ଅଗ୍ନିପୁରାଣମ୍

ନିଜଯାଗଂ ଜଗନ୍ନାଥ ରକ୍ଷ ଭକ୍ତାନୁକମ୍ପଯା। ଏଭିଃ ସଂଶ୍ରାଵ୍ଯ ରକ୍ଷାର୍ଥଂ କୁମ୍ଭେ ଖଡ୍ଗଂ ନିଵେଶଯେତ୍

ହେ ଜଗନ୍ନାଥ, ଭକ୍ତଙ୍କ ଉପରେ କୃପା କରି ମୋର ନିଜ ଯଜ୍ଞକୁ ରକ୍ଷା କର। ଏହି ମନ୍ତ୍ରଗୁଡ଼ିକୁ ରକ୍ଷା ପାଇଁ ଉଚ୍ଚାରଣ କରି, ଘଡ଼ା ଭିତରେ ଖଡ଼ଗ ରଖିବା ଉଚିତ।

ଦୀକ୍ଷାସ୍ଥାପନଯୋଃ କୁମ୍ଭେ ସ୍ଥଣ୍ଡିଲେ ମଣ୍ଡଲେଽଥଵା। ମଣ୍ଡଲେଭ୍ଯର୍ଚ୍ଯ ଦେଵେଶଂ ଵ୍ରଜେଦ୍ଵୈ କୁଣ୍ଡସନ୍ନିଧୌ

ଦୀକ୍ଷା ଓ ସ୍ଥାପନ ସମୟରେ, ଘଡ଼ା ଉପରେ, ଭୂମିରେ କିମ୍ବା ମଣ୍ଡଳରେ, ମଣ୍ଡଳରେ ଦେବେଶଙ୍କୁ ପୂଜା କରି, ପରେ ଅଗ୍ନିକୁଣ୍ଡ ସମୀପକୁ ଯିବା ଉଚିତ।

କୁଣ୍ଡନାଭିଂ ପୁରସ୍କୃତ୍ଯ ନିଵିଷ୍ଟା ମୂର୍ତ୍ତିଦାରିଣଃ। ଗୁରୋରାଦେଶତଃ କୁର୍ଯୁର୍ନ୍ନିଜକୁଣ୍ଡେଷୁ ସଂସ୍କୃତିଂ

ଅଗ୍ନିକୁଣ୍ଡର ନାଭିକୁ ସାମ୍ନାରେ ରଖି, ମୂର୍ତ୍ତିଗୁଡ଼ିକୁ ସ୍ଥାପନ କରି, ଗୁରୁଙ୍କ ଆଜ୍ଞା ଅନୁସାରେ ପ୍ରତ୍ୟେକ ନିଜ ଅଗ୍ନିକୁଣ୍ଡରେ କ୍ରିୟା କରିବା ଉଚିତ।

ଜପେଯୁର୍ଜାପିନଃ ସଙ୍‌ଖ୍ଯଂ ମନ୍ତ୍ରମନ୍ଯେ ତୁ ସଂହିତାଂ । ପଠେଯୁର୍ବ୍ରାହ୍ମଣାଃ ଶାନ୍ତିଂ ସ୍ଵଶାଖାଵେଦପାରଗାଃ

ଯେଉଁମାନେ ଜପ କରନ୍ତି ସେମାନେ ଗଣନାକ୍ରମେ ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରିବେ। ଅନ୍ୟମାନେ ସଂହିତା ପଢ଼ିବେ। ନିଜ ଶାଖାରେ ପାରଙ୍ଗତ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଶାନ୍ତି ମନ୍ତ୍ର ପଢ଼ିବେ।

ଶ୍ରୀସୂକ୍ତଂ ପାଵମାନୀଶ୍ଚ ମୈତ୍ରକଞ୍ଚ ଵୃଷାକପିଂ। ଋଗ୍‌ଵେଦୀ ପୂର୍ଵଦିଗ୍‌ଭାଗେ ସର୍ଵମେତତ୍ ସମୁଚ୍ଚରେତ୍

