦୧ ଜଲମଗ୍ନିର୍ଵିଷଂ ଶସ୍ତ୍ରଂ କ୍ଷୁଦ୍ଵ୍ଯାଧିଃ ପତନଂ ଗିରେଃ ।୨୦୩.୦୦୨ ନିମିତ୍ତଂ କିଞ୍ଚିଦାସାଦ୍ଯ ଦେହୀ ପ୍ରାଣୈର୍ଵିମୁଚ୍ଯତେ ॥୨୦୩.୦୦୨ ଅନ୍ଯଚ୍ଛରୀରମାଦତ୍ତେ ଯାତନୀଯଂ ସ୍ଵକର୍ମଭିଃ ।୨୦୩.୦୦୩ ଭୁଙ୍କ୍ତେଽଥ ପାପକୃତ୍ଦୁଃଖଂ ସୁଖଂ ଧର୍ମାଯ ସଙ୍ଗତଃ ॥୨୦୩.୦୦୩ ନୀଯତେ ଯମଦୂତୈସ୍ତୁ ଯମଂ ପ୍ରାଣିଭଯଙ୍କରୈଃ ।୨୦୩.୦୦୪ କୁପଥେ ଦକ୍ଷିଣଦ୍ଵାରି ଧର୍ମିକଃ ପଶ୍ଚିମାଦିଭିଃ ॥୨୦୩.୦୦୪ ଯମାଜ୍ଞପ୍ତୈଃ କିଙ୍କରୈସ୍ତୁ ପାତ୍ଯତେ ନରକେଷୁ ଚ(୨) ।୨୦୩.୦୦୫ ଟିପ୍ପଣୀ ୧ ଆସନଂ ମୂର୍ତିଷୋଢାଙ୍ଗମିତି ଖ.. ୨ ପାତ୍ଯତେ ନରକେଷ୍ଵପି ଇତି ଖ.. । ପାତ୍ଯତେ ନରକେ ସଦା ଇତି ଙ.. ।ପୀଡ୍ଯତେ ନରକେଽଧୁନେତି ଘ.. , ଛ.. ଚ ସ୍ଵର୍ଗେ ତୁ ନୀଯତେ ଧର୍ମାଦ୍ଵସିଷ୍ଠାଦ୍ଯୁକ୍ତିସଂଶ୍ରଯାତ୍ ॥୨୦୩.୦୦୫ ଗୋଘାତୀ ତୁ ମହାଵୀଚ୍ଯାଂ ଵର୍ଷଲକ୍ଷନ୍ତୁ ପୀଡ୍ଯତେ ।୨୦୩.୦୦୬ ଆମକୁମ୍ଭେ ମହାଦୀପ୍ତେ ବ୍ରହ୍ମହା ଭୂମିହାରକଃ ॥୨୦୩.୦୦୬ ମହାପ୍ରଲଯକଂ ଯାଵଦ୍ରୌରଵେ ପୀଡ୍ଯତେ ଶନୈଃ ।୨୦୩.୦୦୭ ସ୍ତ୍ରୀବାଲଵୃଦ୍ଧହନ୍ତା ତୁ ଯାଵଦିନ୍ଦ୍ରାଶ୍ଚତୁର୍ଦଶ ॥୨୦୩.୦୦୭ ମହାରୌରଵକେ ରୌଦ୍ରେ ଗୃହକ୍ଷେତ୍ରାଦିଦୀପକଃ ।୨୦୩.୦୦୮ ଦହ୍ଯତେ କଲ୍ପମେକଂ ସ ଚୌରସ୍ତାମିସ୍ରକେ ପତେତ୍ ॥୨୦୩.୦୦୮ ନୈକକଲ୍ପନ୍ତୁ ଶୂଲାଦ୍ଯୈର୍ଭିଦ୍ଯତେ ଯମକିଙ୍କରୈଃ ।୨୦୩.୦୦୯ ମହାତାମିସ୍ରକେ ସର୍ପଜଲୌକାଦ୍ଯୈଶ୍ଚ ପୀଡ୍ଯତେ ॥୨୦୩.୦୦୯ ଯାଵଦ୍ଭୂମିର୍ମାତୃହାଦ୍ଯା ଅସିପତ୍ରଵନେଽସିଭିଃ(୧) ।୨୦୩.୦୧୦ ନୈକକଲ୍ପନ୍ତୁ ନରକେ କରମ୍ଭଵାଲୁକାସୁ ଚ ॥୨୦୩.୦୧୦ ଯେନ ଦଗ୍ଧୋ ଜନସ୍ତତ୍ର ଦହ୍ଯତେ ଵାଲୁକାଦିଭିଃ ।୨୦୩.୦୧୧ କାକୋଲେ କୃମିଵିଷ୍ଠାଶୀ ଏକାକୀ ମିଷ୍ଟଭୋଜନଃ ॥୨୦୩.୦୧୧ କୁଟ୍ଟଲେ ମୂତ୍ରରକ୍ତାଶୀ ପଞ୍ଚଯଜ୍ଞକ୍ରିଯୋଜ୍ଝିତଃ ।୨୦୩.୦୧୨ ସୁଦୁର୍ଗନ୍ଧେ ରକ୍ତଭୋଜୀ ଭଵେଚ୍ଚାଭକ୍ଷ୍ଯଭକ୍ଷ୍ଯକଃ ॥୨୦୩.୦୧୨ ତୈଲପାକେ ତୁ ତିଲଵତ୍ପୀଡ୍ଯତେ ପରପୀଡକଃ ।୨୦୩.୦୧୩ ତୈଲପାକେ ତୁ ପଚ୍ଯେତ ଶରଣାଗତଘାତକଃ ॥୨୦୩.୦୧୩ ନିରୁଚ୍ଛାସେ ଦାନନାଶୀ ରସଵିକ୍ରଯକୋଽଧ୍ଵରେ ।୨୦୩.୦୧୪ ନାମ୍ନା ଵଜ୍ରକଵାଟେନ ମହାପାତେ ତଦାନୃତୀ ॥୨୦୩.୦୧୪ ମହାଜ୍ଵାଲେ ପାପବୁଦ୍ଧିଃ କ୍ରକଚେଽଗମ୍ଯଗାମିନଃ ।୨୦୩.୦୧୫ ସଙ୍କରୀ ଗୁଡପାକେ ଚ(୨) ପ୍ରତୁଦେତ୍ପରମର୍ମନୁତ୍ ॥୨୦୩.୦୧୫ ଟିପ୍ପଣୀ ୧ ଅସିପତ୍ରଵନେଽଗ୍ନିଭିରିତି ଙ.. ୨ ଗୁରୁପାକେ ଚେତି ଖ.. , ଜ.. ଚ କ୍ଷାରହ୍ରଦେ(୧) ପ୍ରାଣିହନ୍ତା କ୍ଷୁରଧାରେ ଚ ଭୂମିହୃତ୍ ।୨୦୩.୦୧୬ ଅମ୍ବରୀଷେ ଗୋସ୍ଵର୍ଣହୃଦ୍ଦ୍ରୁମଚ୍ଛିଦ୍ଵଜ୍ରଶସ୍ତ୍ରକେ ॥୨୦୩.୦୧୬ ମଧୁହର୍ତା ପରୀତାପେ କାଲସୂତ୍ରେ ପରାର୍ଥହୃତ୍ ।୨୦୩.୦୧୭ କଶ୍ମଲେଽତ୍ଯନ୍ତମାଂସାଶୀ ଉଗ୍ରଗନ୍ଧେ ହ୍ଯପିଣ୍ଡଦଃ ॥୨୦୩.୦୧୭ ଦୁର୍ଧରେ ତୁ କାଚଭକ୍ଷୀ ଵନ୍ଦିଗ୍ରାହରତାଶ୍ଚ ଯେ ।୨୦୩.୦୧୮ ମଞ୍ଜୁଷେ ନରକେ ଲୋହେଽପ୍ରତିଷ୍ଠେ ଶ୍ରୁତିନିନ୍ଦକଃ ॥୨୦୩.୦୧୮ ପୂତିଵକ୍ତ୍ରେ କୂଟସାକ୍ଷୀ ପରିଲୁଣ୍ଠେ ଧନାପହା ।୨୦୩.୦୧୯ ବାଲସ୍ତ୍ରୀଵୃଦ୍ଧଘାତୀ ଚ କରାଲେ ବ୍ରାହ୍ମଣାର୍ତିକୃତ୍ ॥୨୦୩.୦୧୯ ଵିଲେପେ ମଦ୍ଯପୋ ଵିପ୍ରୋ ମହାତାମ୍ରେ ତୁ ମେଦିନଃ(୨)
