ସର୍ଵସ୍ଯ ଜଗତଃ ପାଲୌ ଗୋପାଲୌ ତୌ ବଭୂଵତୁଃ। କୃଷ୍ଣଶ୍ଚୋଲୂଖଲେ ବଦ୍ଧୋ ଦାମ୍ନା ଵ୍ଯଗ୍ରଯଶୋଦଯା
ସମସ୍ତ ଜଗତର ରକ୍ଷକ ଏହି ଦୁଇଜଣ ଗୋପାଳ ହେଇଥିଲେ। କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ବ୍ୟସ୍ତ ଯଶୋଦା ଦୂଧ ଦେଉଥିବାବେଳେ ଦାଗଡ଼ିକୁ ଦାଗଡ଼ିରେ ବାନ୍ଧିଦେଇଥିଲେ।
ଯମଲାର୍ଜୁନମଧ୍ଯେଽଗାଦ୍ ଭଗ୍ନୌ ଚ ଯମଲାର୍ଜୁନୌ। ପରିଵୃତ୍ତଶ୍ଚ ଶକଟଃ ପାଦକ୍ଷେପାତ୍ ସ୍ତନାର୍ଥିନା
ସେ ଯମଲାର୍ଜୁନ ଗଛ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରବେଶ କରିଲେ, ଏବଂ ଦୁଇଟି ଗଛ ଭାଙ୍ଗିଗଲା। ମାଆଙ୍କ ଦୁଧ ଚାହିଁଥିବା ଶିଶୁ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ପାଦ ଦ୍ୱାରା ଗଡ଼ିଘର ଉଲଟିଗଲା।
ପୂତନା ସ୍ତନପାନେନ ସା ହତା ହନ୍ତୁମୁଦ୍ଯତା। ଵୃନ୍ଦାଵନଗତଃ କୃଷ୍ଣଃ କାଲିଯଂ ଯମୁନାହ୍ରଦାତ୍
ପୂତନା, ଯିଏ ମାରିବାକୁ ଆସିଥିଲେ, ସେ ଦୁଧ ପିଇବା ସମୟରେ ନିହତ ହେଲେ। କୃଷ୍ଣ ବୃନ୍ଦାବନକୁ ଯାଇ ଯମୁନା ନଦୀର ହ୍ରଦରେ କାଳିୟାଙ୍କୁ ବଶ କରିଥିଲେ।
ଜିତ୍ଵା ନିଃ ସାର୍ଯ ଚାବ୍ଧିସ୍ଥଞ୍ଚକାର ବଲସଂସ୍ତୁତଃ। କ୍ଷେମଂ ତାଲଵନଂ ଚକ୍ରେ ହତ୍ଵା ଧେନୁକଗର୍ଦ୍ଦଭମ୍
କୃଷ୍ଣ କାଳିୟାଙ୍କୁ ଜଳରୁ ହଟାଇ ଏବଂ ତାଙ୍କର ପ୍ରଭାବରେ ସମ୍ମାନିତ ହେଲେ। ସେ ତାଳବନକୁ ନିରାପଦ କରିଲେ, ଦେନୁକା ଗଧା ଦାନବକୁ ମାରିଦେଇ।
ଅରିଷ୍ଟଵୃଷଭଂ ହତ୍ଵା କେଶିନଂ ହଯରୂପିଣମ୍। ଶକ୍ରୋତ୍ସଵଂ ପରିତ୍ଯଜ୍ଯ କାରିତୋ ଗୋତ୍ରଯଜ୍ଞକଃ
ଅରିଷ୍ଟ ବୃଷଭ ଓ ଘୋଡ଼ା ଆକାର ଦାନବ କେଶୀକୁ ମାରିଦେଇ, ଇନ୍ଦ୍ର ପୂଜାକୁ ଛାଡ଼ି ଗୋପମାନେ ନିଜ ଯଜ୍ଞ କରିବାକୁ ଉତ୍ସାହିତ କରିଥିଲେ।