ଋଗ୍ବେଦ ପାଠକ ପୂର୍ବ ଦିଗରେ ଶ୍ରୀସୂକ୍ତ, ପାବମାନୀ, ମୈତ୍ରକ ଓ ବୃଷାକପି ମନ୍ତ୍ର—ଏସବୁକୁ ଏକାଠି ଉଚ୍ଚାରଣ କରିବେ।

ଦେଵଵ୍ରତନ୍ତୁ ଭାରୁଣ୍ଡଂ ଜ୍ଯଷ୍ଠସାମ ରଥନ୍ତରଂ। ପୁରୁଷଂ ଗୀତିମେତାନି ସାମଵେଦୀ ତୁ ଦକ୍ଷଇଣେ

ସାମବେଦ ପାଠକ ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗରେ ଦେବବ୍ରତ, ଭାରୁଣ୍ଡ, ଜ୍ୟେଷ୍ଠସାମ, ରଥନ୍ତର, ପୁରୁଷ ଓ ଗୀତି ମନ୍ତ୍ରଗୁଡ଼ିକୁ ଉଚ୍ଚାରଣ କରିବେ।

ରୁଦ୍ରଂ ପୁରୁଷସୂକ୍ତଞ୍ଚ ଶ୍ଲୋକାଦ୍ଯାଯଂ ଵିଶେଷତଃ। ବ୍ରହ୍ମଣଞ୍ଚ ଯଜୁର୍ଵେଦୀ ପଶ୍ଚିମାଯାଂ ସମୁଚ୍ଚରେତ୍

ଯଜୁର୍ବେଦ ପାଠକ ବିଶେଷକରି ପଶ୍ଚିମ ଦିଗରେ ରୁଦ୍ର, ପୁରୁଷସୂକ୍ତ, ଆରମ୍ଭିକ ଶ୍ଲୋକ ଓ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଉଚ୍ଚାରଣ କରିବେ।

ନୀଲରୁଦ୍ରଂ ତଥାଥର୍ଵୀ ସୂକ୍ଷ୍ମାସୂକ୍ଷ୍ମନ୍ତଥୈଵ ଚ। ଉତ୍ତରେଽଥର୍ଵଶୀର୍ଷଞ୍ଚ ତତ୍‌ପରସ୍ତୁ ସମୁଦ୍ଧରେତ୍

ଉତ୍ତର ଦିଗରେ ଅଥର୍ବବେଦ ପାଠକ ନୀଳରୁଦ୍ର, ସୂକ୍ଷ୍ମ ଓ ଅତିସୂକ୍ଷ୍ମ ମନ୍ତ୍ର, ଏବଂ ଅଥର୍ବଶୀର୍ଷ ଉଚ୍ଚାରଣ କରିବେ। ଏହି ଅନୁସାରେ କ୍ରମ ରହିଛି।

ଆଚାର୍ଯ୍ଯଶ୍ଚାଗ୍ନିମୁତ୍ପାଦ୍ଯ ପ୍ରତିକୁଣ୍ଡଂଥ ପ୍ରଦାପଯେତ୍ । ଵହ୍ନେଃ ପୂର୍ଵାଦିକାନ୍ ଭାଗାନ୍ ପୂର୍ଵକୁଣ୍ଡଦିତଃ କ୍ରମାତ୍

ଆଚାର୍ଯ୍ୟ ଅଗ୍ନିକୁ ଜଳାଇ, ପ୍ରତ୍ୟେକଙ୍କୁ ଏକ ଅଲଗା କୁଣ୍ଡ ଦେଇବେ। ଅଗ୍ନିର ପୂର୍ବ ଦିଗରୁ ଆରମ୍ଭ କରି, ପ୍ରଥମ କୁଣ୍ଡରୁ କ୍ରମକ୍ରମେ ଅଂଶ ବଣ୍ଟନ କରିବେ।

