ଅଗ୍ନିପୁରାଣମ୍

ଧାନ୍ଯପୁଞ୍ଜକୃତାଧାରାନ୍ ସଵସ୍ତ୍ରାନ୍ ସ୍ରଗ୍ଵିଭୂଷିତାନ୍। ସହିରଣ୍ଯାନ୍ ସମାଲବ୍ଧାନ୍ ଗନ୍ଧପାନୀଯପୂରିତାନ୍

ଧାନ୍ୟର ଢେରରୁ ତିଆରି ଥିବା ପାତ୍ର, ବସ୍ତ୍ର ଓ ମାଳାରେ ଶୋଭିତ, ସୁନା ଭରା, ସୁଗନ୍ଧିତ ଜଳ ଛିଟାଯାଇଥିବା ଓ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଥିବା ଉଚିତ।

ପୂର୍ଣପାତ୍ରଫଲାଧାରାନ୍ ପଲ୍ଲଵାଦ୍ଯାନ୍ ସଲକ୍ଷଣାନ୍। ଵସ୍ତ୍ରୈରାଚ୍ଛାଦଯେତ୍ କୁମ୍ଭାନାହରେଦ୍‌ଗୌରସର୍ଷପାନ୍

ଫଳରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଥିବା ପାତ୍ର, ପତ୍ର ଓ ଅନ୍ୟ ଶୁଭ ଚିହ୍ନ ଥିବା ପାତ୍ର; ଘଡ଼ାଗୁଡିକୁ ବସ୍ତ୍ରରେ ଢାକିବା ଓ ଧଳା ସରଷପ ନେଇଯିବା ଉଚିତ।

ଵିକିରାର୍ଥନ୍ତଥା ଲାଜାନ୍ ଜ୍ଞାନଖଡ୍ଗଞ୍ଚ ପୂର୍ଵଵତ୍। ସାପିଧାନାଂ ଚରୁସ୍ଥାଲୀଂ ଦର୍ଵ୍ଵୀ ଚ ତାମ୍ରନିର୍ମ୍ମିତାଂ

ଛିଟିବା ପାଇଁ ଲାଜ ନେବା, ପୂର୍ବବତ୍ ଜ୍ଞାନ ତଳୱାର ନେବା; ଢାକଣା ସହିତ ହବିଷ ପାତ୍ର ଓ ତାମ୍ବାର ଦର୍ବି ନେବା ଉଚିତ।

ଘୃତକ୍ଷୌଦ୍ରାନ୍ଵିତଂ ପାତ୍ରଂ ପାଦାଭ୍ଯଙ୍ଗକୃତେ ତଥା। ଵିଷ୍ଟରାଂସ୍ତ୍ରିଶତାଦର୍ଭଦଲୈର୍ବାହୁପ୍ରମାଣକାନ୍

ପାଦ ମସାଜ ପାଇଁ ଘିଅ ଓ ମଧ ମିଶିତ ପାତ୍ର; ତିନି ଶତ ଦର୍ଭା ପତ୍ରରେ ତିଆରି ହୋଇଥିବା, ବାହୁ ମାପର ଚଟାଇ।

ଚତୁରଶ୍ଚତୁରସ୍ତଦ୍ଵତ୍ ପାଲାଶାନ୍ ପରିଧୀନପି। ତିଲପାତ୍ରଂ ହଵିଃ ପାତ୍ରମର୍ଧପାତ୍ରଂ ପଵିତ୍ରକଂ

ଚାରିକୋଣା ଓ ସମଚତୁର୍ଶ୍ର ଚଟାଇ, ସେହିପରି ପଳାଶ ପତ୍ରର ଚଟାଇ; ତିଳ ପାଇଁ ପାତ୍ର, ହବିଷ ପାତ୍ର, ଅର୍ଧ ପାତ୍ର ଓ ପବିତ୍ରକ ନେବା ଉଚିତ।

