ଅଗ୍ନିପୁରାଣମ୍

ଗଜାଶ୍ଵାରୋହଣଂ ସ୍ଵପ୍ନେ ଶୁଭଂ ଶୁକ୍ଲାଂଶୁକାଦିକଂ । ତୈଲାଭ୍ଯଙ୍ଗାଦିକଂ ହୀନଂ ହୋମୋ ଘୋରେଣ ଶାନ୍ତଯେ

ସ୍ୱପ୍ନରେ ହାତୀ କିମ୍ବା ଘୋଡ଼ା ଚଡ଼ିବା, ଶୁଭ୍ର ବସ୍ତ୍ର ଦେଖିବା, କିମ୍ବା ତେଲ ମାସାଜ ଓ ଏହା ସଦୃଶ କିଛି ନ ହେବା ଅଶୁଭ ଚିହ୍ନ। ଏହାକୁ ଶାନ୍ତ କରିବା ପାଇଁ ଭୟାନକ ହୋମ କରିବା ଉଚିତ୍।

ନିତ୍ଯକର୍ମ୍ମଦ୍ଵଯଂ କୃତ୍ଵା ପ୍ରଵିଶ୍ଯ ମଖମଣ୍ଡପଂ। ସ୍ଵାଚାନ୍ତୋ ନିତ୍ଯଵତ୍ କର୍ମ୍ମ କୁର୍ଯାନ୍ନୈମିତ୍ତିକେ ଵିଧୌ

ଦୁଇଟି ନିତ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟ କରି, ଯଜ୍ଞ ମଣ୍ଡପରେ ପ୍ରବେଶ କରି, ନିଜକୁ ପବିତ୍ର କରି, ନିତ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟ ପରି ନିମିତ୍ତିକ କାର୍ଯ୍ୟ କରିବା ଉଚିତ୍।

ତତଃ ସଂଶୋଧ୍ଯ ଚାତ୍ମାନଂ ଶିଵହସ୍ତଂ ତଥାତ୍ମନି। ଵିନ୍ଯସ୍ଯ କୁମ୍ଭଗଂ ପ୍ରାଚ୍ଚର୍ଯ ଇନ୍ଦ୍ରାଦୀନାମନୁକ୍ରମାତ୍

ତାପରେ ନିଜକୁ ପବିତ୍ର କରି, ଶିବଙ୍କ ହାତ ନିଜ ଉପରେ ରଖି, ଜଳଘଡ଼ାକୁ ପୂର୍ବଦିଗକୁ ମୁହଁ କରାଇ, ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ଅନୁସାରେ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ୍।

ମଣ୍ଡଲୋ ସ୍ଥଣ୍ଡିଲେ ଵାଽପି ପ୍ରକୁର୍ଵୀତ ଶିଵାର୍ଚ୍ଚନଂ। ତର୍ପଣଂ ପୂଜନଂ ଵହ୍ନେଃ ପୂର୍ଣାନ୍ତଂ ମନ୍ତ୍ରତର୍ପଣଂ

ମଣ୍ଡଳ କିମ୍ବା ସ୍ଥଣ୍ଡିଳ ଉପରେ ଶିବଙ୍କ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ୍, ତର୍ପଣ, ଅଗ୍ନିର ପୂଜା, ଏବଂ ମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ତର୍ପଣ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ କରିବା ଦରକାର।

ଦୁଃସ୍ଵପ୍ନଦୋଷମୋଷାଯ ଶସ୍ତ୍ରେଣାଷ୍ଟାଧିକଂ ଶତଂ। ହୁତ୍ଵା ହୂଂ ସମ୍ପୁଟେନୈଵ ଵିଦଧ୍ଯାତ୍ ମନ୍ତ୍ରଦୀପନଂ

ଖରାପ ସ୍ୱପ୍ନର ଦୋଷ ଦୂର କରିବାକୁ, ଅଷ୍ଟୋତ୍ତର ଶତ ହୋମ ଶସ୍ତ୍ର ମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା, 'ହୁଁ' ମୁଦ୍ରା ସହିତ କରି, ମନ୍ତ୍ର ଅଗ୍ନିକୁ ପ୍ରଜ୍ୱଳିତ କରିବା ଉଚିତ୍।

ଅନ୍ତର୍ବଲିଵିଧାନଞ୍ଚ ମଧ୍ଯେ ସ୍ଥଣ୍ଡିଲକୁମ୍ଭଯୋଃ। କୃତ୍ଵା ଶିଷ୍ଯପ୍ରଵେଶାଯ ଲବ୍ଧାନୁଜ୍ଞୋ ବହିର୍ଵ୍ରଜେତ୍