ଅଗ୍ନି କହିଲେ — ଫୁଲ ଓ ଅନ୍ୟ ଦ୍ରବ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ପୂଜା କଲେ ଲୋକ କେବେ ନରକକୁ ଯାଏ ନାହିଁ। ଆୟୁଷ୍ୟ ଶେଷ ହେଲେ ମନୁଷ୍ୟ ଚାହିଁନଥିଲେ ମଧ୍ୟ ଶରୀର ଛାଡ଼ି ଦେଇଥାଏ। ଜଳ, ଅଗ୍ନି, ବିଷ, ଶସ୍ତ୍ର, ଭୁକ୍ତି, ରୋଗ କିମ୍ବା ପହାଡ଼ରୁ ପଡ଼ିବା ଇତ୍ୟାଦି କୌଣସି ଉପାୟରେ ଜୀବ ପ୍ରାଣ ଛାଡ଼ି ଦେଇଥାଏ। ଏଠାରେ ଅନ୍ୟ ଏକ ଶରୀର ନେଇ, ନିଜ କର୍ମ ଅନୁଯାୟୀ ଦୁଃଖ କିମ୍ବା ସୁଖ ଭୋଗ କରେ। ଯମଦୂତମାନେ ଭୟଙ୍କର ରୂପରେ ନେଇ ଯମଙ୍କ ନିକଟକୁ ନେଇଯାନ୍ତି। ଅଧର୍ମୀ ଲୋକମାନେ ଦକ୍ଷିଣ ଦ୍ୱାର ଦ୍ୱାରା ନରକକୁ ପଡ଼ିଯାନ୍ତି, ଧର୍ମୀମାନେ ପଶ୍ଚିମ ଦ୍ୱାର ଦ୍ୱାରା ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଯାନ୍ତି। ଯମଙ୍କ ଆଜ୍ଞାରେ ଦୂତମାନେ ଅଧର୍ମୀଙ୍କୁ ନରକରେ ଛାଡ଼ିଦେନ୍ତି। ଗୋହତ୍ୟା କରୁଥିବା ଲୋକ ମହାବିଚ୍ଛି ନରକରେ ଏକ ଲକ୍ଷ ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଯନ୍ତ୍ରଣା ଭୋଗ କରେ। ବ୍ରହ୍ମହତ୍ୟା କିମ୍ବା ଭୂମି ଚୋରି କରିଥିବା ଲୋକ ଆମକୁମ୍ଭ ଓ ମହାଦୀପ୍ତ ନରକରେ ଯାଏ। ମହାପ୍ରଳୟ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ରୌରବ ନରକରେ ଯନ୍ତ୍ରଣା ଭୋଗ କରେ। ଯିଏ ମହିଳା, ଶିଶୁ, ବୃଦ୍ଧଙ୍କୁ ମାରେ, ସେ ଚୌଦ ଇନ୍ଦ୍ର ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ମହାରୌରବ ନରକରେ ଦହିଯାଏ। ଘର, ଜମି ଓ ଅନ୍ୟ ଦ୍ରବ୍ୟ ଚୋରି କରୁଥିବା ଲୋକ ଏକ କଳ୍ପ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଦହିଯାଏ, ଚୋର ତାମିସ୍ର ନରକରେ ପଡ଼ିଯାଏ। ଅନେକ କଳ୍ପ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଶୂଳ ଇତ୍ୟାଦି ଦ୍ୱାରା ଯମଦୂତମାନେ ଦଣ୍ଡିତ କରନ୍ତି। ମହାତାମିସ୍ର ନରକରେ ସାପ, ଜଲାଉକା ଇତ୍ୟାଦି ଦ୍ୱାରା ଯନ୍ତ୍ରଣା ମିଳେ। ମାତୃହତ୍ୟା କରୁଥିବା ଲୋକ ଭୂମି ଅବଧି ଅସିପତ୍ରବନରେ ତଳୱାର ଦ୍ୱାରା ଦଣ୍ଡିତ ହୁଏ। ଅନେକ କଳ୍ପ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ନରକରେ କରମ୍ଭ ଓ ବାଲୁକା ଦ୍ୱାରା ଦହିଯାଏ। ଯିଏ ଅଗ୍ନିରେ ଲୋକକୁ ଦହାଇଥିଲେ, ସେଠାରେ ବାଲୁକା ଦ୍ୱାରା ଦହିଯାଏ। କାକୋଳ ନରକରେ କୀଟ ଓ ମଳ ଭୋଜନ କରିବାକୁ ପଡ଼େ, ଏକାକୀ ମିଠା ଖାଇଥାଏ। କୁଟ୍ଟଳ ନରକରେ ମୁତ୍ର ଓ ରକ୍ତ ଭୋଜନ କରିବାକୁ ପଡ଼େ, ପଞ୍ଚ ଯଜ୍ଞ କରିନଥିବା ଲୋକ ଏଠାରେ ଯାଏ। ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୁର୍ଗନ୍ଧ ନରକରେ ରକ୍ତ ଭୋଜନ କରିବାକୁ ଓ ଅଭକ୍ଷ୍ୟ ଭୋଜନ କରିବାକୁ ପଡ଼େ। ତେଲ ତପା ନରକରେ ତିଳ ଭଳି ଯନ୍ତ୍ରଣା ମିଳେ, ଅନ୍ୟକୁ ଯନ୍ତ୍ରଣା ଦେଇଥିବା ଲୋକ ଏଠାରେ ଯାଏ। ତେଲ ତପା ନରକରେ ଶରଣାଗତ ହତ୍ୟା କରୁଥିବା ଲୋକ ସିଦ୍ଧା ତପାଯାଏ। ଦାନ ନଷ୍ଟ କରୁଥିବା, ରସ ବିକ୍ରୟ କରୁଥିବା ଲୋକ ନିରୁଚ୍ଛାସ ନରକରେ ପଡ଼େ। ମହାପାତ ନରକରେ ମିଥ୍ୟାବାଦୀ ଲୋକ ଭୟଙ୍କର ଲୋହା ଦ୍ୱାର ଭିତରେ ରହେ। ମହାଜ୍ୱାଳା ନରକରେ ପାପୀ ମନ ଥିବା ଲୋକ, ଅନ୍ୟ ଜନଙ୍କ ଭାବିତା ଭଙ୍ଗ କରୁଥିବା ଲୋକ ଦଣ୍ଡିତ ହୁଏ। ଗୁଡ଼ ତପା ନରକରେ ଅତି ଯନ୍ତ୍ରଣା ମିଳେ। କ୍ଷାର ହ୍ରଦ ଓ କ୍ଷୁରଧାର ନରକରେ ପ୍ରାଣୀ ହତ୍ୟା କିମ୍ବା ଭୂମି ଚୋରି କରୁଥିବା ଲୋକ ଯାଏ। ଅମ୍ବରୀଷ ନରକରେ ଗୋ, ସୁନା, ଗଛ ଚୋରି କରୁଥିବା ଲୋକ ଯାଏ। ମଧୁ ଚୋରି କରୁଥିବା ଲୋକ ପରୀତାପ ଓ କାଳସୂତ୍ର ନରକରେ ଯାଏ। ଅତି ମାଂସ ଭୋଜନ କରୁଥିବା ଓ ଦୁର୍ଗନ୍ଧ ଦେଉଥିବା ଲୋକ ଏଠାରେ ଯାଏ। ଦୁର୍ଧର ନରକରେ କାଚ ଭୋଜନ କରୁଥିବା, ବନ୍ଦୀ ଧରିଥିବା ଲୋକ ଯାଏ। ମଞ୍ଜୁଷା ନରକରେ ଲୋହା ଭିତରେ ଥିବା, ଶ୍ରୁତି ନିନ୍ଦା କରୁଥିବା ଲୋକ ଯାଏ। ପୁତିବକ୍ତ୍ର ନରକରେ ମିଥ୍ୟା ସାକ୍ଷୀ, ଅନ୍ୟର ଧନ ଚୋରି କରୁଥିବା ଲୋକ ଯାଏ। ବାଲ, ମହିଳା, ବୃଦ୍ଧ ହତ୍ୟା କରୁଥିବା ଓ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଯନ୍ତ୍ରଣା ଦେଇଥିବା ଲୋକ କରାଳ ନରକରେ ପଡ଼ିଯାଏ। ମଦ୍ୟପାନ କରୁଥିବା ବ୍ରାହ୍ମଣ ମହାତାମ୍ର ନରକରେ ଯାଏ।
ପୃଥ୍ଵୀଦାନାନି ଅଗ୍ନିରୁଵାଚ ପୃଥ୍ଵୀଦାନଂ ପ୍ରଵକ୍ଷ୍ଯାମି ପୃଥିଵୀ ତ୍ରିଵିଧା ମତା ।୨୧୩.୦୦୧ ଶତକୋଟିର୍ଯୋଜନାନାଂ ସପ୍ତଦ୍ଵୀପା ସସାଗରା ॥୨୧୩.୦୦୧ ଜମ୍ବୁଦ୍ଵୀପାଵଧିଃ ସା ଚ ଉତ୍ତମା ମେଦିନୀରିତା ।୨୧୩.୦୦୨ ଉତ୍ତମାଂ ପଞ୍ଚଭିର୍ଭାରୈଃ କାଞ୍ଚନୈଶ୍ଚ ପ୍ରକଲ୍ପଯେତ୍ ॥୨୧୩.୦୦୨ ତଦର୍ଧାନ୍ତରଜଂ କୂର୍ମଂ ତଥା ପଦ୍ମଂ ସମାଦିଶେତ୍ ।୨୧୩.୦୦୩ ଉତ୍ତମା କଥିତା ପୃଥ୍ଵୀ ଦ୍ଵ୍ଯଂଶେନୈଵ ତୁ ମଧ୍ଯମା ॥୨୧୩.୦୦୩ କନ୍ଯସା ଚ ତ୍ରିଭାଗେନ(୧) ତ୍ରିହାନ୍ଯା କୂର୍ମପଙ୍କଜେ ।୨୧୩.୦୦୪ ପଲାନାନ୍ତୁ ସହସ୍ରେଣ କଲ୍ପଯେତ୍କଲ୍ପପାଦପଂ ॥୨୧୩.୦୦୪ ମୂଲଦଣ୍ଡଂ ସପତ୍ରଞ୍ଚ ଫଲପୁଷ୍ପସମନ୍ଵିତଂ ।୨୧୩.୦୦୫ ଟିପ୍ପଣୀ ୧ ସ୍ଵଲ୍ପା ସା ତୁ ତ୍ରିଭାଗେନେତି ଙ.. , ଟ.. ଚ ପଞ୍ଚସ୍କନ୍ଧନ୍ତୁ ସଙ୍କଲ୍ପ୍ଯ ପଞ୍ଚାନାନ୍ଦାପଯେତ୍ସୁଧୀଃ ॥୨୧୩.୦୦୫ ଏତଦ୍ଦାତା ବ୍ରହ୍ମଲୋକେ ପିତୃଭିର୍ମୋଦତେ ଚିରଂ ।୨୧୩.୦୦୬ ଵିଷ୍ଣ୍ଵଗ୍ରେ କାମଧେନୁନ୍ତୁ ପଲାନାଂ ପଞ୍ଚଭିଃ ଶତୈଃ ॥୨୧୩.୦୦୬ ବ୍ରହ୍ମଵିଷ୍ଣୁମହେଶାଦ୍ଯା ଦେଵା ଧେନୌ ଵ୍ଯଵସ୍ଥିତାଃ ।୨୧୩.୦୦୭ ଧେନୁଦାନଂ ସର୍ଵଦାନଂ ସର୍ଵଦ ବ୍ରହ୍ମଲୋକଦଂ ॥୨୧୩.୦୦୭ ଵିଷ୍ଣ୍ଵଗ୍ରେ କପିଲାଂ ଦତ୍ତ୍ଵା ତାରଯେତ୍ସକଲଂ କୁଲଂ ।୨୧୩.୦୦୮ ଅଲଙ୍କୃତ୍ଯ ସ୍ତ୍ରିଯଂ ଦଦ୍ଯାଦଶ୍ଵମେଧଫଲଂ ଲଭେତ୍(୧) ॥୨୧୩.୦୦୮ ଭୂମିଂ ଦତ୍ତ୍ଵା ସର୍ଵଭାକ୍ସ୍ଯାତ୍ସର୍ଵଶସ୍ଯ ପ୍ରରୋହିଣୀମ୍ ।୨୧୩.୦୦୯ ଗ୍ରାମଂ ଵାଥ ପୁରଂ ଵାପି(୨) ଖେଟକଞ୍ଚ ଦଦ୍ତ୍ସୁଖୀ ॥୨୧୩.୦୦୯ କାର୍ତ୍ତିକ୍ଯାଦୌ(୩) ଵୃଷୋତ୍ସର୍ଗଂ କୁର୍ଵଂସ୍ତାରଯତେ କୁଲଂ(୪)
