ଅଗ୍ନିପୁରାଣମ୍

କୁମ୍ଭେଽନଲେ ଶିଵେ ସ୍ଵସ୍ମିଂସ୍ତତସ୍ତତ୍କୃତ୍ଯମାଵିଶେତ୍। ଅନୁଗ୍ରାହ୍ଯାସ୍ତ୍ଵଯା ଶିଷ୍ଯାଃ ଶାସ୍ତ୍ରେଣ ସୁପରୀକ୍ଷିତାଃ

ଘଟ, ଅଗ୍ନି, ଶିବ ଓ ନିଜ ମନରେ ପ୍ରବେଶ କରି ପ୍ରତ୍ୟେକ କାର୍ଯ୍ୟ କରିବା ଉଚିତ। ଶିଷ୍ୟମାନେ ଶାସ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଭଲଭାବେ ପରୀକ୍ଷା କରି ତୁମେ ଗ୍ରହଣ କର।

ଭୂପବନ୍ମାନଵାଦୀନାମଭିଷେକାଦବୀପ୍ସିତଂ। ଆଂ ଶ୍ରାଂ ଶ୍ରୌଂ ପଶୁଂ ହୂଂ ଫଡିତି ଅସ୍ତ୍ରରାଜାଭିଷେକତଃ

ରାଜା, ବ୍ରାହ୍ମଣ, ମଣିଷ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ଯେପରି ଇଚ୍ଛା କରନ୍ତି, ସେପରି ଅଭିଷେକ ହୁଏ। 'ଆଁ ଶ୍ରାଁ ଶ୍ରୌଁ ପଶୁଁ ହୁଁ ଫଟ୍'—ଏହି ଅସ୍ତ୍ରରାଜ ମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଅଭିଷେକ କରାଯାଏ।

ଈଶ୍ଵର ଉଵାଚ ଅଭିଷିକ୍ତଃ ଶିଵଂ ଵିଷ୍ଣୁଂ ପୂଜଯେଦ୍ଭାସ୍କରାଦିକାନ୍। ଶଙ୍ଖଭେର୍ଯ୍ଯାଦିନିର୍ଘାଷୈଃ ସ୍ନାପଯେତ୍ ପଞ୍ଚଗଵ୍ଯକେ

ଈଶ୍ୱର କହିଲେ: ଅଭିଷିକ୍ତ ବ୍ୟକ୍ତି ଶିବ, ବିଷ୍ଣୁ, ସୂର୍ଯ୍ୟ ଓ ଅନ୍ୟ ଦେବତାଙ୍କୁ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ। ଶଂଖ, ଭେରୀ ଓ ଅନ୍ୟ ଧ୍ୱନି ସହିତ ପଞ୍ଚଗବ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ସ୍ନାନ କରାଯିବା ଦରକାର।

ଯୋ ଦେଵାନ୍ଦେବଲୋକଂ ସ ଯାତି ସ୍ଵକୁଲମୁଦ୍ଧରନ୍। ଵର୍ଷକୋଟିସହସ୍ରେଷୁ ଯତ୍ ପାପଂ ସମୁପାର୍ଜ୍ଜିତଂ

ଯିଏ ଦେବତା ଓ ଦେବଲୋକର ପୂଜା କରେ, ସେ ନିଜ ପରିବାରକୁ ଉଦ୍ଧାର କରି, ସେଠାକୁ ପହଞ୍ଚେ। ଅନେକ କୋଟି ବର୍ଷ ଧରି ସଞ୍ଚିତ ପାପ ମଧ୍ୟ—

ଘୃତାଭ୍ଯଙ୍ଗେନ ଦେଵାନାଂ ଭସ୍ମୀଭଵତି ପାଵକେ। ଆଢକେନ ଘୃତାଦ୍ଯୈଶ୍ଵ ଦେଵାନ୍ ସ୍ନାପ୍ଯ ସୁରୋ ଭଵେତ୍

ଘୃତ ଦ୍ୱାରା ଦେବତାଙ୍କୁ ଅଭ୍ୟଙ୍ଗ କଲେ, ସେହି ପାପ ଅଗ୍ନିରେ ଭସ୍ମ ହୋଇଯାଏ। ଏକ ଆଢ଼କ ଘୃତ ଓ ଅନ୍ୟ ଦ୍ରବ୍ୟ ଦେଇ ଦେବତାଙ୍କୁ ସ୍ନାନ କରାଇଲେ, ମଣିଷ ଦେବତା ହୋଇଯାଏ।

