ଅଗ୍ନିପୁରାଣମ୍

ଗନ୍ଧଂ ଗନ୍ଧର୍ଵନାଥାଯ ଜିହ୍ଵାଂ ଭୃଙ୍ଗାଯ ପକ୍ଷିଣଃ। ମୃଗାଯ ପଦ୍ମପର୍ଣାନି ଯାମ୍ଯାମିତ୍ଯଷ୍ଟଦେଵତା

ଗନ୍ଧର୍ବନାଥଙ୍କୁ ସୁଗନ୍ଧ, ଭୃଙ୍ଗ ପକ୍ଷୀଙ୍କୁ ପକ୍ଷୀର ଜିଭ, ମୃଗକୁ ପଦ୍ମପତ୍ର ଦେବା, ଏହିପରି ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗର ଅଷ୍ଟଦେବତାଙ୍କୁ ଦେବା ଉଚିତ୍।

ପିତ୍ରେ ତିଲୋଦକଂ କ୍ଷୀରଂ ଵୃକ୍ଷଜଂ ଦନ୍ତଧାଵନଂ। ଦୌଵାରିକାଯ ଦେଵାଯ ପ୍ରଦଦ୍ଯାଦ୍ ଧେନୁମୁଦ୍ରଯା

ପିତୃମାନେ ପାଇଁ ତିଳ ଜଳ, ଦୁଧ ଓ ଗଛର ଦାନ୍ତ ମାଜିବା ଡାଳ ଦେବା, ଦ୍ୱାରପାଳ ଦେବତାଙ୍କୁ ମୁଦ୍ରା ଲାଗିଥିବା ଗାଈ ଦେବା ଉଚିତ୍।

ସୁଗ୍ରୀଵାଯ ଦିଶେତ୍ ପୂପାନ୍ ପୁଷ୍ପଦନ୍ତାଯ ଦର୍ବ୍ଭକଂ। ରକ୍ତଂ ପ୍ରଚେତସେ ପଦ୍ମମସୁରାଯ ସୁରାସଵଂ

ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କୁ ପିଠା, ପୁଷ୍ପଦନ୍ତଙ୍କୁ ଦର୍ଭା, ପ୍ରଚେତସଙ୍କୁ ଲାଲ ପଦ୍ମ, ଅସୁରଙ୍କୁ ମଦ ଦେବା ଉଚିତ୍।

ଘୃତଂ ଗୁଡୌଦନଂ ଶେଷେ ରୋଗାଯ ଘୃତମଣ୍ଡକାନ୍। ଲାଜାନ୍ ଵା ପଶ୍ଚିମାଶାଯାଂ ଦେଵାଷ୍ଟକମିତୀରିତଂ

ଶେଷଙ୍କୁ ଘିଅ ଓ ଗୁଡ଼ ଚାଉଳ, ରୋଗାଙ୍କୁ ଘିଅ ପିଠା, କିମ୍ବା ପଶ୍ଚିମ ଦିଗରେ ଲାଜା ଦେବା, ଏହିପରି ଅଷ୍ଟଦେବତା ପାଇଁ ଉଚିତ୍।

ମାରୁତାଯ ଧ୍ଵଜଂ ପୀତଂ ନାଗାଯ ନାଗକେଶରଂ। ମୁଖ୍ଯେ ଭକ୍ଷ୍ଯାଣି ଭଲ୍ଲାଟେ ମୁଦ୍ଗସୂପଂ ସୁସଂସ୍କୃତଂ

ମାରୁତଙ୍କୁ ହଳଦିଆ ପତାକା, ନାଗଙ୍କୁ ନାଗକେଶର ଫୁଲ, ମୁଖ୍ୟ ଭଲ୍ଲାଟଙ୍କୁ ଭଲ ଭାବେ ପକା ଡାଲ ସୁପ ଓ ଅନ୍ୟ ଖାଦ୍ୟ ଦେବା ଉଚିତ୍।

ସୋମାଯ ପାଯସଂ ସାଜ୍ଯଂ ଶାଲୂକମୂଷଯେ ଦିଶେତ୍। ଲୋପୀମଦିତଯେ ଦିତ୍ଯୈ ପୁରୀମିତ୍ଯୁତ୍ତରାଷ୍ଟକଂ

ସୋମଙ୍କୁ ଖୀର ଓ ଘିଅ ଦିଅନ୍ତୁ; ଶାଳୁକ ଓ ମୂଷାଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଏହିପରି ଦିଅନ୍ତୁ। ଲୋପୀ, ମଦିତି ଓ ଦିତିଙ୍କୁ ଉତ୍ତର ଦିଗରେ ଏକ ନଗର ଦିଅନ୍ତୁ।