ଅଗ୍ନି କହିଲେ — ଏବେ ମୁଁ ଭୂମି ଦାନ ବିଷୟରେ କହିବି। ଭୂମିକୁ ତିନି ପ୍ରକାର ଭାବରେ ବିଭାଜନ କରାଯାଇଛି। ଶତ କୋଟି ଯୋଜନ ଆୟତନ ଓ ସପ୍ତଦ୍ୱୀପ ସମେତ ସାଗର ଯାଏଁ ଯାହାକୁ ଜମ୍ବୁଦ୍ୱୀପ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଭୂମି ବୋଲାଯାଏ, ସେଠିକୁ ଉତ୍ତମ ଭୂମି କୁହାଯାଏ। ଉତ୍ତମ ଭୂମିକୁ ପାଞ୍ଚ ଭାଗ ସୁନା ଦ୍ୱାରା ତିଆରି କରିବା ଉଚିତ। ତାହାର ଅର୍ଦ୍ଧ ଭାଗରେ କୁର୍ମ ଓ ପଦ୍ମ ଚିତ୍ର କରିବା ଉଚିତ। ଉତ୍ତମ ଭୂମି ଦ୍ୱାରା ଦ୍ୱିତୀୟ ଭାଗରେ ମଧ୍ୟମ ଭୂମି ହୁଏ। ତିନି ଭାଗରେ କଣ୍ୟାସା ଭୂମି ଓ କୁର୍ମ ପଦ୍ମ ଚିତ୍ର କରିବା ଉଚିତ। ଏକ ହଜାର ପଲା ଦ୍ୱାରା କଳ୍ପବୃକ୍ଷ ତିଆରି କରିବା ଉଚିତ, ଯାହାର ମୂଳ ଦଣ୍ଡ, ପତ୍ର, ଫଳ ଓ ଫୁଲ ଥିବା ଉଚିତ। ପାଞ୍ଚ ଶାଖା ଚିନ୍ତା କରି ପାଞ୍ଚ ଲୋକଙ୍କୁ ଦେବା ଉଚିତ। ଏହି ଭୂମି ଦାନ କରୁଥିବା ଲୋକ ବ୍ରହ୍ମଲୋକରେ ଓ ପିତୃମାନେ ସହ ଦୀର୍ଘକାଳ ଆନନ୍ଦ କରେ। ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଆଗରେ ପାଞ୍ଚ ଶତ ପଲା ଦ୍ୱାରା କାମଧେନୁ ଦେଲେ, ବ୍ରହ୍ମା, ବିଷ୍ଣୁ, ମହେଶ୍ୱର ଓ ଅନ୍ୟ ଦେବତାମାନେ ଗାଈରେ ବସିଥାନ୍ତି। ଗାଈ ଦାନ ସମସ୍ତ ଦାନ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ସବୁବେଳେ ବ୍ରହ୍ମଲୋକ ଦେଇଥାଏ। ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଆଗରେ କପିଳା ଗାଈ ଦେଲେ ସମସ୍ତ କୁଳକୁ ଉଦ୍ଧାର କରାଯାଏ। ଭଲଭାବେ ଶୃଙ୍ଗାର କରି ଯଦି ଜଣେ ନାରୀକୁ ଦେଇଥାଏ, ତେବେ ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞର ଫଳ ମିଳେ। ଭୂମି ଦାନ କଲେ ସମସ୍ତ ଭୋଗ ଓ ସମସ୍ତ ଫସଲ ମିଳେ। ଗ୍ରାମ, ସହର କିମ୍ବା ଛୋଟ ଗାଁ ଦେଇଥିଲେ ମଧ୍ୟ ସେ ଶୁଭ ଫଳ ପାଏ। କାର୍ତ୍ତିକ ଆଦିରେ ବୃଷ ଛାଡ଼ିଲେ ସେ ତାଙ୍କର ସମସ୍ତ କୁଳକୁ ଉଦ୍ଧାର କରେ।
ଗାଯତ୍ରୀନିର୍ଵାଣଂ ଅଗ୍ନିରୁଵାଚ ଏଵଂ ସନ୍ଧ୍ଯାଵିଧିଂ କୃତ୍ଵା ଗାଯତ୍ରୀଞ୍ଚ ଜପେତ୍ସ୍ମରେତ୍ ।୦୧ ଗାଯଞ୍ଚ୍ଛିଷ୍ଯାନ୍ ଯତସ୍ତ୍ରାଯେତ୍ଭାର୍ଯାଂ ପ୍ରାଣାଂସ୍ତଥୈଵ ଚ(୧) ॥୦୧ ତତଃ ସ୍ମୃତେଯଂ ଗାଯତ୍ରୀ ସାଵିତ୍ରୀଯ ତତୋ ଯତଃ ।୦୨ ପ୍ରକାଶନାତ୍ସା ସଵିତୁର୍ଵାଗ୍ରୂପତ୍ଵାତ୍ସରସ୍ଵତୀ ॥୦୨ ତଜ୍ଜ୍ଯୋତିଃ ପରମଂ ବ୍ରହ୍ମ ଭର୍ଗସ୍ତେଜୋ ଯତଃ ସ୍ମୃତଂ ।୦୩ ଭା ଦୀପ୍ତାଵିତି ରୂପଂ ହି ଭ୍ରସ୍ଜଃ ପାକେଽଥ ତତ୍ସ୍ମୃତଂ ॥୦୩ ଓଷଧ୍ଯାଦିକଂ ପଚତି ଭ୍ରାଜୃ ଦୀପ୍ତୌ ତଥା ଭଵେତ୍ ।