ଚନ୍ଦନେନାନୁଲିପ୍ଯାଥ ନାନ୍ଧାଦ୍ଯୈଃ ପୂଜଯେତ୍ତଥା। ଅଲ୍ପାଯାସନ ସ୍ତୁତିଭି ସ୍ତୁତା ଦେଵାସ୍ତୁ ସର୍ଵଦା

ଚନ୍ଦନ ଲଗାଇ, ନାନ୍ଦୀ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଦ୍ରବ୍ୟରେ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ୍। ସହଜ ଶ୍ରୁତିମଧୁର ସ୍ତୁତି ଦ୍ୱାରା ଦେବତାମାନେ ସବୁବେଳେ ପ୍ରସନ୍ନ ହୁଅନ୍ତି।

ଅତୀତାନାଗତଜ୍ଞାନମନ୍ତ୍ରଧୀଭୁକ୍ତିମୁକ୍ତିଦାଃ। ଗୃହୀତ୍ଵା ପ୍ରଶ୍ନସୂକ୍ଷ୍ମାର୍ଣେ ହୃତେ ଦ୍ଵାଭ୍ଯାଂ ଶୁଭାଶୁଭଂ

ଏମାନେ ଅତୀତ ଓ ଭବିଷ୍ୟତ୍ ଜ୍ଞାନ, ମନ୍ତ୍ରର ଅର୍ଥ ବୁଝିବା, ବୁଦ୍ଧି, ଭୋଗ ଓ ମୋକ୍ଷ ଦେଇଥାନ୍ତି। ସୂକ୍ଷ୍ମ ପ୍ରଶ୍ନ ଉଠାଇ, ଦୁଇ ପ୍ରକାର ଉପାୟରେ ଶୁଭ ଅଶୁଭ ଫଳ ଜଣାଯାଏ।

ତ୍ରିଭିର୍ଜୀଵୋ ମୂଲଧାତୁଶ୍ଚତୁର୍ଭିବ୍ରାହ୍ମଣାଦିଧୀଃ। ପଞ୍ଚାଦୌ ଭୂତତତ୍ତ୍ଵାଦି ଶେଷ ଚୈଵଂ ଜପାଦିକଂ

ତିନିଟି ଦ୍ୱାରା ଜୀବ ଓ ମୂଳ ତତ୍ତ୍ୱ, ଚାରିଟି ଦ୍ୱାରା ବ୍ରାହ୍ମଣ ଓ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କର ବୁଦ୍ଧି, ପାଞ୍ଚଟି ଆରମ୍ଭରେ ପଞ୍ଚ ଭୂତ ଓ ତତ୍ତ୍ୱ, ଅନ୍ୟ ସବୁ ଜପ ଓ ଏହା ସହିତ ଥିବା କାର୍ଯ୍ୟ।

ଏକତ୍ରିକାତିତ୍ରିକାନ୍ତେ ପଦେ ଦ୍ଵିପମକାନ୍ତକେ। ଅଶୁଭଂ ମଧ୍ଯମଂ ମଧ୍ଯେଷ୍ଵିନ୍ଦ୍ରଶ୍ତ୍ରିଷୁ ନୃପଃ ଶୁଭଃ

ଏକ, ତିନି, ତିନିର ଶେଷ, ଦୁଇର ଶେଷରେ ଅଶୁଭ ମଧ୍ୟରେ ଥାଏ, ମଧ୍ୟସ୍ଥାନରେ ମଧ୍ୟମ ଫଳ ମିଳେ, ତିନି ମଧ୍ୟରେ ଇନ୍ଦ୍ର ଶୁଭ ଦେଇଥାନ୍ତି, ରାଜନ।

ସଙ୍‌ଖଯାଵୃନ୍ଦେ ଜୀଵିତାବ୍ଦଂ ଯମୋଽବ୍ଦଦରାହା ଧ୍ରୁଵଂ। ସୂର୍ଯ୍ଯେଭାସ୍ଯେଶଦୁର୍ଗାଶ୍ରୀଵିଷ୍ଣୁମନ୍ତ୍ରୈର୍ଲ୍ଲିଖେତ୍ କଜେ