ପଲଵିଂଶାଷ୍ଟମାନାନି ଘଟୋ ଧୂପପ୍ରଦାନକଂ । ଶ୍ରୁକ୍ଶ୍ରୁଵୌ ପିଟକଂ ପୀଠଂ ଵ୍ଯଜନଂ ଶୁଷ୍କମିନ୍ଧନଂ

ଅଠାଇଶଟି ସାମଗ୍ରୀ ରହିଛି: ଧୂପ ଦେବା ପାଇଁ ଏକ ଘଡ଼ା, ଦୁଇଟି ଚମଚ, ଏକ ଝାଲି, ବସିବା ପାଇଁ ଏକ ଆସନ, ଏକ ବାହା, ଏବଂ ଶୁଖିଲା କାଠି।

ପୁଷ୍ପଂ ପତ୍ରଂ ଗୁଗ୍ଗୁଲଞ୍ଚ ଘୃତୈର୍ଦ୍ଦୀପାଂଶ୍ଚ ଧୂପକଂ। ଅକ୍ଷତାନି ତ୍ରିସୂତ୍ରୀଞ୍ଚ ଗଵ୍ଯମାଜ୍ଯଂ ଯଵାଂସ୍ତିଲାନ୍

ଫୁଲ, ପତ୍ର, ଗୁଗୁଳୁ, ଘିଅ ଜଳାଇଥିବା ଦୀପ, ଧୂପ, ଅକ୍ଷତ (ଅଭଙ୍ଗ ଚାଉଳ), ତିନି ଧାଗାର ତାଗ, ଗାଈର ଘିଅ, ଯବ, ଏବଂ ତିଳ।

କୁଶାଃ ଶାନତ୍ଯୈ ତ୍ରିମଧୁରଂ ସମିଧୋ ଦଶପର୍ଵିକାଃ। ବାହୁମାତ୍ରଂ ଶ୍ରୁଵଂ ହସ୍ତମ୍ ଅର୍କାଦିଗ୍ରହଶାନ୍ତ୍ଯେ

ଶୁଦ୍ଧି ପାଇଁ କୁଶ ଘାସ, ତିନି ପ୍ରକାର ମିଠା ଦ୍ରବ୍ୟ, ଦଶଟି ଶୁଖିଲା କାଠି, ବାହୁ ଲମ୍ବ ଚମଚ, ଏବଂ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଓ ଅନ୍ୟ ଗ୍ରହଙ୍କୁ ଶାନ୍ତ କରିବା ପାଇଁ ହାତ।

ସମିଧୋଽର୍କପଲାଶୋତ୍ଥାଃ ଖାଦିରାମାର୍ଗପିପ୍ପଲାଃ । ଉଦୁମ୍ବରଶମୀଦୂର୍ଵାକୁଶୋତ୍ଥାଃ ଶତମଷ୍ଟ ଚ

ଅର୍କ, ପଳାଶ, ଖାଦିର, ଆମ୍ବ, ପିପଳ, ଉଦୁମ୍ବର, ଶମୀ, ଦୁର୍ବା ଓ କୁଶ ଗଛର କାଠି—ମୋଟ ଏକଶଏ ଆଠଟି।

ତଦଭାଵେ ଯଵତିଲା ଗୃହୋପକରଣଂ ତଥା। ସ୍ଥାଲୀଦର୍ଵୀପିଧାନାଦି ଦେଵାଦିଭ୍ଯୋଂଽଶୁକଦ୍ଵଯଂ

ଏହିଗୁଡ଼ିକ ମିଳିଲେ ନାହିଁ, ତେବେ ଯବ ଓ ତିଳ ବ୍ୟବହାର କରିପାରିବେ, ଘରେ ଥିବା ଦିନଦିନିଆ ସାମଗ୍ରୀ ମଧ୍ୟ ନେଇପାରିବେ; ଦେବତା ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ପାଇଁ ଦୁଇଟି ବସ୍ତ୍ର, ଏକ ହାଣ୍ଡି, ଚମଚ ଓ ଢାକଣା।

