ଅଗ୍ନିପୁରାଣମ୍

ଲିଙ୍ଗଂ ଧୂପାଦିଭିଃ ପ୍ରାଚ୍ଯଂ ଗାଯେଯୁର୍ଭର୍ତୃଗାସ୍ତ୍ରିଯଃ। ସଵ୍ଯେନ ଚାପସଵ୍ଯେନ ସୂତ୍ରେଣାଥ କୁଶେନ ଵା

ଲିଙ୍ଗକୁ ଧୂପ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଉପଚାରରେ ସମ୍ମାନ କରିବା ଉଚିତ। ସ୍ୱାମୀଙ୍କ ଜନାନୀମାନେ ଗୀତ ଗାଇବେ, ଡାହାଣ ବା ବାମ ଦିଗରେ ସୂତା ବା କୁଶ ଘାସ ଧରି।

ସ୍ମୃତ୍ଵା ଚ ରୋଚନଂ ଦତ୍ଵା କୁର୍ଯାନ୍ନିର୍ମଞ୍ଜନାଦିକଂ । ଗୁଡଲଵଣଧାନ୍ଯାକଦାନେନ ଵିସୃଜେଚ୍ଚ ତାଃ

ରୋଚନାକୁ ସ୍ମରଣ କରି, ଏହା ଦେଇ, ଶୁଧ୍ଧି ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ କ୍ରିୟା କରିବା ଉଚିତ୍। ଗୁଡ଼, ଲୁଣ, ଧାନ୍ୟ ଦେଇ, ସେଗୁଡିକୁ ବିଦାୟ କରିବା ଉଚିତ୍।

ଗୁରୁମୂର୍ତ୍ତିଧରୈଃ ସାର୍ଦ୍ଧଂ ହୃଦା ଵା ପ୍ରଣଵେନ ଵା। ମୃତ୍ସ୍ନାଗୋମଯଗୋମୂତ୍ରଭସ୍ମଭିଃ ସଲିଲାନ୍ତରଂ

ଗୁରୁଙ୍କର ଆକୃତି ଧାରଣ କରିଥିବା ଲୋକମାନେ ସହିତ, କିମ୍ବା ହୃଦୟରେ କିମ୍ବା ପ୍ରଣବ ଉଚ୍ଚାରଣ କରି, ମାଟି, ଗୋମୟ, ଗୋମୂତ୍ର, ଭସ୍ମ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଜଳ ବ୍ୟବହାର କରିବା ଉଚିତ୍।

ସ୍ନାପଯେତ୍ ପଞ୍ଚଗଵ୍ଯେନ ପଞ୍ଚମୃତପୁରଃ ସରଂ । ଵିରୂକ୍ଷଣଂ କଷାଯୈଶ୍ଚ ସର୍ଵୌଷଧିଜଲେନ ଵା

ପଞ୍ଚଗବ୍ୟରେ ସ୍ନାନ କରିବା ଆଗରୁ ପଞ୍ଚମୃତ ଦିଆଯିବା ଉଚିତ୍। ଶୁଧ୍ଧି କଷା ଦ୍ୱାରା କିମ୍ବା ସମସ୍ତ ଔଷଧି ଜଳ ଦ୍ୱାରା କରାଯାଇପାରିବ।

ଶୁଭ୍ରପୁଷ୍ପଫଲସ୍ଵର୍ଣରତ୍ନ ଶ୍ରୃଙ୍ଗଯଵୋଦକୈଃ। ତଥା ଧାରାସହସ୍ରେଣ ଦିଵ୍ଯୌଷଧିଜଲେନ ଚ

ସୁଧା ପୁଷ୍ପ, ଫଳ, ସୁନା, ରତ୍ନ, ଶୃଙ୍ଗ, ଯବ ଜଳ ଦ୍ୱାରା, ଏବଂ ହଜାର ଧାରା ଓ ଦିବ୍ୟ ଔଷଧି ଜଳ ଦ୍ୱାରା ଶୁଧ୍ଧି କରାଯିବା ଉଚିତ୍।

