ଅଗ୍ନିପୁରାଣମ୍

ଶୋଭନାସ୍ତିଥଯଃ ଶଷାଃ କ୍ରୂରଵାରଵିଵର୍ଜିତାଃ। ଶତଭିଷା ଧନିଷ୍ଠାଦ୍‌ର୍ଦ୍ରା ଅନୁରାଧୋତ୍ତରତ୍ରଯଂ

ଶୁଭ ତିଥିଗୁଡ଼ିକ ହେଉଛି ଷଷ୍ଠୀ, କୌଣସି କ୍ରୂର ବାର ନ ଥିବାବେଳେ; ଶତଭିଷା, ଧନିଷ୍ଠା, ଆର୍ଦ୍ରା, ଅନୁରାଧା ଓ ତିନିଟି ଉତ୍ତରା ନକ୍ଷତ୍ର।

ରୋହିଣୀ ଶ୍ରଵଣଶ୍ଚେତି ସ୍ଥିରାରମ୍ଭେ ମହୋଦଯାଃ। ଲଗ୍ନଞ୍ଚ କୁମ୍ଭସିହାଲିତୁଲାସ୍ତ୍ରୀଵୃଷଧନ୍ଵିନାଂ

ରୋହିଣୀ ଓ ଶ୍ରବଣ ମଧ୍ୟ ଶୁଭ ଓ ଦୃଢ଼ ଆରମ୍ଭ ପାଇଁ ଉତ୍ତମ। ଲଗ୍ନ ହେଉଛି କୁମ୍ଭ, ସିଂହ, ତୁଳା, ବୃଷ, ଧନୁ ଅଥବା ଏହାଙ୍କର ତୃତୀୟ ଭାଗ।

ଶସ୍ତୋ ଜୀଵୋ ନଵର୍କ୍ଷେଷୁ ସପ୍ତସ୍ଥାନେଷୁ ସର୍ଵଦା। ବୁଧଃ ଷଡଷ୍ଟଦିକ୍‌ସପ୍ତତୁର୍ଯେଷୁ ଵିନର୍ତୁଂ ଶିତଃ

ଜୀବ (ଗୁରୁ) ନବ ରାଶି ଓ ସପ୍ତମ ସ୍ଥାନରେ ସଦା ଶୁଭ। ବୁଧ ଷଷ୍ଠ, ଅଷ୍ଟମ, ଦଶମ ଓ ସପ୍ତମ ସ୍ଥାନରେ ଶୁଭ, ଶନି ଦୋଷ ନଥିଲେ ମଧ୍ୟ ଉପକାରୀ।

ସପ୍ତର୍ତ୍ତୁ ତ୍ରିଦଶାଦିସ୍ଥଃ ଶଶାଙ୍କୋ ବଲଦଃ ସଦା । ସଵିର୍ଦଶତ୍ରିଷଟ୍ସଂସ୍ଥୋ ରାହୁସ୍ତ୍ରିଦଶଷଙ୍ଗତଃ

ଚନ୍ଦ୍ର ଲଗ୍ନରୁ ସପ୍ତମ ରାଶି କିମ୍ବା ଦେବତାଙ୍କ ସହିତ ଥିଲେ ସଦା ଶକ୍ତି ଦେଇଥାଏ। ରାହୁ ଦଶମ, ତୃତୀୟ, ଷଷ୍ଠ ଏବଂ ଦେବତାଙ୍କ ସହିତ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ ଶୁଭ।

ଷଟ୍ତ୍ରିସ୍ଥାନଗତାଃ ଶସ୍ତା ମନ୍ଦାଙ୍ଗାରାର୍କକେତଵଃ। ଶୁଭାଃ କ୍ରୂରାଶ୍ଚ ପାପାଶ୍ଚ ସର୍ଵ ଏକାଦଶସ୍ଥିତାଃ

ଷଷ୍ଠ, ତୃତୀୟ, ଏକାଦଶ ସ୍ଥାନରେ ଥିବା ଶନି, ମଙ୍ଗଳ, ସୂର୍ଯ୍ୟ ଓ ଧୂମକେତୁ ଶୁଭ। ସମସ୍ତ ଗ୍ରହ, ଶୁଭ, କ୍ରୂର କିମ୍ବା ପାପୀ, ଏକାଦଶ ସ୍ଥାନରେ ଥିଲେ ଶୁଭ।

