ଅଗ୍ନିପୁରାଣମ୍

କାଲାଗ୍ନ୍ଯାଦିଶିଵାନ୍ତାନି ତତ୍ତ୍ଵାନି ପରିଭାଵଯେତ୍। ସମତତ୍ତ୍ଵେ ସମଗ୍ରାଣି ସୂତ୍ରେ ମଣିଗଣାନିଵ

କାଳାଗ୍ନିରୁ ଶିବ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସମସ୍ତ ତତ୍ତ୍ୱକୁ ଚିନ୍ତନ କରିବା ଉଚିତ। ସମସ୍ତ ତତ୍ତ୍ୱ ସମାନ ହୋଇ, ସୂତ୍ରରେ ମଣିମାଳା ପରି ଏକତ୍ର କରିବା ଦରକାର।

ଆଵାହ୍ଯ ଶିଵତତ୍ତ୍ଵାଦି ଗର୍ଭାଧାନାଦି ପୂର୍ଵଵତ୍। ମୂଲେନ କିନ୍ତୁ କୁର୍ଵ୍ଵୀତ ସର୍ଵ୍ଵଶୁଲ୍କସମର୍ପଣଂ

ଶିବ ତତ୍ତ୍ୱ ଓ ଅନ୍ୟ ତତ୍ତ୍ୱକୁ ଆହ୍ୱାନ କରି, ପୂର୍ବରୁ ଗର୍ଭାଧାନ ଆଦି କ୍ରିୟା କରି, ମୂଳ ମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତ ଦକ୍ଷିଣା ଅର୍ପଣ କରିବା ଉଚିତ।

ପ୍ରଦଦୀତ ତତଃ ପୂର୍ଣାଂ ତତ୍ତ୍ଵଵ୍ରାତୋପଗର୍ଭିତାଂ। ଏକଯୈଵ ଯଯା ଶିଷ୍ଯୋ ନିର୍ଵ୍ଵାଣମଧିଗଚ୍ଛତି

ତତ୍ତ୍ୱବ୍ରତ ସହିତ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଅର୍ପଣ କରିବା ଉଚିତ। ଏହି ଦ୍ୱାରା ଶିଷ୍ୟ ମୁକ୍ତି ଲାଭ କରେ।

ଯୋଜନାଯୈ ଶିଵେ ଚାନ୍ଯାଂ ସ୍ଥିରତ୍ଵାପାଦନାଯ ଚ। ଦତ୍ଵା ପୂର୍ଣାଂ ପ୍ରକୁର୍ଵୀତ ଶିଵକୁମ୍ଭାଭିଷେଚନଂ

ଶିବ ସହ ଏକତ୍ୱ ଓ ଦୃଢତା ପାଇଁ, ପୂର୍ଣ୍ଣ ଅର୍ପଣ କରି ଶିବ କୁମ୍ଭ ଦ୍ୱାରା ଅଭିଷେକ କରିବା ଉଚିତ।

ଈଶ୍ଵର ଉଵାଚ ଶିଵମଭ୍ଯର୍ଚ୍ଯାଭିଷେକଂ କୁର୍ଯ୍ଯାଚ୍ଛିଷ୍ଯାଦିକେ କ୍ଷିଯେ। ସୁମ୍ଭାନୀଶାଦିକାଷ୍ଠାସୁ କ୍ରମଶୋ ନଵ ଵିନ୍ଯସେତ୍

ଈଶ୍ୱର କହିଲେ: ଶିବଙ୍କୁ ପୂଜା କରି, ଶିଷ୍ୟ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ପାଇଁ ଅଭିଷେକ କରିବା ଉଚିତ। ଅଷ୍ଟ ଦାରୁ ମଞ୍ଚରେ କ୍ରମକ୍ରମେ ନବଟି ବ୍ୟବସ୍ଥା କରିବା ଦରକାର।

