ଅଗ୍ନିପୁରାଣମ୍

ରଲଵାଃ ଶଷସାଃ ଵର୍ଣାଃ ଷଡ୍ ଵିଦ୍ଯାଯାଂ ପ୍ରକୀର୍ତ୍ତିତାଃ। ପଦାନି ପ୍ରଣଵାଦୀନି ଏକଵିଂଶତିସଙ୍‌ଖ୍ଯଯା

ର, ଲ, ଵ, ଶ, ଷ, ସ—ଏହି ଛଟି ଅକ୍ଷର ଶିକ୍ଷାରେ ଉଲ୍ଲେଖିତ; ପ୍ରଣବ ଆରମ୍ଭରୁ ଏକୋନିଶ ଶବ୍ଦ ଗଣନା କରାଯାଏ।

ଓଂ ନମଃ ଶିଵାଯ ସର୍ଵପ୍ରଭଵେ ହଂ ଶିଵାଯ ଈଶାନମୂର୍ଦ୍ଧାଯ ତତ୍‌ପୁରୁଷଵକ୍ତ୍ରାଯ ଅଘୋରହୃଦଯାଯ ଵାମଦେଵଗୁହ୍ଯାଯ ସଦ୍ଯୋଜାତମୂର୍ତ୍ତଯେ ଓଂ ନମୋ ନମୋ ଗୁହ୍ଯାତିଗୁହ୍ଯାଯ ଗୋପ୍ତ୍ରେ ଅନିଧନାଯ ସର୍ଵାଧିପାଯ ଜ୍ଯୋତୀରୂପାଯ ପରମେଶ୍ଵରାଯ ଭାଵେନ ଓଂ ଵ୍ଯୋମ। ଓଂ ରୂଦ୍ରାଣାଂ ଭୁଵନାନାଞ୍ଚ ସ୍ଵରୂପମଥ କଥ୍ଯତେ। ପ୍ରଥମୋ ଵାମଦେଵଃ ସ୍ଯାତ୍ତତଃ ସର୍ଵଭଵୋଦ୍ଭଵଃ

'ଓଁ ନମଃ ଶିବାୟ ସର୍ବପ୍ରଭବେ ହଂ ଶିବାୟ ଈଶାନମୂର୍ଧାୟ ତତ୍ପୁରୁଷବକ୍ତ୍ରାୟ ଅଘୋରହୃଦୟାୟ ବାମଦେବଗୁହ୍ୟାୟ ସଦ୍ୟୋଜାତମୂର୍ତ୍ତିଏ ଓଁ ନମୋ ନମୋ ଗୁହ୍ୟାତିଗୁହ୍ୟାୟ ଗୋପ୍ତ୍ରେ ଅନିଧନାୟ ସର୍ବାଧିପାୟ ଜ୍ୟୋତିରୂପାୟ ପରମେଶ୍ୱରାୟ ଭାବେନ ଓଁ ଭ୍ୟୋମ। ଓଁ ରୁଦ୍ରମାନେ ଓ ଭୁବନମାନେ ରୂପ ବର୍ଣ୍ଣନ କରାଯାଏ। ପ୍ରଥମେ ବାମଦେବ, ପରେ ସର୍ବଭବଉଦ୍ଭବ।

ଵଜ୍ରଦେହଃ ପ୍ରଭୁର୍ଦ୍ଧାତା କ୍ରମଵିକ୍ରମସୁପ୍ରଭାଃ। ଵଟୁଃ ପ୍ରଶାନ୍ତନାମା ଚ ପରମାକ୍ଷରସଞ୍‌ଜ୍ଞକଃ

ବଜ୍ରପରି ଦେହ, ପ୍ରଭୁ, ଧାତା, କ୍ରମରେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଓ ଶକ୍ତିଶାଳୀ; ବଟୁ, ପ୍ରଶାନ୍ତ ନାମରେ, ଏବଂ ପରମାକ୍ଷର ଭାବରେ ଚିହ୍ନିତ।