ତୀର୍ଥୋଦକେନ ଗଙ୍ଗେନ ଚନ୍ଦନେନ ଚ ଵାରିଣା। କ୍ଷୀରାର୍ଣଵାଦିଭିଃ କୁମ୍ଭୈଃ ଶିଵକୁମ୍ଭଜଲେନ ଚ

ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନର ଜଳ, ଗଙ୍ଗା ନଦୀର ଜଳ, ଚନ୍ଦନ ମିଶ୍ରିତ ଜଳ, କ୍ଷୀର ସାଗର ଆଦିର କଳସର ଜଳ, ଶିବଙ୍କ କଳସର ଜଳ ଦ୍ୱାରା ପୂଜା କରାଯିବା ଉଚିତ।

ଵିରୂକ୍ଷଣଂ ଵିଲେପଞ୍ଚ ସୁଗନ୍ଧୈଶ୍ଚନ୍ଦନାଦିଭିଃ। ସମ୍ପୂଜ୍ଯ ବ୍ରହ୍ମଭିଃ ପୁଷ୍ପୈର୍ଵର୍ମଣା ରକ୍ତଚୀଵରୈଃ

ସୁଗନ୍ଧିତ ଚନ୍ଦନ ଆଦି ସାମଗ୍ରୀ ଦ୍ୱାରା ଶୁଧି ଓ ଲେପନ କରିବା ଉଚିତ; ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଫୁଲ, କବଚ ଓ ଲାଲ ଚୀର ବସ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ।

ରକ୍ତରୂପେଣ ନୀରାଜ୍ଯ ରକ୍ଷାତିଲକପୂର୍ଵକଂ। ଘୃତୌଘୈର୍ଜଲଦୁଗ୍ଧୈଶ୍ଚ କୁଶାଦ୍ଯୈରର୍ଘ୍ଯସୂଚିତୈଃ

ଲାଲ ଆକାରରେ ନୀରାଜନ କରିବା, ରକ୍ଷା ତିଳକ ପ୍ରଥମେ ଲଗାଇବା; ଘୀ, ଜଳ, ଦୁଧର ଧାରା ଦେଇ, କୁଶ ଓ ସୂତା ଦ୍ୱାରା ଅର୍ଘ୍ୟ ଦେବା ଉଚିତ।

ଦ୍ରଵ୍ଯୈଃ ସ୍ତୁତ୍ଯାଦିବିସ୍ତୁଷ୍ଟମର୍ଚଯେତ୍ ପୁରୁଷାଣୁନା । ସମାଚମ୍ଯ ହୃଦା ଦେଵଂ ବ୍ରୂଯାଦୁତ୍ଥୀଯତାଂ ପ୍ରଭୋ

ସମଗ୍ରୀ, ସ୍ତୁତି ଓ ଅନ୍ୟ ପ୍ରଶଂସା ଦ୍ୱାରା ପୁରୁଷ ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରି ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ଲିଙ୍ଗକୁ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ; ହୃଦୟରେ ନମସ୍କାର କରି ଦେବତାଙ୍କୁ କହିବା ଉଚିତ: 'ଉଠନ୍ତୁ, ପ୍ରଭୁ।'

ଦେଵଂ ବ୍ରହ୍ମାରଥେନୈଵ କ୍ଷିପ୍ରଂ ଦ୍ରଵ୍ଯାଣି ତନ୍ନଯେତ୍ । ମଣ୍ଡପେ ପଶ୍ଚିମଦ୍ଵାରେ ଶଯ୍ଯାଯାଂ ଵିନିଵେଶଯେତ୍

ଦେବତାଙ୍କୁ ବ୍ରହ୍ମା ରଥ ଓ ତାହାର ସାମଗ୍ରୀ ସହିତ ଶୀଘ୍ର ନେଇଯିବା ଉଚିତ। ମଣ୍ଡପର ପଶ୍ଚିମ ଦ୍ୱାରରେ, ଶୟ୍ୟା ଉପରେ ଦେବତାଙ୍କୁ ବସାଇବା ଉଚିତ।