ପର୍ଵତଂ ଘାରଯିତ୍ଵା ଚ ଶକ୍ରାଦ୍ ଵୃପ୍ଟିର୍ନିଵାରିତା। ନମସ୍କୃତୋ ମହେନ୍ଦ୍ରେଣ ଗୋଵିନ୍ଦୋଽଥାର୍ଜୁନୋର୍ପିତଃ
ପର୍ବତ ଉଠାଇ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ପଠାଇଥିବା ବର୍ଷାକୁ ରୋକିଦେଲେ। ତାପରେ ମହେନ୍ଦ୍ର ତାଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କଲେ ଏବଂ ଗୋବିନ୍ଦଙ୍କୁ ଅର୍ଜୁନଙ୍କୁ ସମର୍ପିତ କଲେ।
ଇନ୍ଦ୍ରୋତ୍ସଵସ୍ତୁ ତୁଷ୍ଟେନ ଭୂଯଃ କୃଷ୍ଣେନ କାରିତଃ। ରଥସ୍ଥୋ ମଥୁରାଞ୍ଚାଗାତ୍ କଂସୋକ୍ତାକ୍ରୂରସଂସ୍ତୁତଃ
ତାପରେ, କୃଷ୍ଣ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହୋଇ ଇନ୍ଦ୍ର ପୂଜା ପୁନି କରାଇଲେ। ରଥରେ ଚଢ଼ି ମଥୁରାକୁ ଯାଇ, କଂସଙ୍କ ଆଜ୍ଞାରେ ଅକୃର ତାଙ୍କୁ ପ୍ରଶଂସା କଲେ।
ଗୋପୀଭିରନୁରକ୍ତାବିଃ କ୍ରୀଡିତାଭିର୍ନିରୀକ୍ଷିତଃ। ରଜକଂ ଚାପ୍ରଯଚ୍ଛନ୍ତଂ ଇତ୍ଵା ଵସ୍ତ୍ରାଣି ଚାଗ୍ରହୀତ୍
ଗୋପୀମାନେ ଭଲପାଇ ତାଙ୍କ ସହ ଖେଳିଥିଲେ ଏବଂ ଦୃଷ୍ଟି ଦେଇଥିଲେ। ଯେଉଁ ଧୋବି ଜମା ଦେବାକୁ ମନା କଲେ, ତାଙ୍କୁ ହରାଇ ଜମା ନେଇଥିଲେ।
ସହ ରାମେଣ ମାଲାଭୃନ୍ମାଲାକାରେ ଵରନ୍ଦଦୌ। ଦତ୍ତାନୁଲେପନାଂ କୁବ୍ଜାମୃଜୁଂ ଚକ୍ରେଽହନଦ୍ ଗଜମ୍
ରାମ ସହିତ ମାଳା ପିନ୍ଧି ମାଳାକାରକୁ ଆଶୀର୍ବାଦ ଦେଲେ। ତାଙ୍କୁ ଚନ୍ଦନ ଲଗାଇଥିବା କୁବ୍ଜାକୁ ସିଧା କରିଦେଲେ ଏବଂ ହାତୀକୁ ମାରିଦେଲେ।
ମତ୍ତଂ କୁଵଲଯାପୀଡଂ ଦ୍ଵାରି ରଙ୍ଗଂ ପ୍ରଵିଶ୍ଯ ଚ। କଂସାଦୀନାଂ ପଶ୍ଯତାଂ ଚ ମଞ୍ଚସ୍ଥାନାଂ ନିଯୁଦ୍ଧକମ୍