ଶିଵଶ୍ଚ ସଶିଵୋ ବଭ୍ରୁରକ୍ଷଯଃ ଶମ୍ଭୁରେଵ ଚ। ଅଦୃଷ୍ଟରୂପନାମାନୌ ତଥାଽନ୍ଯୋ ରୂପଵର୍ଦ୍ଧନଃ

ଶିବ, ସଶିବ, ବଭ୍ରୁ, ଅକ୍ଷୟ, ଏବଂ ଶମ୍ଭୁ; ଦୁଇ ଜଣ ଅଦୃଶ୍ୟରୂପ ନାମରେ, ଏବଂ ଅନ୍ୟ ଜଣ ରୂପବର୍ଦ୍ଧନ ନାମରେ।

ମନୋନ୍ମନୋ ମହାଵୀର୍ଯ୍ଯଶ୍ଚିତ୍ରାଡ୍ଗସ୍ତଦନନ୍ତରଂ। କଲ୍ଯାଣ ଇତି ଵିଜ୍ଞେଯାଃ ପଞ୍ଚଵିଂଶତିସଙ୍ଖ୍ଯଯା

ମନୋନମା, ମହାବୀର୍ୟ, ଚିତ୍ରଙ୍ଗ, ଏବଂ ପରେ କଳ୍ୟାଣ—ଏହି ପ୍ରମାଣରେ ପଞ୍ଚବିଂଶତି ଜଣ ଚିହ୍ନିତ।

ମନ୍ତ୍ରୋ ଘୋରାମରୌ ଵୀଜେ ନାଡ୍ଯୌ ଦ୍ଵେ ତତ୍ର ତେ ଯଥା। ପୂଷା ଚ ହସ୍ତିଜିହ୍ଵା ଚ ଵ୍ଯାନନାଗୌ ପ୍ରଭଞ୍ଜନୌ

ମନ୍ତ୍ର, ଘୋରାମର, ଦୁଇ ବିଜ, ଦୁଇ ନାଡି—ପୂଷା ଓ ହସ୍ତିଜିହ୍ୱା, ବ୍ୟାନା ଓ ପ୍ରଭଞ୍ଜନ।

ଵିଷଯୋ ରୂପମେଵୈକମିନ୍ଦ୍ରିଯେ ପାଦଚକ୍ଷୁଷୀ। ଶବ୍ଦଃ ସ୍ପର୍ଶଶ୍ଚ ରୂପଞ୍ଚ ତ୍ରଯ ଏତେ ଗୁଣାଃ ସ୍ମୃତା

ବିଷୟ କେବଳ ଏକ ଇନ୍ଦ୍ରିୟରେ ରୂପ; ପାଦ ଓ ଚକ୍ଷୁ; ଶବ୍ଦ, ସ୍ପର୍ଶ ଓ ରୂପ—ଏହି ତିନି ଗୁଣ ମନ୍ୟା।

ଅଵସ୍ଥାଽତ୍ର ସୁଷୁପ୍ତିଶ୍ଚ ରୁଦ୍ରୋ ଦେଵସ୍ତୁ କାରଣଂ। ଵିଦ୍ଯାମଧ୍ଯଗତଂ ସର୍ଵଂ ଭାଵଯେଦ୍ଭଵନାଦିକଂ

ଏଠାରେ ଅବସ୍ଥା ହେଉଛି ସୁଷୁପ୍ତି; ଦେବତା ହେଉଛି ରୁଦ୍ର ଓ କାରଣ। ଜ୍ଞାନ ମଧ୍ୟରେ ସମସ୍ତ ସୃଷ୍ଟି ଆଦିକୁ ଚିନ୍ତନ କରିବା ଉଚିତ।

ତାଡନଂ ଛେଦନଂ ତତ୍ର ପ୍ରଵେଶଞ୍ଚାପି ଯୋଜନଂ। ଆକୃଷ୍ଯ ଗ୍ରହଣଂ କୁର୍ଯାଦ୍ଵିଦ୍ଯଯା ହୃତ୍‌ପ୍ରଦେଶତଃ

ଏଠାରେ ତାଡନ, ଛେଦନ, ପ୍ରବେଶ ଓ ଯୋଜନ; ଜ୍ଞାନ ଦ୍ୱାରା ହୃଦୟ ଅଞ୍ଚଳରୁ ଆକୃଷ୍ଟ କରି ଧରିବା ଉଚିତ।