ଶକ୍ତ୍ଯାଦିଶକ୍ତିପର୍ଯ୍ଯନ୍ତେ ଵିନ୍ଯସେଦାସନେ ଶୁଭେ। ପଶ୍ଚିମେ ପିଣ୍ଡିକାନ୍ତସ୍ଯନ୍ଯସେଦ୍ବ୍ରହ୍ମଶିଲାନ୍ତଦା

ଶକ୍ତି ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଶକ୍ତିମାନ୍ ଦେବତାମାନେ ଉତ୍ତମ ଆସନରେ ବସାଯିବା ଉଚିତ। ପଶ୍ଚିମ ପିଣ୍ଡିକାର ଶେଷରେ ବ୍ରହ୍ମା ଶିଳାକୁ ରଖିବା ଉଚିତ।

ଶସ୍ତ୍ରମସ୍ତ୍ର ଶତାଲବ୍ଧନିଦ୍ରାକୁମ୍ଭଧ୍ରୁଵାସନଂ । ପ୍ରାକଲ୍ପ୍ଯ ଶିଵକୋଣେ ଚ ଦତ୍ଵାର୍ଘ୍ଯଂ ହୃଦଯେନ ତୁ

ଅସ୍ତ୍ର, ଶସ୍ତ୍ର, ଶତ ତୀର ଆସନ, ନିଦ୍ରା ପାଇଁ କୁମ୍ଭ, ଧ୍ରୁବ ଆସନ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରିବା ଉଚିତ। ଶିବ କୋଣରେ, ହୃଦୟରେ ଅର୍ଘ୍ୟ ଦେବା ଉଚିତ।

ଉତ୍ଥାପ୍ଯୋକ୍ତାସନେ ଲିଙ୍ଗଂ ଶିରସା ପୂର୍ଵମସ୍ତକଂ। ସମାରୋପ୍ଯ ନ୍ଯସେତ୍ତସ୍ମିନ୍ ସୃଷ୍ଟ୍ଯା ଧର୍ମାଦିନନ୍ଦନଂ

ଲିଙ୍ଗକୁ ଉଠାଇ, ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ ଆସନରେ ପ୍ରଥମେ ମୁଣ୍ଡ ରଖିବା ଉଚିତ। ସୃଷ୍ଟି ଦ୍ୱାରା ତାହାରେ ଧର୍ମ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ସନ୍ତାନମାନେ ବସାଯିବା ଉଚିତ।

ଦଦ୍ଯାଦ୍ଧୂପଞ୍ଚ ସମ୍ପୂଜ୍ଯ ତଥା ଵାସାଂସି ଵର୍ମଣା। ଗୃହୋପକୃତିନୈଵେଦ୍ଯଂ ହୃଦା ଦଦ୍ଯାତ୍ ସ୍ଵଶକ୍ତିତଃ

ପ୍ରଥମେ ଧୂପ ଦେଇ ପୂଜା କରିବା ପରେ, ପରିଧାନ ପାଇଁ ବସ୍ତ୍ର ଓ କବଚ ଦେବା ଉଚିତ। ଘର ପାଇଁ ଯେଉଁ ଦାନ ଓ ଭୋଜନ ଦେବା ଦରକାର, ସେଗୁଡିକୁ ଏକାଗ୍ର ହୃଦୟରେ ନିଜ ଶକ୍ତି ଅନୁଯାୟୀ ଦେବା ଉଚିତ।

ଘୃତକ୍ଷୌଦ୍ରଯୁତଂ ପାତ୍ରମବ୍ଯଙ୍ଗାଯ ପଦାନ୍ତିକେ। ଦେଶିକଶ୍ଚ ସ୍ଥିତସ୍ତତ୍ର ଷଟ୍‌ତ୍ରିଂଶତ୍ତତ୍ତ୍ଵସଞ୍ଚଯଂ

