ଅଗ୍ନିପୁରାଣମ୍

କପାଲୋଽଜଶ୍ଚ ବୁଦ୍ଧଶ୍ଚ ଵଜ୍ରଦେହଃ ପ୍ରମର୍ଦ୍ଦନଃ । ଵିଭୂତିରଵ୍ଯଯଃ ଶାସ୍ତା ପିନାକୀ ତ୍ରିଦଶାଧିପଃ

ସେ କପାଳୀ, ଅଜ, ବୁଦ୍ଧ, ବଜ୍ରଦେହୀ, ପ୍ରମର୍ଦ୍ଦନ, ବିଭୂତି, ଅବ୍ୟୟ, ଶାସ୍ତା, ପିନାକୀ ଏବଂ ଦେବତାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରଭୁ।

ଅଗ୍ନୀ ରୁଦ୍ରୋ ହୁତାଶୀ ଚ ପିଙ୍ଗଲଃ ଖାଦକୋ ହରଃ। ଜ୍ଵଲନୋ ଦହନୋ ବଭ୍ରୁର୍ଭସ୍ମାନ୍ତକକ୍ଷପାନ୍ତକୌ

ସେ ଅଗ୍ନି, ରୁଦ୍ର, ହୁତାଶୀ, ପିଙ୍ଗଳ, ଖାଦକ, ହର, ଜ୍ୱଳନ, ଦହନ, ବଭ୍ରୁ, ଭସ୍ମାନ୍ତକ ଏବଂ କ୍ଷପାନ୍ତକ।

ଯାମ୍ଯମୃତ୍ଯୁହରୋ ଧାତା ଵିଧାତା କାର୍ଯ୍ଯରଞ୍ଜକଃ। କାଲୋ ଧର୍ମ୍ମେଽପ୍ଯଧର୍ମଶ୍ଚ ସଂଯୋକ୍ତା ଚ ଵିଯୋଗକଃ

ସେ ଯାମ୍ୟମୃତ୍ୟୁହର, ଧାତା, ବିଧାତା, କାର୍ଯ୍ୟରଞ୍ଜକ, କାଳ, ଧର୍ମ ଏବଂ ଅଧର୍ମ, ଏକତା କରୁଥିବା ଏବଂ ବିଚ୍ଛିନ୍ନ କରୁଥିବା।

ନୈର୍ଋତୋ ମାରଣୋ ହନ୍ତା କ୍ରୂରଦୃଷ୍ଟିର୍ଭଯାନକଃ। ଊର୍ଦ୍ଧ୍ଵାଂଶକୋ ଵିରୂପାକ୍ଷୋ ଧୂମ୍ରଲୋହିତଦଂଷ୍ଟ୍ରଵାନ୍

ସେ ନୈୃତ, ମାରଣ, ହନ୍ତା, କ୍ରୂର ଦୃଷ୍ଟି, ଭୟଙ୍କର, ଉର୍ଦ୍ଧ୍ୱାଂଶକ, ବିରୂପାକ୍ଷ ଏବଂ ଧୂସର ଲାଲ ଦାନ୍ତ ଥିବା।

ବଲଶ୍ଚାତିବଲଶ୍ଚୈଵ ପାଶହସ୍ତୋ ମହାବଲଃ। ଶ୍ଵେତଶ୍ଚ ଜଯଭଦ୍ରଶ୍ଚ ଦୀର୍ଘବାହୁର୍ଜଲାନ୍ତକଃ

ସେ ବଳ, ଅତିବଳ, ପାଶହସ୍ତ, ମହାବଳ, ଶ୍ୱେତ, ଜୟଭଦ୍ର, ଦୀର୍ଘବାହୁ ଏବଂ ଜଳର ସମାପ୍ତିକର୍ତ୍ତା।

ଵଡଵାସ୍ଯଶ୍ଚ ଭୀମଶ୍ଚ ଦଶୈତେ ଵାରୁଣାଃ ସ୍ମୃତାଃ। ଶୀଘ୍ରୋ ଲଘୁର୍ଵ୍ଵାଯୁଵେଗଃ ସୂକ୍ଷ୍ମସ୍ତୀକ୍ଷ୍ଣଃ କ୍ଷପାନ୍ତକଃ

ସେ ବଡ଼ବାସ୍ୟ ଏବଂ ଭୀମ; ଏହି ଦଶଜଣଙ୍କୁ ବାରୁଣ ବୋଲି ଜଣାଯାଏ: ଶୀଘ୍ର, ହଲୁକ, ବାୟୁବେଗ, ସୂକ୍ଷ୍ମ, ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଏବଂ କ୍ଷପାନ୍ତକ।

ପଞ୍ଚାନ୍ତକଃ ପଞ୍ଚଶିଖଃ କପର୍ଦ୍ଦୀ ମେଘଵାହନଃ। ଜଟାମୁକୁଟଧାରୀ ଚ ନାନାରତ୍ନଧରସ୍ତଥା

ସେ ପଞ୍ଚାନ୍ତକ, ପଞ୍ଚଶିଖ, କପର୍ଦ୍ଦୀ, ମେଘବାହନ, ଜଟାମୁକୁଟଧାରୀ ଏବଂ ବିଭିନ୍ନ ମୂଲ୍ୟବାନ ରତ୍ନ ପିନ୍ଧିଥିବା।

ନିଧୀଶୋ ରୂପଵାନ୍ ଧନ୍ଯୋ ସୌମ୍ଯଦେହଃ ପ୍ରସାଦକୃତ୍। ପ୍ରକାଶୋଽପ୍ଯଥ ଲକ୍ଷ୍ମୀଵାନ୍ କାମରୂପୋ ଦଶୋତ୍ତରେ

ସେ ଧନର ମାଲିକ, ରୂପବାନ୍, ଭାଗ୍ୟଶାଳୀ, ନମ୍ର ଦେହୀ, କୃପାଦାନ କରୁଥିବା, ଉଜ୍ୱଳ, ଶ୍ରୀମାନ୍, ଇଚ୍ଛାରୂପ ଏବଂ ଅନ୍ୟ ଦଶ ରୂପରେ ଅଛନ୍ତି।

ଵିଦ୍ଯାଧରୋ ଜ୍ଞାନଧରଃ ସର୍ଵଜ୍ଞୋ ଵେଦପାରଗଃ। ମାତୃଵୃତ୍ତଶ୍ଚ ପିଙ୍ଗାକ୍ଷୋ ଭୂତପାଲୋ ବଲିପ୍ରିଯଃ

ସେ ବିଦ୍ୟାଧର, ଜ୍ଞାନଧର, ସବୁକିଛି ଜାଣିଥିବା, ବେଦ ଜାଣିଥିବା, ମାତୃସ୍ୱଭାବୀ, ପିଙ୍ଗାକ୍ଷ, ଭୂତମାନଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କରୁଥିବା ଏବଂ ବଳି ପ୍ରିୟ।

ସର୍ଵଵିଦ୍ଯାଵିଧାତା ଚ ସୁଖଦୁଃଖହରା ଦଶ। ଅନନ୍ତଃ ପାଲକୋ ଧୀରଃ ପାତାଲାଧିପତିସ୍ତଥା

ସେ ସମସ୍ତ ବିଦ୍ୟା ଦେଇଥିବା, ସୁଖ ଦୁଃଖ ଦୂର କରିଥିବା—ଦଶ ରୂପରେ—ଅନନ୍ତ, ରକ୍ଷକ, ଧୈର୍ୟଶୀଳ ଏବଂ ପାତାଳର ମାଲିକ।

ଵୃଷୋ ଵୃଷଧରୋ ଵୀର୍ଯ୍ଯୋ ଗ୍ରସନଃ ସର୍ଵତୋମୁଖଃ। ଲୋହିତଶ୍ଚୈଵ ଵିଜ୍ଞେଯା ଦଶ ରୁଦ୍ରାଃ ଫଣିସ୍ଥିତାଃ

ସେ ବୃଷ, ବୃଷଧର, ପ୍ରବଳ, ଗ୍ରାସକ, ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ମୁହଁ ଥିବା ଏବଂ ଲୋହିତ; ଏହି ଦଶ ରୁଦ୍ର ସର୍ପମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବିଶିଷ୍ଟ।

ଶମ୍ଭୁର୍ଵିଭୁର୍ଗଣାଧ୍ଯକ୍ଷସ୍ତ୍ରଯକ୍ଷସ୍ତ୍ରିଦଶଵନ୍ଦିତଃ। ସଂହାରଶ୍ଚ ଵିହାରଶ୍ଚ ଲାଭୋ ଲିପ୍ସୁର୍ଵିଚକ୍ଷଣଃ

ସେ ଶମ୍ଭୁ, ବିଭୁ, ଗଣମାନଙ୍କ ମୁଖ୍ୟ, ତ୍ରିନେତ୍ର, ଦେବତାମାନେ ପୂଜିଥିବା, ସଂହାର, ବିହାର, ଲାଭ, ଇଚ୍ଛୁକ ଏବଂ ବୁଦ୍ଧିମାନ୍।

ଅତ୍ତା କୁହକକାଲାଗ୍ନିରୁଦ୍ରୋ ହାଟକ ଏଵ ଚ। କୂଷ୍ମାଣ୍ଡଶ୍ଚୈଵ ସତ୍ଯଶ୍ଚ ବ୍ରହ୍ମା ଵିଷ୍ଣୁଶ୍ଚ ସପ୍ତମଃ

ସେ ଭୋଜକ, ମାୟା, କାଳ, ଅଗ୍ନି, ରୁଦ୍ର, ହାଟକ, କୁଷ୍ମାଣ୍ଡ, ସତ୍ୟ, ବ୍ରହ୍ମା ଏବଂ ସପ୍ତମ ହେଉଛନ୍ତି ବିଷ୍ଣୁ।

ରୁଦ୍ରଶ୍ଚାଷ୍ଟାଵିମେ ରୁଦ୍ରାଃ କଟାହାଭ୍ଯନ୍ତରେ ସ୍ଥିତାଃ। ଏତେଷାମେଵ ନାମାନି ଭୁଵନାନାମପି ସ୍ମରେତ୍

ଏହି ଆଠ ରୁଦ୍ର, ରୁଦ୍ର ସହିତ, ପାତ୍ରର ଭିତରେ ବିଦ୍ୟମାନ। ଏମାନଙ୍କ ନାମ ଏବଂ ଜଗତ୍ମାନଙ୍କ ନାମ ସ୍ମରଣ କରିବା ଉଚିତ।

ଭଵୋଦ୍ଭଵଃ ସର୍ଵଭୂତଃ ସର୍ଵଭୂତସୁଖପ୍ରଦଃ। ସର୍ଵସାନ୍ନିଧ୍ଯକୃଦ୍ ବ୍ରହ୍ମଵିଷ୍ଣୁରୁଦ୍ରଶରାର୍ଚ୍ଚିତଃ

ସେ ଭବ, ଉଦ୍ଭବ, ସମସ୍ତ ଜୀବ, ସମସ୍ତ ଜୀବଙ୍କୁ ସୁଖ ଦେଇଥିବା, ସମସ୍ତ ଠାରେ ଉପସ୍ଥିତି କରୁଥିବା ଏବଂ ବ୍ରହ୍ମା, ବିଷ୍ଣୁ, ରୁଦ୍ରଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପୂଜିତ।

ସଂସ୍ତୁତ ପୂର୍ଵସ୍ଥିତ ଓଂ ସାକ୍ଷିନ୍ ଓଂ ରୁଦ୍ରାନ୍ତକ ଓଂ ପତଙ୍ଗ ଓଂ ଶବ୍ଦ ଓଂ ସୂକ୍ଷ୍ମ ଓଂ ଶିଵ ସର୍ଵ ସର୍ଵ୍ଵଦ ସର୍ଵ୍ଵସାନ୍ନିଧ୍ଯକର ବ୍ରହ୍ମଵିଷ୍ଣୁରୁଦ୍ରକର ଓଂ ନମଃ ଶିଵାଯ ଓଂ ନମୋ ନମଃ । ଅଷ୍ଟାଵିଂଶତି ପାଦାନି ଵ୍ଯୋମଵ୍ଯାପି ମନୋ ଗୁହ। ସଦ୍ଯୋହୃଦସ୍ତ୍ରନେତ୍ରାଣି ମନ୍ତ୍ରଵର୍ଣାଷ୍ଟକୋ ମତଃ

ବୀଜାକାରୋ ମକାରଶ୍ଚ ନାଡ୍ଯାଵିଡାପିଙ୍ଗଲାହ୍ଵଯେ। ପ୍ରାଣାପାନାଵୁଭୌ ଵାଯୂ ଘ୍ରାଣୋପସ୍ଥୌ ତଥେନ୍ଦ୍ରିଯେ