ଆତ୍ମନ୍ଯାରୋପ୍ଯ ସଙଗୃହ୍ଯ କଲାଂ କୁଣ୍ଡେ ନିଵେଶଯେତ୍। ରୁଦ୍ରଂ କାରଣମାଵାହ୍ଯ ଵିଜ୍ଞାପ୍ଯ ଚ ଶିଶୁଂ ପ୍ରତି

ଏକାଗ୍ର ହୋଇ ନିଜ ଶକ୍ତିକୁ ଆତ୍ମାରେ ସଂଗ୍ରହ କରି, ସେହି ଶକ୍ତିକୁ ଏକ ପାତ୍ରରେ ରଖିବା ଉଚିତ। ରୁଦ୍ରଙ୍କୁ କାରଣ ଭାବେ ଆହ୍ୱାନ କରି, ଶିଶୁ ବିଷୟରେ ତାଙ୍କୁ ଜଣାଇବା ଦରକାର।

ପିତ୍ରୋରାଵାହନଂ କୃତ୍ଵା ହୃଦଯେ ତାଡଯେଚ୍ଛିଶୁଂ। ପ୍ରଵିଶ୍ଯ ପୂର୍ଵମନ୍ତ୍ରେଣ ତଦାତ୍ମନି ନିଯୋଜଯେତ୍

ପିତାମାତାଙ୍କୁ ଆହ୍ୱାନ କରି, ଶିଶୁର ହୃଦୟକୁ ସ୍ପର୍ଶ କରିବା ଉଚିତ। ପୂର୍ବ ମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଆତ୍ମାରେ ଏହାକୁ ସ୍ଥାପନ କରିବା ଦରକାର।

ଆକୃଷ୍ଯାଦାଯ ପୂର୍ଵୋକ୍ତଵିଧିନାଽଽତ୍ମନି ଯୋଜଯେତ୍। ଵାମଯା ଯୋଜଯେଦ୍ ଯୋନୌ ଗୃହୀତ୍ଵା ଦ୍ଵାଦଶାନ୍ତତଃ

ପୂର୍ବରୁ କହିଥିବା ପ୍ରକାରେ ଶକ୍ତିକୁ ଆକର୍ଷଣ କରି ନିଜ ଆତ୍ମାରେ ଏହାକୁ ଏକତ୍ର କରିବା ଉଚିତ। ବାମ ହାତରେ ଦ୍ୱାଦଶାନ୍ତ ଠାରୁ ଧରି ଯୋନିରେ ଏହାକୁ ସଂଯୋଜନ କରିବା ଦରକାର।

କୁର୍ଵ୍ଵୀତ ଦେହସମ୍ପତ୍ତିଂ ଜନ୍ମାଧିକାରମେଵ ଚ। ଭୋଗଂ ଲଯନ୍ତଥା ଶ୍ରୋତଃ ଶୁଦ୍ଧିତତ୍ତ୍ଵଵିଶୋଧନଂ

ଦେହର ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣତା, ଜନ୍ମର ଅଧିକାର, ଭୋଗ, ଲୟ, ଶ୍ରୋତସ୍‌ର ଶୁଦ୍ଧି ଏବଂ ତତ୍ତ୍ୱର ସ୍ପଷ୍ଟତା ସାଧନ କରିବା ଉଚିତ।

ନିଃ ଶେଷମଲକର୍ମ୍ମାଦିପାଶବନ୍ଧନିଵୃତ୍ତଯେ। ନିଷ୍କୃତ୍ଯୈଵ ଵିଧାନେନ ଯଜେତ ଶତମାହୁତୀଃ

ସମସ୍ତ ମଳ, କର୍ମ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ବନ୍ଧନର ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ନିବୃତ୍ତି ପାଇଁ, ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ ବିଧିରେ ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତ କରି ଏକ ଶତ ହୋମ କରିବା ଦରକାର।