୦୪ ଭର୍ଗଃ ସ୍ଯାଦ୍ଭ୍ରାଜତ ଇତି ବହୁଲଂ ଛନ୍ଦ ଈରିତଂ ॥୦୪ ଵରେଣ୍ଯଂ ସର୍ଵତେଜୋଭ୍ଯଃ ଶ୍ରେଷ୍ଠଂ ଵୈ ପରମଂ ପଦଂ ।୦୫ ସ୍ଵର୍ଗାପଵର୍ଗକାମୈର୍ଵା ଵରଣୀଯଂ ସଦୈଵ ହି ॥୦୫ ଵୃଣୋତେର୍ଵରଣାର୍ଥତ୍ଵାଜ୍ଜାଗ୍ରତ୍ସ୍ଵପ୍ନାଦିଵର୍ଜିତଂ ।୦୬ ନିତ୍ଯଶୁଦ୍ଧବୁଦ୍ଧମେକଂ ସତ୍ଯନ୍ତଦ୍ଧୀମହୀଶ୍ଵରଂ ॥୦୬ ଅହଂ ବ୍ରହ୍ମ ପରଂ ଜ୍ଯୋତିର୍ଧ୍ଯଯେମହି ଵିମୁକ୍ତଯେ ।୦୭ ତଜ୍ଜ୍ଯୋତିର୍ଭଗଵାନ୍ ଵିଷ୍ଣୁର୍ଜଗଜ୍ଜନ୍ମାଦିକାରଣଂ ॥୦୭ ଶିଵଂ କେଚିତ୍ପଠନ୍ତି ସ୍ମ ଶକ୍ତିରୂପଂ ପଠନ୍ତି ଚ ।୦୮ କେଚିତ୍ସୂର୍ଯଙ୍କେଚିଦଗ୍ନିଂ ଵେଦଗା ଅଗ୍ନିହୋତ୍ରିଣଃ ॥୦୮ ଟିପ୍ପଣୀ ୧ କାଯାନ୍ ପ୍ରାଣାଂସ୍ତଥୈଵ ଚେତି ଞ.. ଅଗ୍ନ୍ଯାଦିରୂପୋ ଵିଷ୍ଣୁର୍ହି ଵେଦାଦୌ ବ୍ରହ୍ମ ଗୀଯତେ ।୦୯ ତତ୍ପଦଂ ପରମଂ ଵିଷ୍ଣୋର୍ଦେଵସ୍ଯ ସଵିତୁଃ ସ୍ମୃତଂ ॥୦୯ ମହଦାଜ୍ଯଂ ସୂଯତେ ହି ସ୍ଵଯଂ ଜ୍ଯୋତିର୍ହରିଃ ପ୍ରଭୁଃ ।୧୦ ପର୍ଜନ୍ଯୋ ଵାଯୁରାଦିତ୍ଯଃ ଶୀତୋଷ୍ଣାଦ୍ଯୈଶ୍ଚ ପାଚଯେତ୍ ॥୧୦ ଅଗ୍ନୌ ପ୍ରାସ୍ତାହୁତିଃ ସମ୍ଯଗାଦିତ୍ଯମୁପତିଷ୍ଠତେ ।୧୧ ଆଦିତ୍ଯାଜ୍ଜାଯତେ ଵୃଷ୍ଟିର୍ଵୃଷ୍ଟେରନ୍ନନ୍ତତଃ ପ୍ରଜାଃ ॥୧୧ ଦଧାତେର୍ଵା ଧୀମହୀତି ମନସା ଧାରଯେମହି ।୧୨ ନୋଽସ୍ମାକଂ ଯଶ୍ଚ ଭର୍ଗଶ୍ଚ ସର୍ଵେଷାଂ ପ୍ରାଣିନାଂ ଧିଯଃ ॥୧୨ ଚୋଦଯାତ୍ପ୍ରେରଯେଦ୍ବୁଦ୍ଧୀର୍ଭୋକ୍ତୄଣାଂ ସର୍ଵକର୍ମସୁ ।୧୩ ଦୃଷ୍ଟାଦୃଷ୍ଟଵିପାକେଷୁ ଵିଷ୍ଣୁସୂର୍ଯାଗ୍ନିରୂପଵାନ୍ ॥୧୩ ଈଶ୍ଵରପ୍ରେରିତୋ ଗଚ୍ଛେତ୍ସ୍ଵର୍ଗଂ ଵାଶ୍ଵଭ୍ରମେଵ ଵା ।୧୪ ଈଶାଵାସ୍ଯମିଦଂ ସର୍ଵଂ ମହଦାଦିଜଗଦ୍ଧରିଃ ॥୧୪ ସ୍ଵର୍ଗାଦ୍ଯୈଃ କ୍ରୀଡତେ ଦେଵୋ ଯୋଽହଂ ସ ପୁରୁଷଃ ପ୍ରଭୁଃ ।୧୫ ଆଦିତ୍ଯାନ୍ତର୍ଗତଂ ଯଚ୍ଚ ଭର୍ଗାଖ୍ଯଂ ଵୈ ମୁମୁକ୍ଷୁଭିଃ ॥୧୫ ଜନ୍ମମୃତ୍ଯୁଵିନାଶାଯ ଦୁଃଖସ୍ଯ ତ୍ରିଵିଧସ୍ଯ ଚ ।୧୬ ଧ୍ଯାନେନ ପୁରୁଷୋଽଯଞ୍ଚ ଦ୍ରଷ୍ଟଵ୍ଯଃ ସୂର୍ଯମଣ୍ଡଲେ ॥୧୬ ତତ୍ତ୍ଵଂ ସଦସି ଚିଦ୍ବ୍ରହ୍ମ ଵିଷ୍ଣୋର୍ଯତ୍ପରମଂ ପଦଂ ।୧୭ ଦେଵସ୍ଯ ସଵିତୁର୍ଭର୍ଗୋ ଵରେଣ୍ଯଂ ହି ତୁରୀଯକଂ ॥୧୭ ଦେହାଦିଜାଗ୍ରଦାବ୍ରହ୍ମ ଅହଂ ବ୍ରହ୍ମେତି ଧୀମହି ।୧୮ ଯୋଽସାଵାଦିତ୍ଯପୁରୁଷଃ ସୋଽସାଵହମନନ୍ତ ଓଂ ॥୧୮ ଜ୍ଞାନାନି ଶୁଭକର୍ମାଦୀନ୍ ପ୍ରଵର୍ତଯତି ଯଃ ସଦା
ଅଗ୍ନି କହିଲେ — ଏଭଳି ସନ୍ଧ୍ୟା ବିଧି କରି, ଗାୟତ୍ରୀ ମନ୍ତ୍ର ଜପ କରିବା ଓ ସ୍ମରଣ କରିବା ଉଚିତ। ଏହି ମନ୍ତ୍ର ଜପ କଲେ ଶିଷ୍ୟ, ଭାର୍ଯ୍ୟା ଓ ପ୍ରାଣକୁ ସଂରକ୍ଷଣ କରାଯାଏ। ଏହି ଗାୟତ୍ରୀକୁ ସାବିତ୍ରୀ ବୋଲାଯାଏ, ଯେଉଁଠାରୁ ଏହି ମହିମା ଆସିଛି। ଏହି ମନ୍ତ୍ର ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ କରେ, ସୂର୍ଯ୍ୟ ରୂପ ଓ ସରସ୍ୱତୀ ରୂପ ମଧ୍ୟ ଅଟୁଟ। ଏହି ଜ୍ୟୋତି ହେଉଛି ପରମ ବ୍ରହ୍ମ, ଭର୍ଗ ତେଜ ରୂପରେ ପରିଚିତ। 