ତେଷୁ କ୍ଷାରୋଦଂ କ୍ଷୀରୀଦଂ ଦଧ୍ଯୁଦଂ ଘୃତସାଗରଂ। ଇକ୍ଷୁକାଦମ୍ବରୀସ୍ଵାଦୁମସ୍ତୂଦାନଷ୍ଟସାଗରାନ୍

ସେଗୁଡିକରେ କ୍ଷାର ଜଳ, କ୍ଷୀର, ଦହି, ଘିଅ, ଇକ୍ଷୁ ରସ, ମଧୁ ମଦ, ମଧୁ ଓ ଅଷ୍ଟ ସାଗରକୁ ରଖିବା ଉଚିତ।

ନିଵେଶଯେଦ୍ ଯଥାସଙ୍‌ଖ୍ଯମଷ୍ଟୌ ଵିଦ୍ଯେଶ୍ଵରାନଥ। ଏକଂ ଶିଖଣ୍ଡିନଂ ରୁଦ୍ରଂ ଶ୍ରୀକଣ୍ଠନ୍ତୁ ଦ୍ଵିତୀଯକଂ

ଯଥା ସଂଖ୍ୟା ଅଷ୍ଟ ଜ୍ଞାନ ନାଥଙ୍କୁ ସ୍ଥାପନ କରିବା ଉଚିତ। ପରେ ଏକ ଶିଖାଧାରୀ ରୁଦ୍ର ଓ ଦ୍ୱିତୀୟ ଶ୍ରୀକଣ୍ଠଙ୍କୁ ରଖିବା ଦରକାର।

ତ୍ରିମୂର୍ତ୍ତମେକରୁଦ୍ରାକ୍ଷମେକନେତ୍ରଂ ଶିଵୋତ୍ତମଂ। ସପ୍ତମଂ ସୂକ୍ଷ୍ମନାମାନମନନ୍ତଂ ରୁଦ୍ରମଷ୍ଟମଂ

ସପ୍ତମ ହେଉଛନ୍ତି ଶିବଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସର୍ବୋତ୍ତମ, ତିନି ରୂପ ଧାରଣ କରିଥିବା, ଏକ ରୁଦ୍ର ଚକ୍ଷୁ ଓ ଏକ ନେତ୍ର ଥିବା, ଅନନ୍ତ ନାମରେ ପରିଚିତ। ଅଷ୍ଟମ ହେଉଛନ୍ତି ରୁଦ୍ର।

ମଧ୍ଯେ ଶିଵଂ ସମୁଦ୍ରଞ୍ଚ ଶିଂଵମନ୍ତ୍ରଂ ଚ ଵିନ୍ଯସେତ୍। ଯାଗାଲଯାନ୍ ଦିଗୀଶସ୍ଯ ରଚିତେ ସ୍ନାନମଣ୍ଡପେ

ଯଜ୍ଞ ମଣ୍ଡପରେ ତିଆରି ହୋଇଥିବା ସ୍ନାନ ମଣ୍ଡପର ମଧ୍ୟଭାଗରେ ଶିବ, ସମୁଦ୍ର ଓ ଶିଂବ ମନ୍ତ୍ରକୁ ବିଧିବତ୍ ବିସ୍ଥାପନ କରିବା ଉଚିତ।

କୁର୍ଯ୍ଯାତ୍ କରଦ୍ଵଯାଯାମାଂ ଵେଦୀମଷ୍ଟାଙ୍ଗୁଲୋଚ୍ଛ୍ରିତାଂ। ଶ୍ରୀପର୍ଣାଦ୍ଯାସନେ ତତ୍ର ଵିନ୍ଯସ୍ଯାନନ୍ତମାନସଂ

ଦୁଇ ହାତ ଲମ୍ବା ଓ ଆଠ ଆଙ୍ଗୁଠି ଉଚ୍ଚ ଏକ ବେଦି ତିଆରି କରିବା ଉଚିତ। ସେଠାରେ ଶ୍ରୀପର୍ଣ୍ଣ ପତ୍ର ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ପତ୍ର ଦେଇ ଅନନ୍ତ ମନକୁ ବିସ୍ଥାପନ କରିବା ଦରକାର।