ଅସ୍ତ୍ରେଣ ପାଶଶୈଥିଲ୍ଯଂ ମଲଶକ୍ତିଂ ତିରୋହିତାଂ। ଛେଦନଂ ମର୍ଦ୍ଦନଂ ତେଷାଂ ଵର୍ତ୍ତୁଲୀକରଣଂ ତଥା

ଅସ୍ତ୍ର ମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ବନ୍ଧନକୁ ଢିଲା କରି, ମଳର ଶକ୍ତିକୁ ଲୁଚାଇ, କଟିବା, ଚେପିବା ଓ ବୃତ୍ତାକାର କରିବା ଉଚିତ।

ଦାହଂ ତଦକ୍ଷରାଭାଵଂ ପ୍ରାଯଶ୍ଚିତ୍ତମଥୋଦିତଂ। ରୁଦ୍ରାଣ୍ଯାଵାହନଂ ପୂଜା ରୂପଗନ୍ଧସମର୍ପଣଂ

ଦାହ, ସେହି ଅକ୍ଷରର ଅଭାବ ଓ ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତ ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ। ରୁଦ୍ରାଣୀଙ୍କୁ ଆହ୍ୱାନ, ପୂଜା ଓ ରୂପ ଓ ଗନ୍ଧର ଅର୍ପଣ କରିବା ଦରକାର।

ଓଂ ହ୍ରୀଂ ରୂପଗନ୍ଧୌ ଶୁଲ୍କଂ ରୁଦ୍ର ଗୃହାଣ ସ୍ଵାହା। ସଂଶ୍ରାଵ୍ଯ ଶାମ୍ଭଵୀମାଜ୍ଞାଂ ରୁଦ୍ରଂ ଵିସୃଜ୍ଯ କାରଣଂ। ଵିଧାଯାତ୍ମନି ଚୈତନ୍ଯଂ ପାଶସୂତ୍ରେ ନିଵେଶଯେତ୍

ଓଁ ହ୍ରୀଂ, ରୂପ ଓ ଗନ୍ଧ, ଦକ୍ଷିଣା—ହେ ରୁଦ୍ର, ଗ୍ରହଣ କର! ସ୍ୱାହା! ଶାମ୍ଭବୀ ଆଜ୍ଞାକୁ ପ୍ରକାଶ କରି, ରୁଦ୍ରଙ୍କୁ କାରଣ ଭାବେ ବିମୋଚନ କରି, ଆତ୍ମାରେ ଚେତନା ସ୍ଥାପନ କରି, ପାଶସୂତ୍ରରେ ଏହାକୁ ରଖିବା ଉଚିତ।

ଵିନ୍ଦୁଂ ଶିରସି ଵିନ୍ଯସ୍ଯ ଵିସୃଜେତ୍ ପିତରୌ ତତଃ। ଦଦ୍ଯାତ୍ ପୂର୍ଣାଂ ଵିଧାନେନ ସମସ୍ତଵିଧିପୂରଣୀଂ

ବିନ୍ଦୁକୁ ମୁଣ୍ଡରେ ରଖି, ପରେ ପିତାମାତାଙ୍କୁ ବିମୋଚନ କରିବା ଉଚିତ। ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ ବିଧିରେ ସମସ୍ତ କ୍ରିୟା ପୂରଣ କରି ପୂର୍ଣ୍ଣ ଅର୍ପଣ କରିବା ଦରକାର।

ପୂର୍ଵୋକ୍ତଵିଧିନା କାର୍ଯ୍ଯଂ ଵିଦ୍ଯାଯାଂ ତାଡନାଦିକଂ। ସ୍ଵଵୀଜନ୍ତୁ ଵିଶେଷଃ ସ୍ଯାଦିତି ଵିଦ୍ଯା ଵିଶୋଧିତା

ପୂର୍ବକଥିତ ବିଧିରେ ଜ୍ଞାନ କ୍ରିୟାର ତାଡନ ଓ ଅନ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟ କରିବା ଉଚିତ। ବିଶେଷ ବୀଜ ମନ୍ତ୍ର ବ୍ୟବହାର କରି, ଏଭଳି ଜ୍ଞାନ ଶୁଦ୍ଧ ହୁଏ।