ସଂଖ୍ୟା ଗୁଛରେ ଜୀବନ ବର୍ଷ, ଯମ, ବର୍ଷ, ତିଥି ଓ ଧ୍ରୁବ ନକ୍ଷତ୍ର ଦ୍ୱାରା ନିର୍ଣ୍ଣୟ ହୁଏ। ସୂର୍ଯ୍ୟ, ଚନ୍ଦ୍ର, ଈଶ, ଦୁର୍ଗା, ଶ୍ରୀ ଓ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କର ମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଭୂର୍ଜପତ୍ରରେ ଲେଖିବା ଉଚିତ।

କଠିନ୍ଯା ଜପ୍ତଯା ସ୍ପ୍ଟଷ୍ଟେ ଗୋମୂତ୍ରାକୃତିରେଖଯା। ଆରଭ୍ଯୈକଂ ତ୍ରିକଂ ଯାଵତ୍ତ୍ରିଚତୁଷ୍କାଵସାନକଂ

ଜପର ଦୃଢତା ଓ ଗାଈର ପିଆଁ ପରି ସ୍ପଷ୍ଟ ରେଖା ଦ୍ୱାରା, ଏକରୁ ଆରମ୍ଭ କରି, ତିନି, ତିନି ଓ ଚାରି ଗୁଛର ଶେଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଯିବା।

ମରୁଦ୍ ଵ୍ଯୋମ ମରୁଦ୍ଵୀଜୈଶ୍ଚତୁଃ ଷଷ୍ଟିପଦେ ତଥା। ଅକ୍ଷାଣାଂ ପତନାତ୍ ସ୍ପର୍ଶାଦ୍ଵିଷମାଦୌ ଶୁଭାଦିକଂ

ମରୁତ, ଆକାଶ ଓ ମରୁତ ସଂପୃକ୍ତ ଚେଷ୍ଟାରେ, ଏହିପରି ଚଉଷଠି ପଦରେ; ଗୁଟି ପଡିବା କିମ୍ବା ଛୁଅଁଥିବାରୁ, ବିସମ ଆରମ୍ଭରେ ଶୁଭ ଓ ଅନ୍ୟ ଫଳ ଜଣାଯାଏ।

ଏକତ୍ରିକାଦିମାରଭ୍ଯ ଅନ୍ତେ ଚାଷ୍ଟତ୍ରିକଂ ତଥା। ଧ୍ଵଜାଦ୍ଯାଯାଃ ସମା ହୀନା ଵିଷମାଃ ଶୋଭନାଦିଦାଃ

ଏକ, ତିନି ଆରମ୍ଭରୁ, ଅଷ୍ଟ ଓ ତିନିର ଶେଷରେ; ପତାକା ଓ ଏହା ସଦୃଶ କାର୍ଯ୍ୟରେ, ଅପୂର୍ଣ୍ଣ ଅଶୁଭ ଦେଇଥାଏ, ବିସମ ଶୁଭ ଓ ଅନ୍ୟ ଫଳ ଦେଇଥାଏ।

ଆଇପଲ୍ଲଵିତୈଃ କାଦ୍ଯୈଃ ଷୋଡଶସ୍ଵରପୂର୍ଵ୍ଵଗୈଃ। ଆଦ୍ଯୈସ୍ତୈଃ ସସ୍ଵରୈଃ କାଦ୍ଯୈସ୍ତ୍ରିପୁରାନାମମନ୍ତ୍ରକାଃ

ଆ, ଇ, ପ, ଲ୍ଲ, ଭି ଓ ଅନ୍ୟ, ଏବଂ ଷୋଳ ଟି ସ୍ୱର ଦ୍ୱାରା; ଏହି ଆରମ୍ଭିକ ଅକ୍ଷର ଓ ସ୍ୱର ସହିତ ତ୍ରିପୁରା ମନ୍ତ୍ର ଗଠିତ ହୁଏ।

ହ୍ରୀଂ ଵୀଜାଃ ପ୍ରଣଵାଦ୍ଯାଃ ସ୍ଯୁର୍ନ୍ନମୋଽନ୍ତା ଯତ୍ର ପୂଜନେ। ମନ୍ତ୍ରା ଵିଂଶତିସାହସ୍ରାଃ ଶତଂ ଷଷ୍ଠ୍ଯଦିକଂ ତତଃ

ହ୍ରୀଂ ବୀଜ ଓ ପ୍ରଣବ ଆରମ୍ଭିକ ଯେଉଁମାନେ, ପୂଜାରେ 'ନମଃ' ଶେଷ ହୁଏ; ଏହି ମନ୍ତ୍ର ସଂଖ୍ୟା କୁଡି ହଜାର, ତାପରେ ଏକ ଶତ ଓ ଷଷ୍ଠି ଅଧିକ।

ଆଂ ହ୍ରୀଂ ମନ୍ତ୍ରାଃ ସରସ୍ଵତ୍ଯାଶ୍ଚଣ୍ଡିକାଯାସ୍ତଥୈଵ ଚ। ତଥା ଗୌର୍ଯ୍ଯାଶ୍ଚ ଦୁର୍ଗାଯା ଆଂ ଶ୍ରୀଂ ମନ୍ତ୍ରାଃ ଶ୍ରିଯସ୍ତଥା

ଆଁ, ହ୍ରୀଂ ମନ୍ତ୍ର ସରସ୍ୱତୀ ଓ ଚଣ୍ଡିକାଙ୍କ ପାଇଁ; ଏହିପରି ଗୌରୀ ଓ ଦୁର୍ଗାଙ୍କ ପାଇଁ, ଆଁ ଓ ଶ୍ରୀଂ ମନ୍ତ୍ର ଶ୍ରୀଙ୍କ ପାଇଁ।

ତଥା କ୍ଷୌଂ କୌଂ ମନ୍ତ୍ରାଃ ସୂର୍ଯ୍ଯସ୍ଯ ଆଂ ହୌଂ ମନ୍ତ୍ରାଃ ଶିଵସ୍ଯ ଚ। ଆଂ ଗଂ ମନ୍ତ୍ରା ଗଣେଶସ୍ଯ ଆଂ ମନ୍ତ୍ରାଶ୍ଚ ତଥା ହରେଃ

ଏହିପରି କ୍ଷୌଁ, କୌଁ ମନ୍ତ୍ର ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ପାଇଁ; ଆଁ, ହଉଁ ମନ୍ତ୍ର ଶିବଙ୍କ ପାଇଁ; ଆଁ, ଗଂ ମନ୍ତ୍ର ଗଣେଶଙ୍କ ପାଇଁ; ଆଁ ମନ୍ତ୍ର ହରିଙ୍କ ପାଇଁ।

ଶତାର୍ଦ୍ଧୈକାଧିକୈଃ କାଦ୍ଯୈସ୍ତଥା ଷୋଡଶଭିଃ ସ୍ଵରୈଃ। କାଦ୍ଯୈସ୍ତୈଃ ସସ୍ଵରୈରାଦ୍ଯୈଃ କାନ୍ତୈର୍ମ୍ମନ୍ତ୍ରାସ୍ତଥାଖିଲାଃ

ଏକ ଶତ ପଞ୍ଚାଶି ଏକ ଆରମ୍ଭିକ ଅକ୍ଷର ଓ ଷୋଳ ଟି ସ୍ୱର ସହିତ; ଏହି ଆରମ୍ଭିକ ଅକ୍ଷର ଓ ସ୍ୱର ଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତ ମନ୍ତ୍ର ଗଠିତ ହୁଏ।

ରଵୀଶଦେଵୀଵିଷ୍ଣୂନାଂ ଖବ୍ଧିଦେଵେନ୍ଦ୍ରଵର୍ତ୍ତନାତ୍। ଶତତ୍ରଯଂ ଷଷ୍ଟ୍ଯଧିକଂ ପ୍ରତ୍ଯେକଂ ମଣ୍ଡଲଂ କ୍ରମାତ୍। ଅଭିଷିକ୍ତୋ ଜପେଦ୍ ଧ୍ଯାଯେଚ୍ଛିଷ୍ଯାଦୀନ୍ ଦୀକ୍ଷଯେଦ୍‌ଗୁରୁଃ

ସୂର୍ଯ୍ୟ, ଈଶ, ଦେବୀ, ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ପାଇଁ, ଅକ୍ଷର ଚଳନ, ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ଅନ୍ୟମାନେ; ପ୍ରତ୍ୟେକ ମଣ୍ଡଳ ପାଇଁ ତିନି ଶତ ଷଷ୍ଠି କ୍ରମିକ ଭାବେ; ଗୁରୁ ଅଭିଷେକ ପରେ ଜପ, ଧ୍ୟାନ ଓ ଶିଷ୍ୟମାନେଙ୍କୁ ଦୀକ୍ଷା ଦେବା ଉଚିତ।