'ଭା' ଅର୍ଥ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳତା, 'ଭ୍ରସ୍ଜ' ଅର୍ଥ ହେଉଛି ପାକ କରିବା। ଏହି ତେଜ ଔଷଧି ଓ ଅନ୍ୟ ଦ୍ରବ୍ୟକୁ ପାକ କରେ, ଭାର୍ଗ ଅର୍ଥ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳତା। ଚନ୍ଦସ୍ ଅନୁଯାୟୀ ଏହାକୁ ବହୁଳ ଭାବରେ ବ୍ୟବହାର କରାଯାଏ। 'ବରେଣ୍ୟ' ଅର୍ଥ ସମସ୍ତ ତେଜ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ପରମ ପଦ। ସ୍ୱର୍ଗ ଓ ମୋକ୍ଷ ଚାହୁଁଥିବା ଲୋକ ସଦା ଏହାକୁ ଚୟନ କରିଥାନ୍ତି। ଏହି ମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଜାଗ୍ରତ, ସ୍ୱପ୍ନ ଓ ଅନ୍ୟ ଅବସ୍ଥା ରହିଥାଏ, ଏହି ପରମେଶ୍ୱର ସତ୍ୟ, ଶୁଦ୍ଧ, ବୁଦ୍ଧିମାନ ଓ ଏକମାତ୍ର। ମୁଁ 'ମୁଁ ବ୍ରହ୍ମ' ଏହି ପରମ ଜ୍ୟୋତିର ଧ୍ୟାନ କରେ, ମୁକ୍ତି ପାଇଁ। ଏହି ଜ୍ୟୋତି ଭଗବାନ ବିଷ୍ଣୁ, ସମସ୍ତ ସୃଷ୍ଟିର କାରଣ। କେହି ଏହାକୁ ଶିବ, କେହି ଶକ୍ତି, କେହି ସୂର୍ଯ୍ୟ, କେହି ଅଗ୍ନି ବୋଲି ପଢ଼ନ୍ତି। ବେଦ ଓ ଅଗ୍ନିହୋତ୍ର କରୁଥିବା ଲୋକମାନେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ଅଗ୍ନି ଆଦିରୂପରେ ବର୍ଣ୍ଣନା କରନ୍ତି। ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ପରମ ପଦକୁ ସବିତା ଦେବତାର ଭାବରେ ସ୍ମରଣ କରାଯାଏ। ଏହି ଜ୍ୟୋତି ନିଜେ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ, ହରି ଏହି ଜ୍ୟୋତିର ମାଲିକ। ବର୍ଷା, ବାୟୁ, ସୂର୍ଯ୍ୟ ଏବଂ ଶୀତ-ଉଷ୍ଣତା ଦ୍ୱାରା ଏହି ଶକ୍ତି ପ୍ରକାଶିତ। ଅଗ୍ନିରେ ହୋମ କଲେ ଏହା ସୂର୍ଯ୍ୟକୁ ପହଞ୍ଚେ। ସୂର୍ଯ୍ୟରୁ ବର୍ଷା, ବର୍ଷାରୁ ଅନ୍ନ, ଅନ୍ନରୁ ପ୍ରଜା ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ। 'ଧୀମହି' ଅର୍ଥ ମନରେ ଧାରଣ କରିବା। ଏହି ଭର୍ଗ ଏବଂ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କ ବୁଦ୍ଧିକୁ ପ୍ରେରଣା ଦେଉ। ସମସ୍ତ କର୍ମରେ ଭୋଗକୁ ପ୍ରେରଣା କରନ୍ତୁ। ଦୃଷ୍ଟ ଓ ଅଦୃଷ୍ଟ ଫଳରେ ବିଷ୍ଣୁ, ସୂର୍ଯ୍ୟ, ଅଗ୍ନି ରୂପରେ ରହନ୍ତି। ଈଶ୍ୱରଙ୍କ ଆଦେଶରେ ସ୍ୱର୍ଗ କିମ୍ବା ଅନ୍ୟ ଜନ୍ମକୁ ଯାଏ। ସମସ୍ତ ବିଶ୍ୱ ହରିଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ବ୍ୟାପ୍ତ। ସ୍ୱର୍ଗ ଇତ୍ୟାଦିରେ ଦେବତା ଖେଳନ୍ତି, ମୁଁ ସେଇ ପୁରୁଷ ପ୍ରଭୁ। ସୂର୍ଯ୍ୟ ମଣ୍ଡଳରେ ଥିବା ଭର୍ଗ ନାମକ ତତ୍ତ୍ୱ ମୁକ୍ତିକାମୀମାନେ ଧ୍ୟାନ କରନ୍ତି। ଜନ୍ମ ମୃତ୍ୟୁ ଓ ତିନି ପ୍ରକାର ଦୁଃଖ ନାଶ ପାଇଁ ଏହି ପୁରୁଷଙ୍କୁ ସୂର୍ଯ୍ୟ ମଣ୍ଡଳରେ ଧ୍ୟାନ କରିବା ଉଚିତ। ସତ୍ୟ ଚିତ୍ ବ୍ରହ୍ମ ଭାବରେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ପରମ ପଦ ଅଟୁଟ। ଦେବତା ସବିତାଙ୍କ ଭର୍ଗ ବରେଣ୍ୟ ତୁରୀୟ ପଦ ଅଟୁଟ। ଦେହ ଛାଡ଼ି ମୁଁ ବ୍ରହ୍ମ ଭାବରେ ଧ୍ୟାନ କରେ। ସୂର୍ଯ୍ୟରେ ଥିବା ପୁରୁଷ, ସେ ମୁଁ, ଅନନ୍ତ, ଓଁ। ଯିଏ ସଦା ଜ୍ଞାନ ଓ ଶୁଭ କର୍ମରେ ପ୍ରେରଣା ଦେଇଥାଏ।