ମୁଦ୍ରାମୁକୃଟଵାସାଂସି ହାରକୁଣ୍ଡଲକଙ୍କଣାନ୍। କୁର୍ଯ୍ଯାଦାଚାର୍ଯପୂଜାର୍ଥଂ ଵିତ୍ତଶାଠ୍ଯଂ ଵିଵର୍ଜଯେତ୍

ଆଚାର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ପୂଜା ପାଇଁ ଅଙ୍ଗୁଠି, ମୁକୁଟ, ବସ୍ତ୍ର, ହାର, କଣ୍ଠା, ବାହୁଡ଼ି ତିଆରି କରିବା ଉଚିତ, ଧନ ବିଷୟରେ କୌଣସି ଚତୁରତା କିମ୍ବା ଚାଳାକି ରଖିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।

ତତ୍‌ପାଦପାଦହୀନା ଚ ମୂତ୍ତିଭୃଦସ୍ତ୍ରଜାପିନାଂ । ପୂଜା ସ୍ଯାଜ୍ଜାପିଭିସ୍ତୁଲ୍ଯା ଵିପ୍ରଦୈଵଜ୍ଞଶିଲ୍ପିନାଂ

ଏହି ସାମଗ୍ରୀ ମଧ୍ୟରୁ କିଛି ଅଭାବ ଥିଲେ, ଯେଉଁମାନେ ମନ୍ତ୍ର ପଢ଼ନ୍ତି କିମ୍ବା ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଜ୍ୟୋତିଷୀ ଓ କୁଶଳ କାରିଗରମାନେ କରୁଥିବା ପୂଜା ସମାନ ମନାଯିବ।

ଵଜ୍ରାର୍କଶାନ୍ତୌ ନୀଲାତିନାଲ୍ମୁକ୍ତାଫଲାନି ଚ । ପୁଷ୍ପପଦ୍ମାଦିଶଗଞ୍ଚ ଵୈଦୂର୍ଯ୍ଯଂ ରତ୍ନମଷ୍ଟମଂ

ବଜ୍ର ଓ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କୁ ଶାନ୍ତ କରିବା ପାଇଁ ନୀଳ ପୋଖରାଜ, ନୀଳ ମଣି, ମୁକ୍ତା, ଫୁଲ, ପଦ୍ମ, ଶଂଖ ଓ ଅଷ୍ଟମ ମଣି ବୈଦୂର୍ୟ ବ୍ୟବହାର କରିବା ଉଚିତ।

ଉଷୀରମାଧଵକ୍ରାନ୍ତାରକ୍ତଚନ୍ଦନକାଗୁରୁଂ। ଶ୍ରୀଖଣ୍ଡଂ ସାରିକଙ୍କୁଷ୍ଠଂ ଶଙ୍‌ଖିନୀ ହ୍ଯୋଷଧୀଗଣଃ

ଉଶୀର, ମାଧବୀ ଲତା, କ୍ରାନ୍ତା, ରକ୍ତ ଚନ୍ଦନ, ଅଗରୁ, ଶ୍ରୀଚନ୍ଦନ, ସାରିକା, କଙ୍କୁଷ୍ଠ, ଶଂଖିନୀ ଓ ଅନ୍ୟ ଔଷଧି ଗଛ।

ହେମତାମ୍ରମଯଂ ରକ୍ତଂ ରାଜତଞ୍ଚ ସକାଂସ୍ଯକଂ। ଶୀସକଞ୍ଚେତି ଲୋହାନି ହରିତାଲଂ ମନଃ ଶିଲା

ସୁନା, ତାମ୍ବା, ରକ୍ତ ଧାତୁ, ଚାଁଦି, କାଂସା, ସିସା—ଏହିମାନେ ହେଉଛନ୍ତି ଧାତୁ, ସହିତ ହରିତାଳ ଓ ମନ:ଶିଳା।

