ଅଗ୍ନିପୁରାଣମ୍

ଆକୁଞ୍ଚିତକଚଂ ଵାସ୍ତୁମୁତ୍ତାନମସୁରାକୃତି । ସ୍ମରେତ୍ ପୂଜାସୁ କୁଡ୍ଯାଦିନିଵେଶେ ଉତ୍ତରାନନଂ

ପୂଜା ସମୟରେ ଏବଂ ଦିଵାଲ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଗଠନ ରଖିବାବେଳେ, ଉତ୍ତର ମୁହଁ କରି, ଉପରକୁ ବନ୍ଧା କେଶ ଓ ଦାନବ ଆକାରରେ ଶୋଇଥିବା ବାସ୍ତୁପୁରୁଷଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କରିବା ଉଚିତ୍।

ଜାନୁନୀ କୂର୍ପରୌ ଶକ୍‌ଥି ଦିଶି ଵାତହୁତାଶଯୋଃ। ପୈତ୍ର୍ଯାଂ ପାଦପୁଟେ ରୌଦ୍ର୍ଯାଂ ଶିରୋଽସ୍ଯ ହୃଦଯେଽଞ୍ଜଲିଃ

ତାଙ୍କର ଗୁଡ଼ିକ ଓ କୁହୁଡ଼ିକ ବାୟୁ ଓ ଅଗ୍ନି ଦିଗରେ ଅଛି; ପିତୃଦିଗରେ ତାଙ୍କର ପାଦତଳ, ରୌଦ୍ର ଦିଗରେ ମୁଣ୍ଡ, ଏବଂ ହୃଦୟରେ ହାତ ଯୋଡି ଅଛନ୍ତି।

ଅସ୍ଯ ଦେହେ ସମାରୂଢା ଦେଵତାଃ ପୂଜିତାଃ ଶୁଭାଃ। ଅଷ୍ଠୌ କୋଣାଧିପାସ୍ତତ୍ର କୋଣାର୍ଦ୍ଧେଷ୍ଵଷ୍ଟସୁ ସ୍ଥିତାଃ

ତାଙ୍କର ଦେହରେ ପୂଜିତ ଶୁଭ ଦେବତାମାନେ ବିରାଜମାନ। ସେଠାରେ, ଆଠଟି କୋଣର ଅଧିପତିମାନେ ଆଠଟି ଅର୍ଦ୍ଧକୋଣରେ ବସିଛନ୍ତି।

ଷଟ୍‌ପଦାସ୍ତୁ ମରୀଚ୍ଯାଦ୍ଯା ଦିକ୍ଷୁ ପୂର୍ଵାଦିଷୁ କ୍ରମାତ୍। ମଧ୍ଯେ ଚତୁଷ୍ପଦୋ ବ୍ରହ୍ମା ଶେଷାସ୍ତୁ ପଦିକାଃ ସ୍ମୁତାଃ

ମରୀଚି ଆଦି ଛଅ ପାଦ ଥିବା ପ୍ରାଣୀମାନେ ପୂର୍ବ ଆଦି ଦିଗରେ କ୍ରମେ ବସିଛନ୍ତି। ମଧ୍ୟରେ ଚାରି ପାଦ ଥିବା ବ୍ରହ୍ମା ଅଛନ୍ତି, ଅନ୍ୟମାନେ ଏକ ପାଦ ଥିବା ବୋଲି ଅଭିଧାନ।

ସମସ୍ତନାଡୀସଂଯୋଗେ ମହାମର୍ମ୍ମାନୁଜଂ ଫଲଂ। ତ୍ରିଶୂଲଂ ସ୍ଵସ୍ତିକଂ ଵଜ୍ରଂ ମହାସ୍ଵସ୍ତିକସମ୍ପୁଟୌ

ସମସ୍ତ ନାଡ଼ୀ ଯେଉଁଠି ମିଶିଥାଏ, ସେଠି ବଡ଼ ମର୍ମସ୍ଥଳ ଅଛି, ଯାହାର ନିଜ ଫଳ ମିଳେ। ସେଠି ତ୍ରିଶୂଳ, ସ୍ୱସ୍ତିକ, ବଜ୍ର ଏବଂ ବଡ଼ ସ୍ୱସ୍ତିକ ସହିତ ତାହାର ଘେରା ଅଛି।

ତ୍ରିକଟୁଂ ମଣିବନ୍ଧଂ ଚ ସୁଵିଶୁଦ୍ଧଂ ପଦଂ ତତା। ଇତି ଦ୍ଵାଦଶ ମର୍ମ୍ମାଣି ଵାସ୍ତୋର୍ଭିତ୍ତ୍ଯାଦିଷୁ ତ୍ଯଜେତ୍