ଦ୍ୱାରରେ ମଦୋନ୍ମତ କୁବଳୟାପୀଡ଼କୁ ମୁହଁମୁହିଁ ହୋଇ ରଙ୍ଗଶାଳାକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ। କଂସ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ମଞ୍ଚରେ ବସିଥିବାବେଳେ, ସେଠାରେ ମଲ୍ଲଯୁଦ୍ଧ ଆରମ୍ଭ କଲେ।
ଚକ୍ରେ ଚାରଣୂରମଲ୍ଲେନ ମୁଷ୍ଟିକେନ ବଲୋଽକରୋତ୍। ଚାଣୂରମୁଷ୍ଟିକୌ ତାଭ୍ଯାଂ ହତୌ ମଲ୍ଲୌ ତଥାପରେ
କୃଷ୍ଣ ଚାଣୂର ମଲ୍ଲ ସହ ଯୁଦ୍ଧ କଲେ, ବଳରାମ ମୁଷ୍ଟିକ ସହ ଯୁଦ୍ଧ କଲେ। ଏହି ଦୁଇ ମଲ୍ଲ ତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ମୃତ୍ୟୁବରଣ କଲେ, ଏବଂ ଅନ୍ୟ ମଲ୍ଲମାନେ ମଧ୍ୟ ହରାଗଲେ।
ଜରାସନ୍ଧସ୍ଯ ତେ ପୁତ୍ରଯୌ ଜରାସନ୍ଧସ୍ତଦୀରିତଃ। ଚକ୍ରେସ ମଥୁରାରୋଧଂ ଯାଦଵୈର୍ଯୁଯୁଧେ ଚ କଂସଗେ
ସେମାନେ ଜରାସନ୍ଧଙ୍କ ପୁଅ ଥିଲେ। ଜରାସନ୍ଧ ଏହି ଖବର ପାଇ ମଥୁରାକୁ ଅଘାତ କଲେ ଏବଂ କଂସ ପାଇଁ ଯାଦବମାନେ ସହ ଯୁଦ୍ଧ କଲେ।
ରାମକୃଷ୍ଣୌ ଚ ମଥୁରାଂ ତ୍ଯକ୍ତ୍ଵା ଗୋମନ୍ତମାଗତୌ। ଜରାସନ୍ଧଂ ଵିଜିତ୍ଯାଜୌ ପୌଣ୍ଡ୍ରକଂ ଵାସୁଦେଵକମ୍
ରାମ ଓ କୃଷ୍ଣ ମଥୁରା ଛାଡ଼ି ଗୋମନ୍ତକୁ ଗଲେ। ଯୁଦ୍ଧରେ ଜରାସନ୍ଧଙ୍କୁ ହରାଇ, ପୌଣ୍ଡ୍ରକ ବସୁଦେବକୁ ମଧ୍ୟ ଜିତିଲେ।
ପୁରୀଂ ଚ ଦ୍ଵାରକାଂ କୃତ୍ଵା ନ୍ଯଵସଦ୍ ଯାଦଵୈର୍ଵୃତଃ। ଭୌମଂ ତୁ ନାକଂ ହତ୍ଵା ତେନାନୀତାଶ୍ଚ କନ୍ଯକାଃ
ଦ୍ୱାରକା ନଗରୀ ସ୍ଥାପନା କରି, ସେଠାରେ ଯାଦବମାନେ ସହ ରହିଲେ। ଭୌମ ଦାନବକୁ ମାରି, ସେଠାରୁ ଅନେକ କନ୍ୟାଙ୍କୁ ଆଣିଲେ।
ଦେଵଗନ୍ଧର୍ଵଯକ୍ଷାଣାଂ ତା ଉଵାହ ଜନାର୍ଦ୍ଦନଃ। ଷୋଡଶସ୍ତ୍ରୀସହସ୍ତ୍ରାଣି ରୁକ୍ମିଣ୍ଯାଦ୍ଯାସ୍ତଥାଷ୍ଟ ଚ
ଦେବତା, ଗନ୍ଧର୍ବ ଓ ଯକ୍ଷମାନେଂକୁ ମଧ୍ୟ ଏହି କନ୍ୟାମାନେ ଥିଲେ। ଜନାର୍ଦ୍ଦନ ଏମାନେଂକୁ ବିବାହ କଲେ। ରୁକ୍ମିଣୀ ଆଦି ଷୋଳ ହଜାର ଷ୍ଟ୍ରୀ ଓ ଅଠ ଜଣ ଅନ୍ୟ ଥିଲେ।