ଗାଯତ୍ରୀନିର୍ଵାଣଂ ଅଗ୍ନିରୁଵାଚ ଲିଙ୍ଗମୂର୍ତିଂ ଶିଵଂ ସ୍ତୁତ୍ଵା ଗାଯତ୍ର୍ଯା ଯୋଗମାପ୍ତଵାନ୍ ।୨୧୭.୦୦୧ ନିର୍ଵାଣଂ(୧) ପରମଂ ବ୍ରହ୍ମ ଵସିଷ୍ଠୋଽନ୍ଯଶ୍ଚ ଶଙ୍କରାତ୍(୨) ॥୨୧୭.୦୦୧ ନମଃ କନକଲିଙ୍ଗାଯ(୩) ଵେଦଲିଙ୍ଗାଯ ଵୈ ନମଃ ।୨୧୭.୦୦୨ ନମଃ ପରମଲିଙ୍ଗାଯ(୪) ଵ୍ଯୋମଲିଙ୍ଗାଯ ଵୈ ନମଃ ॥୨୧୭.୦୦୨ ନମଃ ସହସ୍ରଲିଙ୍ଗାଯ ଵହ୍ନିଲିଙ୍ଗାଯ ଵୈ ନମଃ ।୨୧୭.୦୦୩ ନମଃ ପୁରାଣଲିଙ୍ଗାଯ ଶ୍ରୁତିଲିଙ୍ଗାଯ ଵୈ ନମଃ ॥୨୧୭.୦୦୩ ନମଃ ପାତାଲଲିଙ୍ଗାଯ ବ୍ରହ୍ମଲିଙ୍ଗାଯ ଵୈ ନମଃ ।୨୧୭.୦୦୪ ନମୋ ରହସ୍ଯଲିଙ୍ଗାଯ ସପ୍ତଦ୍ଵୀପୋର୍ଧଲିଙ୍ଗିନେ ॥୨୧୭.୦୦୪ ନମଃ ସର୍ଵାତ୍ମଲିଙ୍ଗାଯ ସର୍ଵଲୋକାଙ୍ଗଲିଙ୍ଗିନେ ।୨୧୭.୦୦୫ ନମସ୍ତ୍ଵଵ୍ଯକ୍ତଲିଙ୍ଗାଯ ବୁଦ୍ଧିଲିଙ୍ଗାଯ ଵୈ ନମଃ ॥୨୧୭.୦୦୫ ନମୋଽହଙ୍କାରକିଙ୍ଗାଯ ଭୂତଲିଙ୍ଗାଯ ଵୈ ନମଃ ।୨୧୭.୦୦୬ ନମ ଇନ୍ଦ୍ରିଯଲିଙ୍ଗାଯ ନମସ୍ତନ୍ମାତ୍ରଲିଙ୍ଗିନେ ॥୨୧୭.୦୦୬ ନମଃ ପୁରୁଷଲିଙ୍ଗାଯ ଭାଵଲିଙ୍ଗାଯ ଵୈ ନମଃ ।୨୧୭.୦୦୭ ଟିପ୍ପଣୀ ୧ ନିର୍ମଲମିତି ଖ.. ୨ ଵଶିଷ୍ତୋପ୍ଯେଵ ଶଙ୍କରାଦିତି ଖ.. , ଘ.. ଚ ୩ କମଲଲିଙ୍ଗାଯେତି ଟ.. ୪ ନମଃ ପଵନଲିଙ୍ଗାଯେତି ଖ.. , ଗ.. , ଘ.. , ଙ.. , ଟ.. ଚ ନମୋ ରଜୋର୍ଧଲିଙ୍ଗାଯ ସତ୍ତ୍ଵଲିଙ୍ଗାଯ(୧) ଵୈ ନମଃ(୨) ॥୨୧୭.୦୦୭ ନମସ୍ତେ ଭଵଲିଙ୍ଗାଯ ନମସ୍ତ୍ରୈଗୁଣ୍ଯଲିଙ୍ଗିନେ ।୨୧୭.୦୦୮ ନମୋଽନାଗତଲିଙ୍ଗାଯ ତେଜୋଲିଙ୍ଗାଯ ଵୈ ନମଃ ॥୨୧୭.୦୦୮ ନମୋ ଵାଯୂର୍ଧ୍ଵଲିଙ୍ଗାଯ(୩) ଶ୍ରୁତିଲିଙ୍ଗାଯ ଵୈ ନମଃ ।୨୧୭.୦୦୯ ନମସ୍ତେଽଥର୍ଵଲିଙ୍ଗାଯ ସାମଲିଙ୍ଗାଯ(୪) ଵୈ ନମଃ ॥୨୧୭.୦୦୯ ନମୋ ଯଜ୍ଞାଙ୍ଗଲିଙ୍ଗାଯ ଯଜ୍ଞଲିଙ୍ଗାଯ ଵୈ ନମଃ ।୨୧୭.୦୧୦ ନମସ୍ତେ ତତ୍ତ୍ଵଲିଙ୍ଗାଯ ଦେଵାନୁଗତଲିଙ୍ଗିନେ(୫) ॥୨୧୭.୦୧୦ ଦିଶ ନଃ ପରମଂ ଯୋଗମପତ୍ଯଂ ମତ୍ସମନ୍ତଥା ।୨୧୭.୦୧୧ ବ୍ରହ୍ମ ଚୈଵାକ୍ଷଯଂ ଦେଵ ଶମଞ୍ଚୈଵ ପରଂ ଵିଭୋ(୬) ॥୨୧୭.୦୧୧ ଅକ୍ଷଯନ୍ତ୍ଵଞ୍ଚ ଵଂଶସ୍ଯ ଧର୍ମେ ଚ ମତିମକ୍ଷଯାଂ ।୨୧୭.୦୧୨ ଅଗ୍ନିରୁଵାଚ ଵସିଷ୍ଠେନ ସ୍ତୁତଃ ଶମ୍ଭୁସ୍ତୁଷ୍ଟଃ ଶ୍ରୀପର୍ଵତେ ପୁରା ॥୨୧୭.୦୧୨ ଵସିଷ୍ଠାଯ ଵରଂ ଦତ୍ତ୍ଵା ତତ୍ରୈଵାନ୍ତରଧୀଯତ
ଅଗ୍ନି କହିଲେ— ଶିବଙ୍କ ଲିଙ୍ଗ ମୂର୍ତ୍ତିକୁ ଗାୟତ୍ରୀ ମନ୍ତ୍ରରେ ସ୍ତୁତି କରି, ମୁଁ ଯୋଗ ଲାଭ କରିଥିଲି। ଏହି ନିର୍ବାଣ, ସର୍ବୋଚ୍ଚ ବ୍ରହ୍ମ, ବସିଷ୍ଠ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ମଧ୍ୟ ଶଙ୍କରଙ୍କୁ ଏହିପରି ଲାଭ କରିଥିଲେ। ସୁବର୍ଣ୍ଣ ଲିଙ୍ଗ ଧାରଣ କରୁଥିବା ଶିବଙ୍କୁ ନମସ୍କାର, ବେଦ ଲିଙ୍ଗ ଧାରଣ କରୁଥିବାଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ନମସ୍କାର। ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଲିଙ୍ଗ ଓ ଆକାଶ ଲିଙ୍ଗ ଧାରଣ କରୁଥିବାଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ନମସ୍କାର। ହଜାର ଲିଙ୍ଗ ଧାରଣ କରୁଥିବା, ଅଗ୍ନି ଲିଙ୍ଗ ଧାରଣ କରୁଥିବା ଶିବଙ୍କୁ ନମସ୍କାର। ପୁରାତନ ଲିଙ୍ଗ ଓ ଶ୍ରୁତି ଲିଙ୍ଗ ଧାରଣ କରୁଥିବାଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ନମସ୍କାର। ପାତାଳ ଲିଙ୍ଗ ଓ ବ୍ରହ୍ମ ଲିଙ୍ଗ ଧାରଣ କରୁଥିବାଙ୍କୁ ନମସ୍କାର। ଗୁପ୍ତ ଲିଙ୍ଗ ଓ ସାତ ଦ୍ୱୀପ ଉପରେ ବିସ୍ତୃତ ଲିଙ୍ଗ ଧାରଣ କରୁଥିବାଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ନମସ୍କାର। ସମସ୍ତ ଆତ୍ମା ରୂପ ଲିଙ୍ଗ ଓ ସମସ୍ତ ଲୋକର ଅଙ୍ଗ ହୋଇଥିବା ଲିଙ୍ଗ ଧାରଣ କରୁଥିବାଙ୍କୁ ନମସ୍କାର। ଅଦୃଶ୍ୟ ଲିଙ୍ଗ ଓ ବୁଦ୍ଧି ଲିଙ୍ଗ ଧାରଣ କରୁଥିବାଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ନମସ୍କାର। ଅହଂକାର ଲିଙ୍ଗ ଓ ଭୂତ ଲିଙ୍ଗ ଧାରଣ କରୁଥିବାଙ୍କୁ ନମସ୍କାର। ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଲିଙ୍ଗ ଓ ତତ୍ତ୍ୱ ମାତ୍ର ଲିଙ୍ଗ ଧାରଣ କରୁଥିବାଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ନମସ୍କାର। ପୁରୁଷ ଲିଙ୍ଗ ଓ ଭାବ ଲିଙ୍ଗ ଧାରଣ କରୁଥିବାଙ୍କୁ ନମସ୍କାର। ରଜ ଲିଙ୍ଗ ଓ ସତ୍ତ୍ୱ ଲିଙ୍ଗ ଧାରଣ କରୁଥିବାଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ନମସ୍କାର। ଭାବ ଲିଙ୍ଗ ଓ ତିନି ଗୁଣ ଲିଙ୍ଗ ଧାରଣ କରୁଥିବା ଶିବଙ୍କୁ ନମସ୍କାର। ଆସନ୍ତା କାଳର ଲିଙ୍ଗ ଓ ତେଜସ୍ୱୀ ଲିଙ୍ଗ ଧାରଣ କରୁଥିବାଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ନମସ୍କାର। ବାୟୁ ଉପରେ ବିସ୍ତୃତ ଲିଙ୍ଗ ଓ ଶ୍ରୁତି ଲିଙ୍ଗ ଧାରଣ କରୁଥିବାଙ୍କୁ ନମସ୍କାର। ଅଥର୍ବ ଲିଙ୍ଗ ଓ ସାମ ଲିଙ୍ଗ ଧାରଣ କରୁଥିବାଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ନମସ୍କାର। ଯଜ୍ଞ ଅଙ୍ଗ ଲିଙ୍ଗ ଓ ଯଜ୍ଞ ଲିଙ୍ଗ ଧାରଣ କରୁଥିବାଙ୍କୁ ନମସ୍କାର। ତତ୍ତ୍ୱ ଲିଙ୍ଗ ଓ ଦେବତାଙ୍କ ଅନୁଗତ ଲିଙ୍ଗ ଧାରଣ କରୁଥିବାଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ନମସ୍କାର। ହେ ପ୍ରଭୁ, ଆମକୁ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଯୋଗ ଦିଅ, ଆମ ପରିବାରକୁ ମଧ୍ୟ ଏହି ଦିଅ। ଅକ୍ଷୟ ବ୍ରହ୍ମ ଓ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଶାନ୍ତି ଦିଅ। ଆମ ବଂଶ ଅକ୍ଷୟ ହେଉ, ଧର୍ମରେ ଅବିଚଳ ମତି ଦିଅ। ଅଗ୍ନି କହିଲେ— ବସିଷ୍ଠଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସ୍ତୁତି ପାଇ ଶମ୍ଭୁ ଶ୍ରୀପର୍ବତରେ ପ୍ରସନ୍ନ ହେଲେ। ବସିଷ୍ଠଙ୍କୁ ଆଶୀର୍ବାଦ ଦେଇ, ସେଠାରେ ଅଦୃଶ୍ୟ ହେଲେ।