ଶିଷ୍ଯଂ ନିଵେଶ୍ଯ ପୂର୍ଵାସ୍ଯଂ ସକଲୀକୃତ୍ଯ ପୂଜଯେତ୍। କାଞ୍ଚିକୌଦନମୃଦ୍‌ଭସ୍ମଦୂର୍ଵାଗୋମଯଗୋଲକୈଃ

ଶିଷ୍ୟଙ୍କୁ ପୂର୍ବମୁଖୀ କରି ବସାଇ, ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ତିଆରି କରି, କଞ୍ଚି, ଚାଉଳ, ମାଟି, ଭସ୍ମ, ଦୁର୍ବା ଓ ଗୋମୟ ଗୋଲା ଦ୍ୱାରା ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ।

ସିଦ୍ଧାର୍ଥଦଧିତୋଯୈଶ୍ଚ କୁର୍ଯ୍ଯାନ୍ନିର୍ମ୍ମଞ୍ଛନଂ ତତଃ। କ୍ଷାରୋଦାନୁକ୍ରମେଣାଥ ହୃଦା ଵିଦ୍ଯେଶଶମ୍ବରୈ

ସିଦ୍ଧ ଚାଉଳ, ଦହି ଓ ପବିତ୍ର ଜଳ ଦ୍ୱାରା ଅଭିଷେକ କରିବା ଉଚିତ। ତାପରେ କ୍ଷୀର ଓ ଚାଉଳ ଦେଇ ଏବଂ ଜ୍ଞାନ ଦେବତାଙ୍କର ମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା କ୍ରମେ କରିବା ଦରକାର।

କଲସୈଃ ସ୍ନାପଯେଚ୍ଛିଷ୍ଯଂ ସ୍ଵଧାଧାରଣଯାନ୍ଵିତଂ। ପରିଧାପ୍ଯ ସିନେ ଵସ୍ତ୍ରେ ନିଵେଶ୍ଯ ଶିଵଦକ୍ଷିଣେ

କଳସରେ ଜଳ ଦେଇ ଶିଷ୍ୟଙ୍କୁ ସ୍ନାନ କରାଯିବା ଉଚିତ, ସ୍ୱଧା ସ୍ଥାପନ ସହିତ। ଶୁଭ୍ର ବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧାଇ ଶିବଙ୍କ ଡାହାଣ ଦିଗରେ ବସାଇବା ଦରକାର।

ପୂର୍ଵ୍ଵୋଦିତାସନେ ଶିଷ୍ଯଂ ପୁନଃ ପୂର୍ଵଵଦର୍ଚ୍ଚଯେତ୍। ଉଷ୍ଣୀଷଂ ଯୋଗପଟ୍ଟଞ୍ଚ ମୁକୁଟଂ କର୍ତ୍ତରୀଂ ଘଟୀଂ

ପୂର୍ବରୁ କହାଯାଇଥିବା ଆସନରେ ଶିଷ୍ୟଙ୍କୁ ପୁଣିଥରେ ପୂର୍ବବତ୍ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ। ଉଷ୍ଣୀଷ, ଯୋଗପଟ୍ଟା, ମୁକୁଟ, ଛୁରି ଓ ଘଟି ଦେଇ ପୂଜା କରିବା ଦରକାର।

ଅକ୍ଷମାଲାଂ ପୁସ୍ତକାଦି ଶିଵିକାଦ୍ଯଧିକାରକଂ। ଦୀକ୍ଷାଵ୍ଯାଖ୍ଯାପ୍ରତିଷ୍ଠାଦ୍ଯଂ ଜ୍ଞାତ୍ଵାଽଦ୍ଯପ୍ରଭୃତି ତ୍ଵଯା

ଅକ୍ଷମାଳା, ପୁସ୍ତକ ଓ ଏହା ସହ ଶିବିକା ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ପଦଚିହ୍ନ ସହିତ ଦୀକ୍ଷା, ବ୍ୟାଖ୍ୟା ଓ ପ୍ରତିଷ୍ଠା ଦାୟିତ୍ୱ ଆଜିଠାରୁ ତୁମେ ଜାଣିବା ଉଚିତ।