ତିନି ଶିଖର ଥିବା, ମଣିବନ୍ଧ ଏବଂ ସଫା ସ୍ଥାନ—ଏହି ଦ୍ୱାଦଶ ମର୍ମସ୍ଥଳକୁ ଦିଵାଲ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଅଂଶରେ ଏଡ଼ାଇବା ଉଚିତ୍।

ସାଜ୍ଯମକ୍ଷତମୀଶାଯ ପର୍ଜନ୍ଯାଯାମ୍ବୁଜୋଦକଂ। ଦଦୀତାଥ ଜଯନ୍ତାଯ ପତାକାଂ କୁଙ୍କୁମୋଜ୍ଜ୍ଵଲାଂ

ଈଶ୍ୱରଙ୍କୁ ଘିଅ ଓ ଅଭେଦ ଚାଉଳ ଦେବା, ପର୍ଜନ୍ୟଙ୍କୁ ପଦ୍ମର ଜଳ ଦେବା, ଏବଂ ଜୟନ୍ତଙ୍କୁ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ କୁଙ୍କୁମ ପତାକା ଦେବା ଉଚିତ୍।

ରତ୍ନଵାରି ମହେନ୍ଦ୍ରାଯ ରଵୌ ଧୂମ୍ରଂ ଵିତାନକଂ। ସତ୍ଯାଯ ଘୃତଗୋଧୂମମାଜ୍ଯଭକ୍ତଂ ଭୃଶାଯ ଚ

ମହେନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ମଣିଜଳ, ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କୁ ଧୂସର ଛତା, ସତ୍ୟଙ୍କୁ ଘିଅ, ଗହୁଁ ଓ ଚାଉଳ ପିଠା ଦେବା, ଏହିପରି ଭୃଶଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଦେବା ଉଚିତ୍।

ଵିମାଂସମନ୍ତରିକ୍ଷାଯ ଶକ୍ତୁନ୍ତେଭ୍ଯସ୍ତୁ ପୂର୍ଵତଃ। ମଧୁକ୍ଷୀରାକଜ୍ଯସମ୍ବୂର୍ଣାଂ ପ୍ରଦଦ୍ଯାଦ୍ଵହ୍ନଯେ ଶ୍ରୁଚଂ

ଅନ୍ତରିକ୍ଷଙ୍କୁ କାଚା ମାଂସ, ଶକ୍ତିଙ୍କୁ ଅସ୍ତ୍ର, ଏବଂ ପୂର୍ବ ଦିଗରେ ମଧୁ, ଦୁଧ, ଦହି ଓ ଘିଅ ଭରା ଚମଚ ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ ଦେବା ଉଚିତ୍।

ଲାଜାନ୍ ପୂର୍ଣେ ସୁଵର୍ଣାମ୍ବୁ ଵିତଥାଯ ନିଵେଦଯେତ୍। ଦଦ୍ଯାଦ୍ ଗୃହକ୍ଷତେ କ୍ଷୌଦ୍ରଂ ଯମରାଜେ ପଲୌଦନଂ

ବିତଥଙ୍କୁ ଶୁଖିଲା ଚାଉଳ ଓ ସୁନା ଭାଣ୍ଡରେ ପବିତ୍ର ଜଳ ଦେବା, ଘରର ରକ୍ଷକଙ୍କୁ ମଧୁ ଦେବା, ଯମରାଜଙ୍କୁ ଡାଲ ମିଶିତ ଚାଉଳ ଦେବା ଉଚିତ୍।

ଗନ୍ଧଂ ଗନ୍ଧର୍ଵନାଥାଯ ଜିହ୍ଵାଂ ଭୃଙ୍ଗାଯ ପକ୍ଷିଣଃ। ମୃଗାଯ ପଦ୍ମପର୍ଣାନି ଯାମ୍ଯାମିତ୍ଯଷ୍ଟଦେଵତା

ଗନ୍ଧର୍ବନାଥଙ୍କୁ ସୁଗନ୍ଧ, ଭୃଙ୍ଗ ପକ୍ଷୀଙ୍କୁ ପକ୍ଷୀର ଜିଭ, ମୃଗକୁ ପଦ୍ମପତ୍ର ଦେବା, ଏହିପରି ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗର ଅଷ୍ଟଦେବତାଙ୍କୁ ଦେବା ଉଚିତ୍।