ସତ୍ଯଭାମାସମାଯୁକ୍ତୋ ଗରୁଡେ ନରକାର୍ଦନଃ। ମଣିଶୈଲଂ ସନ୍ତ୍ଯଶ୍ଚ ଇନ୍ଦ୍ରଂ ଜିତ୍ଵା ହରିର୍ଦିଵି
ସତ୍ୟଭାମା ସହ ଯୁକ୍ତ ହୋଇ, ନରକାସୁରଙ୍କୁ ଦଳନ କରିଥିବା ହରି, ଗରୁଡ଼ ଉପରେ ଚଢ଼ି ମଣିପର୍ବତକୁ ଗଲେ। ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ଜିତି ଦିବ୍ୟ ମଣି ଆଣିଲେ।
ପାରିଜାତଂ ସମାନୀଯ ସତ୍ଯଭାମାଗୃହେଽକରୋତ୍। ସାନ୍ଦୀପନେଶ୍ଚ ଶଶ୍ତ୍ରାସ୍ତ୍ରଂ ଜ୍ଞାତ୍ଵା, ତଦ୍ବାଲକଂ ଦଦୌ
ପାରିଜାତ ଗଛକୁ ଆଣି ସତ୍ୟଭାମାଙ୍କ ଘରେ ରଖିଥିଲେ। ସାନ୍ଦୀପନିଙ୍କଠାରୁ ଶସ୍ତ୍ର ଓ ଅସ୍ତ୍ରର ଜ୍ଞାନ ଶିଖି, ସେ ତାଙ୍କ ପୁଅକୁ ଫେରାଇଦେଲେ।
ଜିତ୍ଵା ପଞ୍ଚଜନଂ ଦୈତ୍ଯଂ ଯମେନ ଚ ସୁପୂଜିତଃ। ଅଵଧୀତ୍ କାଲଯଵନଂ ମୁଚୁକୁନ୍ଦେନ ପୂଜିତଃ
ପଞ୍ଚଜନ ଦାନବକୁ ଜିତି, ଯମଙ୍କ ଠାରୁ ବଡ଼ ସମ୍ମାନ ପାଇଲେ। କାଳୟବନକୁ ମାରି, ମୁଚୁକୁନ୍ଦଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପୂଜିତ ହେଲେ।
ଵସୁଦେଵଂ ଦେଵକୀଞ୍ଚ ଭକ୍ତଵିପ୍ରାଂଶ୍ଚ ସୋର୍ଚ୍ଚଯତ୍। ରେଵତ୍ଯାଂ ବଲଭଦ୍ରାଚ୍ଚ ଯଜ୍ଞାତେ ନିଶଠୋନ୍ମୁକୌ
ବସୁଦେବ, ଦେବକୀ ଓ ଭକ୍ତ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ କଲେ। ବଳଭଦ୍ର ଓ ରେବତୀ ଯଜ୍ଞ କରି, ବିଦାୟ ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହେଲେ।
କୃଷ୍ଣାତ୍ ଶାମ୍ବୋ ଜାମ୍ବଵତ୍ଯାମନ୍ଯାସ୍ଵନ୍ଯେଽଭଵନ୍ ସୁତାଃ । ପ୍ରଦ୍ଯୁମ୍ନୋଽଭୂଚ୍ଚ ରୁକ୍ମିଣ୍ଯାଂ ଷଷ୍ଠେଽହ୍ନି ସ ହୃତୋ ବଲାତ୍
କୃଷ୍ଣଙ୍କ ଠାରୁ ଜାମ୍ବବତୀଙ୍କ ଗର୍ଭରେ ଶାମ୍ବ ଜନ୍ମ ନେଲେ, ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ପତ୍ନୀମାନେ ଠାରୁ ଅନ୍ୟ ସନ୍ତାନ ହେଲେ। ରୁକ୍ମିଣୀଙ୍କ ଗର୍ଭରେ ପ୍ରଦ୍ୟୁମ୍ନ ଜନ୍ମି, ଷଷ୍ଠ ଦିନରେ ଜବରଦସ୍ତି ହରାଇ ନିଆଯାଇଥିଲେ।
ଶମ୍ବରେଣାମ୍ବୁଧୌ କ୍ଷିପ୍ତୋମତ୍ସ୍ଯୋଜଗ୍ରାହ ଧୀଵରଃ। ତଂ ମତ୍ସ୍ଯଂ ଶମ୍ବରାଯାଦାନ୍ମାଯାଵତ୍ଯୈଚ ଶମ୍ବରଃ
ଶମ୍ବର ଦ୍ୱାରା ସମୁଦ୍ରକୁ ଛାଡ଼ାଯିବା ପରେ, ଏକ ମାଛ ଭାବେ ଧୀବର ଧରିଥିଲେ। ସେଇ ମାଛକୁ ଶମ୍ବରଙ୍କୁ ଦିଆଯାଇଥିଲା, ଏବଂ ମାୟାବତୀ ଶମ୍ବରଙ୍କ ସହ ଥିଲେ।
ମାଯାଵତୀ ମତ୍ସ୍ଯମଧ୍ଯେ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ସ୍ଵଂ ପତିମାଦରାତ୍। ପପୋଷ ସା ତଂ ଚୋଵାଚ ରତିସ୍ତେଽହଂ ପତିର୍ମମ
ମାୟାବତୀ ମାଛ ଭିତରେ ନିଜ ପତିଙ୍କୁ ଦେଖି, ସ୍ନେହରେ ତାଙ୍କୁ ପାଳିଲେ ଓ କହିଲେ, 'ମୁଁ ତୁମର ରତି, ତୁମେ ମୋର ପତି।'
କାମସ୍ତ୍ଵଂ ଶମ୍ଭୁନାନଙ୍ଗଃ କୃତୋହଂ ଶମ୍ବରେଣ ଚ। ହୃତା ନ ତସ୍ଯ ପତ୍ନୀ ତ୍ଵଂ ମାଯାଜ୍ଞଃ ଶମ୍ବରଂ ଜହି
'ତୁମେ କାମଦେବ, ଶିବଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଦେହହୀନ ହୋଇଛ, ମୁଁ ଶମ୍ବର ଦ୍ୱାରା ଆଣାଯାଇଛି; ମୁଁ ତାଙ୍କର ପତ୍ନୀ ନୁହେଁ। ତୁମେ ମାୟା ଜାଣ, ଶମ୍ବରଙ୍କୁ ବଧ କର।'
ତଚ୍ଛ୍ରୁତ୍ଵା ଶମ୍ବରଂ ହତ୍ଵା ପ୍ରଦ୍ଯୁମ୍ନଃ ସହ ଭାର୍ଯଯା। ମା ଯାଵତ୍ଯା ଯଯୌ କୃଷ୍ଣଂ କୃଷ୍ଣୋ ହୃଷ୍ଟୋଽଥ ରୁକ୍ମିଣୀ
ଏହା ଶୁଣି, ପ୍ରଦ୍ୟୁମ୍ନ ଶମ୍ବରଙ୍କୁ ମାରି, ତାଙ୍କ ପତ୍ନୀ ମାୟାବତୀ ସହ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ପାଖକୁ ଗଲେ। କୃଷ୍ଣ ଓ ରୁକ୍ମିଣୀ ଖୁସି ହେଲେ।
ପ୍ରଦ୍ଯୁମ୍ନାଦନିରୁଦ୍ଵୋଭୂଦୁଷାପତିରୁଦାରଧୀଃ। ବାଣୋ ବଲିସୁତସ୍ତସ୍ଯ ସୁତୋଷା ଶୋଣିତଂ ପୁରମ୍