ମୋଦକାନ୍ ବ୍ରହ୍ମଣଃ ପ୍ରାଚ୍ଯାଂ ଷଟ୍ପଦାଯ ମରୀଚଯେ। ସଵିତ୍ରେ ରକ୍ତପୁଷ୍ପାଣି ଵହ୍ନ୍ଯଧଃ କୋଣକୋଷ୍ଠକେ

ପୂର୍ବ ଦିଗରେ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ ମିଠା ପିଠା ଦିଅନ୍ତୁ; ମରୀଚିଙ୍କୁ ଛଅ ପତ୍ର ଥିବା ଫୁଲ ଦିଅନ୍ତୁ। ସବିତୃଙ୍କୁ ଅଗ୍ନି ତଳେ କୋଣ ଘରେ ଲାଲ ଫୁଲ ଦିଅନ୍ତୁ।

ତଦଧଃ କୋଷ୍ଠକେ ଦଦ୍ଯାତ୍ ସାଵିତ୍ର୍ଯୈ ଚ କୁଶୋଦକଂ । ଦକ୍ଷିଣେ ଚନ୍ଦନଂ ରକ୍ତଂ ଷଟ୍ପଦାଯ ଵିଵସ୍ଵତେ

ସେଠାରେ ତଳେ ଘରେ ସାବିତ୍ରୀଙ୍କୁ କୁଶ ଦଳର ଜଳ ଦିଅନ୍ତୁ। ଦକ୍ଷିଣ ପାର୍ଶ୍ୱରେ ଛଅ ପତ୍ର ଆସନରେ ବିବସ୍ବତଙ୍କୁ ଲାଲ ଚନ୍ଦନ ଦିଅନ୍ତୁ।

ହରିଦ୍ରୌଦନମିନ୍ଦ୍ରାଯ ରକ୍ଷୋଧଃ କୋଣକୋଷ୍ଠକେ। ଇନ୍ଦ୍ରଜଯାଯ ମିଶ୍ରାନ୍ନମିନ୍ଦ୍ରାଧସ୍ତାନ୍ନିଵେଦଯେତ୍

ରକ୍ଷସ୍ କୋଣ ତଳ ଘରେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ହଳଦୀ ଦିଆଯାଇଥିବା ଭାତ ଦିଅନ୍ତୁ। ଇନ୍ଦ୍ର ତଳେ ଇନ୍ଦ୍ରଜୟଙ୍କୁ ମିଶ୍ର ଭୋଜନ ଦିଅନ୍ତୁ।

ଵାରୁଣ୍ଯାଂ ଷଟ୍ପଦାସୀନେ ମିତ୍ରେ ସଗୁଡମୋଦନଂ। ରୁଦ୍ରାଯ ଘୃତସିଦ୍ଧାନ୍ନଂ ଵାଯୁକୋଣାଧରେ ପଦେ

ବାରୁଣୀ ଆସନରେ ଛଅ ପତ୍ର ଆସନରେ ମିତ୍ରଙ୍କୁ ଗୁଡ଼ ମିଶା ଭାତ ଦିଅନ୍ତୁ। ବାୟୁ କୋଣ ତଳ ଥାନରେ ରୁଦ୍ରଙ୍କୁ ଘିଅରେ ରନ୍ଧା ଭୋଜନ ଦିଅନ୍ତୁ।

ତଦଧୋ ରୁଦ୍ରଦାସାଯ ମାଂସଂ ମାର୍ଗମଥୋତ୍ତରେ। ଦଦୀତ ମାଷନୈଵେଦ୍ଯଂ ଷଟ୍ପଦସ୍ଥେ ଧରାଧରେ

ସେଠାରେ ତଳେ ରୁଦ୍ରଙ୍କ ଦାସଙ୍କୁ ମାଂସ ଦିଅନ୍ତୁ। ଉତ୍ତର ମାର୍ଗରେ ଛଅ ପତ୍ର ଆସନରେ ଧରାଧରଙ୍କୁ ମାଷ ଭୋଜନ ଦିଅନ୍ତୁ।

ଆପାଯ ଶିଵକୋଣାଧଃ ତଦ୍ଵତ୍ସାଯ ଚ ତତ୍ସ୍ଥଲେ । କ୍ରମାଦ୍ଦଦ୍ଯାଦ୍ଦଧି କ୍ଷୀରଂ ପୂଜଯିତ୍ଵା ଵିଧାନତଃ

ଶିବ କୋଣ ତଳେ ଆପାଙ୍କୁ ଏବଂ ସେଠି ସାୟଙ୍କୁ ଏକ ପରେ ଏକ ଦହି ଓ ଦୁଧ ଦିଅନ୍ତୁ, ବିଧିମତେ ପୂଜା କରି।