ଗୈରିକଂ ହେମମାକ୍ଷୀକଂ ପାରଦୋ ଵହ୍ନିଗୈରିକଂ। ଗନ୍ଧକାଭ୍ରକମିତ୍ଯଷ୍ଟୌ ଧାତଵୋ ବ୍ରୀହଯସ୍ତଥା

ଗେରୁ, ସୁନା, ମାକ୍ଷିକା, ପାରଦ, ଅଗ୍ନିବର୍ଣ୍ଣ ଗେରୁ, ଗନ୍ଧକ, ଅଭ୍ରକ—ଏହି ଅଷ୍ଟ ଧାତୁ ଓ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ଚାଉଳ।

ଗୋଧୂମାନ୍ ସତିଲାନ୍ମାଷାନ୍ମୁଦ୍‌ଗାନପ୍ଯାହରେଦ୍ଯଵାନ୍। ନୀଵାରାନ୍ ଶ୍ଯାମକାନେଵଂ ଵ୍ରୀହଯୋଽପ୍ଯଷ୍ଟ କୀର୍ତ୍ତିତାଃ

ଗହୁଁ, ତିଳ, ବିରି, ମୁଗ, ଯବ, ନୀବାର, ଶ୍ୟାମକ ଓ ଏଭଳି ଅଷ୍ଟ ପ୍ରକାର ଚାଉଳ ନେଇଯିବା ଉଚିତ।

ଈଶ୍ଵର ଉଵାଚ ସ୍ନାତ୍ଵା ନିତ୍ଯଦ୍ଵଯଂ କୃତ୍ଵା ପ୍ରଣଵାର୍ଥକରୋ ଗୁରୁଃ । ସହାଯୈର୍ମୂର୍ତ୍ତିପୈର୍ଵିପ୍ରୈଃ ସହ ଗଚ୍ଛେନ୍ମଶାଲଯଂ

ଈଶ୍ୱର କହିଲେ: ସ୍ନାନ କରି ଦୁଇଟି ଦୈନିକ କାର୍ଯ୍ୟ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ କରି, ଗୁରୁ ଓଁକାରର ଅର୍ଥରେ ମନ ଲଗାଇ, ସହଯୋଗୀ, ମୂର୍ତ୍ତି ଓ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ସହିତ ଅଗ୍ନି ଶାଳାକୁ ଯିବା ଉଚିତ।

ଶାନ୍ତ୍ଯାଦିତୋରଣାଂସ୍ତତ୍ର ପୂର୍ଵଵତ୍ ପୂଜଯେତ୍ କ୍ରମାତ୍। ପ୍ରଦକ୍ଷିଣକ୍ରମାଦେଷାଂ ଶାଖାଯାଂ ଦ୍ଵାରପାଲକାନ୍

ସେଠାରେ, ପୂର୍ବବତ୍ କ୍ରମ ଅନୁସାରେ ଶାନ୍ତି ଓ ଅନ୍ୟ ତୋରଣମାନେ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ, ପରିକ୍ରମା କରିବା ସହ ଏହି ଶାଖାର ଦ୍ୱାରପାଳମାନେକୁ ମଧ୍ୟ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ।

ପ୍ରାଚି ନନ୍ଦିମହାକାଲୌ ଯାମ୍ଯେ ଭୃଙ୍ଗିଵିନାଯକୌ । ଵାରୁଣେ ଵୃଷଭସ୍କନ୍ଦୌ ଦେଵୀଚଣ୍ଡୌ ତଥୋତ୍ତରେ

ପୂର୍ବ ଦିଗରେ ନନ୍ଦି ଓ ମହାକାଳ, ଦକ୍ଷିଣରେ ଭୃଙ୍ଗି ଓ ବିନାୟକ, ପଶ୍ଚିମରେ ବୃଷଭ ଓ ସ୍କନ୍ଦ, ଉତ୍ତରରେ ଦେବୀ ଓ ଚଣ୍ଡା।