ସୁପରୀକ୍ଷ୍ଯ ଵିଧାତଵ୍ଯମାଜ୍ଞାଂ ସଂଶ୍ରାଵଯେଦିତି। ଅଭିଵାଦ୍ଯ ତତଃ ଶିଷ୍ଯଂ ପ୍ରଣିପତ୍ଯ ମହେଶ୍ଵରଂ

ଭଲଭାବେ ପରୀକ୍ଷା କରି ନିୟମ ଅନୁସାରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରିବା ଉଚିତ। ଆଜ୍ଞା ଦେବା ଦରକାର: 'ଶିଷ୍ୟଙ୍କୁ ଶୁଭେଚ୍ଛା ଜଣାଇ, ପରେ ମହେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କରି—'

ଵିଘ୍ନଜ୍ଵାଲାପନୋଦାର୍ଥଂ କୁର୍ଯ୍ଯାଦ୍ଵିଜ୍ଞାପନାଂ ଯଥା। ଅଭିଷେକାର୍ଥମାଦିଷ୍ଟସ୍ତ୍ଵଯାଽହଂ ଗୁରୁମୁର୍ତ୍ତିନା

ବିଘ୍ନ ଓ ଅଗ୍ନିର ଅପସାରଣ ପାଇଁ ଏଭଳି ଅନୁରୋଧ କରିବା ଉଚିତ: 'ଅଭିଷେକ ପାଇଁ ଗୁରୁ ରୂପେ ତୁମେ ଆମକୁ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ଦେଇଛ।'

ସଂହିତାପାରଗଃ ସୋଽଯମଭିଷିକ୍ତୋ ମଯା ଶିଵ। ତୃପ୍ତଯେ ମନ୍ତ୍ରଚକ୍ରସ୍ଯ ପଞ୍ଚପଞ୍ଚାହୁତୀର୍ଯଜେତ୍

'ଯିଏ ସମସ୍ତ ଶାସ୍ତ୍ରରେ ପାରଙ୍ଗତ, ସେ ଏବେ ମୋ ଦ୍ୱାରା ଅଭିଷିକ୍ତ ହେଲେ, ହେ ଶିବ। ମନ୍ତ୍ର ଚକ୍ରର ତୃପ୍ତି ପାଇଁ ପଞ୍ଚ ପଞ୍ଚ ହୋମ କରିବା ଉଚିତ।'

ଦଦ୍ଯାତ୍ ପୂର୍ଣାଂ ତତଃ ଶିଷ୍ଯଂ ସ୍ଥାପଯେନ୍ନିଜଦକ୍ଷିଣେ। ଶିଷ୍ଯଦକ୍ଷିଣପାଣିସ୍ଥା ଅହ୍ଗୁଲଷ୍ଠାଦ୍ଯଙ୍ଗୁଲୀଃ କ୍ରମାତ୍

ତାପରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋମ ଦେଇ, ଶିଷ୍ୟଙ୍କୁ ନିଜ ଡାହାଣ ଦିଗରେ ବସାଇବା ଦରକାର। ଶିଷ୍ୟଙ୍କ ଡାହାଣ ହାତରେ କ୍ରମେ ଛୋଟ ଆଉଠିଠାରୁ ଆରମ୍ଭ କରି ଅଂଗୁଳିଗୁଡ଼ିକୁ ରଖିବା ଉଚିତ।

ଲାତ୍ର୍ଛଯେଦୁପବଦ୍ଧାଯ ଦଗ୍ଧଦର୍ଭାଗ୍ରଶମ୍ବରୈଃ। କୁସୁମାନି କରେ ଦତ୍ଵା ପ୍ରଣାମଂ କାରଯେଦମୁଂ

ବାନ୍ଧାଯାଇଥିବା ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କୁ ଜଳିଥିବା ଦର୍ଭା ଘାସର ଶିରା ଦ୍ୱାରା ସ୍ପର୍ଶ କରିବା ଉଚିତ। ତାଙ୍କ ହାତରେ ଫୁଲ ଦେଇ ପ୍ରଣାମ କରାଯିବା ଦରକାର।