ସ୍ଥଣ୍ଡିଳ ଓ ଘଡ଼ା ମଧ୍ୟରେ ଅନ୍ତର୍ବଳି ଦେଇ, ଶିଷ୍ୟ ପ୍ରବେଶ ପାଇଁ ଅନୁମତି ମିଳିଲେ, ବାହାରକୁ ଯିବା ଉଚିତ୍।

କୁର୍ଯ୍ଯାତ୍ସମଯଵତ୍ତତ୍ର ମଣ୍ଡଲାରୋପଣାଦିକଂ। ସମ୍ପାତହୋମଂ ତନ୍ନାଡୀରୂପଦର୍ଭକରାନୁଗଂ

ସେଠାରେ ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ, ମଣ୍ଡଳ ସ୍ଥାପନ ଓ ଏହା ସହ ଅନ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟ, ଦର୍ଭା ଓ ନାଳୀ ଅନୁସାରେ ସମ୍ପାତ ହୋମ କରିବା ଦରକାର।

ତତ୍‌ସନ୍ନିଧାନାଯ ତିସ୍ରୋ ହୁତ୍ଵା ମୂଲାଣୁନାଽଽହୁତୀଃ। କୁମ୍ଭସ୍ଥଂ ଶିଵମଭ୍ଯର୍ଚ୍ଚ୍ଯ ପାଶସୂତ୍ରମୁପାହରେତ୍

ସେଠାରେ ଦେବତାଙ୍କର ସ୍ଥିତି ପାଇଁ, ମୂଳ ଅନୁସ୍ୱାର ସହିତ ତିନିଟି ହୋମ କରି, ଘଡ଼ା ଭିତରେ ଶିବଙ୍କୁ ପୂଜା କରି, ପାଶ ସୂତ୍ର ଆଣିବା ଉଚିତ୍।

ସ୍ଵଦକ୍ଷିଣୋର୍ଧ୍ଵକାଯସ୍ଯ ଶିଷ୍ଯସ୍ଯାଭ୍ଯର୍ଚ୍ଚିତସ୍ଯ ଚ। ତଚ୍ଛିଖାଯାଂ ନିବଧ୍ନୀଯାତ୍ ପାଦାଙ୍ଗୁଷ୍ଠାଵଲମ୍ବିତଂ

ଯେଉଁ ଶିଷ୍ୟଙ୍କୁ ପୂଜା କରାଯାଇଛି, ସେଉଁଠି ତାଙ୍କର ଡାହାଣ ଓ ଉପର ଦିଗରେ, ଚୁଲିରେ ପାଶ ସୂତ୍ର ବାନ୍ଧି, ଏହାକୁ ପାଦର ଆଙ୍ଗୁଠି ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଝୁଲାଇ ଦେବା ଉଚିତ୍।

ତଂ ନିଵେଶ୍ଯ ନିଵୃତ୍ତେସ୍ତୁ ଵ୍ଯାପ୍ତିମାଲୋକ୍ଯ ଚେତସା। ଜ୍ଞେଯାନି ଭୁଵନାନ୍ଯସ୍ଯାଂ ଶତମଷ୍ଟାଧିକଂ ତତଃ

ତାଙ୍କୁ ମନରେ ଭଲଭାବେ ବିସ୍ତାର କରି ଧ୍ୟାନ କଲେ, ତାଙ୍କ ଭିତରେ ଏକ ଶତ ଆଉ ଆଠି ଜଗତ୍ ଅଛି ବୋଲି ଜାଣିବା ଉଚିତ।

କପାଲୋଽଜଶ୍ଚ ବୁଦ୍ଧଶ୍ଚ ଵଜ୍ରଦେହଃ ପ୍ରମର୍ଦ୍ଦନଃ । ଵିଭୂତିରଵ୍ଯଯଃ ଶାସ୍ତା ପିନାକୀ ତ୍ରିଦଶାଧିପଃ

ସେ କପାଳୀ, ଅଜ, ବୁଦ୍ଧ, ବଜ୍ରଦେହୀ, ପ୍ରମର୍ଦ୍ଦନ, ବିଭୂତି, ଅବ୍ୟୟ, ଶାସ୍ତା, ପିନାକୀ ଏବଂ ଦେବତାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରଭୁ।

ଅଗ୍ନୀ ରୁଦ୍ରୋ ହୁତାଶୀ ଚ ପିଙ୍ଗଲଃ ଖାଦକୋ ହରଃ। ଜ୍ଵଲନୋ ଦହନୋ ବଭ୍ରୁର୍ଭସ୍ମାନ୍ତକକ୍ଷପାନ୍ତକୌ

ସେ ଅଗ୍ନି, ରୁଦ୍ର, ହୁତାଶୀ, ପିଙ୍ଗଳ, ଖାଦକ, ହର, ଜ୍ୱଳନ, ଦହନ, ବଭ୍ରୁ, ଭସ୍ମାନ୍ତକ ଏବଂ କ୍ଷପାନ୍ତକ।