ଧୂପଦୀପଚରୂଣାଞ୍ଚ ଦଦୀତାଗ୍ନିଂ ସମ୍‌ଦ୍ଧରେତ୍ । ପୂଵଵଚ୍ଛିଵମଭ୍ଯର୍ଚ୍ଯ ଶିଵାଗ୍ନୌ ମନ୍ତ୍ରତର୍ପଣଂ

ଧୂପ, ଦୀପ ଓ ପାକା ନେଇ ଆଗ୍ନିକୁ ପ୍ରଜ୍ୱଳିତ କରିବା ଉଚିତ; ପୂର୍ବରୁ ଯେପରି ଶିବଙ୍କୁ ପୂଜା କରି, ପବିତ୍ର ଅଗ୍ନିରେ ମନ୍ତ୍ରପୠଠନ ସହିତ ଶିବଙ୍କୁ ଅର୍ପଣ କରିବା ଉଚିତ।

ଦେଶକାଲାଦିସମ୍ପତ୍ତୌ ଦୁର୍ନ୍ନିମିତ୍ତପ୍ରଶାନ୍ତ୍ଯେ। ହୋମଙ୍‌କୃତ୍ଵା ତୁ ମନ୍ତ୍ରଜ୍ଞଃ ପୂର୍ଣା ଦତ୍ତ୍ଵା ଶୁଭାଵହାଂ

ଯେତେବେଳେ ଦେଶ, କାଳ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ପରିସ୍ଥିତି ଶୁଭ ଥାଏ, ଅଶୁଭ ଚିହ୍ନ ଶାନ୍ତ କରିବା ପାଇଁ ମନ୍ତ୍ରଜ୍ଞ ବ୍ୟକ୍ତି ହୋମ କରି, ପରେ ଏକ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଓ ଶୁଭ ଦାନ ଦେବା ଉଚିତ।

ପୂର୍ଵଵଚ୍ଚରୁକଂ କୃତ୍ଵା ପ୍ରତିକୁଣ୍ଡଂ ନିଵେଦଯେତ୍ । ଯଜମାନାଲଙକୃତାସ୍ତୁ ଵ୍ରଜେଯୁଃ ସ୍ନାନମଣ୍ଡପଂ

ପୂର୍ବପରି ପାକା ତିଆରି କରି, ପ୍ରତ୍ୟେକ କୁଣ୍ଡରେ ନିବେଦନ କରିବା ଉଚିତ; ଯଜମାନମାନେ ଶୃଙ୍ଗାରିତ ହୋଇ ସ୍ନାନ ମଣ୍ଡପକୁ ଯିବା ଉଚିତ।

ଭଦ୍ରପୀଠେ ନିଧାଯେଶଂ ତାଡଯିତ୍ଵାଵଗୁଣ୍ଠଯେତ୍। ସ୍ନାପଯେତ୍ ପୂଜଯିତ୍ଵା ତୁ ମୃଦା କାଷାଯଵାରିଣା

ଭଦ୍ର ଆସନରେ ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ବସାଇ, ହଳକା ଛୁଆଁ ଦେଇ ଓ ଢାକି ଦେଇ, ମୃତ୍ତିକା ଓ କେସର ମିଶିତ ପାଣିରେ ସ୍ନାନ କରାଇ, ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ।

ଗୋମୂତ୍ରୈର୍ଗୋମଯେନାପି ଵାରିଣା ଚାନ୍ତରାନ୍ତରା। ଭସ୍ମାନା ଗନ୍ଧତୋଯେନ ଫଡନ୍ତାସ୍ତ୍ରେଣ ଵାରିଣା

ଗୋମୂତ୍ର, ଗୋମୟ ଓ ପାଣି ଦ୍ୱାରା ପର୍ଯ୍ୟାୟକ୍ରମେ, ଭସ୍ମ, ସୁଗନ୍ଧିତ ପାଣି ଓ ମନ୍ତ୍ରଶକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ପବିତ୍ର ହୋଇଥିବା ପାଣିରେ ସ୍ନାନ କରାଯିବା ଉଚିତ।