ପ୍ରଦ୍ୟୁମ୍ନଙ୍କ ଠାରୁ ଉଷାଙ୍କ ପତି ଉଦାରମନା ଅନିରୁଦ୍ଧ ଜନ୍ମିଲେ। ବାଣ, ବଳିଙ୍କ ପୁଅ, ଶୋଣିତପୁରରେ ଉଷା ନାମକ ଝିଅ ଥିଲେ।
ତପସା ଶିଵପୁତ୍ରୋଽଭୂଦ୍ ମାଯୂରଧ୍ଵଜପାତିତଃ। ଯୁଦ୍ଧଂ ପ୍ରାପ୍ସ୍ଯସି ବାଣ ତ୍ଵଂ ବାଣଂ ତୁଷ୍ଟଃ ଶିଵୋଭ୍ଯଧାତ୍
ତପସ୍ୟା ଦ୍ୱାରା ସେ ଶିବଙ୍କ ପୁଅ ହେଲେ, ମୟୂରଧ୍ୱଜ ଧାରଣ କଲେ। ଶିବ ଖୁସି ହୋଇ ବାଣଙ୍କୁ କହିଲେ, 'ତୁମେ ଯୁଦ୍ଧ ପାଇବ।'
ଶିଵେନ କ୍ରୀଡତୀଂ ଗୌରୀଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵୋଷା ସସ୍ପୃହା ପତୌ। ତାମାହ ଗୌରୀ ଭର୍ତ୍ତା ତେ ନିଶି ସୁପ୍ତେତି ଦର୍ଶନାତ୍
ଶିବଙ୍କ ସହ ଗୌରୀଙ୍କୁ ଖେଳୁଥିବା ଦେଖି, ଉଷା ପତି ପାଇବାକୁ ଆକାଂକ୍ଷା କଲେ। ଗୌରୀ ତାକୁ କହିଲେ, 'ନିଶାରେ ସ୍ୱପ୍ନରେ ତୁମ ପତିକୁ ଦେଖିବ।'
ଵୈଶାଖମାସଦ୍ଵାଦଶ୍ଯାଂ ପୁଂସୋ ଭର୍ତ୍ତା ଭଵିଷ୍ଯତି। ଗୌର୍ଯ୍ଯୁକ୍ତ ହର୍ଷିତା ଚୋଷା ଗୃହେ ସୁପ୍ତା ଦଦର୍ଶ ତମ୍
ବୈଶାଖ ମାସର ଦ୍ୱାଦଶୀ ତିଥିରେ ଏକ ପୁରୁଷ ତୁମର ପତି ହେବ। ଗୌରୀଙ୍କ କଥାରେ ଖୁସି ହୋଇ, ଉଷା ଘରେ ସୁତା ଅବସ୍ଥାରେ ତାଙ୍କୁ ସ୍ୱପ୍ନରେ ଦେଖିଲେ।
ଆତ୍ମନା ସଙ୍ଗତଂ ଜ୍ଞାତ୍ଵା ତତ୍ସଖ୍ଯା ଚିତ୍ରଲେଖଯା। ଲିଖିତାଦ୍ଵୈ ଚିତ୍ରପଟାଦନିସ୍ଦ୍ଧଂ ସମାନଯତ୍
ନିଜର ସଂଯୋଗ ବୁଝି, ସହେଳୀ ଚିତ୍ରଲେଖା ଚିତ୍ରପଟରେ ତାଙ୍କ ଚିତ୍ର ଆଙ୍କି, ଅନିରୁଦ୍ଧଙ୍କୁ କୌଣସି ବାଧା ଛାଡ଼ି ଆଣିଦେଲେ।
କୃଷ୍ଣଣୌତ୍ରଂ ଦ୍ଵାରକାତୋ ଦୁହିତା ବାଣମନ୍ତ୍ରିଣଃ। କୁମ୍ଭାଣ୍ଡସ୍ଯାନିରୁଦ୍ଧୋଗାଦ୍ରରାମ ହ୍ଯୁଷଯା ସହ
କୃଷ୍ଣଙ୍କ ନାତି ଅନିରୁଦ୍ଧ, ଦ୍ୱାରକାରୁ ବାଣଙ୍କ ମନ୍ତ୍ରୀ କୁମ୍ଭାଣ୍ଡଙ୍କ ଝିଅ ଉଷା ସହ ଚାଲିଗଲେ।