କୁମ୍ଭେଽନଲେ ଶିଵେ ସ୍ଵସ୍ମିଂସ୍ତତସ୍ତତ୍କୃତ୍ଯମାଵିଶେତ୍। ଅନୁଗ୍ରାହ୍ଯାସ୍ତ୍ଵଯା ଶିଷ୍ଯାଃ ଶାସ୍ତ୍ରେଣ ସୁପରୀକ୍ଷିତାଃ

ଘଟ, ଅଗ୍ନି, ଶିବ ଓ ନିଜ ମନରେ ପ୍ରବେଶ କରି ପ୍ରତ୍ୟେକ କାର୍ଯ୍ୟ କରିବା ଉଚିତ। ଶିଷ୍ୟମାନେ ଶାସ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଭଲଭାବେ ପରୀକ୍ଷା କରି ତୁମେ ଗ୍ରହଣ କର।

ଭୂପବନ୍ମାନଵାଦୀନାମଭିଷେକାଦବୀପ୍ସିତଂ। ଆଂ ଶ୍ରାଂ ଶ୍ରୌଂ ପଶୁଂ ହୂଂ ଫଡିତି ଅସ୍ତ୍ରରାଜାଭିଷେକତଃ

ରାଜା, ବ୍ରାହ୍ମଣ, ମଣିଷ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ଯେପରି ଇଚ୍ଛା କରନ୍ତି, ସେପରି ଅଭିଷେକ ହୁଏ। 'ଆଁ ଶ୍ରାଁ ଶ୍ରୌଁ ପଶୁଁ ହୁଁ ଫଟ୍'—ଏହି ଅସ୍ତ୍ରରାଜ ମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଅଭିଷେକ କରାଯାଏ।

ଈଶ୍ଵର ଉଵାଚ ଅଭିଷିକ୍ତଃ ଶିଵଂ ଵିଷ୍ଣୁଂ ପୂଜଯେଦ୍ଭାସ୍କରାଦିକାନ୍। ଶଙ୍ଖଭେର୍ଯ୍ଯାଦିନିର୍ଘାଷୈଃ ସ୍ନାପଯେତ୍ ପଞ୍ଚଗଵ୍ଯକେ

ଈଶ୍ୱର କହିଲେ: ଅଭିଷିକ୍ତ ବ୍ୟକ୍ତି ଶିବ, ବିଷ୍ଣୁ, ସୂର୍ଯ୍ୟ ଓ ଅନ୍ୟ ଦେବତାଙ୍କୁ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ। ଶଂଖ, ଭେରୀ ଓ ଅନ୍ୟ ଧ୍ୱନି ସହିତ ପଞ୍ଚଗବ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ସ୍ନାନ କରାଯିବା ଦରକାର।

ଯୋ ଦେଵାନ୍ଦେବଲୋକଂ ସ ଯାତି ସ୍ଵକୁଲମୁଦ୍ଧରନ୍। ଵର୍ଷକୋଟିସହସ୍ରେଷୁ ଯତ୍ ପାପଂ ସମୁପାର୍ଜ୍ଜିତଂ

ଯିଏ ଦେବତା ଓ ଦେବଲୋକର ପୂଜା କରେ, ସେ ନିଜ ପରିବାରକୁ ଉଦ୍ଧାର କରି, ସେଠାକୁ ପହଞ୍ଚେ। ଅନେକ କୋଟି ବର୍ଷ ଧରି ସଞ୍ଚିତ ପାପ ମଧ୍ୟ—

ଘୃତାଭ୍ଯଙ୍ଗେନ ଦେଵାନାଂ ଭସ୍ମୀଭଵତି ପାଵକେ। ଆଢକେନ ଘୃତାଦ୍ଯୈଶ୍ଵ ଦେଵାନ୍ ସ୍ନାପ୍ଯ ସୁରୋ ଭଵେତ୍