ପିତ୍ରେ ତିଲୋଦକଂ କ୍ଷୀରଂ ଵୃକ୍ଷଜଂ ଦନ୍ତଧାଵନଂ। ଦୌଵାରିକାଯ ଦେଵାଯ ପ୍ରଦଦ୍ଯାଦ୍ ଧେନୁମୁଦ୍ରଯା

ପିତୃମାନେ ପାଇଁ ତିଳ ଜଳ, ଦୁଧ ଓ ଗଛର ଦାନ୍ତ ମାଜିବା ଡାଳ ଦେବା, ଦ୍ୱାରପାଳ ଦେବତାଙ୍କୁ ମୁଦ୍ରା ଲାଗିଥିବା ଗାଈ ଦେବା ଉଚିତ୍।

ସୁଗ୍ରୀଵାଯ ଦିଶେତ୍ ପୂପାନ୍ ପୁଷ୍ପଦନ୍ତାଯ ଦର୍ବ୍ଭକଂ। ରକ୍ତଂ ପ୍ରଚେତସେ ପଦ୍ମମସୁରାଯ ସୁରାସଵଂ

ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କୁ ପିଠା, ପୁଷ୍ପଦନ୍ତଙ୍କୁ ଦର୍ଭା, ପ୍ରଚେତସଙ୍କୁ ଲାଲ ପଦ୍ମ, ଅସୁରଙ୍କୁ ମଦ ଦେବା ଉଚିତ୍।

ଘୃତଂ ଗୁଡୌଦନଂ ଶେଷେ ରୋଗାଯ ଘୃତମଣ୍ଡକାନ୍। ଲାଜାନ୍ ଵା ପଶ୍ଚିମାଶାଯାଂ ଦେଵାଷ୍ଟକମିତୀରିତଂ

ଶେଷଙ୍କୁ ଘିଅ ଓ ଗୁଡ଼ ଚାଉଳ, ରୋଗାଙ୍କୁ ଘିଅ ପିଠା, କିମ୍ବା ପଶ୍ଚିମ ଦିଗରେ ଲାଜା ଦେବା, ଏହିପରି ଅଷ୍ଟଦେବତା ପାଇଁ ଉଚିତ୍।

ମାରୁତାଯ ଧ୍ଵଜଂ ପୀତଂ ନାଗାଯ ନାଗକେଶରଂ। ମୁଖ୍ଯେ ଭକ୍ଷ୍ଯାଣି ଭଲ୍ଲାଟେ ମୁଦ୍ଗସୂପଂ ସୁସଂସ୍କୃତଂ

ମାରୁତଙ୍କୁ ହଳଦିଆ ପତାକା, ନାଗଙ୍କୁ ନାଗକେଶର ଫୁଲ, ମୁଖ୍ୟ ଭଲ୍ଲାଟଙ୍କୁ ଭଲ ଭାବେ ପକା ଡାଲ ସୁପ ଓ ଅନ୍ୟ ଖାଦ୍ୟ ଦେବା ଉଚିତ୍।

ସୋମାଯ ପାଯସଂ ସାଜ୍ଯଂ ଶାଲୂକମୂଷଯେ ଦିଶେତ୍। ଲୋପୀମଦିତଯେ ଦିତ୍ଯୈ ପୁରୀମିତ୍ଯୁତ୍ତରାଷ୍ଟକଂ

ସୋମଙ୍କୁ ଖୀର ଓ ଘିଅ ଦିଅନ୍ତୁ; ଶାଳୁକ ଓ ମୂଷାଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଏହିପରି ଦିଅନ୍ତୁ। ଲୋପୀ, ମଦିତି ଓ ଦିତିଙ୍କୁ ଉତ୍ତର ଦିଗରେ ଏକ ନଗର ଦିଅନ୍ତୁ।

ମୋଦକାନ୍ ବ୍ରହ୍ମଣଃ ପ୍ରାଚ୍ଯାଂ ଷଟ୍ପଦାଯ ମରୀଚଯେ। ସଵିତ୍ରେ ରକ୍ତପୁଷ୍ପାଣି ଵହ୍ନ୍ଯଧଃ କୋଣକୋଷ୍ଠକେ

ପୂର୍ବ ଦିଗରେ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ ମିଠା ପିଠା ଦିଅନ୍ତୁ; ମରୀଚିଙ୍କୁ ଛଅ ପତ୍ର ଥିବା ଫୁଲ ଦିଅନ୍ତୁ। ସବିତୃଙ୍କୁ ଅଗ୍ନି ତଳେ କୋଣ ଘରେ ଲାଲ ଫୁଲ ଦିଅନ୍ତୁ।