ଈଶ୍ଵର ଉଵାଚ ଅଥୈକତାତ୍ତ୍ଵିକୀ ଦୀକ୍ଷା ଲଘୁତ୍ଵାଦୁପଦିଶ୍ଯତେ । ସୂତ୍ରବନ୍ଧାଦି କୁର୍ଵ୍ଵୀତ ଯଥାଯୋଗଂ ନିଜାତ୍ମନା

ଈଶ୍ୱର କହିଲେ: ଏବେ ଏକ ମୂଳ ଦୀକ୍ଷା ସଂକ୍ଷିପ୍ତ ଭାବେ କହାଯାଉଛି। ନିଜ ଆତ୍ମାରେ ସୂତ୍ର ବନ୍ଧନ ଓ ଅନ୍ୟ କ୍ରିୟା ଯଥାଯୋଗ୍ୟ କରିବା ଉଚିତ।

କାଲାଗ୍ନ୍ଯାଦିଶିଵାନ୍ତାନି ତତ୍ତ୍ଵାନି ପରିଭାଵଯେତ୍। ସମତତ୍ତ୍ଵେ ସମଗ୍ରାଣି ସୂତ୍ରେ ମଣିଗଣାନିଵ

କାଳାଗ୍ନିରୁ ଶିବ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସମସ୍ତ ତତ୍ତ୍ୱକୁ ଚିନ୍ତନ କରିବା ଉଚିତ। ସମସ୍ତ ତତ୍ତ୍ୱ ସମାନ ହୋଇ, ସୂତ୍ରରେ ମଣିମାଳା ପରି ଏକତ୍ର କରିବା ଦରକାର।

ଆଵାହ୍ଯ ଶିଵତତ୍ତ୍ଵାଦି ଗର୍ଭାଧାନାଦି ପୂର୍ଵଵତ୍। ମୂଲେନ କିନ୍ତୁ କୁର୍ଵ୍ଵୀତ ସର୍ଵ୍ଵଶୁଲ୍କସମର୍ପଣଂ

ଶିବ ତତ୍ତ୍ୱ ଓ ଅନ୍ୟ ତତ୍ତ୍ୱକୁ ଆହ୍ୱାନ କରି, ପୂର୍ବରୁ ଗର୍ଭାଧାନ ଆଦି କ୍ରିୟା କରି, ମୂଳ ମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତ ଦକ୍ଷିଣା ଅର୍ପଣ କରିବା ଉଚିତ।

ପ୍ରଦଦୀତ ତତଃ ପୂର୍ଣାଂ ତତ୍ତ୍ଵଵ୍ରାତୋପଗର୍ଭିତାଂ। ଏକଯୈଵ ଯଯା ଶିଷ୍ଯୋ ନିର୍ଵ୍ଵାଣମଧିଗଚ୍ଛତି

ତତ୍ତ୍ୱବ୍ରତ ସହିତ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଅର୍ପଣ କରିବା ଉଚିତ। ଏହି ଦ୍ୱାରା ଶିଷ୍ୟ ମୁକ୍ତି ଲାଭ କରେ।

ଯୋଜନାଯୈ ଶିଵେ ଚାନ୍ଯାଂ ସ୍ଥିରତ୍ଵାପାଦନାଯ ଚ। ଦତ୍ଵା ପୂର୍ଣାଂ ପ୍ରକୁର୍ଵୀତ ଶିଵକୁମ୍ଭାଭିଷେଚନଂ

ଶିବ ସହ ଏକତ୍ୱ ଓ ଦୃଢତା ପାଇଁ, ପୂର୍ଣ୍ଣ ଅର୍ପଣ କରି ଶିବ କୁମ୍ଭ ଦ୍ୱାରା ଅଭିଷେକ କରିବା ଉଚିତ।

ଈଶ୍ଵର ଉଵାଚ ଶିଵମଭ୍ଯର୍ଚ୍ଯାଭିଷେକଂ କୁର୍ଯ୍ଯାଚ୍ଛିଷ୍ଯାଦିକେ କ୍ଷିଯେ। ସୁମ୍ଭାନୀଶାଦିକାଷ୍ଠାସୁ କ୍ରମଶୋ ନଵ ଵିନ୍ଯସେତ୍