ଦେଶିକୋ ମୂର୍ତ୍ତିପୈଃ ସାର୍ଦ୍ଧଂ କୃତ୍ଵା କାରଣଶୋଧନଂ । ଧର୍ମଜପ୍ତେନ ସଞ୍ଛାଦ୍ଯ ପୀତଵର୍ଣେନ ଵାସସା

ଆଚାର୍ଯ୍ୟ ମୂର୍ତ୍ତିମାନେ ସହିତ କାରଣ ଶୋଧନ କରି, ଧର୍ମ ମନ୍ତ୍ର ପଠି ଶୁଧ୍ଧ କରାଯିଥିବା ପିତା ରଙ୍ଗର ବସ୍ତ୍ରରେ ଢାକିବା ଉଚିତ।

ସମ୍ପୂଜ୍ଯ ସିତପୁଷ୍ପୈଶ୍ଚ ନଯଦୁତ୍ତରଵେଦିକାଂ। ତତ୍ର ଦତ୍ତାସନାଯାଞ୍ଚ ଶଯ୍ଯାଯାଂ ସନ୍ନିଵେଶ୍ଯ ଚ

ଧଳା ଫୁଲରେ ପୂଜା କରି, ଉତ୍ତର ଭାଗର ବେଦିକାକୁ ନେଇଯିବା ଉଚିତ; ସେଠାରେ ଆସନ ଓ ଶଯ୍ୟା ଦେଇ ସଜାଇବା ଉଚିତ।

କୁଙ୍କୁମାଲିପ୍ତସୂତ୍ରେଣ ଵିଭଜ୍ଯ ଗୁରୁରାଲିଖେତ୍। ଶଲାକଯା ସୁଵର୍ଣସ୍ଯ ଅକ୍ଷିଣୀ ଶସ୍ତ୍ରକର୍ମଣା

କୁଙ୍କୁମ ଲଗାଯିଥିବା ସୂତାରେ ଭାଗ ଚିହ୍ନଟ କରି, ସୁନାର ଛଡ଼ି ଦ୍ୱାରା ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ବିଧିରେ ଆଖି ଅଙ୍କିତ କରିବା ଉଚିତ।

ଅଞ୍ଜଯେଲ୍ଲକ୍ଷ୍ମକୃତ୍ ପଶ୍ଚାଚ୍ଛାସ୍ତ୍ରଦୃଷ୍ଟେନ କର୍ମଣା। କୃତକର୍ମା ଚଶସ୍ତ୍ରେଣ ଲକ୍ଷ୍ମୀ ଶିଲ୍ପୀ ସମୁତ୍ତକ୍ଷିପେତ୍

ତାପରେ ଆଖିକୁ ଅଞ୍ଜନ ଲଗାଇ, ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ବିଧି ଅନୁଯାୟୀ କାର୍ଯ୍ୟ କରି, ଦକ୍ଷ କଳାକାର ଉପକରଣ ଦ୍ୱାରା ଶୁଭ ଚିହ୍ନକୁ ଉଠାଇବା ଉଚିତ।

ତ୍ର୍ଯଂଶାଦର୍ଦ୍ଧୋଥ ପାଦାର୍ଦ୍ଧାଦର୍ଦ୍ଧାଯା ଅର୍ଦ୍ଧତୋଥଵା । ସର୍ଵକାମପ୍ରସିଦ୍ଧ୍ଯର୍ଥଂ ଶୁଭଂ ଲକ୍ଷ୍ମାଵତାରଣଂ

ତିଆଁଶ, ଅର୍ଧାଁଶ କିମ୍ବା ପାଦର ଅର୍ଧାଁଶ, କିମ୍ବା ତାହାର ଅର୍ଧାଁଶରୁ ଯେଉଁଠାରେ ଭଲ ଲାଗେ, ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ ପାଇଁ ଶୁଭ ଚିହ୍ନ ସ୍ଥାପନ କରିବା ଉଚିତ।