ତଦଧଃ କୋଷ୍ଠକେ ଦଦ୍ଯାତ୍ ସାଵିତ୍ର୍ଯୈ ଚ କୁଶୋଦକଂ । ଦକ୍ଷିଣେ ଚନ୍ଦନଂ ରକ୍ତଂ ଷଟ୍ପଦାଯ ଵିଵସ୍ଵତେ

ସେଠାରେ ତଳେ ଘରେ ସାବିତ୍ରୀଙ୍କୁ କୁଶ ଦଳର ଜଳ ଦିଅନ୍ତୁ। ଦକ୍ଷିଣ ପାର୍ଶ୍ୱରେ ଛଅ ପତ୍ର ଆସନରେ ବିବସ୍ବତଙ୍କୁ ଲାଲ ଚନ୍ଦନ ଦିଅନ୍ତୁ।

ହରିଦ୍ରୌଦନମିନ୍ଦ୍ରାଯ ରକ୍ଷୋଧଃ କୋଣକୋଷ୍ଠକେ। ଇନ୍ଦ୍ରଜଯାଯ ମିଶ୍ରାନ୍ନମିନ୍ଦ୍ରାଧସ୍ତାନ୍ନିଵେଦଯେତ୍

ରକ୍ଷସ୍ କୋଣ ତଳ ଘରେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ହଳଦୀ ଦିଆଯାଇଥିବା ଭାତ ଦିଅନ୍ତୁ। ଇନ୍ଦ୍ର ତଳେ ଇନ୍ଦ୍ରଜୟଙ୍କୁ ମିଶ୍ର ଭୋଜନ ଦିଅନ୍ତୁ।

ଵାରୁଣ୍ଯାଂ ଷଟ୍ପଦାସୀନେ ମିତ୍ରେ ସଗୁଡମୋଦନଂ। ରୁଦ୍ରାଯ ଘୃତସିଦ୍ଧାନ୍ନଂ ଵାଯୁକୋଣାଧରେ ପଦେ

ବାରୁଣୀ ଆସନରେ ଛଅ ପତ୍ର ଆସନରେ ମିତ୍ରଙ୍କୁ ଗୁଡ଼ ମିଶା ଭାତ ଦିଅନ୍ତୁ। ବାୟୁ କୋଣ ତଳ ଥାନରେ ରୁଦ୍ରଙ୍କୁ ଘିଅରେ ରନ୍ଧା ଭୋଜନ ଦିଅନ୍ତୁ।

ତଦଧୋ ରୁଦ୍ରଦାସାଯ ମାଂସଂ ମାର୍ଗମଥୋତ୍ତରେ। ଦଦୀତ ମାଷନୈଵେଦ୍ଯଂ ଷଟ୍ପଦସ୍ଥେ ଧରାଧରେ

ସେଠାରେ ତଳେ ରୁଦ୍ରଙ୍କ ଦାସଙ୍କୁ ମାଂସ ଦିଅନ୍ତୁ। ଉତ୍ତର ମାର୍ଗରେ ଛଅ ପତ୍ର ଆସନରେ ଧରାଧରଙ୍କୁ ମାଷ ଭୋଜନ ଦିଅନ୍ତୁ।

ଆପାଯ ଶିଵକୋଣାଧଃ ତଦ୍ଵତ୍ସାଯ ଚ ତତ୍ସ୍ଥଲେ । କ୍ରମାଦ୍ଦଦ୍ଯାଦ୍ଦଧି କ୍ଷୀରଂ ପୂଜଯିତ୍ଵା ଵିଧାନତଃ

ଶିବ କୋଣ ତଳେ ଆପାଙ୍କୁ ଏବଂ ସେଠି ସାୟଙ୍କୁ ଏକ ପରେ ଏକ ଦହି ଓ ଦୁଧ ଦିଅନ୍ତୁ, ବିଧିମତେ ପୂଜା କରି।

ଚତୁଷ୍ପଦେ ନିଵିଷ୍ଟାଯ ବ୍ରହ୍ମଣେ ମଧ୍ଯଦେଶତଃ। ପଞ୍ଚଗଵ୍ଯାକ୍ଷତୋପେତଞ୍ଚରୁଂ ସାଜ୍ଯଂ ନିଵେଦଯେତ୍

ମଧ୍ୟ ଭାଗରେ ଚାରିପାଏ ଆସନରେ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ ପଞ୍ଚଗବ୍ୟ ଓ ଅକ୍ଷତ ମିଶା ଚାରୁ ଓ ଘିଅ ଦିଅନ୍ତୁ।