ଚତୁଷ୍ପଦେ ନିଵିଷ୍ଟାଯ ବ୍ରହ୍ମଣେ ମଧ୍ଯଦେଶତଃ। ପଞ୍ଚଗଵ୍ଯାକ୍ଷତୋପେତଞ୍ଚରୁଂ ସାଜ୍ଯଂ ନିଵେଦଯେତ୍

ମଧ୍ୟ ଭାଗରେ ଚାରିପାଏ ଆସନରେ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ ପଞ୍ଚଗବ୍ୟ ଓ ଅକ୍ଷତ ମିଶା ଚାରୁ ଓ ଘିଅ ଦିଅନ୍ତୁ।

ଈଶାଦିଵାଯୁପର୍ଯ୍ଯନ୍ତକୋଣେଷ୍ଵଥ ଯଥାକ୍ରମଂ। ଵାସ୍ତୁଵାହ୍ଯେ ଚରକ୍ଯାଦ୍ଯାଶ୍ଚତସ୍ରଃ ପୂଜଯେଦ୍ ଯଥା

ଈଶାନ ଠାରୁ ବାୟୁ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସମସ୍ତ କୋଣରେ କ୍ରମକ୍ରମେ ବାସ୍ତୁର ଚାରି ରକ୍ଷକଙ୍କୁ, ଚରକ ଆଦି ଆରମ୍ଭ କରି, ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ ପୂଜା କରନ୍ତୁ।

ଚରକ୍ଯୈ ସଘୃତଂ ମାଂସଂ ଵିଦାର୍ଯ୍ଯୈ ଦଧିପଙ୍କଜେ। ପୂତନାଯୈ ପଲଂ ପିତ୍ତଂ ରୁଧିରଂ ଚ ନିଵେଦଯେତ୍

ଚରକୀଙ୍କୁ ଘିଅ ମିଶା ମାଂସ ଦିଅନ୍ତୁ। ବିଦାର୍ୟ୍ୟାଙ୍କୁ ପଦ୍ମପାତ୍ରରେ ଦହି ଦିଅନ୍ତୁ। ପୂତନାଙ୍କୁ ଏକ ଅଂଶ ପିତ୍ତ ଓ ରକ୍ତ ଦିଅନ୍ତୁ।

ଅସ୍ଥୀନି ପାପରାକ୍ଷସ୍ଯୈ ରକ୍ତପିତ୍ତପଲାନି ଚ। ତତୋମାଷୌଦନଂ ପ୍ରାଚ୍ଯାଂ ସ୍କନ୍ଦାଯ ଵିନିଵେଦଯେତ୍

ପାପରାକ୍ଷସୀଙ୍କୁ ହାଡ଼ ଓ ରକ୍ତପିତ୍ତ ଅଂଶ ଦିଅନ୍ତୁ। ତାପରେ ପୂର୍ବ ଦିଗରେ ସ୍କନ୍ଦଙ୍କୁ ମାଷ ଭାତ ଦିଅନ୍ତୁ।

ଅର୍ଯ୍ଯମ୍ଣେ ଦକ୍ଷିଣାଶାଯାଂ ପୂପାନ୍ କୃସରଯା ଯୁତାନ୍। ଜମ୍ଭକାଯ ଚ ଵାରୁଣ୍ଯାମାମିଷଂ ରୁଧିରାନ୍ଵିତଂ

ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗରେ ଅର୍ୟମାଙ୍କୁ ଡାଲ ମିଶା ପିଠା ଦିଅନ୍ତୁ। ବାରୁଣୀ ଦିଗରେ ଜମ୍ଭକଙ୍କୁ ରକ୍ତ ସହିତ ମାଂସ ଦିଅନ୍ତୁ।

ଉଦୀଚ୍ଯାଂ ପିଲିପିଞ୍ଜାଯ ରକ୍ତାନ୍ନଂ କୁସୁମାନି ଚ। ଯଜେଦ୍ଵା ସକଲଂ ଵାସ୍ତୁଂ କୁଶଦଧ୍ଯକ୍ଷତୈର୍ଜଲୈଃ

ଉତ୍ତର ଦିଗରେ ପିଲିପିଞ୍ଜଙ୍କୁ ଲାଲ ଭାତ ଓ ଫୁଲ ଦିଅନ୍ତୁ। ଚାହାଲେ ସମସ୍ତ ବାସ୍ତୁକୁ କୁଶ, ଦହି ଓ ଜଳ ଦ୍ୱାରା ପୂଜା କରିପାରନ୍ତି।