ଏଷାଂ ଦୃଷ୍ଟିର୍ମୁନୌ ପୂର୍ଣା ତ୍ଵାର୍ଦ୍ଧିକୀ ଗ୍ରହଭୂତଯୋଃ। ପାଦିକୀ ରାମଦିକ୍‌ସ୍ଥାନେ ଚତୁରଷ୍ଟୌ ପାଦଵର୍ଜିତାଃ

ମୁଖ୍ୟ ଲଗ୍ନରେ ତାଙ୍କର ଦୃଷ୍ଟି ପୂର୍ଣ୍ଣ, ଗ୍ରହମାନେ ପାଇଁ ଅର୍ଧ, ଚତୁର୍ଥ ଓ ଅଷ୍ଟମ ସ୍ଥାନରେ ଚତୁର୍ଥାଂଶ, କିନ୍ତୁ ଚତୁର୍ଥ ଓ ଅଷ୍ଟମ ପାଦ ଛାଡ଼ି।

ପାଦାନ୍ଯୂନଚତୁର୍ନାଡୀ ଭୋଗଃ ସ୍ଯାନ୍ମୀନମେଷଯୋଃ। ଵୃଷକୁମ୍ଭୌ ଚ ଭୁଞ୍ଜାତେ ଚତସ୍ରଃ ପାଦଵର୍ଜିତାଃ

ଚାରି ପାଦ ରୁ ଏକ ପାଦ ନାଁଥିଲେ, ମୀନ ଓ ମେଷରେ ଭୋଗ ମିଳେ; ବୃଷ ଓ କୁମ୍ଭରେ ଚାରି ପାଦ ଅପେକ୍ଷା କମ୍।

ମକରୋ ମିଥୁନଂ ପଞ୍ଚ ଚାପାଲିହରିକର୍କ୍କଟାଃ। ପାଦୋନାଃ ଷଟ୍ତୁଲାକନ୍ଯେ ଘଟିକାଃ ସାର୍ଦ୍ଧପଞ୍ଚ ଚ

ମକର, ମିଥୁନ, ପାଞ୍ଚଟି ରାଶି, ଧନୁ, ତୁଳା, କର୍କଟ ଓ ସିଂହ; ତୁଳା ଓ କନ୍ୟାରେ ଛଅ ପାଦ କମ୍, ଘଟିକାରେ ପାଞ୍ଚ ଓ ଅର୍ଧ।

କେଶରୀଵୃଷଭଃ କୁମ୍ଭ ସ୍ଥିରାଃ ସ୍ଯୁଃ ସିଦ୍ଧିଦାଯକାଃ। ଚରା ଧନୁସ୍ତୁଲାମେଷା ଦ୍ଵିଃ ସ୍ଵଭାଵାସ୍ତୁତୃତୀଯକାଃ

ସିଂହ, ବୃଷ ଓ କୁମ୍ଭ ଦୃଢ଼ ଓ ସିଦ୍ଧିଦାୟକ। ଧନୁ, ତୁଳା ଓ ମେଷ ଚଞ୍ଚଳ, ଏବଂ ପ୍ରତ୍ୟେକର ତୃତୀୟ ଭାଗ ଦ୍ୱିତୀୟ ସ୍ୱଭାବର।

ଶୁଭଃ ଶୁଭଗ୍ରହୈର୍ଦୃଷ୍ଟଃ ଶସ୍ତୋ ଲଗ୍ନଃ ଶୁଭାଶ୍ରିତଃ । ଗୁରୁଶୁକ୍ରବୁଧୈର୍ଯୁକ୍ତୋ ଲଗ୍ନୋ ଦଦ୍ଯାଦ୍‌ବଲାଯୁଷୀ

ଯଦି ଲଗ୍ନ ଶୁଭ ଗ୍ରହମାନେ ଦ୍ୱାରା ଦେଖାଯାଏ ଏବଂ ଶୁଭ ପ୍ରଭାବ ରହିଛି, ଏହି ଲଗ୍ନକୁ ଗୁରୁ, ଶୁକ୍ର ବା ବୁଧ ଯୋଗ ଥିଲେ, ଏହା ଶକ୍ତି ଓ ଦୀର୍ଘ ଆୟୁ ଦେଇଥାଏ।