ଘୀ ଓ ମଧ ମିଶିଥିବା ଏକ ପାତ୍ର ପାଦ ଅଭିଂଗନ ପାଇଁ ରଖାଯାଏ; ଶିକ୍ଷକ ତାହାଁରେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ରହି, ଛତ୍ତିଶଟି ତତ୍ତ୍ୱ ସଂଗ୍ରହ କରନ୍ତି।

ଶକ୍ତ୍ଯାଦିଭୂମିପର୍ଯ୍ଯନ୍ତଂ ସ୍ଵତତ୍ତ୍ଵାଧିପସଂଯୁତଂ। ଵିନ୍ଯସ୍ଯ ପୁଷ୍ପମାଲାଭିସ୍ତ୍ରିଶଣ୍ଡଂ ପରିକଲ୍ପଯେତ୍

ଶକ୍ତି ଓ ଅନ୍ୟ ଦେବୀମାନେଠାରୁ ଭୂମି ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ, ସେମାନଙ୍କର ନିଜ ନିଜ ଅଧିପତିଙ୍କ ସହିତ, ତିନୋଟି ଫୁଲର ମାଳା ଠିକ୍ ଭାବରେ ଗଠନ କରିବା ଉଚିତ୍।

ମାଯାପଦେଶକ୍ତ୍ଯନ୍ତନ୍ତୁର୍ଯ୍ଯାଶାଷ୍ଟାଂଶଵର୍ତ୍ତୁଲଂ । ତତ୍ରାତ୍ମତତ୍ତ୍ଵଵିଦ୍ଯାଖ୍ଯଂ ଶିଵଂ ସୃଷ୍ଟିକ୍ରମେଣ ତୁ

ଶକ୍ତି ତତ୍ତ୍ୱର ଶେଷରେ, ମାୟା ତତ୍ତ୍ୱର ମଧ୍ୟରେ, ଆଠ ଦିଗରେ ବିଭକ୍ତ ଏକ ଗୋଲାକାର ସ୍ଥାନରେ, ସୃଷ୍ଟିର କ୍ରମ ଅନୁଯାୟୀ, ଆତ୍ମା ଓ ଜ୍ଞାନ ତତ୍ତ୍ୱ ଭାବେ ଶିବଙ୍କୁ ସ୍ଥାପନ କରିବା ଉଚିତ୍।

ଏକଶଃ ପ୍ରତିଭାଗେଷୁ ବ୍ରହ୍ମଵିଷ୍ଣୁହରଧିପାନ୍। ଵିନ୍ଯସ୍ଯ ମୂର୍ତ୍ତିମୂର୍ତ୍ତୀଶାନ୍ ପୂର୍ଵାଦିକ୍ରମତୋ ଯଥା

ପ୍ରତ୍ୟେକ ଖଣ୍ଡରେ ଏକ ଏକ କରି, ପୂର୍ବ ଦିଗଠାରୁ କ୍ରମକ୍ରମେ, ବ୍ରହ୍ମା, ବିଷ୍ଣୁ ଓ ହରଙ୍କ ଦେହୀ ଓ ନିର୍ଦ୍ଦେହୀ ରୂପକୁ ରଖିବା ଉଚିତ୍।

କ୍ଷ୍ମାଵହ୍ନିର୍ଯଜମାନାର୍କ୍କଜଲଵାଯୁନିଶାକରାନ୍। ଆକାଶମୂର୍ତ୍ତିରୂପାଂସ୍ତାନ୍ ନ୍ଯସେତ୍ତଦଧିନାଯକାନ୍

ପୃଥିବୀ, ଅଗ୍ନି, ଯଜମାନ, ସୂର୍ଯ୍ୟ, ଜଳ, ବାୟୁ, ଚନ୍ଦ୍ର ଓ ଆକାଶର ରୂପ ଓ ସେମାନଙ୍କର ଅଧିପତିଙ୍କୁ ଠିକ୍ ଭାବରେ ସ୍ଥାପନ କରିବା ଉଚିତ୍।