ଈଶ୍ୱର କହିଲେ: ଶିବଙ୍କୁ ପୂଜା କରି, ଶିଷ୍ୟ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ପାଇଁ ଅଭିଷେକ କରିବା ଉଚିତ। ଅଷ୍ଟ ଦାରୁ ମଞ୍ଚରେ କ୍ରମକ୍ରମେ ନବଟି ବ୍ୟବସ୍ଥା କରିବା ଦରକାର।

ତେଷୁ କ୍ଷାରୋଦଂ କ୍ଷୀରୀଦଂ ଦଧ୍ଯୁଦଂ ଘୃତସାଗରଂ। ଇକ୍ଷୁକାଦମ୍ବରୀସ୍ଵାଦୁମସ୍ତୂଦାନଷ୍ଟସାଗରାନ୍

ସେଗୁଡିକରେ କ୍ଷାର ଜଳ, କ୍ଷୀର, ଦହି, ଘିଅ, ଇକ୍ଷୁ ରସ, ମଧୁ ମଦ, ମଧୁ ଓ ଅଷ୍ଟ ସାଗରକୁ ରଖିବା ଉଚିତ।

ନିଵେଶଯେଦ୍ ଯଥାସଙ୍‌ଖ୍ଯମଷ୍ଟୌ ଵିଦ୍ଯେଶ୍ଵରାନଥ। ଏକଂ ଶିଖଣ୍ଡିନଂ ରୁଦ୍ରଂ ଶ୍ରୀକଣ୍ଠନ୍ତୁ ଦ୍ଵିତୀଯକଂ

ଯଥା ସଂଖ୍ୟା ଅଷ୍ଟ ଜ୍ଞାନ ନାଥଙ୍କୁ ସ୍ଥାପନ କରିବା ଉଚିତ। ପରେ ଏକ ଶିଖାଧାରୀ ରୁଦ୍ର ଓ ଦ୍ୱିତୀୟ ଶ୍ରୀକଣ୍ଠଙ୍କୁ ରଖିବା ଦରକାର।

ତ୍ରିମୂର୍ତ୍ତମେକରୁଦ୍ରାକ୍ଷମେକନେତ୍ରଂ ଶିଵୋତ୍ତମଂ। ସପ୍ତମଂ ସୂକ୍ଷ୍ମନାମାନମନନ୍ତଂ ରୁଦ୍ରମଷ୍ଟମଂ

ସପ୍ତମ ହେଉଛନ୍ତି ଶିବଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସର୍ବୋତ୍ତମ, ତିନି ରୂପ ଧାରଣ କରିଥିବା, ଏକ ରୁଦ୍ର ଚକ୍ଷୁ ଓ ଏକ ନେତ୍ର ଥିବା, ଅନନ୍ତ ନାମରେ ପରିଚିତ। ଅଷ୍ଟମ ହେଉଛନ୍ତି ରୁଦ୍ର।

ମଧ୍ଯେ ଶିଵଂ ସମୁଦ୍ରଞ୍ଚ ଶିଂଵମନ୍ତ୍ରଂ ଚ ଵିନ୍ଯସେତ୍। ଯାଗାଲଯାନ୍ ଦିଗୀଶସ୍ଯ ରଚିତେ ସ୍ନାନମଣ୍ଡପେ

ଯଜ୍ଞ ମଣ୍ଡପରେ ତିଆରି ହୋଇଥିବା ସ୍ନାନ ମଣ୍ଡପର ମଧ୍ୟଭାଗରେ ଶିବ, ସମୁଦ୍ର ଓ ଶିଂବ ମନ୍ତ୍ରକୁ ବିଧିବତ୍ ବିସ୍ଥାପନ କରିବା ଉଚିତ।