ଗୃହେ ଚ ନଗରାଦୌ ଚ ଏକାଶୀତିପଦୈର୍ଯଜେତ୍। ତ୍ରିପଦା ରଜ୍ଜଵଃ କାର୍ଯ୍ଯାଃ ଷଟ୍ପଦାଶ୍ଚ ଵିକୋଣକେ

ଘର କିମ୍ବା ନଗରରେ ଏକାଶୀ ଆସନରେ ପୂଜା କରନ୍ତୁ। ତିନି ପାଏ ରେଖା ଏବଂ କୋଣରେ ଛଅ ପତ୍ର ଆସନ ତିଆରି କରନ୍ତୁ।

ଈଶାଦ୍ଯାଃ ପାଦିକସ୍ତସ୍ମିନ୍ନାଗାଦ୍ଯାଶ୍ଚ ଦ୍ଵିକୋଷ୍ଠଗାଃ। ଷଟ୍ପଦସ୍ଥା ମରୀଚ୍ଯାଦ୍ଯା ବ୍ରହ୍ମା ନଵପଦଃ ସ୍ମୃତଃ

ଈଶାନ ଆଦି ଦିଗରେ ରକ୍ଷକ ଅଛନ୍ତି। ନାଗ ଆଦି ଦୁଇ ଘରେ ଅଛନ୍ତି। ମରୀଚି ଆଦି ଛଅ ପତ୍ର ଆସନରେ ଅଛନ୍ତି। ବ୍ରହ୍ମା ନବପଦ ଆସନରେ ଅଛନ୍ତି ବୋଲି କୁହାଯାଏ।

ନଗରଗ୍ରାମଖେଟାଦୌ ଵାସ୍ତୁଃ ଶତପଦୋଽପି ଵା। ଵଂଶଦ୍ଵଯଂ କୋଣଗତଂ ଦୁର୍ଜଯଂ ଦୁର୍ଦ୍ଧରଂ ସଦା

ନଗର, ଗ୍ରାମ କିମ୍ବା ଖେଟରେ ବାସ୍ତୁ ଶତପଦ ହୋଇପାରେ। କୋଣରେ ଦୁଇ ଧାଡ଼ି ଥମ୍ଭ ରହିଥାଏ, ଯାହା ସଦା ଜିତିବା କିମ୍ବା ହଟାଇବା ଦୁର୍ଲଭ।

ଯଥା ଦେଵାଲଯେ ନ୍ଯାସସ୍ତଥା ଶତପଦେ ହିତଃ। ଗ୍ରହାଃ ସ୍କନ୍ଦାଦଯସ୍ତତ୍ର ଵିଜ୍ଞେଯାଶ୍ଚୈଵ ଷଟ୍ପଦାଃ

ଦେଉଳରେ ଯେପରି ନିୟାସ ହୁଏ, ଏହି ଶତପଦ ବାସ୍ତୁରେ ମଧ୍ୟ ସେପରି। ଏଠାରେ ଗ୍ରହ, ସ୍କନ୍ଦ ଆଦି ଓ ଛଅ ପତ୍ର ଆସନ ଜଣାଯିବା ଉଚିତ।

ଚରକ୍ଯାଦ୍ଯା ଭୂତପଦା ରଜ୍ଜୁଵଂଶାଦି ପୂର୍ଵଵତ୍। ଦେଶସଂସ୍ଥାପନେ ଵାସ୍ତୁ ଚତୁସ୍ତ୍ରିଶଂଚ୍ଛତଂ ଭଵେତ୍

ଚରକ ଆଦି ଭୂତ ଆସନ, ରେଖା ଓ ଥମ୍ଭ ପୂର୍ବପରି। ଦେଶ ନିର୍ମାଣରେ ବାସ୍ତୁ ତିନି ଶେ ତିରିଶି ଚାରି ଆସନ ହେବ।

ଚତୁଃ ଷଷ୍ଟିପଦୋ ବ୍ରହ୍ମା ମରୀଚ୍ଯାଦ୍ଯାଶ୍ଚ ଦେଵତାଃ। ଚତୁଃ ପଞ୍ଚାଶତ୍ପଦିକା ଆପାଦ୍ଯଷ୍ଟୌ ରସାଗ୍ନିଭିଃ