ଘୃତ ଦ୍ୱାରା ଦେବତାଙ୍କୁ ଅଭ୍ୟଙ୍ଗ କଲେ, ସେହି ପାପ ଅଗ୍ନିରେ ଭସ୍ମ ହୋଇଯାଏ। ଏକ ଆଢ଼କ ଘୃତ ଓ ଅନ୍ୟ ଦ୍ରବ୍ୟ ଦେଇ ଦେବତାଙ୍କୁ ସ୍ନାନ କରାଇଲେ, ମଣିଷ ଦେବତା ହୋଇଯାଏ।

ଚନ୍ଦନେନାନୁଲିପ୍ଯାଥ ନାନ୍ଧାଦ୍ଯୈଃ ପୂଜଯେତ୍ତଥା। ଅଲ୍ପାଯାସନ ସ୍ତୁତିଭି ସ୍ତୁତା ଦେଵାସ୍ତୁ ସର୍ଵଦା

ଚନ୍ଦନ ଲଗାଇ, ନାନ୍ଦୀ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଦ୍ରବ୍ୟରେ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ୍। ସହଜ ଶ୍ରୁତିମଧୁର ସ୍ତୁତି ଦ୍ୱାରା ଦେବତାମାନେ ସବୁବେଳେ ପ୍ରସନ୍ନ ହୁଅନ୍ତି।

ଅତୀତାନାଗତଜ୍ଞାନମନ୍ତ୍ରଧୀଭୁକ୍ତିମୁକ୍ତିଦାଃ। ଗୃହୀତ୍ଵା ପ୍ରଶ୍ନସୂକ୍ଷ୍ମାର୍ଣେ ହୃତେ ଦ୍ଵାଭ୍ଯାଂ ଶୁଭାଶୁଭଂ

ଏମାନେ ଅତୀତ ଓ ଭବିଷ୍ୟତ୍ ଜ୍ଞାନ, ମନ୍ତ୍ରର ଅର୍ଥ ବୁଝିବା, ବୁଦ୍ଧି, ଭୋଗ ଓ ମୋକ୍ଷ ଦେଇଥାନ୍ତି। ସୂକ୍ଷ୍ମ ପ୍ରଶ୍ନ ଉଠାଇ, ଦୁଇ ପ୍ରକାର ଉପାୟରେ ଶୁଭ ଅଶୁଭ ଫଳ ଜଣାଯାଏ।

ତ୍ରିଭିର୍ଜୀଵୋ ମୂଲଧାତୁଶ୍ଚତୁର୍ଭିବ୍ରାହ୍ମଣାଦିଧୀଃ। ପଞ୍ଚାଦୌ ଭୂତତତ୍ତ୍ଵାଦି ଶେଷ ଚୈଵଂ ଜପାଦିକଂ

ତିନିଟି ଦ୍ୱାରା ଜୀବ ଓ ମୂଳ ତତ୍ତ୍ୱ, ଚାରିଟି ଦ୍ୱାରା ବ୍ରାହ୍ମଣ ଓ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କର ବୁଦ୍ଧି, ପାଞ୍ଚଟି ଆରମ୍ଭରେ ପଞ୍ଚ ଭୂତ ଓ ତତ୍ତ୍ୱ, ଅନ୍ୟ ସବୁ ଜପ ଓ ଏହା ସହିତ ଥିବା କାର୍ଯ୍ୟ।

ଏକତ୍ରିକାତିତ୍ରିକାନ୍ତେ ପଦେ ଦ୍ଵିପମକାନ୍ତକେ। ଅଶୁଭଂ ମଧ୍ଯମଂ ମଧ୍ଯେଷ୍ଵିନ୍ଦ୍ରଶ୍ତ୍ରିଷୁ ନୃପଃ ଶୁଭଃ

ଏକ, ତିନି, ତିନିର ଶେଷ, ଦୁଇର ଶେଷରେ ଅଶୁଭ ମଧ୍ୟରେ ଥାଏ, ମଧ୍ୟସ୍ଥାନରେ ମଧ୍ୟମ ଫଳ ମିଳେ, ତିନି ମଧ୍ୟରେ ଇନ୍ଦ୍ର ଶୁଭ ଦେଇଥାନ୍ତି, ରାଜନ।