ସର୍ଵଂ ପଶୁପତି ଚୋଗ୍ରଂ ରୁଦ୍ରଂ ଭଵମଖେଶ୍ଵରଂ । ମହାଦେଵଞ୍ଚ ଭୀମଞ୍ଚ ମନ୍ତ୍ରାସ୍ତଦ୍ଵାଚକା ଇମେ

ସମସ୍ତଙ୍କୁ—ପଶୁପତି, ଉଗ୍ର, ରୁଦ୍ର, ଭବ, ମଖେଶ୍ୱର, ମହାଦେବ ଓ ଭୀମ—ଏହି ନାମଗୁଡିକ ତାଙ୍କୁ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ କରୁଥିବା ମନ୍ତ୍ର।

ଲଵଶଷଚଯସାଶ୍ଚ ହକାରଶ୍ଚ ତ୍ରିମାତ୍ରିକଃ। ପ୍ରଣଵୋ ହୃଦଯାଣୁର୍ଵା ମୂଲମନ୍ତ୍ରୋଽଥଵା କ୍କଚିତ୍

'ଲ', 'ବ', 'ଶ', 'ଚ', 'ଯ' ଓ 'ହ' ଏହି ଅକ୍ଷରଗୁଡିକ, ତିନି ମାତ୍ରା ସହିତ, ପ୍ରଣବ, ହୃଦୟ, ଅଣୁ କିମ୍ବା କେବେ କେବେ ମୂଳମନ୍ତ୍ର ବ୍ୟବହାର କରାଯାଏ।

ପଞ୍ଚକୁଣ୍ଡାତ୍ମକେ ଯୋଗେ ମୂର୍ତ୍ତୀଃ ପଞ୍ଚାଥଵା ନ୍ଯସେତ୍। ପୃଥିଵୀଜଲତେଜାଂସି ଵାଯୁମାକାଶମେଵ ଚ

ପାଞ୍ଚ କୁଣ୍ଡ ଯୋଗରେ, ପାଞ୍ଚ ରୂପ କିମ୍ବା ବିକଳ୍ପରେ ପୃଥିବୀ, ଜଳ, ଅଗ୍ନି, ବାୟୁ ଓ ଆକାଶ ଏହି ପଞ୍ଚ ତତ୍ତ୍ୱ ସ୍ଥାପନ କରିବା ଉଚିତ୍।

କ୍ରମାତ୍ତଦଧିପାନ୍ ପଞ୍ଚ ବ୍ରହ୍ମାଣଂ ଧରଣୀଧରଂ। ରୁଦ୍ରମୀଶଂ ସଦାଖ୍ଯଞ୍ଚ ସୃଷ୍ଟିନ୍ଯାଯେନ ମନ୍ତ୍ରଵିତ୍

କ୍ରମକ୍ରମେ, ସେମାନଙ୍କର ପଞ୍ଚ ଅଧିପତି—ବ୍ରହ୍ମା, ଧରଣୀଧର, ରୁଦ୍ର, ଈଶ ଓ ସଦାଖ୍ୟ—ସୃଷ୍ଟି ନୀତି ଅନୁଯାୟୀ, ମନ୍ତ୍ର ଜ୍ଞାନୀଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ଭାବେ ରଖିବା ଉଚିତ୍।

ମୁମୁକ୍ଷୋର୍ଵା ନିଵୃତ୍ତାଦ୍ଯାଃ ଅଜାତାଦ୍ଯାସ୍ତଦୀଶ୍ଵରାଃ । ତ୍ରିତତ୍ତ୍ଵଂ ଵାଥ ନ୍ଯସେଦ୍ଵ୍ଯାପ୍ତ୍ଯାତ୍ମକାରଣଂ