ଲିଙ୍ଗଦୀର୍ଘଵିକାରାଂଶେ ତ୍ରିଭକ୍ତେ ଭାଗଵର୍ଣନାତ୍ । ଵିସ୍ତାରୋ ଲକ୍ଷ୍ମ ଦେହସ୍ଯ ଭଵେଲ୍ଲିଙ୍ଗସ୍ଯ ସର୍ଵତଃ

ଲିଙ୍ଗର ଦୀର୍ଘ ଅଂଶକୁ ତିନି ଭାଗ କରି, ଦେହ ଅନୁଯାୟୀ ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ଶୁଭ ଚିହ୍ନର ପ୍ରସ୍ଥ ମାପିବା ଉଚିତ।

ଯଵସ୍ଯ ନଵଭକ୍ତସ୍ଯ ଭାଗୈରଷ୍ଟାଭିରାଵୃତା ହସ୍ତିକେ । ଲକ୍ଷ୍ମରେଖା ଚ ଗାମ୍ଭୀର୍ଯ୍ଯାଦ୍ ଵିସ୍ତରାଦପି

ନବ ଭାଗ ଯବ ମଧ୍ୟରୁ ଆଠ ଭାଗ ନେଇ, ହାତକୁ ଘେରି, ଚିହ୍ନର ରେଖା ଗଭୀରତା ଓ ପ୍ରସ୍ଥରେ ମାପିବା ଉଚିତ।

ଏଵମଷ୍ଟାଂଶଵୃଦ୍ଧ୍ଯା ତୁ ଲିଙ୍ଗେ ସାର୍ଦ୍ଧକରାଦିକେ । ଭଵେଦଷ୍ଟଯଵା ପୃଥ୍ଵୀ ଗମ୍ଭୀରାତ୍ର ଚ ହାସ୍ତିକେ

ଏଭଳି ଆଠ ଭାଗ ବୃଦ୍ଧି କରି, ଡେଢ଼ ହାତ ଲିଙ୍ଗରେ, ପୃଥିବୀ ଅଂଶ ହାତରେ ଆଠ ଯବ ପ୍ରସ୍ଥ ଓ ଗଭୀରତା ହେବା ଉଚିତ।

ଏଵମଷ୍ଟାଂଶଵୃଦ୍ଧ୍ଯା ତୁ ଲିଙ୍ଗେ ସାର୍ଦ୍ଧକରାଦିକେ। ଭଵେଦଷ୍ଟଯଵା ପୃଥ୍ଵୀ ଗମ୍ଭୀରନ୍ନଵହାସ୍ତିକେ

ଏଭଳି ଆଠ ଭାଗ ବୃଦ୍ଧି କରି, ଡେଢ଼ ହାତ ଲିଙ୍ଗରେ, ନବ ହାତରେ ପୃଥିବୀ ଅଂଶ ଆଠ ଯବ ପ୍ରସ୍ଥ ଓ ଗଭୀରତା ହେବା ଉଚିତ।

ଶାମ୍ଭଵେଷୁ ଚ ଲିଙ୍ଗେଷୁ ପାଦଵୃଦ୍ଧେଷୁ ସର୍ଵତଃ। ଲକ୍ଷ୍ମ ଦେହସ୍ଯ ଵିଷ୍କମ୍ଭୋ ଭଵେଦ୍ଵୈ ଯଵଵର୍ଦ୍ଧନାତ୍

ଶାମ୍ଭବ ଲିଙ୍ଗମାନେ, ପାଦ ଦ୍ୱାରା ଉଚ୍ଚତା ମାପିଲେ, ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ଦେହ ଅନୁଯାୟୀ ଶୁଭ ଚିହ୍ନର ପ୍ରସ୍ଥ ଯବ ବୃଦ୍ଧି ଦ୍ୱାରା ନିର୍ଣ୍ଣୟ କରିବା ଉଚିତ।

ଗମ୍ଭୀରତ୍ଵପୃଥୁତ୍ଵାଭ୍ଯାଂ ରେଶାପି ତ୍ରଯଂଶଵୃଦ୍ଧିତଃ। ସର୍ଵେଷୁ ଚ ଭଵେତ୍ ସୂକ୍ଷ୍ମଂ ଲିଙ୍ଗମସ୍ତକମସ୍ତକଂ