ବ୍ରହ୍ମା, ମରୀଚି ଓ ଅନ୍ୟ ଦେବତାମାନଙ୍କୁ ଚଉଷଠି ଅକ୍ଷରରେ ବର୍ଣ୍ଣନା କରାଯାଇଛି; ଆଠ ଟି ରସ ଓ ଅଗ୍ନିକୁ ପଚାନ୍ନ ଅକ୍ଷରରେ ବ୍ୟକ୍ତ କରାଯାଇଛି।

ଈଶାନାଦ୍ଯା ନଵପଦାଃ ସ୍କନ୍ଦାଦ୍ଯାଃ ଶକ୍ତିକାଃ ସ୍ମୃତାଃ। ଚରକ୍ଯାଦ୍ଯାସ୍ତଦ୍ଵଦେଵ ରଜ୍ଜୁଵଂଶାଦିପୂର୍ଵଵତ୍

ଈଶାନ ଓ ଅନ୍ୟ ଶକ୍ତିମାନ୍ୟଙ୍କୁ ନଉଟି ଅକ୍ଷରରେ କହାଯାଇଛି; ଏହିପରି ଚରକ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ, ରଜ୍ଜୁ ବଂଶ ଓ ପୂର୍ବଜମାନେ ମଧ୍ୟ ପୂର୍ବବତ୍ ବର୍ଣ୍ଣିତ।

ଜ୍ଞେଯୋ ଵଂଳଶସହସ୍ରୈସ୍ତୁ ଵାସ୍ତୁମଣ୍ଡଲଗଃ ପଦୈଃ ନ୍ଯାସୋ ନଵଗୁଣସ୍ତତ୍ର କର୍ତ୍ତଵ୍ଯୋ ଦେଶଵାସ୍ତୁଵତ୍

ବାସ୍ତୁମଣ୍ଡଳକୁ ବଂଶ ପ୍ରତିହଜାର ଅକ୍ଷରରେ ବୁଝିବା ଉଚିତ; ସେଠାରେ ନ୍ୟାସ ନଉଥର, ଦେଶ ଓ ବାସ୍ତୁ ଅନୁଯାୟୀ କରିବା ଦରକାର।

ପଞ୍ଚଵିଂଶତିପଦୋ ଵାସ୍ତୁର୍ଵେତାଲାଖ୍ଯଶ୍ଚିତୌ ସ୍ମୃତଃ। ଅନ୍ଯୋ ନଵପଦୋ ଵାସ୍ତୁଃ ଷୋଡଶାଙ୍ଘ୍ନିସ୍ତଥାପରଃ

ବେତାଳ ଆକୃତି ଅଲ୍ତାରରେ ବାସ୍ତୁକୁ ପଚିଶି ଅକ୍ଷରରେ ସ୍ମରଣ କରାଯାଏ; ଅନ୍ୟ ଏକ ବାସ୍ତୁରେ ନଉଟି ଅକ୍ଷର ଓ ଆଉ ଏକରେ ଷୋଳ ଅଙ୍ଗ ରହିଛି।

ଷଡସ୍ରତ୍ର୍ଯସ୍ରଵୃତ୍ତାଦେର୍ମ୍ମଧ୍ଯେ ସ୍ଯାଚ୍ଚତୁରସ୍ରକଂ। ଖାତେ ଵାସ୍ତୋଃ ସମଂ ପୃଷ୍ଠେ ନ୍ଯାସେ ବ୍ରହ୍ମଶିଲାତ୍ମକେ

ଷଡସ୍ର, ତ୍ରିଭୁଜ କିମ୍ବା ବୃତ୍ତ ଆକୃତି ମଧ୍ୟରେ ଚତୁରସ୍ର ଆକୃତି ରଖିବା ଉଚିତ; ବାସ୍ତୁ ପାଇଁ ଖୋଦା ଜାଗାର ପଛ ଭାଗ ସମତଳ ହେବା ଦରକାର, ଏବଂ ନ୍ୟାସ ବ୍ରହ୍ମ ଶିଳାର ହେଉ।

ଶାଵାକସ୍ଯ ନିଵେଶେ ଚ ମୂର୍ତ୍ତିସଂସ୍ଥାପନେ ତଥା। ପାଯସେନ ତୁଂ ନୈଵେଦ୍ଯଂ ସର୍ଵେଷାଂ ଵା ପ୍ରଦାପଯେତ୍

ମୃତଦେହ ରଖିବା ବେଳେ ଓ ମୂର୍ତ୍ତି ସ୍ଥାପନା ବେଳେ ମଧ୍ୟ, ପାୟସ ନୈବେଦ୍ୟ ଦେବା ଉଚିତ କିମ୍ବା ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଦେଇଦିଅ।