ଅଗ୍ନିପୁରାଣମ୍

ସମୀକୃତ୍ଯୋପଲିପ୍ତାଯାଂ ଭୂମୌ ସଂଶୋଧଯେଦ୍ଦିଶଃ। ସ୍ଵର୍ଣଦଧ୍ଯକ୍ଷତୈ ରେଖାଃ ପ୍ରକୁର୍ଵୀତ ପ୍ରଦକ୍ଷିଣଂ

ଭୂମିକୁ ସମାନ କରି ଲେପି ହେଲେ, ଦିଗଗୁଡ଼ିକୁ ପବିତ୍ର କରିବା ଉଚିତ। ସୁନା, ଦହି ଓ ଅଭେଦ୍ୟ ଧାନ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ଦକ୍ଷିଣାବର୍ତ୍ତ ରେଖା ଆଙ୍କିବା ଉଚିତ।

ମଧ୍ଯାଦୀଶାନକୋଷ୍ଠସ୍ଥେ ପୂର୍ଣକୁମ୍ଭେ ଶିଵଂ ଯଜେତ୍। ଵାଚସ୍ତୁମଭ୍ଯର୍ଚ୍ଯ ତତ୍ତୋଯୈଃ ସିଞ୍ଚେତ୍ କୁଦ୍ଦାଲକାଦିକଂ

ମଧ୍ୟରେ, ଇଶାନ କୋଣରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ କୁମ୍ଭ ରଖି, ଶିବଙ୍କୁ ପୂଜିବା ଉଚିତ। ପୂଜାରୀଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ କରି, ସେହି ପାଣି ଦ୍ୱାରା କୁଦାଳ ଓ ଅନ୍ୟ ଉପକରଣ ଛିଟିବା ଉଚିତ।

ଵାହ୍ଯେ ରକ୍ଷୋଗଣାନିଷ୍ଟ୍ଵା ଵିଧିନା ଦିଗ୍ବଲିଂ କ୍ଷିପେତ୍। ଭୂମିଂ ସଂସିଚ୍ଯ ସଂସ୍ନାପ୍ଯ କୁଦ୍ଦାଲାଦ୍ଯଂ ପ୍ରପୂଜଯେତ୍

ବାହାରେ ରକ୍ଷସମାନେକୁ ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ ପ୍ରସନ୍ନ କରି, ଦିଗବଳି ଦେବା ଉଚିତ। ଭୂମିକୁ ଛିଟି ଓ ସ୍ନାନ କରାଇ, କୁଦାଳ ଓ ଅନ୍ୟ ଉପକରଣ ପୂଜିବା ଉଚିତ।

ଅନ୍ଯଂ ଵସ୍ତ୍ରଯୁଗଚ୍ଛନ୍ନଂ କୁମ୍ଭଂ ସ୍କନ୍ଧେ ଦ୍ଵିଜନ୍ମନଃ। ନିଧାଯ ଗୀତଵାଦ୍ଯାଦିବ୍ରହ୍ମଘୋଷସମାକୁଲଂ

ଅନ୍ୟ ଏକ କୁମ୍ଭ, ଦୁଇଟି ବସ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଢାକି, ଦ୍ୱିଜନ୍ମାନଙ୍କ ଶୋଉଲାରେ ରଖାଯାଏ। ଗୀତ, ବାଦ୍ୟ ଓ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କ ଧ୍ୱନି ସହିତ ଏହା ଚାଲିଥାଏ।

ପୂଜାଂ କୁମ୍ଭେ ସମାହୃତ୍ଯ ପ୍ରାପ୍ତେ ଲଗ୍ନେଽଗ୍ନିକୋଷ୍ଠକେ। କୁଦ୍ଦାଲେନାଭିଷିକ୍ତେନ ମଧ୍ଵକ୍ତେନ ତୁ ଖାନଯେତ୍

କୁମ୍ଭର ପୂଜା ସମାପ୍ତ କରି, ଅଗ୍ନିକୁଣ୍ଡ ପାଇଁ ଶୁଭ ମୁହୂର୍ତ୍ତ ଆସିଲେ, ମଧୁ ଦ୍ୱାରା ଅଭିଷିକ୍ତ କୁଦାଳ ଦ୍ୱାରା ଖନନ କରିବା ଉଚିତ।

ନୈର୍ଋତ୍ଯାଂ କ୍ଷେପଯେନ୍ମୃତ୍ସ୍ନାଂ ଖାତେ କୁମ୍ଭଜଲଂ କ୍ଷିପେତ୍। ପୁରସ୍ଯ ପୂର୍ଵ୍ଵସୀମାନ୍ତଂ ନଯେଦ୍ ଯାଵଦଭୀପ୍ସିତଂ

ମାଟିକୁ ନୈୃତ୍ୟ କୋଣରେ ରଖିବା ଉଚିତ, ଏବଂ କୁମ୍ଭର ପାଣି ଗଡ଼ାରେ ଢାଲିବା ଉଚିତ। ପରେ, ଆବଶ୍ୟକ ପୂର୍ବ ସୀମା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଏହାକୁ ନେଇଯିବା ଉଚିତ।

ଅଥ ତତ୍ର କ୍ଷଣଂ ସ୍ଥିତ୍ଵା ଭ୍ରାମଯେତ୍ ପରିତଃ ପୁରଂ। ସିଞ୍ଚନ୍ ସୀମାନ୍ତଚିହ୍ଣାନି ଯାଵଦୀଶାନଗୋଚରଂ

ତା’ପରେ କିଛି ସମୟ ସେଠାରେ ଦଢ଼ି, ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ପ୍ରାଙ୍ଗଣକୁ ଘୂରିବା ଉଚିତ। ସୀମା ଚିହ୍ନଗୁଡ଼ିକୁ ଇଶାନ କୋଣ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପାଣି ଛିଟିବା ଉଚିତ।

ଅର୍ଘ୍ଯଦାନମିଦଂ ପ୍ରୋକ୍ତଂ ତତ୍ର କୁମ୍ଭପରିଭ୍ରମାତ୍। ଇତ୍ଥଂ ପରିଗ୍ରହଂ ଭୂମେଃ କୁର୍ଵ୍ଵୀତ ତଦନନ୍ତରଂ

ଏହି ଅର୍ଘ୍ୟ ଦାନ କୁମ୍ଭ ଦ୍ୱାରା ପରିଭ୍ରମଣ ପରେ କରିବାକୁ କୁହାଯାଇଛି। ଏହିପରି ଭାବେ ଭୂମିର ଅଧିକାର ନେବା ଉଚିତ।

କର୍କରାନ୍ତଂ ଜଲାନ୍ତଂ ଵା ଶଲ୍ଯଦୋଷଜିଘାଂସଯା। ଖାନଯେଦ୍ ଭୂଃ କୁମାରୀଂ ଚେଦ୍ ଵିଧିନା ଶଲ୍ଯମୁଦ୍ଧରେତ୍

ଯଦି ଭୂମି କଠିନ କିମ୍ବା ଜଳାଞ୍ଚଳ, ଦୋଷ ଓ ଅପବିତ୍ରତା ଦୂର କରିବା ପାଇଁ ମାଟି ଖନନ କରିବା ଉଚିତ। ଯଦି କିଛି ଅନ୍ୟ ଜିନିଷ ମିଳେ, ଏହାକୁ ଏକ କୁମାରୀ ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ ବାହାର କରିବା ଉଚିତ।

ଅକଚଟତପଯଶହାନ୍ ମାନଵଶ୍ଚେତ୍ ପ୍ରଶ୍ନାକ୍ଷରାଣି ତୁ । ଅଗ୍ନେର୍ଧ୍ଵଜାଦିପତିତାଃ ସ୍ଵସ୍ଥାନେ ଶଲ୍ଯମାଖ୍ଯାନ୍ତି

ଯଦି କୌଣସି ପୁରୁଷଙ୍କର କେଶ, ଦାନ୍ତ କିମ୍ବା ଦୁଧ ନାହିଁ, ତେବେ ଅଗ୍ନିର ଧ୍ୱଜ ଓ ଅନ୍ୟ ଚିହ୍ନରୁ ଯେଉଁ ଶୁଭ ଅକ୍ଷର ପଡ଼େ, ସେଠାରେ ଅନ୍ୟ ଜିନିଷ ଥିବାକୁ ସୂଚନା ମିଳେ।

କର୍ତ୍ତୁଂ ଶ୍ଚାଙ୍ଗଵିକାରେଣ ଜାନୀଯାତ୍ତତ୍ପ୍ରମାଣତଃ। ପଶ୍ଵାଦୀନାଂ ପ୍ରଵେଶେନ କୀର୍ତ୍ତନୈର୍ଵିରୁତୈର୍ଦ୍ଦିଶଃ

ଅଙ୍ଗର ବିକୃତି ଦ୍ୱାରା କାର୍ଯ୍ୟର ମାପ ଜଣାଯିବ। ପଶୁ ଓ ଅନ୍ୟ ଜନ୍ତୁମାନେ ପ୍ରବେଶ କରିଲେ, ସେମାନଙ୍କ ଚଳାଚଳ ଓ ଧ୍ୱନି ଦ୍ୱାରା ଦିଗ ନିର୍ଣ୍ଣୟ ହୁଏ।

ମାତୃକାମଷ୍ଟଵର୍ଗାଢ୍ଯାଂ ଫଲକେ ଭୁଵି ଵା ଲିଖେତ୍। ଶଲ୍ଯଜ୍ଞାନଂ ଵର୍ଗଵଶାତ୍ ପୂର୍ଵାଦୀଶାନ୍ତତଃ କ୍ରମାତ୍

ମାତୃକାମାନେ ଅଠଟି ଦଳରେ ଥିବା ଗୋଷ୍ଠୀକୁ କୌଣସି ଫଳକ ଉପରେ କିମ୍ବା ଭୂମିରେ ଲେଖିବା ଉଚିତ୍। ଏହି ଗୋଷ୍ଠୀ ଅନୁଯାୟୀ, ପୂର୍ବ ଦିଗରୁ ଆରମ୍ଭ କରି ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଦିଗକୁ କ୍ରମକ୍ରମେ ଯାଇ, ଶଳ୍ୟର ଜ୍ଞାନ ହୁଏ।

ଅଵର୍ଗେ ଚୈଵ ଲୋହନ୍ତୁ କଵର୍ଗେଽଙ୍ଗାରମଗ୍ନିତଃ। ଚଵର୍ଗେ ଭସ୍ମ ଦକ୍ଷେ ସ୍ଯାଟ୍ ଟଵର୍ଗେଽସ୍ଥି ଚ ନୈର୍ଋତେ

ଯେଉଁଠାରେ ଗୋଷ୍ଠୀ ନାହିଁ, ସେଠାରେ ଲୋହା ବ୍ୟବହାର କର; କ-ଗୋଷ୍ଠୀରେ ଅଗ୍ନିରୁ ଆସିଥିବା କୋଇଳା, ଚ-ଗୋଷ୍ଠୀରେ ଭସ୍ମ, ଟ-ଗୋଷ୍ଠୀରେ ଦକ୍ଷିଣ ପଶ୍ଚିମ ଦିଗରେ ହାଡ଼ ବ୍ୟବହାର କର।

ତଵର୍ଗେ ଚେଷ୍ଟକା ଚାପ୍ଯେ କପାଲଞ୍ଚ ପଵର୍ଗକେ। ଯଵର୍ଗେ ଶଵକୀଟାଦି ଶଵର୍ଗେ ଲୋହମାଦିଶେତ୍

ତ-ଗୋଷ୍ଠୀରେ ଇଟ୍, ପ-ଗୋଷ୍ଠୀରେ ଖୋପଡ଼, ଯ-ଗୋଷ୍ଠୀରେ କୀଟ୍ ବା ଏହା ସଦୃଶ, ଶ-ଗୋଷ୍ଠୀରେ ଲୋହା ବ୍ୟବହାର କର।

ହଵର୍ଗେ ରଜତଂ ତଦ୍ଵଦଵର୍ଗାଚ୍ଚାନର୍ଥକରାନପି। ପ୍ରୋକ୍ଷଯାତ୍ମଭିଃ କରାପୂରୈରଷ୍ଟାଙ୍ଗୁଲମୃଦନ୍ତରୈଃ

ହ-ଗୋଷ୍ଠୀରେ ଚାଁଦି ବ୍ୟବହାର କର; ଏହିପରି ଅନ୍ୟ ଗୋଷ୍ଠୀରୁ ମଧ୍ୟ ଅନର୍ଥକାରୀ ବସ୍ତୁ ବ୍ୟବହାର କର। ପାଣି ଛିଟି ଦେଇ, ଏଠାରେ ଏଠାରେ ଆଠ ଆଙ୍ଗୁଠି ଗଭୀର ମାଟି ଭରିଦେ।

ପାଦୋନଂ ଖାତମାପୂର୍ଯ୍ଯ ସଜଲୈର୍ମୁଦ୍ଗରାହତୈଃ । ଲିପ୍ତାଂ ସମପ୍ଲଵାଂ ତତ୍ର କାରଯିତ୍ଵା ଭୁଵଂ ଗୁରୁଃ

ଏକ ଚରଣରୁ ଅଳ୍ପ ଖୋଲି, ସେଠାରେ ପାଣି ମିଶା ମାଟି ଭରି ମୁଦ୍ଗର ଦ୍ୱାରା ଭଲରେ ଚାପିଦେ। ପରେ ଭୂମିକୁ ଲେପି ଏବଂ ସମତଳ କରି, ଗୁରୁ ଏଠାରେ କାର୍ଯ୍ୟ ଆରମ୍ଭ କରନ୍ତି।

ସାମାନ୍ଯାର୍ଘ୍ଯକରୋ ଯାଯାନ୍ମଣ୍ଡପଂ ଵକ୍ଷ୍ଯମାଣକଂ। ତୋରଣଦ୍ଵାଃ ପତୀନିଷ୍ଟ୍ଵା ପ୍ରତ୍ଯଗ୍ଦ୍ଵାରେଣ ସଂଵିଶେତ୍

ସାଧାରଣ ଅର୍ଘ୍ୟ ନେଇ, ଯେଉଁ ମଣ୍ଡପର ବିବରଣୀ ଦିଆଯିବ, ସେଠାକୁ ଯିବା ଉଚିତ୍। ଦ୍ୱାରରେ ପୂଜା କରି, ପଶ୍ଚିମ ଦ୍ୱାର ଦ୍ୱାରା ଭିତରକୁ ପ୍ରବେଶ କର।

କୁର୍ଯ୍ଯାତ୍ତତ୍ରାତ୍ମଶୁଦ୍ଧ୍ଯାଦି କୁଣ୍ଡମଣ୍ଡପସଂସ୍କୃତିଂ। କଲସଂ ଵର୍ଦ୍ଧନୀସକ୍ତଂ ଲୋକପାଲଶିଵାର୍ଚ୍ଚନଂ

ସେଠାରେ ନିଜ ଶୁଦ୍ଧି ଓ ଅନ୍ୟ କ୍ରିୟା, କୁଣ୍ଡ ଓ ମଣ୍ଡପର ସଂସ୍କାର, କଳଶ ଓ ବୃଦ୍ଧି ଦେଉଥିବା ପାତ୍ର ସହିତ, ଦିଗପାଳ ଓ ଶିବଙ୍କ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ୍।

ଅଗ୍ନେର୍ଜନନପୂଜାଦି ସର୍ଵ୍ଵଂ ପୂର୍ଵଵଦାଚରେତ୍। ଯଜମାନାନ୍ଵିତୋ ଯାଯାଚ୍ଛିଲାନାଂ ସ୍ନାନମଣ୍ଡପଂ

ଅଗ୍ନିର ଜନ୍ମ ଓ ପୂଜା ସମସ୍ତ କ୍ରମ ପୂର୍ବବତ୍ କରିବା ଉଚିତ୍। ଯଜମାନଙ୍କ ସହିତ, ଶିଳାମାନେ ସ୍ନାନ ପାଇଁ ମଣ୍ଡପକୁ ଯିବା ଉଚିତ୍।

ଶିଲାଃ ପ୍ରାସାଦଲିଙ୍ଗସ୍ଯ ପାଦଧର୍ମ୍ମାଦିସଞ୍ଜ୍ଞକାଃ। ଅଷ୍ଟାଙ୍ଗୁଲୋଚ୍ଛ୍ରିତାଃ ଶସ୍ତାଶ୍ଚତୁରସ୍ରାଃ କରାଯତାଃ

ମନ୍ଦିରର ଲିଙ୍ଗ ପାଇଁ ଯେଉଁ ଶିଳାମାନେ ପାଦ ଓ ଅନ୍ୟ ଅଂଶ ନାମରେ ଅଛନ୍ତି, ସେଗୁଡ଼ିକୁ ଆଠ ଆଙ୍ଗୁଠି ଉଚ୍ଚ, ଚତୁରସ୍ର ଓ ଭଲ ଭାବେ ତିଆରି କରିବା ଉଚିତ୍।

ପାଷାଣାନାଂ ଶିଲାଃ କାର୍ଯ୍ଯା ଇଷ୍ଟକାନାଂ ତଦର୍ଦ୍ଧତଃ। ପ୍ରାସାଦେଽଶ୍ମଶିଲାଃ ଶୈଲେ ଇଷ୍ଟକା ଇଷ୍ଟକାମଯେ

ଶିଳାମାନେ ପାହାଡ଼ ଶିଳାରୁ ତିଆରି ହେବା ଉଚିତ୍, ଇଟ୍ ହେଲେ ତାହାର ଅର୍ଧ ଆକାରରେ। ପାହାଡ଼ ମନ୍ଦିରରେ ଶିଳା, ଇଟ୍ ମନ୍ଦିରରେ ଇଟ୍ ବ୍ୟବହାର କର।

ଅଙ୍କିତା ନଵଵକ୍ତ୍ରାଦ୍ଯୈଃ ପଙ୍କଜାଃ ପଙ୍କଜାଙ୍କିତାଃ। ନନ୍ଦାଭଦ୍ରାଜଯା ରିକ୍ତା ପୂର୍ଣାଖ୍ଯା ପଞ୍ଚମୀ ମତା

ନଉଟି ମୁହଁ ଓ ଅନ୍ୟ ଚିହ୍ନରେ ଚିତ୍ରିତ, ପଦ୍ମ ଚିହ୍ନ ସହିତ ପଦ୍ମ ଅଙ୍କିତ। ନନ୍ଦା, ଭଦ୍ରା, ଜୟା, ରିକ୍ତା ଓ ପୂର୍ଣ୍ଣା ପଞ୍ଚମୀ ଭାବରେ ଗଣାଯାନ୍ତି।

ଆସାଂ ପଦ୍ମୋ ମହାପଦ୍ମଃ ଶଙ୍ଖୋଽଥ ମକରସ୍ତଥା। ସମୁଦ୍ରଶ୍ଚେତି ପଞ୍ଚାମୀ ନିଧିକୁମ୍ଭାଃ କ୍ରମାଦଧଃ

ଏମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ପଦ୍ମ, ମହାପଦ୍ମ, ଶଂଖ, ମକର ଓ ସମୁଦ୍ର — ଏହି ପଞ୍ଚଟି ହେଉଛି ଧନର କୁମ୍ଭ, ଏଗୁଡ଼ିକୁ କ୍ରମକ୍ରମେ ତଳେ ରଖାଯାଏ।