ରାଜ୍ଯଂ ଶୌର୍ଯ୍ଯଂ ବଲଂ ପୁତ୍ରାନ୍ ଯଶୋଧର୍ମ୍ମାଦିକଂ ବହୁ। ପ୍ରଥମଃ ସପ୍ତମସ୍ତୁର୍ଯ୍ଯୋ ଦଶମଃ କେନ୍ଦ୍ର ଉଚ୍ଯତେ

ରାଜ୍ୟ, ପ୍ରତାପ, ଶକ୍ତି, ପୁଅ, କୀର୍ତ୍ତି, ଧର୍ମ ଓ ଏପରି ଅନେକ ଗୁଣ; ପ୍ରଥମ, ସପ୍ତମ, ଚତୁର୍ଥ ଓ ଦଶମ ଭାଗକୁ କେନ୍ଦ୍ର ବୋଲି କୁହାଯାଏ।

ଗୁରୁଶୁକ୍ରବୁଧାସ୍ତତ୍ର ସର୍ଵସିଦ୍ଧିପ୍ରଦାଯକାଃ। ତ୍ରଯେକାଦଶଚତୁର୍ଥସ୍ଥା ଲଗ୍ନାତ୍ ପାପଗ୍ରହାଃ ଶୁଭାଃ

ସେଠାରେ ଗୁରୁ, ଶୁକ୍ର ଓ ବୁଧ ସମସ୍ତ ସିଦ୍ଧି ଦେଇଥାନ୍ତି; ଲଗ୍ନରୁ ତୃତୀୟ, ଏକାଦଶ ବା ଚତୁର୍ଥ ଭାଗରେ ଯଦି ପାପ ଗ୍ରହ ଥାଏ, ସେଗୁଡିକ ମଧ୍ୟ ଶୁଭ ହୁଏ।

ଅତୋପ୍ଯନୀଚକର୍ମାର୍ଥଂ ଯୋଜ୍ଯାସ୍ତିଥ୍ଯାଦଯୋ ବୁଧୈଃ। ଧାମ୍ନଃ ପଞ୍ଚଗୁଣାଂ ଭୂମିଂ ତ୍ଯକ୍ତ୍ଵା ଵା ଧାନସମ୍ମିତାଂ

ଉନ୍ନତି ସହିତ ନ ଥିବା କାର୍ଯ୍ୟ ପାଇଁ, ବୁଦ୍ଧିମାନମାନେ ତିଥି ଓ ଏପରି ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଦିନ ଚୟନ କରିବେ, ଜମିର ପଞ୍ଚଗୁଣ ମାପକୁ ଛାଡି ଦେଉଥିବା କିମ୍ବା ଧନ ସମାନ ଭାବିବେ।

ହସ୍ତାଦ୍ ଦ୍ଵାଦଶସୋପାନାତ୍ କୁର୍ଯ୍ଯାନ୍ମଣ୍ଡପମଗ୍ରତଃ। ଚତୁରସ୍ରଂ ଚତୁର୍ଦ୍ଵାରଂ ସ୍ନାନାର୍ଥନ୍ତୁ ତଦର୍ଦ୍ଧତଃ

ହାତରୁ ବାରୋଟି ପଦକ୍ଷେପ ଦୂରରେ, ସାମ୍ନାରେ ଏକ ଚତୁରସ୍ର ମଣ୍ଡପ ତିଆରି କରିବା ଉଚିତ୍; ଏହି ମଣ୍ଡପରେ ଚାରିଟି ଦ୍ୱାର ଥିବା ଦରକାର, ଏବଂ ସ୍ନାନ ପାଇଁ ଏହାର ଆର୍ଧ ଆକାର ହେବ।

ଏକାସ୍ଯଂ ଚତୁରାସ୍ଯଂ ଵା ରୌଦ୍ର୍ଯାଂ ପ୍ରାଚ୍ଯୁତ୍ତରେଥଵା । ହାସ୍ତିକୋ ଦଶହସ୍ତୋ ଵୈ ମଣ୍ଡପୋର୍କକରୋଽଥଵା

ଏହା ଏକ ମୁହଁ ବା ଚାରି ମୁହଁ ଥିବା ହେବା ସହିତ, ରୌଦ୍ର ରୂପରେ, ପୂର୍ବ ବା ଉତ୍ତର ଦିଗକୁ ମୁହଁ କରି ଥାଇପାରେ; ହାତୀ ଆକାରର ମଣ୍ଡପ ଦଶ ହାତ ଲମ୍ବା ହୁଏ, ବା ଏହି ଅନୁଯାୟୀ ମଣ୍ଡପ ତିଆରି କରାଯାଏ।

ଦ୍ଵିହସ୍ତୋତ୍ତରଯା ଵୃଦ୍ଧ୍ଯା ଶେଷ ସ୍ଯାନ୍ମଣ୍ଡପାଷ୍ଟକଂ। ଵେଦୀ ଚତୁଷ୍କରା ମଧ୍ଯେ କୋଣସ୍ତମ୍ଭେନ ସଂଯୁତା

ଉତ୍ତର ଦିଗରେ ଦୁଇ ହାତ ବଢ଼ାଇ ଅନ୍ୟ ମଣ୍ଡପଗୁଡ଼ିକୁ ଆଠଟି କରିବା ଉଚିତ୍; ମଧ୍ୟରେ ଚାରି କୋଣିଆ ବେଦୀ ଥିବା ଦରକାର, ଯାହା କୋଣ ଥାମରେ ଯୋଗାଯୋଗ ରହିଛି।

ଵେଦୀପାଦାନ୍ତରଂ ତ୍ଯକ୍ତ୍ଵା କୁଣ୍ଡାନି ନଵ ପଞ୍ଚ ଵା। ଏକଂ ଵା ଶିଵକାଷ୍ଠାଯାଂ ପ୍ରାଚ୍ଯାଂ ଵା ତଦ୍‌ଗୁରୋଃ ପରଂ

ବେଦୀର ପାଦ ମଧ୍ୟରେ ଅନ୍ତର ରଖି, ନଉଟି ବା ପାଞ୍ଚଟି କୁଣ୍ଡ ରଖିବା ଉଚିତ୍; କିମ୍ବା ଏକଟି, ଶିବଙ୍କ ପାଇଁ କାଠର ମଞ୍ଚରେ, କିମ୍ବା ପୂର୍ବ ଦିଗରେ, କିମ୍ବା ଗୁରୁଙ୍କ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ଅନୁଯାୟୀ।

ମୁଷ୍ଟିମାତ୍ରଂ ଶତାର୍ଦ୍ଧେ ସ୍ଯାଚ୍ଛତେ ଚାରତ୍ନିମାତ୍ରକଂ । ହସ୍ତଂ ସହସ୍ରହୋମେ ସ୍ଯାନ୍ନିଯୁତେ ତୁ ଦ୍ଵିହାସ୍ତିକଂ

ଏକ ଶତ ପଞ୍ଚାଶ ପାଇଁ ମୁଷ୍ଟି ପରିମାଣ, ଏକ ଶତ ପାଇଁ ଆଙ୍ଗୁଠି ମାପ; ଏକ ହଜାର ହୋମ ପାଇଁ ହାତ ପରିମାଣ, ଦଶ ହଜାର ପାଇଁ ଦୁଇ ହାତ ପରିମାଣ ହେବ।

ଲକ୍ଷେ ଚତୁଷ୍କରଂ କୁଣ୍ଡଂକୋଟିହୋମେଽଷ୍ଟହସ୍ତକଂ। ଭଗାଭମଗ୍ନୌ ଖଣ୍ଡେନ୍ଦୁ ଦକ୍ଷେ ତ୍ର୍ଯସ୍ରଞ୍ଚ ନୈର୍ଋତେ

ଲକ୍ଷ ହୋମ ପାଇଁ ଚାରି କୋଣିଆ କୁଣ୍ଡ, କୋଟି ହୋମ ପାଇଁ ଅଠ ହାତ ଲମ୍ବା; ପୂର୍ବ ଦିଗରେ ଚନ୍ଦ୍ରାଖ୍ୟ ଅର୍ଧଚନ୍ଦ୍ର ଆକାର, ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗରେ ତ୍ରିକୋଣ ଆକାର ହେବ।

ଷଡସ୍ରଂ ଵାଯଵେ ପଦ୍ମ ସୌମ୍ଯେ ଚାଷ୍ଟାସ୍ରକଂ ଶିଵେ। ତିର୍ଯ୍ଯକ୍ପାତଶିଵଂ ଖାତମୂଦ୍‌ର୍ଧ୍ଵଂ ମେଖଲଯା ସହ

ପଶ୍ଚିମ ଦିଗରେ ଛଅ କୋଣିଆ, ଉତ୍ତର ଦିଗରେ ପଦ୍ମ ଆକାର, ଶିବଙ୍କ ପାଇଁ ଅଠ କୋଣିଆ; ଶିବଙ୍କ ପାଇଁ ଖୋଦା ଗଡ଼ିକୁ ଏକାଠି ଖୋଦାଯିବା ଉଚିତ୍, ଉଚ୍ଚ ମେଖଳା ସହିତ।

ତଦ୍ଵହିର୍ମ୍ମେଖଲାସ୍ତିସ୍ରୋ ଵେଦଵହ୍ନିଯମାଙ୍ଗୁଲୈ । ଅଙ୍ଗୁଲୈଃ ଷଡ୍‌ଭିରେକା ଵା କୁଣ୍ଡାକାରାସ୍ତୁ ମେଖଲାଃ

ଏହାର ବାହାରେ ତିନିଟି ମେଖଳା ଥାଏ, ପ୍ରତ୍ୟେକଟି ବେଦିକ ଅଗ୍ନି ପାଇଁ ଏକ ଆଙ୍ଗୁଠି ଚଉଡ଼ା; ପ୍ରତ୍ୟେକ ମେଖଳା ଛଅ ଆଙ୍ଗୁଠି ଚଉଡ଼ା ବା ଏକଟି ହେବା ଦରକାର, ଏବଂ କୁଣ୍ଡ ଆକାରରେ।

ତାସାମୁପରି ଯୋନିଃ ସ୍ଯାନ୍ମଧ୍ଯେଽଶ୍ଵତ୍ଥଦଲାକୃତିଃ। ଉଚ୍ଛ୍ରାଯେଣାଙ୍ଗୁଲଂ ତସ୍ମାଦିଵିସ୍ତାରେଣାଙ୍ଗୁଲାଷ୍ଟକଂ

ଏହାମାନେ ଉପରେ ଯୋନି ରଖିବା ଉଚିତ୍, ମଧ୍ୟରେ ଅଶ୍ୱଥ ଗଛର ପତ୍ର ଆକାରରେ; ଏହାର ଉଚ୍ଚତା ଏକ ଆଙ୍ଗୁଠି, ଏବଂ ଚଉଡ଼ା ଅଠ ଆଙ୍ଗୁଠି ହେବ।

ଦୈର୍ଘ୍ଯଂ କୁଣ୍ଡାର୍ଦ୍ଧମାନେନ କୁଣ୍ଡକଣ୍ଠସମୋଽଧରଃ। ପୂର୍ଵାଗ୍ନିଯାମ୍ଯକୁଣ୍ଡାନାଂ ଯୋନିଃ ସ୍ଯାଦୁତ୍ତରାନନା

ଦৈର୍ଘ୍ୟ କୁଣ୍ଡର ଆର୍ଧ ମାପ ହେବ, ତଳ ଅଂଶ କୁଣ୍ଡର କଣ୍ଠ ସମାନ; ପୂର୍ବ, ଦକ୍ଷିଣ ଓ ନୈୃତ୍ୟ କୁଣ୍ଡର ଯୋନି ଉତ୍ତର ଦିଗକୁ ମୁହଁ କରିଥାଏ।

ପୂର୍ଵାନନା ତୁ ଶେଷାଣାମୈଶାନ୍ଯେଽନ୍ଯତରା ତଯୋଃ। କୁଣ୍ଡାନାଂ ଯଶ୍ଚତୁର୍ଵିଂଶୋ ବାଗଃ ସୋଙ୍ଗୁଲ ଇତ୍ଯତଃ

ଅନ୍ୟ କୁଣ୍ଡମାନେ ପାଇଁ ପୂର୍ବ ମୁହଁ, କିମ୍ବା ସେ ଦୁଇଟି ପାଇଁ ଇଶାନ କୋଣ; କୁଣ୍ଡର ଚବିଶ ଅଂଶକୁ ଏକ ଆଙ୍ଗୁଠି ବୋଲାଯାଏ।

ପ୍ଲକ୍ଷୋଦୁମ୍ବରକାଶ୍ଵତ୍ଥଵଟଜାସ୍ତୋରଣାଃ କ୍ରମାତ୍। ଶାନ୍ତିଭୂତିବଲାରୋଗ୍ଯପୂର୍ଵାଦ୍ଯା ନାମତଃ କ୍ରମାତ୍

ପ୍ଲକ୍ଷ, ଉଦୁମ୍ବର, ଅଶ୍ୱଥ ଓ ବଟ ଗଛର ଦ୍ୱାର ଅନୁକ୍ରମରେ ରହିଛି; ଶାନ୍ତି, ଭୂତ, ବଳ, ଆରୋଗ୍ୟ ଓ ଏହାପରି ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ନାମ ଅନୁକ୍ରମରେ ରହିଛି।

ପଞ୍ଚଷଟ୍‌ସପ୍ତହସ୍ତାନି ହସ୍ତକାତସ୍ଥିତାନି ଚ। ତଦର୍ଦ୍ଧଵିସ୍ତରାଣି ସ୍ଯୁର୍ଯୁତାନ୍ଯାମ୍ରଦଲାଦିଭିଃ

ପାଞ୍ଚ, ଛଅ ବା ସାତ ହାତ ଲମ୍ବା, ଏକ ହାତ ଦୂରରେ ରଖାଯାଏ; ଏହାର ଚଉଡ଼ା ଆର୍ଧ ହେବା ଦରକାର, ଆମ୍ବ ପତ୍ର ଓ ଏପରି ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ।

ଇନ୍ଦ୍ରାଯୁଧୋପମା ରକ୍ତା କୃଷ୍ଣା ଧୂମ୍ରା ଶଶିପ୍ରଭା। ଶୁକ୍ଲାଭା ହେମଵର୍ଣା ଚ ପତାକା ସ୍ଫାଟିକୋପମା

ଇନ୍ଦ୍ରଧନୁ ଭଳି, ଲାଲ, କଳା, ଧୂସର, ଚନ୍ଦ୍ରପ୍ରଭା ଭଳି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ, ଧଳା, ସୁନା ରଙ୍ଗ ଓ ସ୍ଫଟିକ ସମାନ ପତାକା ରହିଥାଏ।

ପୂର୍ଵାଦିତୋବ୍ଜଜେ ରକ୍ତା ନୀଲାଽନ୍ନ୍ତସ୍ଯ ନୈର୍ଋତେ। ପଞ୍ଚହସ୍ତାସ୍ତଦର୍ଦ୍ଧାଞ୍ଚ ଧ୍ଵଜା ଦୀର୍ଘାଶ୍ଚ ଵିସ୍ତରାଃ

ପୂର୍ବ ଦିଗରେ ଝଣ୍ଡା ଲାଲ୍ ରଙ୍ଗର ଓ ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗରେ ନୈୃତିଙ୍କ ସମ୍ପର୍କିତ ନୀଳ ରଙ୍ଗର ହୁଏ। ଏହି ଝଣ୍ଡାଗୁଡିକର ଲମ୍ବ ପାଞ୍ଚ ହସ୍ତ ଓ ଚଉଡ଼ା ତାହାର ଅର୍ଧା ହସ୍ତ ହୁଏ, ଏମିତି ଝଣ୍ଡାଗୁଡିକ ଦୀର୍ଘ ଓ ପ୍ରସ୍ତୃତ ହୁଏ।

ହସ୍ତପ୍ରଦେଶିତା ଦଣ୍ଡା ଧ୍ଵଜାନାଂ ପଞ୍ଚହସ୍ତକାଃ। ଵଲ୍ମୀକାଦ୍ଦନ୍ତିଦନ୍ତାଗ୍ରାତ୍ତଥା ଵୃଷଭଶ୍ରୃଙ୍ଗତଃ

ଝଣ୍ଡାର ଦଣ୍ଡ ହସ୍ତ ଦ୍ୱାରା ମାପାଯାଏ ଓ ଏହାର ଲମ୍ବ ପାଞ୍ଚ ହସ୍ତ ହୁଏ। ଏହି ଦଣ୍ଡଗୁଡିକ କେବେ ଭୂଇଁ ଚୁଆଁ ଗୁହାରୁ, କେବେ ହାତୀ ଦାଁତର ଟିପ୍ରୁ, କିମ୍ବା ବୃଷଭ ଶିଙ୍ଗରୁ ନିଆଯାଏ।