ବୀଜ ଆକାର ହେଉଛି 'ମ' ଅକ୍ଷର, ନାଡୀ ଦୁଇଟି ଇଡା ଏବଂ ପିଙ୍ଗଳା ନାମରେ ପରିଚିତ। ପ୍ରାଣ ଏବଂ ଅପାନ ଦୁଇ ବାୟୁ, ଘ୍ରାଣ ଏବଂ ସ୍ପର୍ଶ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ମଧ୍ୟ ଏହିଠାରେ ଅଛି।

ଗନ୍ଧସ୍ତୁ ଵିଷଯଃ ପ୍ରୋକ୍ତୋ ଗନ୍ଧାଦିଗୁଣପଞ୍ଚକେ। ପାର୍ଥିଵଂ ମଣ୍ଡଲଂ ପୀତଂ ଵଜ୍ରାଙ୍କଂ ଚତୁରସ୍ରକଂ

ଗନ୍ଧ ହେଉଛି ପାଞ୍ଚଟି ଗୁଣ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରଥମ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଉପଲବ୍ଧି; ପୃଥିବୀ ତତ୍ତ୍ୱକୁ ହଳଦିଆ ବର୍ଣ୍ଣର ଚତୁର୍ସ୍ର ଆକୃତି ଭାବେ, ବଜ୍ର ଚିହ୍ନ ସହିତ ଦେଖାଯାଏ।

ଵିସ୍ତାରୋ ଯୋଜନାନାନ୍ତୁ କୋଟିରସ୍ଯ ଶତାହତା। ଅତ୍ରୈଵାନ୍ତର୍ଗତା ଜ୍ଞେଯା ଯୋନଯୋଽପି ଚତୁର୍ଦ୍ଦଶ

ଏହାର ବିସ୍ତାର ଏକ ଶତ କୋଟି ଯୋଜନା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବିସ୍ତୃତ; ଏହି ମଧ୍ୟରେ ଚଉଦ ଧରଣର ଜନ୍ମସ୍ଥାନ ଅଛି।

ପ୍ରଥମା ସର୍ଵଦେଵାନାଂ ମନ୍ଵାଦ୍ଯା ଦେଵଯୋନଯଃ। ମୃଗପକ୍ଷୀ ଚ ପଶଵଶ୍ଚତୁର୍ଦ୍ଧା ତୁ ସରୀସୃପାଃ

ପ୍ରଥମ ହେଉଛି ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କର, ମନୁ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ମିଶି; ପଶୁ, ପକ୍ଷୀ, ଚତୁଷ୍ପଦ ଓ ସରିସୃପ—ଏହି ଚାରି ପ୍ରକାର।

ସ୍ଥାଵରଂ ପଞ୍ଚମଂ ସର୍ଵଂ ଯୋନିଃ ଷଷ୍ଠୀ ଅମାନୁଷୀ। ପୈଶାଚଂ ରାକ୍ଷସଂ ଯାକ୍ଷଂ ଗାନ୍ଧର୍ଵ୍ଵଂ ଚୈନ୍ଦ୍ରମେଵ ଚ

ପଞ୍ଚମ ହେଉଛି ସମସ୍ତ ଜଡ ଜୀବ; ଛଠଠି ହେଉଛି ଅମାନବୀୟ: ପିଶାଚ, ରାକ୍ଷସ, ଯକ୍ଷ, ଗନ୍ଧର୍ବ ଓ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କର।

ସୌମ୍ଯଂ ପ୍ରାଣେଶ୍ଵରଂ ବ୍ରାହ୍ମମଷ୍ଟମଂ ପରିକୀର୍ତ୍ତିତଂ। ଅଷ୍ଟାନାଂ ପାର୍ଥିଵନ୍ତତ୍ତ୍ଵମଧିକାରାସ୍ପଦଂ ମତଂ

ଅଷ୍ଟମ ହେଉଛି ଶାନ୍ତ, ପ୍ରାଣର ଈଶ୍ୱର ଓ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କର; ଏହି ଆଠଟି ପୃଥିବୀ ତତ୍ତ୍ୱର ଅଧିକାର ଭାବରେ ଗ୍ରହଣ କରାଯାଏ।

ଲଯସ୍ତୁ ପ୍ରକୃତୌ ବୁଦ୍ଧୌ ଭୋଗୋ ବ୍ରହ୍ମା ଚ କାରଣଂ। ତତୋ ଜାଗ୍ରଦଵସ୍ଥାନୈଃ ସମସ୍ତୈର୍ଭୁଵନାଦିଭିଃ