ଈଶାଦିଵାଯୁପର୍ଯ୍ଯନ୍ତକୋଣେଷ୍ଵଥ ଯଥାକ୍ରମଂ। ଵାସ୍ତୁଵାହ୍ଯେ ଚରକ୍ଯାଦ୍ଯାଶ୍ଚତସ୍ରଃ ପୂଜଯେଦ୍ ଯଥା

ଈଶାନ ଠାରୁ ବାୟୁ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସମସ୍ତ କୋଣରେ କ୍ରମକ୍ରମେ ବାସ୍ତୁର ଚାରି ରକ୍ଷକଙ୍କୁ, ଚରକ ଆଦି ଆରମ୍ଭ କରି, ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ ପୂଜା କରନ୍ତୁ।

ଚରକ୍ଯୈ ସଘୃତଂ ମାଂସଂ ଵିଦାର୍ଯ୍ଯୈ ଦଧିପଙ୍କଜେ। ପୂତନାଯୈ ପଲଂ ପିତ୍ତଂ ରୁଧିରଂ ଚ ନିଵେଦଯେତ୍

ଚରକୀଙ୍କୁ ଘିଅ ମିଶା ମାଂସ ଦିଅନ୍ତୁ। ବିଦାର୍ୟ୍ୟାଙ୍କୁ ପଦ୍ମପାତ୍ରରେ ଦହି ଦିଅନ୍ତୁ। ପୂତନାଙ୍କୁ ଏକ ଅଂଶ ପିତ୍ତ ଓ ରକ୍ତ ଦିଅନ୍ତୁ।

ଅସ୍ଥୀନି ପାପରାକ୍ଷସ୍ଯୈ ରକ୍ତପିତ୍ତପଲାନି ଚ। ତତୋମାଷୌଦନଂ ପ୍ରାଚ୍ଯାଂ ସ୍କନ୍ଦାଯ ଵିନିଵେଦଯେତ୍

ପାପରାକ୍ଷସୀଙ୍କୁ ହାଡ଼ ଓ ରକ୍ତପିତ୍ତ ଅଂଶ ଦିଅନ୍ତୁ। ତାପରେ ପୂର୍ବ ଦିଗରେ ସ୍କନ୍ଦଙ୍କୁ ମାଷ ଭାତ ଦିଅନ୍ତୁ।

ଅର୍ଯ୍ଯମ୍ଣେ ଦକ୍ଷିଣାଶାଯାଂ ପୂପାନ୍ କୃସରଯା ଯୁତାନ୍। ଜମ୍ଭକାଯ ଚ ଵାରୁଣ୍ଯାମାମିଷଂ ରୁଧିରାନ୍ଵିତଂ

ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗରେ ଅର୍ୟମାଙ୍କୁ ଡାଲ ମିଶା ପିଠା ଦିଅନ୍ତୁ। ବାରୁଣୀ ଦିଗରେ ଜମ୍ଭକଙ୍କୁ ରକ୍ତ ସହିତ ମାଂସ ଦିଅନ୍ତୁ।

ଉଦୀଚ୍ଯାଂ ପିଲିପିଞ୍ଜାଯ ରକ୍ତାନ୍ନଂ କୁସୁମାନି ଚ। ଯଜେଦ୍ଵା ସକଲଂ ଵାସ୍ତୁଂ କୁଶଦଧ୍ଯକ୍ଷତୈର୍ଜଲୈଃ

ଉତ୍ତର ଦିଗରେ ପିଲିପିଞ୍ଜଙ୍କୁ ଲାଲ ଭାତ ଓ ଫୁଲ ଦିଅନ୍ତୁ। ଚାହାଲେ ସମସ୍ତ ବାସ୍ତୁକୁ କୁଶ, ଦହି ଓ ଜଳ ଦ୍ୱାରା ପୂଜା କରିପାରନ୍ତି।

ଗୃହେ ଚ ନଗରାଦୌ ଚ ଏକାଶୀତିପଦୈର୍ଯଜେତ୍। ତ୍ରିପଦା ରଜ୍ଜଵଃ କାର୍ଯ୍ଯାଃ ଷଟ୍ପଦାଶ୍ଚ ଵିକୋଣକେ

ଘର କିମ୍ବା ନଗରରେ ଏକାଶୀ ଆସନରେ ପୂଜା କରନ୍ତୁ। ତିନି ପାଏ ରେଖା ଏବଂ କୋଣରେ ଛଅ ପତ୍ର ଆସନ ତିଆରି କରନ୍ତୁ।