ଯାମ୍ଯମୃତ୍ଯୁହରୋ ଧାତା ଵିଧାତା କାର୍ଯ୍ଯରଞ୍ଜକଃ। କାଲୋ ଧର୍ମ୍ମେଽପ୍ଯଧର୍ମଶ୍ଚ ସଂଯୋକ୍ତା ଚ ଵିଯୋଗକଃ

ସେ ଯାମ୍ୟମୃତ୍ୟୁହର, ଧାତା, ବିଧାତା, କାର୍ଯ୍ୟରଞ୍ଜକ, କାଳ, ଧର୍ମ ଏବଂ ଅଧର୍ମ, ଏକତା କରୁଥିବା ଏବଂ ବିଚ୍ଛିନ୍ନ କରୁଥିବା।

ନୈର୍ଋତୋ ମାରଣୋ ହନ୍ତା କ୍ରୂରଦୃଷ୍ଟିର୍ଭଯାନକଃ। ଊର୍ଦ୍ଧ୍ଵାଂଶକୋ ଵିରୂପାକ୍ଷୋ ଧୂମ୍ରଲୋହିତଦଂଷ୍ଟ୍ରଵାନ୍

ସେ ନୈୃତ, ମାରଣ, ହନ୍ତା, କ୍ରୂର ଦୃଷ୍ଟି, ଭୟଙ୍କର, ଉର୍ଦ୍ଧ୍ୱାଂଶକ, ବିରୂପାକ୍ଷ ଏବଂ ଧୂସର ଲାଲ ଦାନ୍ତ ଥିବା।

ବଲଶ୍ଚାତିବଲଶ୍ଚୈଵ ପାଶହସ୍ତୋ ମହାବଲଃ। ଶ୍ଵେତଶ୍ଚ ଜଯଭଦ୍ରଶ୍ଚ ଦୀର୍ଘବାହୁର୍ଜଲାନ୍ତକଃ

ସେ ବଳ, ଅତିବଳ, ପାଶହସ୍ତ, ମହାବଳ, ଶ୍ୱେତ, ଜୟଭଦ୍ର, ଦୀର୍ଘବାହୁ ଏବଂ ଜଳର ସମାପ୍ତିକର୍ତ୍ତା।

ଵଡଵାସ୍ଯଶ୍ଚ ଭୀମଶ୍ଚ ଦଶୈତେ ଵାରୁଣାଃ ସ୍ମୃତାଃ। ଶୀଘ୍ରୋ ଲଘୁର୍ଵ୍ଵାଯୁଵେଗଃ ସୂକ୍ଷ୍ମସ୍ତୀକ୍ଷ୍ଣଃ କ୍ଷପାନ୍ତକଃ

ସେ ବଡ଼ବାସ୍ୟ ଏବଂ ଭୀମ; ଏହି ଦଶଜଣଙ୍କୁ ବାରୁଣ ବୋଲି ଜଣାଯାଏ: ଶୀଘ୍ର, ହଲୁକ, ବାୟୁବେଗ, ସୂକ୍ଷ୍ମ, ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଏବଂ କ୍ଷପାନ୍ତକ।

ପଞ୍ଚାନ୍ତକଃ ପଞ୍ଚଶିଖଃ କପର୍ଦ୍ଦୀ ମେଘଵାହନଃ। ଜଟାମୁକୁଟଧାରୀ ଚ ନାନାରତ୍ନଧରସ୍ତଥା

ସେ ପଞ୍ଚାନ୍ତକ, ପଞ୍ଚଶିଖ, କପର୍ଦ୍ଦୀ, ମେଘବାହନ, ଜଟାମୁକୁଟଧାରୀ ଏବଂ ବିଭିନ୍ନ ମୂଲ୍ୟବାନ ରତ୍ନ ପିନ୍ଧିଥିବା।

ନିଧୀଶୋ ରୂପଵାନ୍ ଧନ୍ଯୋ ସୌମ୍ଯଦେହଃ ପ୍ରସାଦକୃତ୍। ପ୍ରକାଶୋଽପ୍ଯଥ ଲକ୍ଷ୍ମୀଵାନ୍ କାମରୂପୋ ଦଶୋତ୍ତରେ