ଈଶ୍ଵର ଉଵାଚ ପ୍ରତିଷ୍ଠାଂ ସମ୍ପ୍ରଵକ୍ଷ୍ଯାମି କ୍ରମାତ୍ ସଙ୍‌କ୍ଷେପତୋ ଗୁହ। ପୀଠଂ ଶକ୍ତିଂ ଶିଵୋ ଲିଙ୍ଗଂ ତଦ୍ଯୋଗଃ ସ ଶିଵାଣୁଭିଃ

ଈଶ୍ୱର କହିଲେ: ଗୁହ, ଏବେ ମୁଁ ପ୍ରତିଷ୍ଠା ପ୍ରକ୍ରିୟାକୁ କ୍ରମ ଅନୁଯାୟୀ ସଂକ୍ଷେପରେ କହିବି; ପୀଠ, ଶକ୍ତି, ଶିବ, ଲିଙ୍ଗ ଓ ଏହାର ଶିବାଣୁ ସହିତ ଯୋଗ।

ପ୍ରତିଷ୍ଠାଯାଃ ପଞ୍ଚ ଭେଦାସ୍ତେଷାଂ ରୂପଂ ଵଦାମି ତେ। ଯତ୍ର ବ୍ରହ୍ମଶିଲାଯୋଗଃ ସା ପ୍ରତିଷ୍ଠା ଵିଶେଷତଃ

ପ୍ରତିଷ୍ଠାର ପାଞ୍ଚ ପ୍ରକାର ଅଛି; ମୁଁ ତାହାର ରୂପ କହିବି: ଯେଉଁଠାରେ ବ୍ରହ୍ମଶିଳା ସହିତ ଯୋଗ ହୁଏ, ସେଠି ବିଶେଷ ଭାବେ ପ୍ରତିଷ୍ଠା କୁହାଯାଏ।

ସ୍ଥାପନନ୍ତୁ ଯଥାଯୋଗଂ ପୀଠ ଏଵ ନିଵେଶନଂ। ପ୍ରତିଷ୍ଠାଭିନ୍ନପୀଠସ୍ଯ ସ୍ଥିତସ୍ଥାପନମୁଚ୍ଯତେ

ଯଥାଯଥିକ ପ୍ରକ୍ରିୟାରେ ପୀଠ ସ୍ଥାପନ କରିବାକୁ 'ନିବେଶନ' କୁହାଯାଏ। ପ୍ରତିଷ୍ଠା ସହିତ ଏକତ୍ରିତ ପୀଠ ସ୍ଥିତିକୁ 'ସ୍ଥିତସ୍ଥାପନ' କୁହାଯାଏ।

ଉତ୍ଥାପନଞ୍ଚ ସା ପ୍ରୋକ୍ତା ଲିଙ୍ଗୋଦ୍ଧାରପୁରଃସରା। ଯସ୍ଯା ତୁ ଲିଙ୍ଗମାରୋପ୍ଯ ସଂସ୍କାରଃ କ୍ରିଯତେ ବୁଧୈଃ

ଯେଉଁଠାରେ ଲିଙ୍ଗ ଉତ୍ତୋଳନ ପୂର୍ବରୁ ଉତ୍ଥାପନ କୁହାଯାଏ; ଯାହାରେ ଲିଙ୍ଗକୁ ଉପରେ ଉଠାଇ, ପଣ୍ଡିତମାନେ ସଂସ୍କାର କରନ୍ତି।

ଆସ୍ଥାପନଂ ତଦୁଦ୍ଦିଷ୍ଟଂ ଦ୍ଵିଧା ଵିଷ୍ଣଵାଦିକସ୍ଯ ଚ । ଆସୁ ସର୍ଵ୍ଵାସୁ ଚୈତନ୍ଯଂ ନିଯୁଞ୍ଜୀତ ପରଂ ଶିଵମ୍

ଏହି ପ୍ରତିଷ୍ଠା ଦୁଇ ପ୍ରକାରର, ବିଷ୍ଣୁ ଓ ଅନ୍ୟ ଦେବତାଙ୍କ ପାଇଁ ବ୍ୟବହାର ହୁଏ। ସେମାନଙ୍କ ସମସ୍ତ ରୂପରେ ଉତ୍ତମ ଶିବତ୍ୱ ଚେତନାକୁ ଆହ୍ୱାନ କରିବା ଉଚିତ।