ମୋକ୍ଷ ଆଶା କରୁଥିବା ବ୍ୟକ୍ତି ପାଇଁ, ନିବୃତ୍ତି କିମ୍ବା ଅଜାତ ଆଦି ତତ୍ତ୍ୱ ଓ ସେମାନଙ୍କର ଈଶ୍ୱରମାନେ, କିମ୍ବା ତିନିଟି ତତ୍ତ୍ୱ ଯାହା ସମସ୍ତକୁ ବ୍ୟାପିଛି, ସେଗୁଡିକୁ ସ୍ଥାପନ କରିବା ଉଚିତ୍।

ଶୁଦ୍ଧେ ଚାତ୍ମନି ଵିଦ୍ଯେଶା ଅଶୁଦ୍ଧେ ଲୋକନାଯକାଃ। ଦ୍ରଷ୍ଟଵ୍ଯା ମୂର୍ତ୍ତିପାଶ୍ଚୈଵ ଭୋଗିନୋ ମନ୍ତ୍ରନାଯକାଃ

ଶୁଦ୍ଧ ଆତ୍ମାରେ ଜ୍ଞାନ ନାୟକମାନେ ଦେଖାଯିବେ; ଅଶୁଦ୍ଧରେ ଲୋକ ନାୟକମାନେ; ଏବଂ ରୂପ, ପାଶ, ଭୋଗୀ ଓ ମନ୍ତ୍ର ନାୟକମାନେ ମଧ୍ୟ।

ପଞ୍ଚଵିଂଶତ୍ତଥୈଵାଷ୍ଟପଞ୍ଚତ୍ରୀଣି ଯଥାକ୍ରମଂ। ଏଷାନ୍ତତ୍ତ୍ଵଂ ତଦୀଶାନାମିନ୍ଦ୍ରାଦୀନାଂ ତତୋ ଯଥା

ପଚିଶି, ତାପରେ ଆଠ, ପଞ୍ଚ, ଏବଂ ତିନି, ଏହି କ୍ରମରେ—ଏହି ସମସ୍ତ ତତ୍ତ୍ୱ ଓ ସେମାନଙ୍କର ଅଧିପତି, ଯେପରିକି ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ଅନ୍ୟମାନେ, ଯଥାଯଥିକ ଭାବେ।

ନମ୍ତ୍ରଞ୍ଚ ମନସା ଭିନ୍ନଂ ପ୍ରାପ୍ତାନନ୍ଦରସୋପମଂ। ଦ୍ଵାଦଶାନ୍ତାତ୍ସମାନୀଯ ନିଷ୍କଲଂ ଵ୍ଯାପକଂ ଶିଵଂ

ମନରେ ଭିନ୍ନ ଭାବରେ, ପ୍ରାପ୍ତ ଆନନ୍ଦର ସ୍ୱାଦ ସମାନ, ଏହି ମନ୍ତ୍ରକୁ ଦ୍ୱାଦଶାନ୍ତରୁ ଆଣି, ନିରାକାର, ସମସ୍ତକୁ ବ୍ୟାପିଥିବା ଶିବରେ ଲୟ କରିବା ଉଚିତ୍।

ଅଷ୍ଟତ୍ରିଶତ୍କଲୋପେତଂ ସହସ୍ରକିରଣୋଜ୍ଜଵଲଂ। ସର୍ଵଶକ୍ତିମଯଂ ସାଙ୍ଗଂ ଧ୍ଯାତ୍ଵା ଲିଙ୍ଗେ ନିଵେଶଯେତ୍

ଅଠତିରିଶି କଳା ସହିତ, ହଜାର ରଶ୍ମିରେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ, ସମସ୍ତ ଶକ୍ତି ଓ ଅଙ୍ଗ ସହିତ ତାଙ୍କୁ ଧ୍ୟାନ କରି, ଲିଙ୍ଗରେ ସ୍ଥାପନ କରିବା ଉଚିତ୍।