ସେ ଧନର ମାଲିକ, ରୂପବାନ୍, ଭାଗ୍ୟଶାଳୀ, ନମ୍ର ଦେହୀ, କୃପାଦାନ କରୁଥିବା, ଉଜ୍ୱଳ, ଶ୍ରୀମାନ୍, ଇଚ୍ଛାରୂପ ଏବଂ ଅନ୍ୟ ଦଶ ରୂପରେ ଅଛନ୍ତି।

ଵିଦ୍ଯାଧରୋ ଜ୍ଞାନଧରଃ ସର୍ଵଜ୍ଞୋ ଵେଦପାରଗଃ। ମାତୃଵୃତ୍ତଶ୍ଚ ପିଙ୍ଗାକ୍ଷୋ ଭୂତପାଲୋ ବଲିପ୍ରିଯଃ

ସେ ବିଦ୍ୟାଧର, ଜ୍ଞାନଧର, ସବୁକିଛି ଜାଣିଥିବା, ବେଦ ଜାଣିଥିବା, ମାତୃସ୍ୱଭାବୀ, ପିଙ୍ଗାକ୍ଷ, ଭୂତମାନଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କରୁଥିବା ଏବଂ ବଳି ପ୍ରିୟ।

ସର୍ଵଵିଦ୍ଯାଵିଧାତା ଚ ସୁଖଦୁଃଖହରା ଦଶ। ଅନନ୍ତଃ ପାଲକୋ ଧୀରଃ ପାତାଲାଧିପତିସ୍ତଥା

ସେ ସମସ୍ତ ବିଦ୍ୟା ଦେଇଥିବା, ସୁଖ ଦୁଃଖ ଦୂର କରିଥିବା—ଦଶ ରୂପରେ—ଅନନ୍ତ, ରକ୍ଷକ, ଧୈର୍ୟଶୀଳ ଏବଂ ପାତାଳର ମାଲିକ।

ଵୃଷୋ ଵୃଷଧରୋ ଵୀର୍ଯ୍ଯୋ ଗ୍ରସନଃ ସର୍ଵତୋମୁଖଃ। ଲୋହିତଶ୍ଚୈଵ ଵିଜ୍ଞେଯା ଦଶ ରୁଦ୍ରାଃ ଫଣିସ୍ଥିତାଃ

ସେ ବୃଷ, ବୃଷଧର, ପ୍ରବଳ, ଗ୍ରାସକ, ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ମୁହଁ ଥିବା ଏବଂ ଲୋହିତ; ଏହି ଦଶ ରୁଦ୍ର ସର୍ପମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବିଶିଷ୍ଟ।

ଶମ୍ଭୁର୍ଵିଭୁର୍ଗଣାଧ୍ଯକ୍ଷସ୍ତ୍ରଯକ୍ଷସ୍ତ୍ରିଦଶଵନ୍ଦିତଃ। ସଂହାରଶ୍ଚ ଵିହାରଶ୍ଚ ଲାଭୋ ଲିପ୍ସୁର୍ଵିଚକ୍ଷଣଃ

ସେ ଶମ୍ଭୁ, ବିଭୁ, ଗଣମାନଙ୍କ ମୁଖ୍ୟ, ତ୍ରିନେତ୍ର, ଦେବତାମାନେ ପୂଜିଥିବା, ସଂହାର, ବିହାର, ଲାଭ, ଇଚ୍ଛୁକ ଏବଂ ବୁଦ୍ଧିମାନ୍।

ଅତ୍ତା କୁହକକାଲାଗ୍ନିରୁଦ୍ରୋ ହାଟକ ଏଵ ଚ। କୂଷ୍ମାଣ୍ଡଶ୍ଚୈଵ ସତ୍ଯଶ୍ଚ ବ୍ରହ୍ମା ଵିଷ୍ଣୁଶ୍ଚ ସପ୍ତମଃ

ସେ ଭୋଜକ, ମାୟା, କାଳ, ଅଗ୍ନି, ରୁଦ୍ର, ହାଟକ, କୁଷ୍ମାଣ୍ଡ, ସତ୍ୟ, ବ୍ରହ୍ମା ଏବଂ ସପ୍ତମ ହେଉଛନ୍ତି ବିଷ୍ଣୁ।

ରୁଦ୍ରଶ୍ଚାଷ୍ଟାଵିମେ ରୁଦ୍ରାଃ କଟାହାଭ୍ଯନ୍ତରେ ସ୍ଥିତାଃ। ଏତେଷାମେଵ ନାମାନି ଭୁଵନାନାମପି ସ୍ମରେତ୍