ଲୟ ପ୍ରକୃତି ଓ ବୁଦ୍ଧି ମଧ୍ୟରେ ଘଟେ; ଭୋଗ, ବ୍ରହ୍ମା ଓ କାରଣ ଅଛି; ଏହା ପରେ ସମସ୍ତ ଜାଗ୍ରତ ଅବସ୍ଥା, ଭୁବନ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ସହିତ।

ଭାଵ୍ଯଂ ତ୍ଵଯାଽନୁକୂଲେନ ଵିଧିଂ ଵିଜ୍ଞାପଯେଦିତି। ଆଵାହଯେତ୍ତତୋ ଦେଵୀଂ ରକ୍ଷାଂ ଵାଗୀଶ୍ଵରୀଂ ହୃଦା

ତୁମେ ସଦ୍ଭାବରେ ବିଧିକୁ ଜଣାଇବା ଉଚିତ; ତାପରେ ହୃଦୟରେ ରକ୍ଷା କରୁଥିବା ଦେବୀ, ବାଣୀଶ୍ୱରୀଙ୍କୁ ଆହ୍ୱାନ କର।

ଇଚ୍ଛାଜ୍ଞାନକ୍ରିଯାରୂପାଂ ଷଡ୍ଵିଧାଂ ହ୍ଯେକକାରଣଂ। ପୂଜଯେତ୍ତର୍ପଯେଦ୍ଦେଵୀଂ ପ୍ରକାରେଣାମୁନା ତତଃ

ସେ ଛଅ ପ୍ରକାରର—ଇଚ୍ଛା, ଜ୍ଞାନ ଓ କ୍ରିୟା, ସବୁ ଏକ କାରଣରେ; ଏହିପରି ଭାବେ ଦେବୀଙ୍କୁ ପୂଜା କରି, ସନ୍ତୁଷ୍ଟ କର।

ଵାଗୀଶ୍ଵରୀଂ ଵିନିଃଶେଷଯୋନିଵିକ୍ଷୋଭକାରଣଂ। ହୃତ୍ସମ୍ପୁଟାର୍ଥବୀଜାଦିହୂଂ ଫଡନ୍ତଶରାଣୁନା

ବାଣୀଶ୍ୱରୀ ସମସ୍ତ ଯୋନିର କ୍ଷୋଭର କାରଣ; ହୃଦୟ ସଂପୁଟ ଓ ଏଠାରେ ବୀଜ ଶବ୍ଦ, 'ହୁଁ ଫଟ୍' ସହିତ।

ତାଡଯେଦ୍ଧୃଦଯେ ତସ୍ଯ ପ୍ରଵିଶେତ୍ସ ଵିଧାନଵିତ୍। ତତଃ ଶିଷ୍ଯସ୍ଯ ଚୈତନ୍ଯଂ ହୃଦି ଵହ୍ନିକଣୋପମଂ

ତାଙ୍କର ହୃଦୟରେ ଆଘାତ କର; ବିଧି ଜଣିଥିବା ବ୍ୟକ୍ତି ପ୍ରବେଶ କରିବେ; ତାପରେ ଶିଷ୍ୟଙ୍କ ଚେତନା ହୃଦୟରେ ଅଗ୍ନି ଛଟା ପରି ଦେଖାଯିବ।

ନିଵୃତ୍ତିସ୍ଥଂ ଯୁତଂ ପାଶୈର୍ଜ୍ଯେଷ୍ଠଯା ଵିଭଜେଦ୍ଯଥା। ଓଂ ହାଂ ହୂଂ ହଃ ହୂଂ ଫଟ୍। ଓଂ ହଂ ସ୍ଵାହେତ୍ଯେନେନାଥ ପୂରକେଣାଙ୍କୁଶମୁଦ୍ରଯା

ନିବୃତ୍ତିରେ ଅବସ୍ଥିତ, ପାଶରେ ବାନ୍ଧା, ବଡ଼ ଜ୍ୟେଷ୍ଠା ଦ୍ୱାରା ବିଭାଜନ କର; 'ଓଁ ହାଁ ହୁଁ ହଃ ହୁଁ ଫଟ୍; ଓଁ ହଁ ସ୍ୱାହା'—ଏହିପରି ପ୍ରଶ୍ୱାସ ଓ ଅଙ୍କୁଶ ମୁଦ୍ରା ସହିତ।