ତିଆଁଶ ବୃଦ୍ଧି ଦ୍ୱାରା ଗଭୀରତା ଓ ପ୍ରସ୍ଥ ଦୁହିଁରେ ରେଖା ତିଆରି କରିବା ଉଚିତ; ସମସ୍ତ ଲିଙ୍ଗ ତଳରୁ ଶିରା ଯାଏଁ ସୂକ୍ଷ୍ମ ହେବା ଉଚିତ।

ଲକ୍ଷ୍ମକ୍ଷେତ୍ରେଷ୍ଟଧାଭକ୍ତେ ମୂଦ୍‌ର୍ଧ୍ନି ଭାଗଦ୍ଵଯେ ଶୁଭେ । ଷଡ୍‌ଭାଗପରିଵର୍ତ୍ତେନ ମୁକ୍ତ୍ଵା ଭାଗଦ୍ଵଯନ୍ତ୍ଵଧଃ

ଶୁଭ ଚିହ୍ନ ଭୂମିକୁ ଆଠ ଭାଗ କରି, ମୁଣ୍ଡରେ ଦୁଇ ଶୁଭ ଅଂଶ ରଖି, ମଧ୍ୟରେ ଛଅ ଭାଗ ରଖି, ତଳେ ଦୁଇ ଅଂଶ ଛାଡ଼ିବା ଉଚିତ।

ରେଖାତ୍ରଯେଣ ସମ୍ବଦ୍ଧଂ କାରଯେତ୍ ପୃଷ୍ଠଦେଶଗଂ। ରତ୍ନଜେ ଲକ୍ଷଣୋଦ୍ଧାରୋ ଯଵୌ ହେମସମୁଦ୍ଭଵେ

ପଛ ଦିଗରେ ତିନିଟି ରେଖା ଯୋଗାଇ ଚିହ୍ନ କରିବା ଉଚିତ; ରତ୍ନରେ ତିଆରି ଥିବା ଲିଙ୍ଗରେ, ସୁନାରେ ତିଆରି ହେଲେ ଚିହ୍ନ ଦୁଇ ଯବ ପ୍ରସ୍ଥ ହେବା ଉଚିତ।

ସ୍ଵରୂପଂ ଲକ୍ଷଣନ୍ତେଷାଂ ପ୍ରଭା ରତ୍ନେଷୁ ନିର୍ମଲା। ନଯନୋନ୍ମୀଲନଂ ଵକ୍ତ୍ରେ ସାନ୍ନିଧ୍ଯାଯ ଚ ଲକ୍ଷ୍ମ ତତ୍

ସେମାନଙ୍କର ସ୍ୱରୂପ ଚିହ୍ନ ଦ୍ୱାରା ଜଣାପଡ଼େ; ରତ୍ନରେ ଥିବା ଉଜ୍ଜ୍ୱଳତା ସୁଦ୍ଧ ଓ ପ୍ରଭାଶାଳୀ। ମୁହଁରେ ଆଖି ଖୋଲିବା ଉପସ୍ଥିତିର ଚିହ୍ନ।

ଲକ୍ଷ୍ମଣୋଦ୍ଧାରରେଖାଞ୍ଚ ଘୃତେନ ମଧୁନା ତଥା। ମୃତ୍ଯୁଞ୍ଜଯେନ ସମ୍ପୂଜ୍ଯ ଶିଲ୍ପିଦୋଷନିଵୃତ୍ତଯେ

ଚିହ୍ନ ଓ ରେଖା ବାହାର କରିବାକୁ ଘିଅ ଓ ମଧୁ ବ୍ୟବହାର କରିବା ଉଚିତ, ଏବଂ ମୃତ୍ୟୁଞ୍ଜୟ ମନ୍ତ୍ରରେ ପୂଜା କରିବା ଦ୍ୱାରା କାମର ଦୋଷ ଦୂର କରାଯାଏ।