ନନ୍ଦା ଭଦ୍ରା ଜଯା ପୂର୍ଣା ଅଜିତା ଚାପରାଜିତା। ଵିଜଯା ମଙ୍ଗଲାଖ୍ଯା ଚ ଧରଣୀ ନଵମୀ ଶିଲା

ନନ୍ଦା, ଭଦ୍ରା, ଜୟା, ପୂର୍ଣ୍ଣା, ଅଜିତା, ଅପରାଜିତା, ବିଜୟା, ମଙ୍ଗଳା ଓ ଧରଣୀ — ଏହି ନଉଟି ଶିଳା।

ସୁଭଦ୍ରଶ୍ଚ ଵିଭଦ୍ରଶ୍ଚ ସୁନନ୍ଦଃ ପୁଷ୍ପନନ୍ଦକଃ । ଜଯୋଽଥ ଵିଜଯଶ୍ଚୈଵ କୁମ୍ଭଃ ପୂର୍ଣସ୍ତଥୋତ୍ତରଃ

ସୁଭଦ୍ରା, ବିଭଦ୍ରା, ସୁନନ୍ଦା, ପୁଷ୍ପନନ୍ଦକ, ଜୟ, ବିଜୟ, କୁମ୍ଭ, ପୂର୍ଣ୍ଣ ଓ ଉତ୍ତର — ଏହିମାନେ ଅନ୍ୟମାନେ।

ନଵାନାନ୍ତୁ ଯଥାସଙ୍ଖ୍ଯଂ ନିଧିକୁମ୍ଭା ଅମୀ ନଵ। ଆସନଂ ପ୍ରଥମଂ ଦତ୍ତ୍ଵା ତାଡ୍ଯୋଲ୍ଲିଖ୍ଯ ଶରାଣୁନା

ନଉଟି ଧନର କୁମ୍ଭକୁ କ୍ରମକ୍ରମେ ରଖିବା ଉଚିତ୍। ପ୍ରଥମେ ଆସନ ରଖି, ତାପରେ ତୀର ଦ୍ୱାରା ଚିହ୍ନିତ ଓ ଆଘାତ କରିବା ଉଚିତ୍।

ସର୍ଵାସାମଵିଶେଷେଣ ତନୁତ୍ରେଣାଵଗୁଣ୍ଠନଂ । ମୃଦ୍ଭିର୍ଗୋମଯଗୋମୂତ୍ରକଷାଯୈର୍ଗନ୍ଧଵାରିଣା

ସମସ୍ତଙ୍କୁ, କୌଣସି ଭେଦ ଛାଡ଼ି, ତିନିଟି ବସ୍ତ୍ର, ମାଟି, ଗୋମୟ, ଗୋମୂତ୍ର, କଢ଼ା ଓ ସୁଗନ୍ଧିତ ପାଣି ସହିତ ଢାକିବା ଉଚିତ୍।

ଅସ୍ତ୍ରେଣ ହୂଂଫଡନ୍ତେନ ମଲସ୍ନାନଂ ସମାଚରେତ୍। ଵିଧିନା ପଞ୍ଚଗଵ୍ଯେନ ସ୍ନାନଂ ପଞ୍ଚାମୃତେନ ଚ

ଅସ୍ତ୍ର ମନ୍ତ୍ର 'ହୁଁ ଫଟ୍' ଉଚ୍ଚାରଣ କରି ମଳ ସ୍ନାନ କରିବା ଉଚିତ୍। ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ ପଞ୍ଚଗବ୍ୟ ଓ ପଞ୍ଚାମୃତ ସ୍ନାନ କର।

ଗନ୍ଧତୋଯାନ୍ତର କୁର୍ଯ୍ଯାନ୍ନିଜନାମାଙ୍କିତାଣୁନା । ଫଲରତ୍ନସୁଵର୍ଣାନାଂ ଗୋଶ୍ରୃଡ୍ଗସଲିଲୈସ୍ତତଃ

ତାପରେ ସୁଗନ୍ଧିତ ପାଣିର ଅନ୍ତର୍ଗତ ସ୍ନାନ କରି, ପ୍ରତ୍ୟେକ ଉପରେ ନିଜର ନାମ ଲେଖ। ପରେ ଫଳ, ମଣି, ସୁନା ଓ ଗାଈର ଶିଂଗ ଜଳରେ ସ୍ନାନ କର।