ତଚ୍ଛାଖାମୂଲଦେଶସ୍ଥୌ ପ୍ରଶାନ୍ତଶିଶିରୌ ଘଟୌ। ପର୍ଜ୍ଜନ୍ଯାଶୋକନାମାନୌ ଭୂତଂ ସଞ୍ଜୀଵନାମୃତୌ

ଏହି ଶାଖାମୂଳ ଅଞ୍ଚଳରେ ଶାନ୍ତ ଓ ଶୀତଳ ଘଟ, ପର୍ଜ୍ଞ୍ୟ, ଅଶୋକ, ଭୂତ, ସଞ୍ଜୀବନ ଓ ଅମୃତ ରହିଛନ୍ତି।

ଧନଦଶ୍ରୀପ୍ରଦୌ ଦ୍ଵୌ ଦ୍ଵୌ ପୂଜଯେଦନୁପୂର୍ଵଶଃ । ସ୍ଵନାମଭିଶ୍ଚତୁର୍ଥ୍ଯନ୍ତୈଃ ପ୍ରଣଵାଦିନମୋନ୍ତଗୈଃ

ଧନ ଓ ଶ୍ରୀ ଦେଇଥିବା ଦୁଇଜଣ ଦୁଇଜଣକୁ କ୍ରମ ଅନୁସାରେ, ତାଙ୍କର ନାମ ଚତୁର୍ଥୀ ବିଭକ୍ତିରେ ଓ ଓଁ ଦ୍ୱାରା ଶେଷ କରି ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ।

ଲୋକଗ୍ରହାଵସୁଦ୍ଵାଃସ୍ଥସ୍ରଵନ୍ତୀନାଂ ଦ୍ଵଯଂ ଦ୍ଵଯଂ। ଭାନୁତ୍ରଯଂ ଯୁଗଂ ଵେଦୋ ଲକ୍ଷ୍ମୀର୍ଗଣପତିସ୍ତଥା

ଲୋକପାଳ, ଭୂମିର ଦ୍ୱାରପାଳ, ଦୁଇଟି ନଦୀ, ତିନିଟି ସୂର୍ଯ୍ୟ, ଯୁଗ, ବେଦ, ଲକ୍ଷ୍ମୀ ଓ ଗଣେଶଙ୍କୁ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ।

ଇତି ଦେଵା ମଖାଗାରେ ତିଷ୍ଠନ୍ତି ପ୍ରତିତୋରଣଂ। ଵିଘ୍ନସଙ୍ଘାପନୋଦାଯ କ୍ରତୋଃ ସଂରକ୍ଷଣାଯ ଚ

ଏଭଳି ଦେବତାମାନେ ଯଜ୍ଞ ଶାଳାରେ, ପ୍ରତ୍ୟେକ ଦ୍ୱାରରେ ଦଢ଼ିଆ ହୋଇ ରହନ୍ତି, ଯାହାଁ ସମସ୍ତ ବିଘ୍ନ ଦୂର କରିବା ସହ ଯଜ୍ଞକୁ ସୁରକ୍ଷିତ କରନ୍ତି।

ଵଜ୍ରଂ ଶକ୍ତିଂ ତଥା ଦଣ୍ଡଂ ଖଡ୍ଗଂ ପାଶଂ ଧ୍ଵଜଂ ଗଦାଂ। ତ୍ରିଶୂଲଂ ଚକ୍ରମମ୍ଭୋଜମ୍ପତାକାସ୍ଵର୍ଚ୍ଚଯେତ୍ କ୍ରମାତ୍

କ୍ରମକ୍ରମେ ବଜ୍ର, ଶକ୍ତି, ଦଣ୍ଡ, ତଳୱାର, ପାଶ, ପତାକା, ଗଦା, ତ୍ରିଶୂଳ, ଚକ୍ର, ପଦ୍ମ ଓ ଧ୍ୱଜକୁ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ।

ଓ ହ୍ରୂଂ ଫଟ୍ ନମଃ। ଓଂ ହ୍ରୂଂ ଫଟ୍ ଦ୍ଵାଃ ସ୍ଥଶକ୍ତଯେ ହ୍ରୂଂ ଫଟ୍ ନମଃ ଇତ୍ଯାଦିମନ୍ତ୍ରୈଃ। କୁମୁଦଃ କୁମୁଦାକ୍ଷଶ୍ଚ ପୁଣ୍ଡରୀକୋଥ ଵାମନଃ। ଶଙ୍କୁକର୍ଣଃ ସର୍ଵନେତ୍ରଃ ସୁମୁଖ ସୁପ୍ରତିଷ୍ଠିତଃ

'ଓ ହ୍ରୂଁ ଫଟ୍ ନମଃ', 'ଓଁ ହ୍ରୂଁ ଫଟ୍, ଦ୍ୱାରରେ ଥିବା ଶକ୍ତିଙ୍କୁ, ହ୍ରୂଁ ଫଟ୍ ନମଃ' ଏବଂ ଅନ୍ୟ ମନ୍ତ୍ରମାନେ ଦ୍ୱାରା କୁମୁଦ, କୁମୁଦାକ୍ଷ, ପୁଣ୍ଡରୀକ, ବାମନ, ଶଙ୍କୁକର୍ଣ୍ଣ, ସର୍ବନେତ୍ର, ସୁମୁଖ ଓ ସୁପ୍ରତିଷ୍ଠିତଙ୍କୁ ଆହ୍ୱାନ କରାଯାଏ।

ଧ୍ଵଜାଷ୍ଟଦେଵତାଃ ପୂଜ୍ଯାଃ ପୂର୍ଵାଦୌ ଭୂତକୋଟିଭିଃ। ଓଂ କୌଂ କୁମୁଦାଯ ନମ ଇତ୍ଯାଦିମନ୍ତ୍ରୈଃ

ଧ୍ୱଜର ଆଠ ଦେବତାଙ୍କୁ, ପୂର୍ବ ଦିଗରୁ ଆରମ୍ଭ କରି, ଭୂତମାନେ ସହିତ 'ଓଁ କଉଁ କୁମୁଦାୟ ନମଃ' ଭଳି ମନ୍ତ୍ରମାନେ ଦ୍ୱାରା ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ।

ହେତୁକଂ ତ୍ରିପୁରଘ୍ନଞ୍ଚ ଶକ୍ତ୍ଯାଖ୍ଯଂ ଯମଜ୍ହ୍ଵକଂ । କାଲଂ କରାଲିନଂ ଷଷ୍ଠମେକାଙ୍‌ଘ୍ନିମ୍ଭୀମମଷ୍ଟକଂ

ହେତୁକ, ତ୍ରିପୁର ନାଶକ, ଶକ୍ତି ନାମକ, ଯମଝ୍ୱକ, କାଳ, କରାଳିନ, ଛଅଟିଏକାଂଘ୍ନି, ଭୀମ ଓ ଅଷ୍ଟକ—ଏହି ଦେବତାମାନେ।

ତଥୈଵ ପୂଜଯେଦ୍ ଦିକ୍ଷୁ କ୍ଷେତ୍ରପାଲାନନୁକ୍ରମାତ୍। ଵଲିଭିଃ କୁସୁମୈର୍ଧୂପୈଃ ସନ୍ତୁଷ୍ଟାନ୍ ପରିଭାଵଯେତ୍

ଏହିପରି, ସମସ୍ତ ଦିଗର ରକ୍ଷକ ଦେବତାମାନେକୁ କ୍ରମକ୍ରମେ, ବଳି, ଫୁଲ ଓ ଧୂପ ଦ୍ୱାରା ପୂଜା କରି, ସେମାନେ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହେଲେ ସମ୍ମାନ କରିବା ଉଚିତ।