ଯଦାଧାରାଦିଭେଦେନ ପ୍ରାସାଦେଷ୍ଵପି ପଞ୍ଚଧା। ପରୀକ୍ଷାମଥ ମେଦିନ୍ଯାଃ କୁର୍ଯ୍ଯାତ୍ପ୍ରାସାଦକାମ୍ଯଯା

ପ୍ରାସାଦର ଆଧାର ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଭିନ୍ନତା ଦ୍ୱାରା ମନ୍ଦିର ମଧ୍ୟରେ ପାଞ୍ଚ ପ୍ରକାର ଥାଏ। ଯେଉଁବେଳେ ମନ୍ଦିର ନିର୍ମାଣ କରିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରାଯାଏ, ସେଠାରେ ପୃଥିବୀକୁ ଭଲଭାବରେ ପରୀକ୍ଷା କରିବା ଉଚିତ।

ଶୁକ୍ଲାଜ୍ଯଗନ୍ଧା ରକ୍ତା ଚ ରକ୍ତଗନ୍ଧା ସୁଗନ୍ଧିନୀ । ପୀତା କୃଷ୍ଣା ସୁରାଦନଧା ଵିପ୍ରାଦୀନାଂ ମହୀ କ୍ରମାତ୍

ଧଳା ମାଟି ଘିଅ ଗନ୍ଧ ଥିବା, ଲାଲ ମାଟି ଲାଲ ଗନ୍ଧ ଓ ସୁଗନ୍ଧିତ, ହଳଦିଆ ଓ କଳା ମାଟି ମଦ ଗନ୍ଧ ନଥିବା—ଏହି ଭିନ୍ନ ମାଟିଗୁଡ଼ିକୁ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ଅନୁକ୍ରମରେ ବ୍ୟବହାର କରନ୍ତି।

ପୂର୍ଵ୍ଵେଶୋତ୍ତରସର୍ଵତ୍ର ପୂର୍ଵା ଚୈଷାଂ ଵିଶିଷ୍ଯତେ । ଆଖାତେ ହାସ୍ତିକେ ଯସ୍ଯାଃ ପୂର୍ଣେ ମୃଦଧିକା ଭଵେତ୍

ପୂର୍ବ, ଉତ୍ତର ଓ ସମସ୍ତ ଦିଗରେ, ପୂର୍ବ ଦିଗର ମାଟି ବିଶେଷ ମହତ୍ତ୍ୱ ଦିଆଯାଏ। ଗଡ଼ିଏ ଗଡ଼ାରେ ଯଦି ମାଟି ପୂର୍ଣ୍ଣ ଓ ମାଟିରେ ମାଟିର ଅଂଶ ଅଧିକ ମିଳେ, ତେବେ ସେଠା ସର୍ବୋତ୍ତମ।

ଉତ୍ତମାନ୍ତାଂ ମହୀଂ ଵିଦ୍ଯାତ୍ତୋଯାଦ୍ଯୈର୍ଵା ସମୁକ୍ଷିତାଂ। ଅସ୍ଥ୍ଯଙ୍ଗାରାଦିଭିର୍ଦୁଷ୍ଟାମତ୍ଯନ୍ତଂ ଶୋଧଯେଦ୍ ଗୁରୁଃ

ପୃଥିବୀ ଉତ୍ତମରୁ ନିମ୍ନ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବିଭିନ୍ନ ଥାଏ, କିମ୍ବା ପାଣି ଓ ଅନ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ଧୋଇଯାଇଥାଏ। ଯଦି ମାଟି ହାଡ଼, କୋଇଳା ଓ ଏହିପରି ଦ୍ୱାରା ଦୂଷିତ ହୋଇଥାଏ, ତେବେ ଗୁରୁଜନେ ଏହାକୁ ଭଲଭାବରେ ପବିତ୍ର କରିବା ଉଚିତ।

ନଗରଗ୍ରାମଦୁର୍ଗାର୍ଥଂ ଗୃହପ୍ରାସାଦକାରଣଂ । ଖନନୈର୍ଗୋକୁଲାଵାସୈଃ କର୍ଷଣୈର୍ଵା ମୁହୁର୍ମୁହୁଃ

ନଗର, ଗ୍ରାମ, କିମ୍ବା କୋଟ, ଘର ବା ମନ୍ଦିର ନିର୍ମାଣ ପାଇଁ, ପୁନିପୁନି ଖନନ କିମ୍ବା ବଳଦ ଦ୍ୱାରା ଚାଷ କରି ଭୂମିକୁ ତୟାରି କରିବା ଉଚିତ।