ଏହି ଆଠ ରୁଦ୍ର, ରୁଦ୍ର ସହିତ, ପାତ୍ରର ଭିତରେ ବିଦ୍ୟମାନ। ଏମାନଙ୍କ ନାମ ଏବଂ ଜଗତ୍ମାନଙ୍କ ନାମ ସ୍ମରଣ କରିବା ଉଚିତ।

ଭଵୋଦ୍ଭଵଃ ସର୍ଵଭୂତଃ ସର୍ଵଭୂତସୁଖପ୍ରଦଃ। ସର୍ଵସାନ୍ନିଧ୍ଯକୃଦ୍ ବ୍ରହ୍ମଵିଷ୍ଣୁରୁଦ୍ରଶରାର୍ଚ୍ଚିତଃ

ସେ ଭବ, ଉଦ୍ଭବ, ସମସ୍ତ ଜୀବ, ସମସ୍ତ ଜୀବଙ୍କୁ ସୁଖ ଦେଇଥିବା, ସମସ୍ତ ଠାରେ ଉପସ୍ଥିତି କରୁଥିବା ଏବଂ ବ୍ରହ୍ମା, ବିଷ୍ଣୁ, ରୁଦ୍ରଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପୂଜିତ।

ସଂସ୍ତୁତ ପୂର୍ଵସ୍ଥିତ ଓଂ ସାକ୍ଷିନ୍ ଓଂ ରୁଦ୍ରାନ୍ତକ ଓଂ ପତଙ୍ଗ ଓଂ ଶବ୍ଦ ଓଂ ସୂକ୍ଷ୍ମ ଓଂ ଶିଵ ସର୍ଵ ସର୍ଵ୍ଵଦ ସର୍ଵ୍ଵସାନ୍ନିଧ୍ଯକର ବ୍ରହ୍ମଵିଷ୍ଣୁରୁଦ୍ରକର ଓଂ ନମଃ ଶିଵାଯ ଓଂ ନମୋ ନମଃ । ଅଷ୍ଟାଵିଂଶତି ପାଦାନି ଵ୍ଯୋମଵ୍ଯାପି ମନୋ ଗୁହ। ସଦ୍ଯୋହୃଦସ୍ତ୍ରନେତ୍ରାଣି ମନ୍ତ୍ରଵର୍ଣାଷ୍ଟକୋ ମତଃ

ବୀଜାକାରୋ ମକାରଶ୍ଚ ନାଡ୍ଯାଵିଡାପିଙ୍ଗଲାହ୍ଵଯେ। ପ୍ରାଣାପାନାଵୁଭୌ ଵାଯୂ ଘ୍ରାଣୋପସ୍ଥୌ ତଥେନ୍ଦ୍ରିଯେ

ବୀଜ ଆକାର ହେଉଛି 'ମ' ଅକ୍ଷର, ନାଡୀ ଦୁଇଟି ଇଡା ଏବଂ ପିଙ୍ଗଳା ନାମରେ ପରିଚିତ। ପ୍ରାଣ ଏବଂ ଅପାନ ଦୁଇ ବାୟୁ, ଘ୍ରାଣ ଏବଂ ସ୍ପର୍ଶ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ମଧ୍ୟ ଏହିଠାରେ ଅଛି।

ଗନ୍ଧସ୍ତୁ ଵିଷଯଃ ପ୍ରୋକ୍ତୋ ଗନ୍ଧାଦିଗୁଣପଞ୍ଚକେ। ପାର୍ଥିଵଂ ମଣ୍ଡଲଂ ପୀତଂ ଵଜ୍ରାଙ୍କଂ ଚତୁରସ୍ରକଂ

ଗନ୍ଧ ହେଉଛି ପାଞ୍ଚଟି ଗୁଣ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରଥମ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଉପଲବ୍ଧି; ପୃଥିବୀ ତତ୍ତ୍ୱକୁ ହଳଦିଆ ବର୍ଣ୍ଣର ଚତୁର୍ସ୍ର ଆକୃତି ଭାବେ, ବଜ୍ର ଚିହ୍ନ ସହିତ ଦେଖାଯାଏ।

ଵିସ୍ତାରୋ ଯୋଜନାନାନ୍ତୁ କୋଟିରସ୍ଯ ଶତାହତା। ଅତ୍ରୈଵାନ୍ତର୍ଗତା ଜ୍ଞେଯା ଯୋନଯୋଽପି ଚତୁର୍ଦ୍ଦଶ

ଏହାର ବିସ୍ତାର ଏକ ଶତ କୋଟି ଯୋଜନା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବିସ୍ତୃତ; ଏହି ମଧ୍ୟରେ ଚଉଦ ଧରଣର ଜନ୍ମସ୍ଥାନ ଅଛି।